Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 5 lutego 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia SA Olga Gornowicz - Owczarek

Sędziowie SA Barbara Konińska (spr.) SA Irena Piotrowska Protokolant Kamil Szarek

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. w Katowicach

na rozprawie

z wniosku (...) Spółki Akcyjnej w K.

z udziałem Zarządcy Masy Sanacyjnej (...) SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w C.

o uznanie wyroku sądu polubownego

postanawia:

1.  oddalić wniosek;

2.  zasądzić od wnioskodawczyni(...)Spółki Akcyjnej w K. na rzecz uczestnika postępowania Zarządcy Masy Sanacyjnej (...) SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w C. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności postanowienia, którym ją zasądzono, z tytułu kosztów postępowania.

SSA Irena Piotrowska SSA Olga Gornowicz – Owczarek SSA Barbara Konińska

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni (...) Spółka Akcyjna w K. w sprawie
z udziałem Zarządcy Masy Sanacyjnej (...)SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w C. wniosła o uznanie wyroku Sądu Arbitrażowego (...) w P. z 26 października 2023 r. wydanego w sprawie ICC 27257/HBH oraz o zasądzenie od uczestnika na jej rzecz kosztów postępowania.

Powyższym wyrokiem Sądu Arbitrażowego (...) ustalono, że pozwana w postępowaniu arbitrażowym - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. nie jest uprawniona na podstawie art. 84 Kodeksu cywilnego do zakwestionowania umowy o arbitraż; ustalono, że w związku z tym oświadczenie pozwanej o uchyleniu się od skutków prawnych i oświadczenie je podtrzymujące dotyczące umowy o arbitraż są bezskuteczne; ustalono, że umowa o arbitraż pozostaje w mocy i jest wiążąca dla stron, a tym samym oddalono sprzeciw pozwanej co do jurysdykcji dotyczący istnienia i ważności umowy o arbitraż; ustalono, że trybunał arbitrażowy jest właściwy do orzekania w przedmiocie szczegółowo wyliczonych w tym orzeczeniu roszczeń oraz że określone szczegółowo roszczenia wchodzą w zakres umowy o arbitraż i łączą się z istotą tej sprawy oraz wstrzymano się z decyzją w sprawie kosztów do ostatecznego rozstrzygnięcia.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku i zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawczyni kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Wniosek podlegał oddaleniu.

Pozostawienie państwom – stronom Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych sporządzona w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 9, poz. 41) (dalej: Konwencja Nowojorska) do uregulowania kwestii proceduralnych, tj. trybu uznawania orzeczeń arbitrażowych, prowadzi do tego, iż wywołują one różne skutki w zależności od tego, w jakim państwie będzie się poszukiwać ochrony praw z orzeczenia. Konwencja nowojorska nakazuje bowiem uznanie orzeczenia według reguł obowiązujących w państwie przyjmującym (zob. W. Popiołek, Skutki zagranicznego orzeczenia arbitrażowego w Polsce, PPH 2014, nr 6, s. 5-10). Postępowanie w sprawie uznania wyroku zagranicznego sądu arbitrażowego w Polsce jest regulowane przede wszystkim w przez przepisy k.p.c., wzorowane na wiążących Polskę postanowieniach wspomnianej wyżej Konwencji Nowojorskiej

W polskiej literaturze prawniczej i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przedmiotem uznania powinny być co do zasady orzeczenia, które wywołują skutki poza samym postępowaniem. Tym samym przedmiotem uznania nie mogą być orzeczenia mające wyłącznie charakter procesowym, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania czy postanowienie dowodowe (P. Rylski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom V. Artykuły 1096-1217, wyd. II, red. H. Dolecki, T. Wiśniewski, Warszawa 2013, art. 1145). Przedmiotem uznania mogą być natomiast orzeczenia wydane w sprawie głównej, wstępne orzekające co do zasady, co do kosztów postępowania, wydane w procesie, postępowaniu nieprocesowym lub uproszczonym i niezależnie od trybu ich wydania (np. wyroki kontradyktoryjne, z uznania, zaoczne). Muszą być one jednak co do zasady orzeczeniami merytorycznymi, regulującymi stosunki prawne między uczestnikami postępowania i nie mogą ograniczać się jedynie do kwestii procesowych. O tym, czy konkretne orzeczenie zagraniczne należy traktować jako orzeczenie orzekające co do istoty sprawy, powinno rozstrzyga natomiast wyłącznie prawo państwa uznającego. Gdyby bowiem o merytorycznym charakterze orzeczenia miało decydować prawo państwa jego pochodzenia, wówczas pewne kategorie rozstrzygnięć raz podlegałyby uznaniu, innym razem nie, w zależności od tego, z jakiego państwa pochodzą (zob. T. Ereciński [w:] J. Ciszewski, P. Grzegorczyk, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom VI. Międzynarodowe postępowanie cywilne. Sąd polubowny (arbitrażowy), wyd. V, Warszawa 2017, art. 1145).

