Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK CZĘŚCIOWY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku XVII Wydział Własności Intelektualnej

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Weronika Klawonn

Protokolant sekr. sąd. Weronika Ługiewicz

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. w Gdańsku

na rozprawie

sprawy z powództwa Związku (...) z siedzibą w W.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G.

o zapłatę, udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów

1. zobowiązuje pozwanego do udzielenia powodowi na piśmie (lub w formie dokumentowej ) w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku częściowego informacji o:

1) wysokości wszystkich rocznych przychodów netto (bez podatku VAT), w okresie od 15 października 2011 r. do 31.12.2020 r., w ujęciu rocznym (a w przypadku 2011 r. w ujęciu kwartalnym), które pozwany uzyskał z tytułu świadczenia usług telewizji kablowej, tj. wszystkich przychodów uzyskanych od abonentów w związku ze świadczeniem usług telewizji kablowej, w tym przychodów z tytułu zapewnienia technicznego dostępu do tych usług (w szczególności przychodów z tytułu opłat za utrzymanie sieci kablowej lub innych opłat serwisowych), z wyłączeniem przychodów uzyskanych wyłącznie z tytułu:

a)  świadczenia dodatkowych usług audiowizualnych na żądanie, tj. usługi rozpowszechniania filmów i seriali na żądanie w ramach (...);

b)  jednorazowych opłat instalacyjnych i przyłączeniowych telewizji kablowej;

2) wysokości rocznych przychodów z tytułu świadczenia usług telewizji kablowej w okresie od 15 października 2011 r. do 31.12.2020 r. w zakresie przychodów uzyskanych z tytułu rozpowszechniania programów telewizyjnych nieprzeznczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) z podziałem na:

a) przychody uzyskane przez pozwanego z tytułu rozpowszechniania za dodatkową opłatą programów telewizyjnych premium (w szczególności programów z grupy (...) lub grupy(...))

b) przychody uzyskane przez pozwanego z tytułu rozpowszechniania innych programów niż programy telewizyjne premium,

przy czym dane należy przedstawić w ujęciu rocznym, zaś za 2011 r. w ujęciu kwartalnym,

3) programach telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) rozpowszechnianych przez pozwanego w okresie od 15 października 2011 r. do 31.12.2020 r.,

przy czym dane należy przedstawić w ujęciu rocznym, zaś za 2011 r. w ujęciu kwartalnym.

2. zobowiązuje pozwanego do udostępnienia powodowi w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku częściowego następujących dokumentów:

1)  roczne podsumowania rejestru sprzedaży usług telewizji kablowej za okres od 15 października 2011r. do 31.12.2020 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do sprzedaży usług telewizji kablowej obejmującej rozpowszechnianie programów telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) (podsumowanie powinno zawierać wszystkie pozycje, z tym, że pozycje odnoszące się do usług nie obejmujących rozpowszechnia programów na skutek tzw. wprowadzenia bezpośredniego mogą zostać zanonimizowane co do kwot)

2)  roczne podsumowania obrotów kont księgowych dokumentujących przychody ze sprzedaży usług telewizji kablowej za okres od 15 października 2011r. do 31.12.2020 r., z wyszczególnieniem, jakie kwoty w tych kontach odnoszą się do sprzedaży usług telewizji kablowej obejmującej rozpowszechnianie programów telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) (podsumowanie powinno zawierać wszystkie pozycje, z tym, że pozycje odnoszące się do usług nie obejmujących rozpowszechnia programów na skutek tzw. wprowadzenia bezpośredniego mogą zostać zanonimizowane co do kwot)

3. zobowiązuje pozwanego do przekazania powodowi na piśmie (lub w formie dokumentowej) w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku częściowego, informacji o:

1) wysokości wszystkich przychodów netto (bez podatku VAT), w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., które pozwany uzyskał z tytułu świadczenia usług telewizji płatnej, tj. wszystkich przychodów uzyskanych od abonentów związanych ze świadczeniem usług telewizji płatnej, w tym przychodów z opłat abonamentowych, rozpowszechniania programów telewizyjnych premium, z tytułu zapewnienia technicznego dostępu do tych usług (w szczególności przychodów z tytułu opłat za utrzymanie sieci kablowej lub innych opłat serwisowych), z wyłączeniem przychodów uzyskanych wyłącznie z tytułu:

a) świadczenia usług audiowizualnych na żądanie, tj. usługi rozpowszechniania filmów i seriali na żądanie w ramach (...);

b) jednorazowych opłat instalacyjnych i przyłączeniowych,

2) wysokości przychodów z tytułu świadczenia usług telewizji płatnej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r w zakresie przychodów uzyskanych z tytułu rozpowszechniania programów telewizyjnych nieprzeznczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) z podziałem na:

a) przychody uzyskane przez Pozwanego z tytułu rozpowszechniania za dodatkową opłatą programów telewizyjnych premium (w szczególności programów z grupy (...) lub grupy(...))

b) przychody uzyskane przez pozwanego z tytułu rozpowszechniania innych programów niż programy telewizyjne premium,

3) programach telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) rozpowszechnianych przez Pozwanego w okresie 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r.

4. zobowiązuje pozwanego do udostępnienia powodowi w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku częściowego dokumentacji obejmującej:

1) podsumowania rejestru sprzedaży usług telewizji płatnej, za okres od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do sprzedaży usług telewizji kablowej obejmującej rozpowszechnianie programów telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) (podsumowanie powinno zawierać wszystkie pozycje, z tym, że pozycje odnoszące się do usług nie obejmujących rozpowszechnia programów na skutek tzw. wprowadzenia bezpośredniego, mogą zostać zanonimizowane co do kwot)

2) podsumowania obrotów kont księgowych dokumentujących przychody ze sprzedaży usług telewizji płatnej, w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty w tych kontach odnoszą się do sprzedaży usług telewizji kablowej obejmującej rozpowszechnianie programów telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) (podsumowanie powinno zawierać wszystkie pozycje, z tym, że pozycje odnoszące się do usług nie obejmujących rozpowszechnia programów na skutek tzw. wprowadzenia bezpośredniego, mogą zostać zanonimizowane co do kwot),

5. oddala w pozostałym zakresie powództwo zgłoszone w pozwem głównym (pismo z 5 października 2021r.) i w ramach rozszerzenia powództwa (pismo z 30 grudnia 2024 r.) co do żądań udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów dotyczących żądania zapłaty wynagrodzenia opisanego w pkt1. pozwu głównego (pismo z 5 października 2021) oraz w pkt. 1 rozszerzenia powództwa (pismo z 30 grudnia 2024 r.).

SSO Weronika Klawonn

XVII GW 192/24

UZASADNIENIE WYROKU CZĘŚCIOWEGO Z DNIA 18 WRZEŚNIA 2025 R.

STANOWISKA STRON

Stanowisko powoda

Żądania powoda Związku (...) z siedzibą w W. (pozew – k. 5 – 83):

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 28.711.388,25 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

- od kwoty 15.385.104,00 zł od dnia 27.01.2018 r. do dnia zapłaty

- od kwoty 13.326.284,25 zł od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu pozwu do dnia zapłaty

z tytułu wynagrodzenia za korzystania w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2020 r. przez pozwanego z artystycznych wykonań aktorów w utworach audiowizualnych na polu eksploatacji nadawania telewizyjnego, które były zawarte w rozpowszechnianych przez pozwanego programach telewizyjnych kodowanych (wynagrodzenie zostało obliczone według wynikającej z Tabeli 5 stawki w wysokości 0, 48% wpływów brutto z działalności nadawczej pozwanego.

Podstawa prawna: art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3 w zw. z art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda odszkodowania w łącznej kwocie 51.251.581,80 zł z tytułu naruszeń przez pozwanego w okresie od 1.01.2005 do 31.12.2020 r. praw do artystycznych wykonań aktorów w filmach, serialach, widowiskach, spektaklach teatru telewizji oraz audycjach radiowych wraz z odsetkami liczonymi w następujący sposób:

- od kwoty 6.886.215,20 zł od dnia 27.01.2018 r. do dnia zapłaty;

- od kwoty 44.365.366,60 zł od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu niniejszego pozwu do dnia zapłaty.

z tytułu odszkodowania za korzystanie w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2020 r. przez pozwanego na polu eksploatacji reemisja kablowa - pomimo braku zawarcia z powodem umowy wymaganej art. 21 ¹ ust. 1 pr. aut. – z artystycznych wykonań aktorów polskich w audycjach radiowych oraz artystycznych wykonań aktorów polskich w filmach, serialach, widowiskach, spektaklach teatru telewizji które powstały przed 24 maja 1994 r. (tj. przed dniem wejścia w życie prawa autorskiego)

Podstawa prawna: art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 21 ¹ ust. 1 pr. aut. i art. 86 ust. 1 pkt 2 lit. c pr. aut..

3.  zobowiązanie pozwanego do udzielenia informacji o:

1)  wysokości wszystkich rocznych przychodów netto (bez podatku VAT), w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., w ujęciu rocznym (a w przypadku 2011 r. dodatkowo w ujęciu kwartalnym), które pozwany uzyskał z tytułu świadczenia usług telewizji kablowej, tj. wszystkich przychodów uzyskanych od abonentów w związku ze świadczeniem usług telewizji kablowej, w tym przychodów z tytułu zapewnienia technicznego dostępu do tych usług (w szczególności przychodów z tytułu opłat za utrzymanie sieci kablowej lub innych opłat serwisowych), z wyłączeniem przychodów uzyskanych wyłącznie z tytułu:

a)  usług transmisji danych (w tym dostępu do Internetu);

b)  świadczenia dodatkowych usług audiowizualnych na żądanie, tj. usługi rozpowszechniania filmów i seriali na żądanie w ramach (...);

c)  jednorazowych opłat instalacyjnych i przyłączeniowych telewizji kablowej;

2)  wysokości rocznych przychodów z tytułu świadczenia usług telewizji kablowej w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., wskazanych w pkt. 3 ppkt 1 powyżej, z podziałem na:

a)  roczne przychody uzyskane przez Pozwanego z tytułu rozpowszechniania za dodatkowa opłatą programów telewizyjnych premium (w szczególności programy z grupy (...) lub grupy (...)) wraz z wyszczególnieniem tych przychodów (w ujęciu kwartalnym), które Pozwany uzyskał w poszczególnych kwartałach 2011 r.;

b)  roczne przychody uzyskane przez Pozwanego z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i - innych niż programy premium - programów telewizyjnych (tj. programów telewizyjnych ogólnie dostępnych i programów kodowanych), udostępnianych w ramach tworzonych przez Pozwanego pakietów, wraz z wyszczególnieniem tych przychodów (w ujęciu kwartalnym), które Pozwany uzyskał z ww. tytułu w poszczególnych kwartałach 2011 r.;

3)  wysokości rocznych przychodów w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i - innych niż programy premium - programów telewizyjnych (tj. programów telewizyjnych ogólnie dostępnych i programów kodowanych), udostępnianych w ramach tworzonych przez Pozwanego pakietów, z podziałem na:

a)  przychody uzyskane z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych ogólnie dostępnych, tj. takich, które przeznaczone są przez ich nadawców do powszechnego odbioru, wraz z wyszczególnieniem tych przychodów (w ujęciu kwartalnym), które Pozwany uzyskał z ww. tytułu w poszczególnych kwartałach 2011 r.;

b)  przychody uzyskane z tytułu rozpowszechniania programów telewizyjnych nieprzeznczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej, wraz z wyszczególnieniem tych przychodów (w ujęciu kwartalnym), które Pozwany uzyskał z ww. tytułu w poszczególnych kwartałach 2011 r.;

4)  wysokości przychodów z tytułu usług radia i telewizji ujawnionych przez Pozwanego w sprawozdaniu finansowym za 2011 r., z podziałem tych przychodów za każdy kwartał 2011r.;

5)  wysokości przychodów w okresie od 1.01.2020 r. do 31.12.2020 r. z tytułu usług radia i telewizji;

6)  programach radiowych i telewizyjnych rozpowszechnianych przez Pozwanego w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., w ujęciu rocznym, w podziale na:

a)  programy radiowe i telewizyjne ogólnie dostępne (tj. przeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru);

b)  programy telewizyjne nieprzeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takie, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej;

7)  wysokości rocznych opłat uiszczonych przez Pozwanego na rzecz nadawców programów radiowych i telewizyjnych z tytułu rozpowszechniania przez Pozwanego tych programów w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., w ujęciu rocznym, w podziale na:

a)  opłaty uiszczone za programy telewizyjne premium rozpowszechniane przez Pozwanego za dodatkową opłatą (w szczególności programy z grupy (...) lub grupy (...));

b)  opłaty uiszczone za programy radiowe i telewizyjne ogólnie dostępne, tj. takie, które przeznaczone są przez ich nadawców do powszechnego odbioru;opłaty uiszczone za programy telewizyjne nieprzeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru (tj. takie, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej) inne niż opłaty za programy telewizyjne premium;

8)  wysokości rocznych opłat uiszczonych przez Pozwanego w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. na rzecz poszczególnych organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych, w podziale na poszczególne pola eksploatacji, tj. reemisja i nadawanie (przekaz bezpośredni programów kodowanych);

9)  danych takich jak wskazane w pkt 3 ppkt. od 1 do 3 powyżej oraz ppkt od 6 do 8 powyżej, w odniesieniu do okresu od 6.02.2002 r. do 30.11.2005 r., dotyczących przejętej przez Pozwanego w dniu 30.11.2005 r. spółki (...) S.A., która we wskazanym okresie świadczyła usługi telewizji kablowej;

4.  Zobowiązanie do udostępnienia dokumentów:

1)  roczne podsumowania rejestru sprzedaży usług telewizji kablowej, za okres od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do poszczególnych usług wskazanych w pkt. 3 ppkt 1, ppkt 2 lit. a i lit. b oraz ppkt 3 lit. a i lit. b powyżej;

2)  roczne podsumowania obrotów kont księgowych dokumentujących przychody ze sprzedaży usług telewizji kablowej, w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do poszczególnych usług wskazanych w pkt. 3 ppkt 1, ppkt 2 lit. a i lit. b oraz ppkt 3 lit. a i lit. b powyżej;

3)  roczne podsumowania rejestru zakupów od nadawców programów radiowych i telewizyjnych - w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. - praw do rozpowszechnia tych programów, z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do programów radiowych i telewizyjnych wskazanych w pkt. 3 ppkt 7 lit. a, lit. b oraz lit. c powyżej;

4)  roczne podsumowania obrotów kont księgowych - w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. - dokumentujących koszty zakupów od nadawców programów radiowych i telewizyjnych praw do rozpowszechnia tych programów, z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do programów radiowych i telewizyjnych wskazanych w pkt. 3 ppkt 7 lit. a, lit. b oraz lit. c powyżej;

5)  roczne podsumowania - w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. - rejestru zakupów od organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi praw do rozpowszechniania utworów, artystycznych wykonań oraz fonogramów i wideogramów, a także ponoszonych na rzecz tych organizacji opłat, z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do poszczególnych pól eksploatacji, tj. reemisji oraz nadawania (przekazu bezpośredniego programów kodowanych);

6)  roczne podsumowania - w okresie od 1.01.2005 r. do 31.12.2020 r. - obrotów kont księgowych dokumentujących koszty zakupów od organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi praw do rozpowszechniania utworów, artystycznych wykonań oraz fonogramów i wideogramów oraz ponoszonych na rzecz tych organizacji opłat, z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do poszczególnych pól eksploatacji, tj. reemisji oraz nadawania (przekazu bezpośredniego programów kodowanych);

7)  dokumenty takie jak wskazane w pkt. 4 ppkt. 1) – 6), powyżej odnoszące się do świadczenia usług telewizji kablowej przez spółkę (...)S.A. w okresie od 6.02.2002 r. do 30.11.2005 r.;

Podstawa prawna: art. 48 ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.

W uzasadnieniu powód wskazał, że jako organizacja zbiorowego zarządzania (dalej OZZ) na podstawie właściwego zezwolenia jest uprawniona do zarządzenia prawami pokrewnymi artystów wykonawców (aktorów i in.) w tym także zagranicznych. Pozwany jest operatorem sieci telewizji kablowej i świadczy usługi dostępu do programów telewizyjnych (zarówno kodowanych jak i niekodowanych). Powód przedstawił modele działalności pozwanego. Zdaniem powoda pozwany w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2020r. uczestnicząc w procesie przekazu programów telewizyjnych kodowanych nadawał programy zawierające artystyczne wykonania (w tym także artystów wykonawców zagranicznych). Powód ex lege jest uprawniony do inkasa wynagrodzenia artystów wykonawców z tytułu korzystania z artystycznych wykonań aktorskich zawartych w utworach audiowizualnych, co uzasadnia dochodzenie roszczenia zawartego w pkt 1. pozwu. Żądanie z pkt 2. pozwu dotyczy odszkodowania za artystyczne wykonania aktorów polskich na polu reemisji. Roszczenie to dotyczy wyłącznie aktorów polskich i artystycznych wykonań powstałych przed dniem 24 maja 1994 r. tj. wejścia w życie ust. pr. aut. Te bowiem prawa do artystycznych wykonań nie przeszły na producentów, zaś przeciwną okoliczność winien wykazać pozwany.

Jako podstawę wysokości wynagrodzenia oraz zryczałtowanego odszkodowania powód wskazał stosowane przez siebie tabele wynagrodzeń.

W odniesieniu do roszczeń informacyjnych zgłoszonych w pkt 3. i 4. pozwu, powód powołał się na art. 48 u z.z. (pozew str. 78 i nast.) Podkreślił, że informacje opisane w pkt 3. Służą ustaleniu wysokości wszystkich przychodów netto w okresie objętym żądaniem pozwu z tytułu usług telewizji kablowej podziałem na różne kryteria. Uzyskanie tych danych umożliwi powodowi sprecyzowanie wysokości wynagrodzenia z tytułu korzystania przez pozwanego z artystycznych wykonań na polu nadawanie, a także odszkodowania za bezumowne korzystanie z nich na polu eksploatacji reemisja kablowa. Udostępnienie dokumentacji, o której mowa w pkt 4 pozwu jest funkcjonalnie związane z określeniem wysokości dochodzonego wynagrodzenia oraz odszkodowania. Dokumenty te są nośnikami informacji dotyczących przychodów pozwanego, nadto mają służyć weryfikacji informacji, których udostępnienia żąda powód.

Rozszerzenie powództwa (pismo z dn. 30 grudnia 2024 r. – k. 976 – 1036):

Rozszerzając powództwo powód wniósł o:

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda wynagrodzenia w kwocie 21.101.342,09 zł z tytułu korzystania przez pozwanego z artystycznych wykonań aktorów w utworach audiowizualnych na polu eksploatacji nadawanie w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego pisma do dnia zapłaty;

Podstawa prawna: art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3 u.p.aut. w zw. z art. 70 ust. 3 i 4 u.p.aut. i art. 90 u.p.aut. – roszczenie o zapłatę zaległego wynagrodzenia rozszerzone o dalszy okres od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r.;

2.  zasądzenie o pozwanego na rzecz powoda odszkodowania w łącznej kwocie 35.168.903,46 zł z tytułu naruszeń przez pozwanego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. praw do artystycznych wykonań aktorów w filmach, serialach, widowiskach, spektaklach teatru telewizji oraz audycjach radiowych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego pisma do dnia zapłaty;

Podstawa prawna: art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 21 ¹ ust. 1 u.p.aut., art. 86 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.aut., art. 92 u.p.aut., art. 101 u.p.aut.;

3.  zobowiązanie pozwanego do przekazania powodowi na piśmie, w terminie jednego miesiąca, informacji o:

1)  wysokości wszystkich przychodów netto (bez podatku VAT), w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., które pozwany uzyskał z tytułu świadczenia usług telewizji płatnej, tj. wszystkich przychodów uzyskanych od abonentów związanych ze świadczeniem usług telewizji płatnej, w tym przychodów z opłat abonamentowych, rozpowszechniania programów telewizyjnych premium, z tytułu zapewnienia technicznego dostępu do tych usług (w szczególności przychodów z tytułu opłat za utrzymanie sieci kablowej lub innych opłat serwisowych), z wyłączeniem przychodów uzyskanych wyłącznie z tytułu:

a)  usług transmisji danych (w tym dostępu do internetu);

b)  świadczenia usług audiowizualnych na żądanie, tj. usługi rozpowszechniania filmów i seriali na żądanie w ramach (...);

c)  jednorazowych opłat instalacyjnych i przyłączeniowych;

2)  wysokości przychodów z tytułu świadczenia usług telewizji płatnej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., wskazanych w pkt 3 ppkt 1 powyżej, z podziałem na:

a)  przychody uzyskane od pozwanego z tytułu rozpowszechniania za dodatkową (w stosunku do opłat podstawowych za pakiety programów telewizyjnych) opłatą programów telewizyjnych premium pojedynczych lub połączonych w pakiety (w szczególności programy z grupy (...) lub grupy (...));

b)  przychody uzyskane przez pozwanego z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i – innych niż programy premium – programów telewizyjnych (tj. programów telewizyjnych ogólnie dostępnych i programów kodowanych), udostępnionych w ramach tworzonych przez pozwanego pakietów;

3)  wysokości przychodów w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i – innych niż programy premium – programów telewizyjnych (tj. programów telewizyjnych ogólnie dostępnych i programów kodowanych), udostępnianych w ramach tworzonych przez pozwanego pakietów, z podziałem na:

a)  przychody uzyskane z tytułu rozpowszechnienia programów radiowych i telewizyjnych ogólnie dostępnych, tj. takich, które są przeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru;

b)  przychody uzyskane z tytułu rozpowszechniania programów kodowanych (nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru), tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci kodowanej;

4)  programach radiowych i telewizyjnych rozpowszechnianych przez pozwanego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., w podziale na:

a)  programy radiowe i telewizyjne ogólnie dostępne (tj. przeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru);

b)  programy telewizyjne kodowane (nieprzeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru), tj. takie, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci kodowanej;

5)  wysokości opłat uiszczonych przez pozwanego na rzecz nadawców programów radiowych i telewizyjnych z tytułu rozpowszechnienia przez pozwanego tych programów w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r, w podziale na:

a)  opłaty uiszczone za programy telewizyjne premium rozpowszechniane przez pozwanego (w szczególności programy z grupy (...) lub grupy (...));

b)  opłaty uiszczone za programy radiowe i telewizyjne ogólnie dostępne, tj. takie, które przeznaczone są przez ich nadawców do powszechnego odbioru;

c)  opłaty uiszczone za programy kodowane (nieprzeznaczone przez ich nadawców do powszechnego odbioru (tj. takie, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej)) inne niż opłaty za programy telewizyjne premium;

6)  wysokości opłat uiszczonych przez pozwanego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. na rzecz poszczególnych organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi z tytułu rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych, w podziale na poszczególne pola eksploatacji, tj. reemisja i nadawanie (przekaz bezpośredni programów kodowanych);

7)  zobowiązanie pozwanego do udostępnienia powodowi w terminie jednego miesiąca dokumentacji obejmującej:

1)  podsumowania rejestru sprzedaży usług telewizji płatnej, za okres od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do poszczególnych usług wskazanych w pkt 3 pkkt 1, ppkt 2 lit a i lit b oraz ppkt 3 lit a i lit. b powyżej;

2)  podsumowania obrotów kont księgowych dokumentujących przychody ze sprzedaży usług telewizji płatnej, w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r., z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do poszczególnych usług wskazanych w pkt 3 ppkt 1, ppkt 2 lit. a i lit. b oraz ppkt 3 lit. a i lit. b powyżej;

3)  podsumowania rejestru zakupów od nadawców programów radiowych i telewizyjnych – w okresie od 1 stycznia do 19 września 2024 r. – praw do rozpowszechniania tych programów, z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do programów radiowych i telewizyjnych wskazanych w pkt 3 ppkt 5 lit. a, lit. b oraz lit. c powyżej;

4)  podsumowania obrotów kont księgowych – w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. – dokumentujących koszty zakupów od nadawców programów radiowych i telewizyjnych praw do rozpowszechniania tych programów, z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do programów radiowych i telewizyjnych wskazanych w pkt 3 ppkt 5 lit. a, lit. b oraz lit. c powyżej;

5)  podsumowania – w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. – rejestru zakupów od organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi praw do rozpowszechniania utworów, artystycznych wykonań oraz fonogramów i wideogramów, a także ponoszonych na rzecz tych organizacji opłat, z wyszczególnieniem jakie kwoty w tym rejestrze odnoszą się do poszczególnych pól eksploatacji, tj. reemisji oraz nadawania (przekazu bezpośredniego programów kodowanych);

6)  podsumowania – w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. – obrotów kont księgowych dokumentujących koszty zakupów od organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi do rozpowszechniania utworów, artystycznych wykonań oraz fonogramów i wideogramów oraz ponoszonych na rzecz tych organizacji opłat, z wyszczególnieniem jakie kwoty na tych kontach odnoszą się do poszczególnych pól eksploatacji, tj. reemisji oraz nadawania (przekazu bezpośredniego programów kodowanych);

Uzasadniając powództwo w zakresie rozszerzonym powód podkreślił, że dochodzi analogicznych żądań, jak w powództwie głównym, lecz za dalszy okres tj. od 1 stycznia 2021 r. do 19 września 2024 r. (tj. przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W odniesieniu do zgłoszonych roszczeń informacyjnych (str. 53 i nast. Pisma z 30 grudnia 2024 r.) powód podkreślił, że roszczenie informacyjne z art. 48 u z.z. jest niezależne i odrębne od roszczeń informacyjnych, do których odsyła art. 80 pra. aut. Nie stosuje się do niego przepisów art. 479 ¹¹² – 479 ¹²¹ k.p.c. W szczególności roszczenie to nie wymaga, „wykazania w sposób wiarygodny okoliczności wskazujących na naruszenie prawa”, a jedynie wykazania, że pozostaje w zakresie działalności danej organizacji zbiorowego zarządzania i jest niezbędne do określenia wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń lub opłat. Zdaniem powoda pojęcie „wynagrodzeń i opłat” z art. 48 u z.z. obejmuje także roszczenia o zapłatę wynikające z naruszenia praw autorskich i praw pokrewnych z art. 79 pr. aut.