W efekcie zgodnie z polskim prawodawstwem orzeczenia sądu polubownego podlegające uznaniu mogą rozstrzygać sprawę wyrokiem przez uwzględnienie roszczenia
o świadczenie, ustalenie albo ukształtowanie. Przy tym stosownie do art. 1214 k.p.c. wyroki sądu polubownego nienadające się do wykonania w drodze egzekucji, którymi są co do zasady wyroki ustalające i kształtujące prawo lub stosunek prawny są przedmiotem uznania (§ 1), zaś wyroki nadające się do wykonania w drodze egzekucji, jakimi są wyroki zasądzające świadczenie podlegają stwierdzeniu wykonalności (§ 2).

Wyrok Sądu Arbitrażowego (...) w P. z 26 października 2023 r. wydany w sprawie ICC 27257/HBH nie rozstrzyga w definitywny sposób o żadnym z roszczeń. Jest wyłącznie orzeczeniem o charakterze proceduralnym ustalającym właściwość sądu polubownego dla rozpoznania określonych roszczeń i ocenia brak możliwości uchylenia się pozwanej od skutków prawnych umowy o arbitraż. Powyższy wyrok nie rozstrzyga o żadnym ze zgłoszonych przez stronę powodową roszczeń co do zasady ani wysokości. Stanowi zatem rozstrzygnięcie o charakterze wyłącznie wstępnym nie rozstrzygającym istoty sporu i procesowym, nie kończącym w żadnym zakresie postępowania w sprawie o arbitraż.

W rozumieniu art. 1145 § 1 k.p.c. i art. 1212 k.p.c. nie budzi zatem wątpliwości, że orzeczenia, które nie rozstrzygają sprawy merytorycznie nie podlegają uznaniu w Polsce np. odrzucenie pozwu lub wniosku dowodowego przez sąd zagraniczny i przez sąd polubownym. W efekcie art. 1145 k.p.c. i art. 1212 k.p.c. stanowią podstawę do oceny czy dane orzeczenie podlega uznaniu, czyli ma tzw. zdatność uznaniową. Innymi słowy, czy taki wyrok jest wyrokiem zagranicznego sądu, który może być uznany na podstawie art. 1145 § 1 k.p.c. Zgodnie z przepisami tytułu VIII Części Piątej k.p.c. oraz art. V ust. 1 pkt e Konwencji
Nowojorskiej, strona, która przeciwstawia się wnioskowi o jego uznanie lub stwierdzenie wykonalności może podnieść zarzut, że właściwa władza kraju, w którym lub według prawa którego orzeczenie zostało wydane, uchyliła lub wstrzymała jego wykonalność albo orzeczenie to nie jest jeszcze dla stron wiążące. W razie więc gdy zagraniczne orzeczenie dotyczy wyłącznie właściwości sądu arbitrażowego nie ma potrzeby ani możliwości dodatkowo uznawania takiego orzeczenia w specjalnym postępowaniu delibacyjnym.

Polski sąd orzekający o uznaniu lub wykonalności orzeczenia arbitrażowego, na podstawie przepisów k.p.c. oraz wiążącej Polskę Konwencji Nowojorskiej odmawia z tej przyczyny uznania wyroku sądu polubownego. Z istoty i konstrukcji postępowań w przedmiocie uznawania lub stwierdzenia wykonalności orzeczeń arbitrażowych wynika bowiem wniosek, iż w przypadku orzeczenia zagranicznego sądu, który bada w istocie swoją właściwość, że nie jest to orzeczenie, które w rozumieniu art. 1145 § 1 k.p.c. ma zdatność uznaniową (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2009 r., I CSK 159/09, OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 71).

Odmowa przyznania zdatności uznaniowej wyrokowi Sądu Arbitrażowego (...) w P. z 26 października 2023 r. wydany w sprawie ICC 27257/HBH nie pozbawia wnioskodawczyni możliwości powoływania się na sentencję
i uzasadnienie tego wyroku w postępowaniach przed polskimi sądami w innych procesach
a także w ewentualnym postępowaniu o uznanie wyroku arbitrażowego kończącego postępowanie w sprawie arbitrażowej. Wyrok z 26 października 2023 r. jest niewątpliwie dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c. Na wniosek strony Sąd, w granicach dopuszczalnej swobody w ocenie dowodów w innych postępowaniach będzie go musiał wziąć pod uwagę. Nie oznacza to jednak, że miałby być związany tym wyrokiem gdyż dla takiego związania brak podstaw w świetle przepisów regulujących przesłanki uznawania zagranicznych orzeczeń arbitrażowych.

Mając na uwadze powyższe w braku przesłanek dla uznania przewidzianych
w Konwencji Nowojorskiej w związku z art. 1145 k.p.c. i art. 1212 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1. postanowienia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).

SSA Irena Piotrowska SSA Olga Gornowicz – Owczarek SSA Barbara Konińska