Na rozprawie 12 czerwca 2025 r. (k. 1191) pełnomocnik powoda sprecyzował, że domaga się wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pkt 3) wyłącznie na rzecz artystów wykonawców krajowych oraz artystów wykonawców z europejskiego obszaru gospodarczego. Wskazał, że powód wykonuje zbiorowe zarzadzanie w odniesieniu do aktorów zagranicznych z EOG tj. pobiera wynagrodzenie oraz dokonuje podziału wśród aktorów polskich i zagranicznych EOG – na identycznych zasadach, które wynikają z regulaminu repartycji.

Stanowisko pozwanego

Pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (odpowiedź na pozew – k. 307 – 331) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zakwestionował legitymację czynną powoda. Ponadto pozwany zaprzeczył, aby jego działalność była korzystaniem z utworów audiowizualnych na polu eksploatacji nadawanie. Pozwany dokonuje reemisji programów telewizyjnych. W związku z tym nie jest zobowiązany do zapłaty tzw. dodatkowego wynagrodzenia dla artystów wykonawców. W odniesieniu do roszczenia wskazanego w pkt 2. pozwu pozwany podkreślił, że prawa pokrewne „nie były rozpoznawane” przez ustawę, zakwestionował koncepcję powoda co do ciężaru dowodu przejścia tych praw na producentów utworów audiowizualnych a także zaprzeczył, aby ze strony powoda doszło do naruszenia tych praw.

Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia.

Odnosząc się do zgłoszonych w pozwie roszczeń informacyjnych (str. 42 – 43 odpowiedzi na pozew) pozwany wskazał, że skoro powodowi nie przysługują roszczenia o zapłatę wynagrodzenia oraz odszkodowania, to również nie przysługują mu roszczenia informacyjne. Poza tym wskazane przez powoda jako podstawa naliczenia wynagrodzenia oraz odszkodowania tabele nie obowiązują od wielu lat. W związku z tym, dopóki nie zostanie przeprowadzone postępowanie dowodowe w przedmiocie właściwych podstaw rozliczeń z powodem, nie można żądać tak szeroko zakreślonej informacji oraz dokumentów. Kwestia, co powinno być podstawą naliczenia wynagrodzeń i odszkodowań wymaga wiedzy specjalistycznej. Powód jednak nie zgłosił wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zakres żądanych informacji jest zbyt szeroki i nie pozostaje związany z podstawą naliczeń opłat na rzecz powoda.

Co do rozszerzenia powództwa (odpowiedź na rozszerzenie powództwa – k. 1134 – 1148v.) pozwany wniósł o:

- uznanie, że zmiana powództwa zgłoszona w piśmie procesowym powoda z dn. 30 grudnia 2024 r. jest nieskuteczna

Ewentualnie w przypadku uznania, że powód dokonał skutecznej zmiany powództwa pismem z dn. 30 grudnia 2024 r., wniósł o:

- oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów na swoją rzecz od powoda.

Pozwany podniósł, że zmiana roszczenia przez powoda jest niedopuszczalna na podstawie art. 458 ⁸ § 1 k.p.c.

Pozwany przedstawił argumentację analogiczną do przedstawionej w odpowiedzi na pozew. Podtrzymał stanowisko co do braku legitymacji czynnej powoda – w szczególności w odniesieniu do artystów wykonawców zagranicznych z uwagi na brak jakiejkolwiek umowy o wzajemnej reprezentacji. Poza tym powód nie wypłaca aktorom zagranicznym jakichkolwiek tantiem. Zatem powód nie wykonuje zbiorowego zarządu w tym zakresie. Pozwany powołał się w tym zakresie na wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r. II CSKP 1556/22.

Pozwany zakwestionował ponownie zaprezentowaną przez powoda podstawę naliczania wynagrodzeń. W ocenie pozwanego wysokość tych wynagrodzeń należy powiązać z wpływami z programów kodowanych zawierających artystyczne wykonania, którymi powód zarządza, nie zaś z wpływami ze wszystkich programów kodowanych, z których część w ogóle nie obejmuje utworów audiowizualnych. Wynagrodzenie uprawnionych jest powiązane z przychodami (wpływami) z korzystania z ich praw, nie zaś ze wszelkimi przychodami uzyskiwanymi przez użytkownika. Pozwany podtrzymał swoją argumentację co do zgłoszonych roszczeń informacyjnych.

DOTYCHCZASOWE POSTĘPOWANIE

Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznając sprawę (przed rozszerzeniem powództwa) pod sygn. XVII GW 196/21:

- postanowieniem z 14 marca 223 r. oddalił zawarte w pkt. 3 i 4 pozwu wnioski o udzielenie informacji oraz wniosek o wydanie środka dowodowego -w zakresie dotyczącym żądania zapłaty odszkodowania

- wyrokiem 14 marca 2023 r. oddalił powództwo o zapłatę wynagrodzenia, oddalił powództwo o zapłatę odszkodowania oraz oddalił powództwo o udzielenie informacji i udostepnienie dokumentów w zakresie żądania zapłaty wynagrodzenia.

Sąd Apelacyjny w Warszawie:

- postanowieniem z 26 października 2023 r. (VII ACZ 328/23) uchylił postanowienie z 14 marca 2023 r. i umorzył postępowanie o wezwanie do udzielenia informacji na podstawie art. 479 ¹¹² i nast. k.p.c. oraz zobowiązanie do wyjawienia lub wydania środka dowodowego na podstawie art. 479 ¹⁰⁶ k.p.c. , uznając, że powód nie złożył takich wniosków, gdyż jako podstawę swoich żądań wyraźnie wskazał art. 48 u z.z.

- wyrokiem z 11 czerwca 2024 r. (VII AGa 806/23) – uchylił wyrok Sądu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania (k. 902)

ZAKRES ZWIĄZANIA SĄDU OKREGOWEGO OCENĄ DOKONANĄ PRZEZ SĄD II INSTANCJI CO DO ROSZCZEŃ ZWIĄZANYCH Z POLEM EKSPOLATACJI NADAWANIE

tj. żądanie pozwu w pkt 1. (żądanie zapłaty tzw. dodatkowego wynagrodzenia z tytułu nadawania w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego, art. 70 ust.2 ¹pkt 3.) oraz odpowiadające mu żądania o udzielenie informacji i udostepnienie dokumentów z pkt 3 i 4 pozwu.1

Z uwagi na treść art. 386 § 6 k.p.c. konieczne jest ustalenie zakresu związania Sądu Okręgowego dokonaną przez Sąd Apelacyjny oceną prawną. Związanie bowiem wyklucza co do zasady możliwość dokonania wykładni prawa i jego subsumpcji w sposób odmienny niż to uczynił sąd II instancji.

Sąd Okręgowy przedstawia więc poniżej kwestie, które były przedmiotem rozstrzygnięcia Sąd I instancji, a także ocenę tych problemów przez Sąd Apelacyjny, o ile została dokonana.

Legitymacja czynna powoda

W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku przesądził, że odniesieniu do zgłoszonego żądania zapłaty wynagrodzenia przysługującego artystom wykonawcom z tytułu nadawania utworu w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworów (art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3 w zw. z art. 70 ust. 3 ust. pr. aut. powód:

- jest organizacją właściwą w rozumieniu art. 70 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 17 ust. pr. aut.

- jest organizacją reprezentatywną w rozumieniu art. 5 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. o z.z.

- nie daje rękojmi należytego wykonania prawa na rzecz artystów wykonawców zagranicznych z uwagi na brak jakiejkolwiek umowy o reprezentację z zagraniczną OZZ

Sąd jednak nie przesądził jednoznacznie kwestii legitymacji czynnej powoda – w szczególności w odniesieniu do artystów wykonawców zagranicznych (ściślej z Europejskiego Obszaru Gospodarczego).

Sąd Apelacyjny nie wypowiedział się co do legitymacji czynnej powoda w zakresie żądania wynagrodzenia i dalej żądania informacji i udostępnienia dokumentów.

Kwestia legitymacji czynnej powoda wymaga więc rozstrzygnięcia.

Bezpośrednie wprowadzenie jako nadawanie lub reemisja:

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że:

- przepisy ustawy prawo autorskie „nie rozpoznają” działalności dystrybutora, który przekazuje sygnał będący nośnikiem programu uzyskany od organizacji radiowej lub telewizyjnej w drodze wprowadzenia bezpośredniego,

- status dystrybutora (operatora sieci telekomunikacyjnej (kablowej)), który otrzymuje sygnał od organizacji radiowej lub telewizyjnej w drodze przekazu bezpośredniego, w kontekście w techniki przekazu oraz obowiązku uzyskania zgody podmiotów uprawnionych jest zbliżony raczej do statusu reemitenta,

- przepis art. 70 ust.2 ² pkt 3) pr. aut. przewidujący dodatkowe wynagrodzenie dla artystów wykonawców, które ma charakter uprawnienia sui generis (i w tym sensie ma charakter wyjątkowy), nie podlega wykładni rozszerzającej,

W związku z tym artystom wykonawcom nie przysługuje roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia w związku z przekazywaniem przez operatora sieci kablowej (dystrybutora) sygnału będącego nośnikiem programu uzyskanego od organizacji radiowej lub telewizyjnej w drodze wprowadzenia bezpośredniego.

Sąd II instancji uznał, że korzystanie przez pozwanego z artystycznych wykonań polegające na tzw. wprowadzaniu bezpośrednim należy zakwalifikować jako korzystanie z artystycznych wykonań na polu eksploatacji nadawanie. Pozwany korzystał w okresie objętym pozwem z artystycznych wykonań na polu eksploatacji nadawanie. (Okoliczność tzw. wprowadzenia bezpośredniego potwierdził zeznania świadka J. K.k. 648.)

Kwestia tego, że działalność pozwanego w polegająca przekazie sygnału pozyskanego w ramach wprowadzenia bezpośredniego jest korzystaniem z artystycznych wykonań na polu eksploatacji nadawanie, została przesądzona przez Sąd II instancji. Tą oceną Sąd I instancji pozostaje związany i nie będzie czynił już rozważań w tej kwestii.

Wysokość wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹ pkt 3 pr. aut. i podstawy jego naliczenia

Sąd Okręgowy nie weryfikował tej kwestii.

Sąd Apelacyjny wskazał, że czynności nadawców i pozwanego stanowią jeden akt nadania. Nie jest zasadne uzyskanie przez artystów wykonawców wynagrodzenia w podwójnej wysokości tj. jednego od nadawcy, a drugiego od dystrybutora. Sąd I winien ocenić, w jaki sposób obowiązek zapłaty wynagrodzenia powinien być podzielony pomiędzy nadawcę pierwotnego, a pozwanego. Nie były przedmiotem badań i oceny Sądu Apelacyjnego kwestie podstaw wyliczenia dochodzonego wynagrodzenia (w tym obowiązywania tabel i zasadności ich stosowania w tej sprawie).

Roszczenia informacyjne oraz o wydanie dokumentów.

Sąd I instancji uznał, że skoro uprawnionym reprezentowanym przez powoda nie przysługuje wobec pozwanego roszczenie o zapłatę wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹pkt 3 pr. aut., to nie przysługuje mu także roszczenie z art. 48 u z.z., które jest powiązane z roszczeniem o zapłatę wynagrodzeń lub opłat.

Sąd Apelacyjny nie odniósł się do rozstrzygnięcia w przedmiocie w/w roszczeń.

WYDANIE WYROKU CZĘŚCIOWEGO.

Zgodnie z art. 317 § 1 k.p.c. sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub tylko niektóre z żądań pozwu; to samo dotyczy powództwa wzajemnego.

Sąd uznał, że do rozstrzygnięcia nadają się żądania powoda (wskazane w pozwie głównym i w ramach rozszerzenia powództwa) dotyczące żądania informacji oraz udostępnienia dokumentów w zakresie dotyczącym zapłaty tzw. dodatkowego wynagrodzenia dla artystów wykonawców z art. 70 ust. 2(1) pkt 3) pr. aut. w związku z korzystaniem z artystycznych wykonań na polu nadawanie. Decyzja sądu wynika z następujących przesłanek:

⚫

Sąd Apelacyjny w wyroku z 11 czerwca 2024 r. (VII AGa 806/23) przesądził, że rozpowszechnianie programów, czy dalej utworów na skutek tzw. wprowadzenia bezpośredniego jest elementem czynności nadawania. W tym zakresie Sąd Okręgowy pozostaje związany dokonaną przez Sąd II instancji oceną prawną.

⚫

W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie prezentowane są zgodne poglądy co do tego, że:



żądanie udzielenia informacji oraz wydanie dokumentów oparte na podstawie art. 48 u z.z. dotyczy tzw. wynagrodzeń ustawowych (m.in. z art. 70 ust. 2 ¹pkt 3) pr. aut.),



roszczenie to ma charakter materialno-prawny



rozstrzygnięcie o nim następuje wyrokiem (przy czym w praktyce jest to najczęściej wyrok częściowy poprzedzający rozstrzygnięcie o żądaniu zapłaty)2.

⚫

Sąd w tym składzie prezentuje stanowisko, że roszczenie żądnie udzielenia informacji oraz udostępnienia dokumentów z art. 48 u.z.z. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy informacje i dokumenty są niezbędne dla dochodzenia roszczenia odszkodowawczego z art. 79 ust. 1 pkt 3) lit . b) pr. aut. Jednak pogląd ten nie jest powszechny3. Zdaniem sądu żądanie udzielenia informacji i wydania dokumentów w zakresie dotyczącym odszkodowania za naruszenie praw pokrewnych powinno zostać zgłoszone w oparciu o instytucje prawa procesowego tj. tzw. środki pomocnicze z art. 479 ¹¹³ i nast. k.p.c., oraz 479 ¹⁰⁶ i nast. k.p.c.

⚫

Sąd Apelacyjny, rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu z 14 marca 2023, poprzestał na wskazaniu, że taki wniosek tj. z art. 479 ^{( 113)} i nast. k.p.c., oraz 479 ^{( 106)} i nast. k.p.c. nie został przez powoda złożony. Problem zakresu zastosowania art. 48 u.z.z. oraz środków pomocniczych z art. 479 ^{( 113)} i nast. k.p.c., oraz 479 ^{( 106)} i nast. nie został przez Sąd Apelacyjny rozstrzygnięty.

⚫

Sąd Okręgowy w Gdańsku 27 sierpnia 2025 r. w innej sprawie skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odesłanie prejudycjalne następującej treści:

Pytanie 1.

Czy art. 17 w związku z motywem 33. Dyrektywy 2014/26/UE oraz art. 8 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 Dyrektywy 2004/48/WE należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, która umożliwia organizacjom zbiorowego zarządzania żądanie nakazania użytkownikom udzielenia informacji na temat bezprawnego (tj. stanowiącego naruszenie) wykorzystania praw autorskich lub praw pokrewnych, bez jakiegokolwiek kontekstu postępowania sądowego o roszczenia wynikające z naruszenia prawa własności intelektualnej?

2. Pytanie 2.

Czy art. 17 w związku z motywem 33. Dyrektywy 2014/26/UE należy interpretować w ten sposób, że organizacja zbiorowego zarządzania, domagając się w postępowaniu sądowym przeciwko użytkownikowi nakazania użytkownikowi udzielenia określonych informacji na temat wykorzystania praw autorskich i praw pokrewnych, powinna udowodnić, względnie uprawdopodobnić, że reprezentowanym przez nią uprawnionym przysługują roszczenia o zapłatę wynagrodzeń ustawowych lub umownych, albo też, że informacje te są niezbędne do dokonania podziału i wypłaty podmiotom uprawnionym należnych im kwot?4

Sąd oczekuje, że odpowiedź TSUE będzie zawierać użyteczne wskazówki co do wykładni przepisów dyrektyw objętych odesłaniem, co z kolei umożliwi ocenę dopuszczalności stosowania art. 48 u z.z. w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych z art. art. 79 ust. 1 pkt 3) lit . b) pr. autorskiego

⚫

Sąd uznał, że nie ma potrzeby zawieszania całego postępowania na podstawie art. 177 § 1 ust. 3) ¹ k.p.c., gdyż materiał procesowy pozwala na rozstrzygnięcie o żądaniu udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów na podstawie art. 48 u.z.z. w odniesieniu do żądania zapłaty wynagrodzenia ustawowego z art. 70 ust. 2(1) pkt 3) pr. aut.

⚫

Wydanie wyroku częściowego hołduje w tej sytuacji zasadzie ekonomiki procesowej.

STAN FAKTYCZNY5

Powód Związek (...) jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (w rozumieniu ust. o z.z.). W okresie od 6 września 2002 r. do 19 maja 2014 r. powód działał pod nazwą Związek (...). Od 20 maja 2014 r. do 24 września 2019 r. powód działał pod nazwą „(...)”. W dniu 1 kwietnia 2019 r. został uchwalony nowy statut powoda, w którym przyjęto nazwę obowiązującą obecnie.

Decyzją z dnia 1 lutego 1995 r. Minister Kultury i Sztuki udzielił zezwolenia Związkowi (...) na zbiorowe zarządzenie prawami aktorów jako artystów wykonawców na następujących polach eksploatacji:

a)  utrwalanie

b)  zwielokrotnianie

c)  wprowadzenie do obrotu

d)  najem

e)  dzierżawa

f)  publiczne odtwarzanie oraz nadawanie, jeżeli nie są dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza,

Decyzją z dnia 20 października 1998 r. Minister Kultury i Sztuki zmienił decyzję z dnia 1 lutego 1995 r. i udzielił Związkowi (...) zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi artystów wykonawców: aktorów, solistów śpiewaków, tancerzy, na następujących polach eksploatacji:

1)  utrwalanie

2)  zwielokrotnianie jakąkolwiek techniką,

3)  wprowadzenie do obrotu

4)  publiczne odtwarzanie

5)  najem

6)  dzierżawa

7)  nadawanie za pomocą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną

8)  nadawanie za pośrednictwem satelity

W treści uzasadnienia wskazano, że nie jest konieczne zamieszczanie w zezwoleniu o zarządzaniu repertuarem zagranicznych podmiotów skoro dotychczasowe zezwolenie nie zawiera ograniczenia do podmiotów krajowych. Organizacja zbiorowego zarządzania zarządza repertuarem zagranicznym organizacji korzystających w Polsce z ochrony, jeżeli łączy ją umowa o wzajemnej reprezentacji.

Decyzją z dnia 18 czerwca 2003 r. Minister Kultury zmienił decyzje z 1 lutego 1995 r. zmienioną decyzją z 20 października 1998 r. i udzielił Związkowi (...) zezwolenia na zarządzenie prawami pokrewnymi artystów wykonawców: aktorów, solistów śpiewaków, tancerzy w tym do pobierania wynagrodzenia, na następujących polach eksploatacji:

a)  utrwalanie

b)  zwielokrotnianie jakąkolwiek techniką

c)  wprowadzanie do obrotu

d)  użyczenie

e)  najem

f)  nadawanie

g)  reemitowanie

h)  odtwarzanie

i)  publiczne udostępnianie utrwalenia artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym a także do pobierania wynagrodzeń z tytułu:

1)  wyświetlania utworu audiowizualnego w kinach,

2)  najmu egzemplarzy utworów audiowizualnych i ich publicznego odtwarzania

3)  nadawania utworu audiowizualnego w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworów

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zmiana miała na celu dostosowanie brzmienia zezwolenia do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 28 października 2002 r.

(okoliczności bezsporne: decyzja Ministra Kultury z dnia 1 lutego 1995 r. (...); decyzja Ministra Kultury z dnia 20 października 1998 r. (...); decyzja Ministra Kultury z dnia 18 czerwca 2003 r.(...);statut (...); odpis pełny z KRS dot. Powoda)

Od 2002 do 27 maja 2014 r. oprócz powoda także Stowarzyszenie (...) ( (...)) było uprawnione do zarządzania prawami aktorów do artystycznych wykonań. Na podstawie porozumienia z dnia 15 grudnia 2004 r. (...) i (...) ściśle współpracowały w zakresie zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi aktorów, co przejawiało się tym, że umowy z użytkownikami korzystającymi z repertuaru obu organizacji były zawierane przez obie te organizacje przy zastosowaniu wspólnej stawki wynagrodzenia, która następnie była dzielona pomiędzy te organizacje proporcjonalnie do faktycznego wykorzystania przez danego użytkownika pozycji chronionej przez tę organizację.

(Dowód: sprawozdanie (...)za 2015 r. (nośnik k. 114 wydruk ze strony internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

(...) , 5) Obwieszczenie z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ogłoszenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o uchyleniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi (dot. zezwolenia (...))

Decyzją z 7 listopada 2022 r. MkiDN zmienił częściowo wcześniejsze decyzje o udzieleniu zezwolenia na zbiorowe zarządzenie, nadając jednolite brzmienie zezwoleniu. W odniesieniu do artystów wykonawców tj. aktorów i tancerzy powód jest uprawniony no zarządzania prawami pokrewnymi na następujących polach eksploatcji:

a) utrwalanie,

b) zwielokrotnianie,

c) wprowadzanie do obrotu,

d) najem,

e) nadawanie

f) reemitowanie,

g) publiczne odtworzenie,

h) publiczne udostępnianie artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym,

i) wyświetlanie- w zakresie pobierania wynagrodzenia proporcjonalnego do wspływów z tytułu wyświetlania utworu audiowizualnego kinach.

(decyzja j. 513 i nast.)

Powód na dzień 31 grudnia 2022 miał zawarte umowy licencyjne z następującymi nadawcami: (...) SA (program (...)), (...) SA (program(...)), (...) S.A., Telewizja (...) sp. z o.o. Telewizja (...) S.A. , Telewizja (...) sp. z o.o., (...) S.A. (...) Sp. z o.o., (...) S.A. Umowy z tymi nadawcami (z wyjątkiem (...) SA) nie dotyczą programów kodowanych rozpowszechnianych w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego. W większości tych umów znalazło się postanowienie następującej treści (lub treści zbliżonej)

„Udzielone niniejszą umową zezwolenie/licencja dotyczy nadań artystycznych wykonań aktorów podlegających ochronie praw pokrewnych według polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych także w utworach audiowizualnych, których nadania według polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wywołują konieczność zapłaty przez korzystającego wynagrodzenia artystom wykonawcom(...).”

Powód nie posiada umów z pierwotnymi nadawcami programów kodowanych np. z (...), (...), w związku z tym powód nie otrzymał wynagrodzenia za artystyczne wykonania aktorów od tych nadawców.

(Dowód: lista k. 639, umowy nośnik k. 638, vide: plan rozprawy pkt 45., oświadczenie pełnomocnika powoda na rozprawie z 12 czerwca 2025 r. ad. 01:27:26 k. 1192)

Powód nie jest stroną umów o wzajemnej lub jednostronnej reprezentacji z zagranicznymi OZZ reprezentującymi prawa artystów wykonawców w zakresie repertuaru zagranicznego OZZ.

(Okoliczność bezsporna, plan rozprawy pkt. 46, dane ze sprawozdań powoda zamieszczonych na jego stronie internetowej, z których wynika, że do końca 2024 r. nie wypłacił, ani też nie uzyskał jakichkolwiek środków od zagranicznych organizacji zbiorowego zarządzania - Rozdział IV pkt 12. I Rozdział V. pkt 10, brak na stronie internetowej powoda informacji, o której mowa w art. 90 pkt 8) u z.z. )

Powód za okres objęty żądaniem pozwu nie zawarł jakiejkolwiek umowy o zbiorowe zarządzanie z artystą wykonawcą spoza Polski, lecz z Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

(na rozprawie 12 czerwca 2025 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że nie jest w stanie wskazać takiej umowy ad. 00:36:07 k. 1191v.)

7 listopada 2022 r. i 10 listopada 2023 r. zostały wydane kolejne decyzje MKiDN zmieniające decyzje co do udzielonego powodowi zezwolenia. Jednak zmiana ta nie dotyczyła zakresu objętego sprawą.

(okoliczność bezsporna, znana sądowi z urzędu)

Pozwany jest operatorem sieci telekomunikacyjnej, w tym sieci kablowej.

Pozwany obecnie świadczy usługi na terenie całego kraju. Pozwany w okresie objętym żądaniem pozwu świadczył usługi dostępu za pomocą sieci kablowej do programów radiowych i telewizyjnych ogólnodostępnych oraz programów telewizyjnych z dostępem warunkowym (tzw. kodowanych). Pozwany łączył rozpowszechniane programy telewizyjne ogólnie dostępne oraz programy telewizyjne kodowane grupując je w pakiety stanowiące jeden produkt, sprzedawany za określoną opłatę abonamentową. Pakiety te różniły się zawartością i wysokością opłaty. W niektórych pakietach telewizji kablowej pozwany na określony czas udostępniał programy Premium np. (...), (...), (...), (...), (...), (...), w których były prezentowane filmy i seriale. Pozwany od 2013 r. świadczy również dodatkowe audiowizualne usługi medialne na żądanie (...) oraz (...). Usługa (...) co do zasady była dodatkowo płatna, choć mogło się zdarzyć, że była dostępna w ramach promocji. Pozwany świadczył usługi transmisji danych, takich jak dostęp do Internetu stacjonarnego oraz mobilnego, a także telefonii stacjonarnej i mobilnej. W ramach pakietów pozwany oferował także dostęp za pośrednictwem Internetu do niektórych, wybranych przez siebie programów telewizyjnych i programów kodowanych, które były przekazywane w sposób linearny (tj. z jednego punktu do wielu odbiorców tak jak przy przekazie telewizyjnym). Abonenci pozwanego otrzymywali usługę (...) co do niektórych wybranych przez pozwanego filmów i seriali.

Oferta pozwanego na przestrzeni okresu objętego pozwem zmieniała się i z roku na rok jest coraz bogatsza, w ofercie jest coraz więcej programów. Jedną z ofert dla usług pozwanego jest Pakiet(...) oferowany w W.. – Pakiet (...) zawiera 71 programów telewizyjnych:

- 23 kanały ogólnodostępne,

- 48 kodowanych z czego:

- 43 sportowe, informacyjne, lifestyle, muzyczne – nie zawierające filmów ani seriali,

- 5 kanałów filmowych, z czego: 3 tj. (...), (...)i (...) – w ramach telewizji cyfrowej naziemnej, (...) – kanał nadawcy (...) SA, działającego w oparciu o koncesje satelitarne, oferującego swoje programy w ramach dostępu online we własnej usłudze (...). (...) – kanał nadawcy niemieckiego, zawierający wyłącznie seriale produkcji niemieckiej.

W Pakiecie (...) przez pierwsze trzy miesiące abonenci mieli dostęp do pakietu Premium (...) umożliwiającego odbiór programów telewizyjnych (...), (...) i (...) oraz serwisów internetowych (...) , (...), które zawierają filmy i seriale dostępne na żądanie ((...)). – bezsporne

(dowód:

- nośnik informacji USB - pendrive nr 1 - zawierający:

Zapisy archiwalnej strony internetowej Pozwanego pod adresem(...) przedstawiające ofertę Pozwanego, w tym: Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu (...), (...), (...) zrzut z ekranu 34; Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu(...) (telewizja+internet) 2020 r., Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu (...) (telewizja+internet) 2020 r., Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu (...) (pakiet telewizji) 2020 r., Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu (...) 1 (pakiet telewizji) 2020 r. Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. pakietu (...) 2 (pakiet telewizji) 2020 r., Zapisy archiwalnej strony Pozwanego dot. programów premium dod. płatnych (...) i (...) (2019), Zapisy archiwalnej strony Pozwanego zrzuty z ekranu 36, 37, 40, 42, Zapisy archiwalnej strony Pozwanego (...) wyciąg z rejestru programów rozprowadzanych przez Pozwanego w okresie 1.01.2005-31.12.2020; archiwalne dzienne ramówki programów ogólnie dostępnych rozprowadzanych przez Pozwanego; archiwalne dzienne ramówki programów kodowanych rozprowadzanych przez Pozwanego; archiwalne dzienne ramówki programów radiowych (...) rozprowadzanych przez Pozwanego;

- przykładowe wykazy programów rozprowadzanych przez Pozwanego w latach 2008 - 2013 oraz w latach 2016 - 2020

- wydruk ze strony internetowej (...)oferowanych w ramach usługi (...)

- wydruk ze strony internetowej (...)zawierające informacje o nadawanych serialach telewizyjnych;

- analiza oferty programów telewizyjnych udostępnianych przez pozwaną w ramach Pakietu (...)

- zestawienie koncesji na nadania satelitarne

- zestawienie koncesji na nadania naziemne)

Podobnie jak wcześniej w okresie objętym rozszerzeniem pozwu powód oferował dostęp do pakietów podstawowych (tańszych) oraz pakietów dodatkowych (droższych) obejmujących programy kodowane. Pozwany oferował swoim abonentom takie programy kodowane jak: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...)

(oferta programowa pozwanego k. 1055 i nast.)

W ramach programów kodowanych (wprowadzenie bezpośrednie) nadawane były utwory audiowizualne zawierające artystyczne wykonania aktorów polskich oraz z Europejskiego Obszaru Gospodarczego ( por. wyliczenie w pozwie rozszerzonym k. 993 i nast.)

(archiwalne dzienne ramówki programów kodowanych k. 1061 i nast.)

Pozwany ma zawarte umowy licencyjne na polu reemisji z dwiema OZZ, tj. ze Stowarzyszeniem (...) oraz ze Stowarzyszeniem (...) i na ich rzecz uiszcza wynagrodzenia licencyjne, których wysokość zależy od wpływów pozwanej ze świadczenia usług reemisji. Stowarzyszenie (...) reprezentuje producentów utworów audiowizualnych, a także współtwórców utworu audiowizualnego, w szczególności reżyserów, operatorów, scenografów oraz w pewnym zakresie scenarzystów. Pozwany nie uiszcza na rzecz OZZ odrębnych opłat licencyjnych za korzystanie z artystycznych wykonań aktorów. Pozwany nie uiszcza na rzecz (...) ani innej OZZ wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ^{( 1 )}pkt 3) ust. pr. aut.

(bezsporne)

Komisja Prawa Autorskiego orzeczeniem z 6 lutego 2002 r. zatwierdziła tabele wynagrodzeń(...) „za wykorzystanie wykonań i realizacji artystyczny artystów wykonawców, reżyserów i scenografów tytułu nadań (dotyczących także nadań równoczesnych i integralnych – tzw. reemisji) drogą radiową, telewizyjną, satelitarną, kodowaną i kablową” z późniejszymi poprawkami w wersji ostatecznej z dnia 16 stycznia 2002 r.

Tabela nr 5 (k. 144v) ustalała zasady wynagrodzenia aktorów za artystyczne wykonania w repertuarze podlegającym przepisom ustawy oprawie autorskim i prawach pokrewnych nadawanych przez telewizje kodowane lub platformy cyfrowe na 4,8% od wpływów brutto. Przez wpływy brutto rozumiano całość wpływów z działalności nadawczej z wyłączeniem opłat za dekodery.

Art. 108 ust. 3 ust. pr. aut. stanowiący podstawę wydania decyzji w przedmiocie zatwierdzenia tabel został uznany przez TK za sprzeczny z Konstytucją wyrokiem Sk 40/04 z dnia 24 stycznia 2006 r. i utracił moc z dniem 1 września 2006 r.

Powód w dniu 24 czerwca 2011 r. wspólnie ze Stowarzyszeniem (...) złożył wniosek do Komisji Prawa Autorskiego o zatwierdzenie nowych tabel. Tabela nr 5 dotyczył wynagrodzeń aktorów za filmy, seriale, widowiska spektakle teatralne i programy artystyczne remitowane przez platformy cyfrowe. Postępowanie Komisji Prawa Autorskiego zostało umorzone postanowieniem z 14 marca 2012 r. Zgodnie z uzasadnieniem postanowienia postępowanie to zostało umorzone ze względu na niezakończenie postępowania w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń w terminie, o którym mowa w art. 110 ¹³ ust. 1 i 2 ust. pr. aut.

(Dowód:

- orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego z dnia 6 lutego 2002 r. w sprawie zatwierdzenia „Tabel wynagrodzeń za wykorzystanie wykonań i realizacji artystycznych artystów wykonawców (...)" zawierające Tabelę 5 k. 133 i nast.,

- decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr 26 z dnia 21 grudnia 2010 r.; k. 149

- wniosek Powoda o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń z dnia 20 czerwca 2011 r.; k. 150

- postanowienie Komisji Prawa Autorskiego z dnia 14 marca 2012 r. (sygn.(...) o umorzeniu postępowania;k. 166)

Powód wnioskiem z 29 grudnia 2017 r. zawezwał Pozwanego do próby ugodowej. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej obejmował żądanie zapłaty:

1)  15 385 104 zł. tytułem zaległego wynagrodzenia aktorów za filmy, seriale, widowiska, spektakle teatralne i programy artystyczne wykorzystywane przez pozwanego w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2016r. liczonego wg. stawki 0,48% Tabela 5,

2)  6 886 215 zł. 20 gr. tytułem odszkodowania na podstawie art. 79 ust.1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r. za naruszenie majątkowych praw autorskich podmiotów reprezentowanych przez (...) w wysokości odpowiadającej dwukrotności stawki 0,4% od wpływów brutto wg. tabeli 9.

Nie doszło do zawarcia ugody między stronami. Postępowanie ugodowe zakończyło się 21 lutego 2018 r.

(Bezsporne: wniosek Powoda z 29.12.2017 r. o zawezwanie Pozwanego do próby ugodowej k. 182; protokół z 21.02.2018 r. z rozprawy o zawezwanie do próby ugodowej. 194)

Według sprawozdań finansowych pozwanego uzyskiwał on następujące przychody z tytułu sprzedaży usług radia i telewizji kablowej:

1)  Za rok zakończony 31 grudnia 2005 r. – 16.751.869,77 zł

2)  Za rok zakończony 31 grudnia 2006 r. – 206.555.661,63 zł

*) Za lata 2005-2006 informacje zawierają „przychód z usługi radia, telewizji kablowej oraz dostępu do Internetu

3)  Za rok zakończony 31 grudnia 2007 r. – 201.600.980,41 zł

4)  Za rok zakończony 31 grudnia 2008 r. - 250.743.554,36 zł

5)  Za rok zakończony 31 grudnia 2009 r. – 306.403.500,00 zł

6)  Za rok zakończony 31 grudnia 2010 r. – 323.125.700,00 zł

7)  Za rok zakończony 31 grudnia 2011 r. – 329.642.000,00 zł

8)  Za rok zakończony 31 grudnia 2012 r. – 353.446.900,00 zł

9)  Za rok zakończony 31 grudnia 2013 r. – 373.429.000,00 zł

10)  Za rok zakończony 31 grudnia 2014 r. – 407.662.400,00 zł

11)  Za rok zakończony 31 grudnia 2015 r. – 422.594.600,00 zł

12)  Za rok zakończony 31 grudnia 2016 r. – 438.182.300,00 zł

13)  Za rok zakończony 31 grudnia 2017 r. – 452.752.000,00 zł

14)  Za rok zakończony 31 grudnia 2018 r. – 459.636.000,00 zł

15)  Za rok zakończony 31 grudnia 2019 r. – 462.718.000,00 zł

(Bezsporne:

- kopia 29 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2005 r.;

- kopia 31 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2006 r.;

- kopia 31 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2007 r.;

- kopia 32 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2008 r.;

- kopia 33 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2009 r.;

- kopia 34 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2010 r.;

- kopia 33 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2011 r.;

- kopia 34 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2012 r.;

- kopia 33 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2013 r.;

- kopia 33 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2014 r.;

- kopia 34 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2015 r.;

- kopia 38 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2016 r.;

- kopia 38 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2017 r.;

- kopia 12 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2018 r.;

- kopia 13 strony sprawozdania finansowego Pozwanego za rok obrotowy zakończony 31.12.2019 r.;

- wniosek Powoda z 29.12.2017 r. o zawezwanie Pozwanego do próby ugodowej;

- protokół z 21.02.2018 r. z rozprawy o zawezwanie do próby ugodowej;

- str. 1 sprawozdania finansowego z działalności Pozwanego za 2002 r. i 2003 r.;)

Pozwany z tytułu umów z klientami uzyskał przychody

- za rok zakończony 31 grudnia 2021 r. – 839 752 000 zł.

- za rok zakończony 31 grudnia 2022 - 941 039 000 zł.

- za rok zakończony 31 grudnia 2023 r. 1 041 262 000 zł.

(sprawozdania finansowe powoda)

OCENA DOWODÓW

Okoliczności faktyczne zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia o żądaniu informacji oraz udostępnienia dokumentów co do zapłaty wynagrodzenia ustawowego z art. 70ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut. w zasadzie nie były między stronami sporne. Stan faktyczny ustalony w wyroku z 13 marca 2023 r. był przedmiotem oceny Sądu Apelacyjnego i w tym zakresie Sąd Apelacyjny ani nie dokonał jakichkolwiek zmian, ani też nie uwzględnił jakichkolwiek zarzutów apelacji dotyczących naruszenia zasad postępowania dowodowego.

W związku z tym sąd podtrzymał swoje wcześniejsze ustalenia co do faktów, uzupełniając stan faktyczny niektórymi okolicznościami, które miały miejsce po wydaniu pierwszego wyroku, względnie okazały się istotne przy rozstrzyganiu w zakresie objętym wyrokiem częściowym.

Sąd korzystał także z informacji powszechnie dostępnym – w szczególności sprawozdań z działalności powoda - zmieszczonych na jego stronie internetowej. Pozwoliły one między innymi na weryfikację twierdzeń powoda co do umów o wzajemnej reprezentacji z zagranicznymi organizacjami zbiorowego zarządzania.

PODSTAWA PRAWNA

Sąd uznał, że częściowo żądanie powoda o udzielenie informacji oraz udostepnienie dokumentów w zakresie dotyczącym zapłaty wynagrodzenia z art. 70ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut. zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy już w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2023 r. wskazywał, że roszczenie informacyjne z art. 48 u z.z. pozostaje związane z uprawnieniami OZZ do dochodzenia wynagrodzenia ustawowego (np. z z art. 70 ust. 2 ¹ pr. aut.) Oznacza to, że sąd rozstrzygając zasadności żądania informacyjnego powinien zweryfikować:

- czy i w jakim zakresie OZZ ma legitymację czynną do dochodzenia na rzecz uprawnionych wynagrodzeń z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3. w zw. z art. 70 ust. 3 pr. aut.,

- czy pozwany jest podmiotem, który jest zobowiązany do udzielenia tych informacji i udostępnienia dokumentów (tj. posiada legitymację bierną)

Dopiero w dalszej kolejności sąd weryfikuje zakres zgłoszonego żądania tj. sprawdza czy informacje i dokumenty, których domaga się powód są niezbędne do dochodzenia wynagrodzenia.

Roszczenie informacyjne z art. 48 u z.z. a prawo do wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. ust.

Sąd ma świadomość, że literaturze przedmiotu w powołaniu na orzecznictwo Sądu Najwyższego6, wskazuje się, że:

- roszczenie informacyjne ma charakter odrębny i samodzielny od roszczeń o zapłatę,

- nie wymaga wykazania legitymacji w taki sposób, jak powinno być to uczynione w procesie o zapłatę,

- OZZ nie ma obowiązku uprawdopodobnienia zakresu czasowego, rodzaju i podstawy prawnej ewentualnego przyszłego powództwa o zapłatę.

Ramy i pragmatyka uzasadnienia wyroku zwalniają sąd z wnikliwej polemiki z powyższymi tezami. Dość powiedzieć, że przywołane we wcześniejszych przypisach orzeczenia, na których opierają się przytoczone poglądy, zapadły w większości na tle stanu prawnego sprzed wejścia w życie ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i sprzed nowelizacji k.p.c., która wprowadziła postępowania odrębne w sprawach własności intelektualnej, zawierające regulacje dotyczące tzw. środków pomocniczych. Tezy pojawiające się w kolejnych orzeczeniach oraz w publikacjach pozostają wyrwane z kontekstu problemu, który był przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

W tamtym okresie toczyła się dyskusja co do tego, czy żądanie udzielania informacji z art. 80 prawa autorskiego oraz z art. 105 § 2 prawa autorskiego powinny być rozstrzygane w postępowaniu zabezpieczającym. W tym kontekście np. w uchwale III CZP 57/09 z 17 września 2009 r. padło stwierdzenie, że postępowanie informacyjne z art. 105 ust 2. Pr. aut. w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 2 pr. aut. nie jest immanentnie związane z postepowaniem rozpoznawczym, natomiast przewidziane w art. 80 ust. 1 pkt 2 pr. aut. postępowanie informacyjne prowadzone jest w sposób właściwy dla postępowania zabezpieczającego i zostało podporządkowane roszczeniom z tytułu naruszenia praw autorskich i praw pokrewnych. W kolejnym wyroku z 27 września 2013 r. I CSK 696/12 dość bezrefleksyjnie rozciągnięto żądanie informacyjne z art. 105 ust. 2 pr. aut. na informacje ułatwiające dochodzenie przez OZZ roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich i praw pokrewnych, mimo że przedmiotem problemu przez SN była kwestia wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹ pkt 1) pr. aut. (wynagrodzenie ustawowe z tytułu reprodukowania utworu) i dopuszczalności wydania wyroku częściowego. Całkowity brak rozróżnienia roszczeń o zapłatę wynagrodzeń lub opłat (wynikających ze zgodne z prawem korzystania z utworu lub prawa pokrewnego) od roszczeń odszkodowawczych (z tytułu naruszenia praw autorskich) pojawiał się w wyroku z 27 listopada 2015 r. SN I CSK 956/14. Sąd Najwyższy stwierdził:

„Ustawodawca nie określił bliżej adresata roszczenia przewidzianego w art. 105 ust. 2 u.p.a.p.p., należy więc uznać, że może być nim każdy, kto posiada niezbędną informację lub dokument. Wskazał natomiast wyraźnie, że roszczenie to przysługuje wyłącznie organizacji zbiorowego zarządzania i - jedynie - w odniesieniu do roszczeń z tytułu wynagrodzenia i opłat , których może ona dochodzić w zakresie swojej działalności. Organizacja zbiorowego zarządzania może nie mieć pewności co do naruszenia praw autorskich oraz korzystania przez określony podmiot z utworu audiowizualnego, objętego repertuarem krajowym lub zagranicznym . Nie można zatem uznać, że - dochodząc roszczenia informacyjnego w celu pozyskania w tym zakresie stosownej wiedzy - musi ona wykazać legitymację do jego wniesienia w taki sam sposób, jak powinna to uczynić domagając się opłaty lub wynagrodzenia.

Roszczenie informacyjne ma charakter materialnoprawny, jest realizowane w trybie procesowym i nie pozostaje w immanentnym związku z innym postępowaniem rozpoznawczym, gdyż uzyskane za jego pomocą informacje mogą posłużyć jedynie do kontroli danych, które zostały wcześniej dobrowolnie przekazane, lub do dokonania podziału świadczeń między uprawnionych.”

Te tezy o zastosowaniu art. 105 ust. 2 pr. aut. do informacji w zakresie dotyczącym roszczeń z tytułu wynagrodzeń i naruszeń (przy braku rozróżnienia charakteru prawnego roszczenia odszkodowawczego i roszczenia o wynagrodzenie) były powielane w orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego (np. wyrok SA w Warszawie z 16 maja 2018 r., wyrok SN z 11 stycznia 2019 r. V CSK 553/17) W ten sposób utrwaliła się interpretacja rozszerzająca (zdaniem sądu w tym składzie wadliwa), w myśl której roszczenie informacyjne z art. 105 ust. 2 pr. aut., a obecnie art. 48 u z.z. nie musi być powiązane z istnieniem roszczenia o zapłatę wynagrodzenia ustawowego i może dotyczyć także informacji niezbędnych do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Tymczasem wyładnia językowa i systemowa art. 48 u z.z. wskazuje jednoznacznie, że organizacja zbiorowego zarządzania może domagać się udzielenia informacji niezbędnych do dochodzenia wynagrodzeń lub opłat. Wynagrodzenia i opłaty np. z art. 20, 20 ¹ czy art. 70 pr. aut. to wynagrodzenia (opłaty) ustawowe, należne uprawnionym za korzystanie z ich utworu (prawa pokrewnego) - zgodnie z prawem. Tymczasem naruszanie prawa ma miejsce wówczas, gdy następuje korzystanie z utworu (prawa pokrewnego) bezprawnie. Taka sytuacja rodzi roszczenie odszkodowawcze z art. 79 ust. pkt 3 lit a) i b). pr. aut.

W świetle wykładni językowej powołany art. 48 może więc dotyczyć jedynie żądania informacji związanych z określeniem „wynagrodzeń i opłat”. Organizacja zbiorowego zarządzania nie może więc żądać udzielenia jakichkolwiek informacji i udostępnienia dokumentów, lecz musi wykazać ich związek z dochodzeniem wynagrodzeń i opłat. Ów związek to:

- po pierwsze: czynna legitymacja procesowa OZZ w dochodzeniu wynagrodzeń i opłat

- po drugie: niezbędność żądanych informacji do określenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń i opłat.

Oczywiście żądanie z art. 48 u z.z. ma charakter samodzielny w tym sensie, że nie musi być zgłoszone w jednym procesie z roszczeniem o zapłatę. Poza tym OZZ uzyskawszy stosowne informacje, może nie wnieść powództwa o zapłatę, uznając, że roszczenia uprawnionych zostały w pełni zaspokojone.

Reasumując, sąd stoi na stanowisku, że zasadność roszczenia informacyjnego wymaga w pierwszej kolejności przesłankowej weryfikacji legitymacji czynnej OZZ do żądania na rzecz reprezentowanych przez nią uprawnionych wynagrodzenia, którego ustaleniu wysokości informacje i dokumenty mają służyć.

Legitymacja czynna

Weryfikacja legitymacji czynnej OZZ do dochodzenia roszczeń informacyjnych z art. 48 u z.z. obejmuje to:

- czy uprawionym reprezentowanym przez pozwanego przynajmniej potencjalnie służą roszczenia o zapłatę wynagrodzeń (opłat) ustawowych7

- czy dana OZZ jest uprawniona do poboru wynagrodzenia ustawowego (tj. czy jest uprawniona do sprawowania w tym obszarze zbiorowego zarządu) i czy ma legitymację procesową w tym zakresie

Problem tego, czy uprawnionym artystom wykonawcom przysługuje wynagrodzenie z art. 70 ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut. została przesądzona wyrokiem Sądu II instancji, który stwierdził, że pozwany korzysta z praw pokrewnych artystów wykonawców na polu nadawanie. Korzystanie z artystycznych wykonań na tym polu eksploatacji rodzi po stronie artystów wykonawców ustawowe prawo do wynagrodzenia, o którym mowa w. aut. Sąd Okręgowy pozostając związany oceną Sądu II instancji, stwierdza, że artystom wykonawcom, których prawami zarządza powód przysługuje prawo do wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut.

Istotna natomiast pozostaje kwestia zakresu sprawowania zarządu przez powoda co do poboru wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut. i dalej czynnej legitymacji procesowej.

Kwestia legitymacji powoda do dochodzenia wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹ pkt 3) była przedmiotem rozważań sądu okręgowego w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2023 r. Skoro jednak, jak już wskazano kwestia legitymacji procesowej powoda, ani co do żądania wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut., ani tym bardziej co do roszczenia informacyjnego z art. 48 u.z.z. nie została rozstrzygnięta przez Sąd Apelacyjny, konieczne jest przedstawienie pełnego wywodu w tym zakresie.

Powód w uzasadnieniu pozwu (k. 25 v. strona 42 pozwu) wskazywał, że jego „legitymacja materialna” wynika z ustanowionego w art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3 pr. aut. tzw. powiernictwa ex lege. Ponadto powoływał się na domniemanie legitymacji procesowej z art. 5 ust. 1 u z.z.

Dalsze wywody dotyczące legitymacji powoda w zakresie dochodzenia wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3 pr. aut wymagają kilku uwag natury porządkującej.

Po pierwsze należy wyjaśnić użyte w ustawie pojęcie legitymacji procesowej OZZ.

Pojęcie legitymacji nie zostało zdefiniowane w ustawie i należy do języka prawniczego. Ustawa o zbiorowym zarządzaniu prawami autorski i prawami pokrewnymi jest bodaj jedyną ustawą, w której użyto pojęcia legitymacji procesowej. W literaturze przedmiotu występuje szereg koncepcji co do zakresu i wzajemnej relacji pojęć „legitymacji procesowej”, „legitymacji formalnej” i „legitymacji materialnej”8.

Na potrzeby tego postępowania, idąc za przeważającymi w doktrynie poglądami, sąd pod pojęciem legitymacji procesowej rozumie uprawnienie jakiegoś podmiotu do wytoczenia powództwa i popierania do w celu ochrony praw podmiotowych własnych lub cudzych. Innymi słowy legitymacja procesowa to uprawnienie do zgłoszenia roszczenia procesowego tj. żądania rozstrzygnięcia przez sąd o jakimś prawie. Z kolei legitymacja materialna oznacza posiadanie przez dany podmiot prawa podmiotowego lub interesu prawnego mogącego podlegać ochronie sądowej. Istnienie takiego prawa podmiotowego wynika z określonego zespołu okoliczności faktycznych (w tym zdarzeń prawnych), z którymi ustawa łączy powstanie prawa podmiotowego.

Po drugie należy wskazać, czym jest domniemanie prawne (w tym także to zawarte art. 5 ust. 1 u z.z.)

Warto przypomnieć, że domniemanie prawne, nie jest w żadnym razie źródłem jakiegokolwiek prawa podmiotowego, czy nawet legitymacji procesowej, lecz regułą dowodową stanowiącą wyjątek o zasady swobodnej oceny dowodów (art. 232 k.cp.). Reguła ta nakazuje w razie wykazania jednego faktu (najczęściej prawotwórczego) stanowiącego tzw. podstawę domniemania, uznanie za udowodniony innego faktu (tzw. wniosku domniemania). Reguła ta jest zawarta w przepisie ustawy i pozostaje wiążąca dla sądu. Jej pośrednim skutkiem jest zwolnienie podmiotu, na którym spoczywa formalny i materialny ciężar dowodu, z obowiązku wykazywania faktu stanowiącego wniosek domniemania. Podmiot ten ma jednak obowiązek udowodnić fakt stanowiący podstawę domniemania. Z kolei strona przeciwna może dowodzić, że mimo wykazania faktu stanowiącego podstawę domniemania, nie zaistniał fakt stanowiący wniosek domniemania. Podkreślić należy, że domniemanie jako reguła dowodowa dotyczy faktów, które mogą być faktami prawotwórczymi – kreującymi prawa podmiotowe.

Należy z całą stanowczością podkreślić, że domniemanie art. 5 ust. 1 u z.z. nie jest źródłem uprawnienia organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi czy prawami pokrewnymi uprawnionych. Źródła uprawnienia do sprawowania (wykonywania) zarządu prawami uprawnionych są trzy. Zostały one wprost wymienione w art. 4 ust. 1 u z.z. , a są nimi:

- umowa o zbiorowe zarządzanie,

- umowa o reprezentację

- ustawa

Uprawnienie OZZ do sprawowania zbiorowego zarządu w zakresie pobierania dodatkowego wynagrodzenia artystów wykonawców z tytułu nadawania utworu audiowizualnego (art. 70 ust.2 ^{( 1)}pkt 3. ust. pr. aut.) nie wynika więc z domniemania z art. 5 ust. 1 u.z.z., lecz z art. 70 ust. 3 ust. pr. aut. oraz z faktu, że dana OZZ dysponuje stosownym zezwoleniem Ministra do sprawowania zbiorowego zarządu na danym polu eksplantacji, na rzecz określonej kategorii uprawnionych co do danego rodzaju przedmiotu ochrony (art. 9 u.z.z). Oznacza to, że OZZ nie musi być związana umową z konkretnym artystą wykonawcą co do konkretnego utworu/ artystycznego wykonania, a artysta wykonawca nie może pobierać tego wynagrodzenia sam, bez pośrednictwa OZZ. Przymusu pośrednictwa OZZ nie można wyłączyć (brak opcji opt- out)9.

W sytuacji opisanego wyżej przymusowego pośrednictwa ustawowego nie można (ani nie trzeba) powoływać się na domniemanie z art. 5 ust. u z.z. Przepis ustawy, który stanowi źródło uprawnienia OZZ nie może być przecież przedmiotem dowodzenia jako podstawa domniemania, gdyż dowodzeniu podlegają jedynie fakty, a nie prawo przedmiotowe (tj. przepis ustawy).

Natomiast weryfikacja tego, czy powód rzeczywiście ma legitymację procesową do dochodzenia wynagrodzenia i dalej do dochodzenia roszczenia o udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów wymaga sprawdzenia tego, czy powód jest organizacją właściwą, o której mowa w stanowiącym źródło prawa do pobierania tzw. wynagrodzenia dodatkowego art. 70 ust. pr. aut.

Rozważania w tym zakresie prowadził już sąd w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2023 r. Prawo do pobierania tzw. dodatkowego wynagrodzenia przysługuje zgodnie z art. 70 ust. 3 ust. pr. aut. „właściwej organizacji zbiorowego zarządzania”. Definicję „właściwej organizacji zbiorowego zarządzania” wprowadziła nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zawarta w art. 1123 ustawy o z.z. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 17) ust. pr. aut. organizacją właściwą jest OZZ która zawarła umowę o zbiorowe zarządzanie z uprawnionym, a w przypadku, gdy uprawniony nie zawarł umowy z żadną o z.z. jest to organizacja reprezentatywna – w rozumieniu ust.. o z.z.

Pojęcie organizacji reprezentatywnej definiuje art. 10 ust. o z.z. Jeżeli dana OZZ jest jedyną posiadającą zezwolenie na zbiorowe zarządzenie prawami danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów (przedmiotów praw pokrewnych) na danym polu eksploatacji – to jest organizacją reprezentatywną. Jeżeli takim zezwoleniem dysponuje więcej niż jedna OZZ to reprezentatywność stwierdza z urzędu minister w drodze decyzji, na podstawie kryteriów określonych w art. 10 ust. 2. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny.

Z materiału procesowego, ani też z okoliczności znanych sądowi z urzędu, nie wynika, aby istniała inna OZZ, co do której w zakresie objętym sporem tj. co do artystów wykonawców na polu nadawanie istniała inna OZZ posiadająca stosowną decyzję MKiDN.

Nie ma też wątpliwości, że kolejne dostępne w aktach sprawy zezwolenia udzielone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnosiły się do powoda. Nieścisłości w oznaczeniu podmiotu objętego zezwoleniem nie mają znaczenia dla merytorycznej oceny tych decyzji. Zezwolenia obejmowały uprawnienia powoda do pobierania wynagrodzenia artystów wykonawców na polu eksploatacji nadawanie.

Powód zatem pozostaje organizacją właściwą do pobierania wynagrodzeń dodatkowych z art. 70 ust.2 ¹pkt 3. ust. pr. aut w odniesieniu do tych uprawnionych z którymi zawarł umowy o zbiorowe zarządzanie oraz organizacją reprezentatywną w odniesieniu do tych uprawnionych, którzy nie zawarli umowy z żadną OZZ co do pobierania wynagrodzenia z art. 70 ust.2 ¹pkt 3. ust. pr. aut. To przesądza o istnieniu po stronie powoda legitymacji czynnej do dochodzenia roszczenia o zapłatę tzw. dodatkowego wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut.

Sąd nie widzi potrzeby analizowania domniemania wynikającego z obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o z.z. art. 105 ust. pr. aut. Przy założeniu, że na gruncie regulacji krajowej domniemanie jest instytucją prawa procesowego i należy stosować prawo procesowe obowiązujące w toku postępowania, nie ma potrzeby sięgania do przepisów nieobowiązujących.

Wywody sądu dotyczące legitymacji powoda do dochodzenia roszczenia o zapłatę tzw. dodatkowego wynagrodzenia z art. 70 ust. 1 ² pr. aut. są kompletne w odniesieniu do artystów wykonawców krajowych.

Istotne zarzuty strony pozwanego dotyczą legitymacji procesowej powoda w odniesieniu do artystów wykonawców zagranicznych. Przy czym należy przypomnieć, że powód na rozprawie sprecyzował, że żądanie dotyczy artystów wykonawców z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Pozwany zarzucał, że powód nie zawarł umowy o wzajemnej reprezentacji z jakąkolwiek zagraniczną OZZ i w związku z tym nie jest uprawniony do pobierania wynagrodzenia na rzecz zagranicznych artystów wykonawców.

Sąd rozważał już ten problem w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2023 r. i rozważania te poniżej przytacza, dokonując ich uzupełnienia i korekty.

Kwestii wynagrodzenia za korzystanie z zagranicznego utworu audiowizualnego w Polsce dotyczy art. 70 ust. 4 ust. pr. aut.10 Przepis ten jednak wskazuje na możliwość ustalenia takiego wynagrodzenia jako wynagrodzenia ryczałtowego (cokolwiek miałoby to znaczyć w kontekście ogólnych zasad ustalania wynagrodzenia uprawnionych objętego zbiorowym zarządem), nie odnosi się natomiast ani do tego, czy artystom wykonawcom przysługuje takie wynagrodzenie i kto jest uprawniony do jego pobierania.

Powód wskazywał, że uprawnienie artystów wykonawców zagranicznych do tzw. dodatkowego wynagrodzenia w związku z nadawaniem utworów audiowizualnych (z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pkt 3) pr. aut.), przysługuje na tych samych zasadach jak artystom krajowym z mocy art. 90 pkt 1) – 3) pr. aut. Powód, koncentrując się na programach tzw. premium ( (...) i (...)) dopiero w odniesieniu do rozszerzonego powództwa wskazał przykłady utworów audiowizualnych, w których wykonania artystyczne odpowiadałyby hipotezie wskazanych przez niego norm. W przypadku dochodzenia praw objętych ustawowym przymusowym zarządem (takim jest prawo do dodatkowego wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pkt 3) ust. pr. aut.) nie ma potrzeby przedstawiania wykazu konkretnych utworów objętych ochroną. Jednak w przypadku prawa do dodatkowego wynagrodzenia artystów wykonawców zagranicznych, właśnie z uwagi na konieczność weryfikacji przesłanek z art. 90 oraz możliwości ustalenia ryczałtowego wynagrodzenia (art. 70 ust. 4 ust. pr. aut.) takie przedstawienie mogłoby okazać się przydatne, o ile nie nieodzowne.

Istnienie po stronie artystów wykonawców zagranicznych, prawa do tzw. dodatkowego wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) ust. pr. aut. na równi z artystami polskimi, ma swoje źródło z obowiązującej na gruncie szeregu konwencji, którymi Rzeczpospolita Polska jest związana, zasady asymilacji11, nakazującej zrównanie poziomu ochrony podmiotów zagranicznych z krajowymi. W odniesieniu do podmiotów z obszaru Unii Europejskiej nakaz równego traktowania wynika z zasady niedyskryminacji z art. 18 TFUE. Na gruncie prawa krajowego stanowi o niej art. 90 pr. aut.

Przesądzenie o tym, że zagranicznym artystom wykonawcom przysługuje prawo podmiotowe do dodatkowego wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pkt 3) pr. aut. pociąga za sobą uprawnienie właściwej krajowej OZZ do wyłącznego pośrednictwa w pobraniu tego wynagrodzenia. Reprezentatywność OZZ uzależniona jest od zakresu udzielonego jej zezwolenia przez właściwego ministra (art. 10 ust. 1 u.z.z). Oczywiście ta decyzja administracyjna nie ma żadnego wpływu na zbiorowy zarząd prawami pokrewnymi artystów zagranicznych w ich kraju macierzystym, jednak w świetle zasady asymilacji może wyznaczać zakres uprawnień krajowej OZZ do zarządzenia ich prawami na terytorium RP.

W literaturze podkreśla się jednak, że w świetle uregulowań konwencyjnych oraz traktatowych, z zasadami asymilacji oraz niedyskryminacji ściśle pozostaje związana zasada skuteczności ochrony praw własności intelektualnej, która to ochrona, co należy podkreślić, nie przysługuje OZZ lecz uprawnionym. Na problemy zagranicznych uprawnionych, na które napotykali w realizacji swych praw zwrócono uwagę już w zaleceniu Komisji Europejskiej 2005/737/WE12, co przełożyło się na motywy Dyrektywy 2014/26/UE.13.

Niewątpliwie bez współpracy z zagranicznymi OZZ realizacja wypłat na rzecz zagranicznych artystów wykonawców może okazać się systemowo niemożliwa. Podjęcie czynności poszukiwawczych z art. 40 ust. o z.z. może okazać się nieskuteczne w odniesieniu do artystów wykonawców zagranicznych – tym bardziej, że przepis art. 40 pkt 2) ust. o z.z. nakazuje podjęcie poszukiwań przez OZZ, z którymi dana organizacja zawarła umowę o reprezentację. Istnieje więc realna obawa, że w sytuacji, gdy krajowa o z.z. nie zawarła umów o reprezentację z jakąkolwiek zagraniczną OZZ zasada asymilacji, czy niedyskryminacji uprawnionych nie zostanie zrealizowania14.

Kwestia rzeczywistego zarządzania określonymi kategoriami praw dla wykazania legitymacji czynnej była przedmiotem wypowiedzi komentatorów15. Łączą oni umowę o reprezentację z legitymacją procesową OZZ w odniesieniu do uprawnionych zagranicznych. Podkreślić jednak należy, że w świetle art. 4. ust. o z.z. umowa o reprezentację jest odrębną od przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych podstawą zarządzania zbiorowego przez OZZ. W sytuacji, gdy prawo do pobierania dodatkowego wynagrodzenia należnego artystom wykonawcom przez OZZ wynika wprost z ustawy (z art. 70 ust. 3 ust. pr. aut.), to jego źródłem nie może być umowa o reprezentacji

Istotne znacznie dla oceny legitymacji OZZ w odniesieniu do zagranicznych uprawnionych w przypadku braku jakichkolwiek umów o wzajemnej reprezentacji może mieć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 19 września 2024 r. II CSKP 1556/22.

Sprawa ta dotyczyła wynagrodzenia tantiemowego artystów wykonawców z tytułu wyświetlania utworów audiowizualnych w kinach (z art. 70ust. 2 ¹ pkt 1) pr. aut. Sąd Najwyższy zastanawiał się, czy powodowa OZZ ma prawo do dochodzenia wskazanej przez niego kwoty obliczonej jako procent wpływów z biletów za wszystkie filmy (w tym także amerykańskie) i czy legitymacja powoda obejmuje także artystów wykonawców amerykańskich, skoro powód „systemowo nie zamierza dokonać ich repartycji na rzecz wszystkich współtwórców (…), nie przekazując tantiem na rzecz współtwórców filmów amerykańskich.: (pkt. 15 uzasadnienia wyroku). Chodziło o to, czy jeżeli powód nie sprawuje zarządu na rzecz współtwórców amerykańskich (nie przekazuje im tantiem), to czy ich wysokość winna być obliczona od wpływów także z wyświetlania utworów audiowizualnych amerykańskich. Powód w tamtej sprawie miał zawarte umowy ze spółkami amerykańskimi co do tego, że z tytułu praw należących do każdej z tych spółek, za dystrybucję filmów w kinach i pokazywanie publiczne z opłatą za wstęp, nie będzie pobierane żadne wynagrodzenie, oraz że powód będzie wypłacać każdej z tych spółek ryczałtową kwotę w wysokości 1 USD obejmującą wszystkie prawa autorskie/prawa pokrewne do filmów fabularnych pokazywanych w kinach na terenie Polski.

Sąd Najwyższy w tym stanie faktycznym rozważał, czy powód sprawuje zbiorowy zarząd prawami współtwórców filmów amerykańskich. Sąd Najwyższy ocenił, że z twierdzeń powoda co do tego, że nie pobiera i przekazuje tantiem na rzecz współtwórców utworów wizualnych amerykańskich, ani też, że w regulaminie repartycji powoda nie przewidziano tantiem dla współtwórców amerykańskich, wynika że rozwiązanie to ma charakter systemowy.

Sąd Najwyższy pkt 19. uzasadnienia wyroku skonstatował, że zbiorowy zarząd prawami współtwórców utworów audiowizualnych do tantiem (tj. tzw. wynagrodzenia dodatkowego z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pr. aut.) obejmuje zarówno pobranie tantiem od użytkowników, jak i repartycje zainkasowanych sum na rzecz uprawnionych współtwórców. Z kolei praktyczna realizacja zasady asymilacji polega na inkasowaniu przez polską OZZ wynagrodzeń tantiemowych przysługującym obcym współtwórcom utworów audiowizualnych z zamiarem i w celu ich następczej repartycji na ich rzecz. SN uznał, że jest to możliwe tylko w przypadku sprawowania przez polską OZZ zbiorowego zarządu prawami na podstawie porozumień zawartych z właściwą zagraniczną OZZ. Tylko wówczas istnieje mechanizm pozwalający na wypłatę środków uzyskanych przez polska OZZ z tytułu tantiem na rzecz tych zagranicznych współtwórców, których tantiemy się należą w związku eksploatacją utworu na terenie Polski.

Powód w sprawie niniejszej nie wskazywał wprost, że systemowo nie pobiera tantiem i nie przekazuje ich na rzecz artystów wykonawców z Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wręcz przeciwnie utrzymywał, że zasada asymilacji jest bezwarunkowa. W treści apelacji (k. 739) powód podkreślał, że nie można odmawiać OZZ możliwości wykonania prawa poboru wynagrodzenia na rzecz podmiotów zagranicznych przez właściwą i reprezentatywną OZZ tylko dlatego, że wypłata tych wynagrodzeń może być utrudniona w praktyce. Trudności praktyczne organizacji zbiorowego zarządzania w wypłacaniu wynagrodzeń nie stanowią przesłanki dla odstąpienia od zasady asymilacji.

W świetle przytoczonych wywodów Sądu Najwyższego (na tle sprawy o nieco odmiennym stanie faktycznym) sąd powinien więc ocenić, czy ze stanowiska Sądu Najwyższego można wywieźć, że:

⚫

jeżeli OZZ nie jest w stanie systemowo realizować w praktyce zasady asymilacji wyrażającej się w pobieraniu i wypłacaniu tantiem na rzecz zagranicznych uprawnionych

⚫

to mimo treści art. 90 pr. aut. i art. 70 ust. 3 pr. aut. oraz art. 10 i art. 5 ust. 2 u.z.z. OZZ jako organizacja reprezentatywna nie sprawuje zarządu prawami uprawnionych zagranicznych

⚫

i dalej nie ma legitymacji procesowej do dochodzenia tych wynagrodzeń.

Zdaniem sądu takie wnioskowanie nie jest uprawnione. Sąd stoi na stanowisku, że brak po stronie OZZ umów o wzajemnej reprezentacji z zagranicznymi organizacjami zbiorowego zarządzania, jakkolwiek praktycznie uniemożliwia realizację zasady asymilacji, nie wyklucza legitymacji procesowej OZZ do dochodzenia wynagrodzenia. Za tym stanowiskiem przemawiają następujące argumenty:

⚫

Zasada asymilacji z art. 90 pr. aut. ma charakter ustawowy, ponadto wynika ze zobowiązań międzynarodowych RP. W związku z tym brak aktywności OZZ (czy to krajowej, czy zagranicznej) co do zawierania umów o wzajemnej reprezentacji, nie może pozbawiać zagranicznych uprawnionych przysługującej im ochrony;

⚫

Przymus pośrednictwa OZZ, a tym samym źródło uprawnienia do sprawowania zarządu w zakresie pobierania przez OZZ wynagrodzenia ustawowego (z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pr. aut.) wynika wprost z ustawy tj. z art. 70 ust. 3. pr. aut. i dotyczy OZZ „właściwej”, a w odniesieniu do uprawnionych, którzy nie zawarli umowy o zbiorowe zarządzanie – do organizacji reprezentatywnej (art. 5 ust.2 u z.z.)

⚫

Przesłanki „właściwości” (oraz reprezentatywności) danej OZZ również wynikają z ustawy tj. art. 6 ust. 1 pkt 17) pr. aut. i art. 10 u z.z.

⚫

Legitymacja procesowa OZZ jest powiązana z uprawnieniem do zbiorowego zarządu prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, nie zaś efektywnością tego zarządu (która jest weryfikowana w ramach postępowań dotyczących zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zarządu)

⚫

Brak faktycznego sprawowania zarządu (rozumiany jako faktyczny, nawet systemowy brak możliwości repartycji pobranych wynagrodzeń) nie został wskazany przez ustawodawcę jako przesłanka negatywna legitymacji procesowej OZZ.

⚫

Legitymacja OZZ, która jest przedmiotem rozważań, ma charakter procesowy, czyli odnosi się do uprawnienia do zgłoszenia żądania (roszczenia) procesowego, nie dotyczy natomiast pozytywnej oceny roszczenia o charakterze materialno-prawnym. Innymi słowy legitymacja procesowa przesądza o możliwości zgłoszenia roszczenia procesowego, lecz nie o tym, czy zostanie ono uwzględnione w wyroku.

Tak więc, zdaniem sądu, nawet systemowy brak faktycznego zarządu OZZ prawami uprawnionych w jakimś zakresie, nie jest przesłanką wykluczenia lub ograniczenia legitymacji procesowej do dochodzenia tych praw, jeżeli uprawnienie do sprawowania zarządu wynika z ustawy. Nie oznacza to jednak, że kwestia nieefektywności zarządu tj. braku możliwości dokonania repartycji pobranych wynagrodzeń, nie może być brana pod uwagę przy ocenie zasadności zgłoszonego przez OZZ roszczenia procesowego o zapłatę tegoż wynagrodzenia przez użytkownika.

Podkreślić przy tym należy, że o ile prawo do wynagrodzenia ustawowego jest prawem twórców lub wykonawców (w tym także zagranicznych – w oparciu o zasadę asymilacji), to uprawnienie do sprawowania zarządu tym prawem jest już prawem podmiotowym OZZ, które wynika z ustawy (art. 70 ust. 3 pr. aut.) lub z umowy z uprawnionym, jeżeli taka została zawarta. To prawo podmiotowe tj. prawo OZZ do pobierania wynagrodzenia, może być przedmiotem oceny w kontekście jego nadużycia, o którym mowa w art. 5 k.c.

Zdaniem sądu więc, jeżeli żądanie procesowe dotyczy wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ^{( 1)} pkt 3) a uprawnienie OZZ do jego pobrania wynika wprost z ustawy tj. z art. 70 ust. 3 ust. pr. aut. w zw. z art. 44 u z.z., to istnienie umowy o reprezentację z zagraniczną OZZ jest istotne nie tyle z punktu widzenia wykazania samej legitymacji czynnej, ile dla ustalenia, czy skorzystanie z tego prawa przez OZZ nie stanowi jego nadużycia.

Podsumowując:

- zagraniczni artyści wykonawcy (z Europejskiego Obszaru Gospodarczego) posiadają prawo do wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut. na zasadzie asymilacji z art. 90 pr. aut. i umów międzynarodowych

- powód posiada legitymację procesową do dochodzenia wynagrodzeń z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut. zarówno na rzecz artystów wykonawców krajowych, jak i z EOG, ponieważ:

⚫

na podstawie zezwolenia właściwego ministra jest uprawniony do sprawowania zarządu (w tym pobierania wynagrodzeń) dla artystów wykonawców na polu nadawanie,

⚫

uprawnienie do tzw. wynagrodzenia dodatkowego wynika z ustawy (art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut.

⚫

ustawa przewiduje przymusowe pośrednictwo organizacji właściwej (reprezentatywnej) (art. 70 ust. 3 pr. aut. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 17) pr aut., w zw. z art. 5 ust. 2 u.z.z.)

⚫

powód jest organizacją właściwą i reprezentatywną (art. 6 ust. 1 pkt 17) pr. aut., art. 10 u z.z.)

⚫

faktyczna nieefektywność (brak umowy o wzajemnej reprezentacji) zarządu nie jest przesłanką wykluczającą (ograniczającą) legitymację procesową

- pobór wynagrodzenia (art. 70 ust. 3 pr. aut. w zw. z art. 44 u z.z.), jako prawo podmiotowe OZZ może podlegać ocenie w kontekście art. 5 k.c., np. w sytuacji, gdy OZZ nie ma rozwiązań, które by pozwoliły na skuteczną repartycję pobranego wynagrodzenia.

Ocena zakresu żądania informacyjnego

Jak już wskazano określone w art. 48 u z.z. prawo OZZ do żądania udzielenia informacji u udostępnienia dokumentów pozostaje związane z uprawnieniami OZZ do poboru wynagrodzenia ustawowego (w tym także z art. 70 ust.2 ^{( 1)} pkt 3) pr. aut.). Skoro zatem powód ma legitymację procesową do zgłoszenia roszczenia zapłaty wynagrodzenia ustawowego, to również ma legitymację do zgłoszenia żądania o udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów.

Istotne jest więc, czy na etapie rozstrzygania o roszczeniu informacyjnym (z art. 48 u.z.z.), sąd winien przesądzić w jakim zakresie (przedmiotowym, podmiotowym) żądanie zapłaty wynagrodzenia wynikające z uprawnienia do jego poboru (art. 70 ust. 3 pr. aut. w zw. z art. 44 u z.z.) jest uzasadnione. Innymi słowy, czy na tym etapie sąd powinien przesądzić, że w odniesieniu do artystów wykonawców zagranicznych, zgłoszone przez powoda żądanie stanowi nadużycie prawa podmiotowego.

W ocenie sądu dokonanie takiej oceny nie jest konieczne – przynajmniej w świetle treści żądania informacyjnego strony powodowej zgłoszonego w tym postępowaniu.

Na etapie rozstrzygania powództwa o udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów sąd zobowiązany jest zbadać (poza omówioną wcześniej kwestią legitymacji procesowej) przesłanki z art. 48 u z.z. Sąd winien więc zweryfikować:

- czy żądanie udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów mieści się „w zakresie działalności” OZZ

- czy informacje i dokumenty są niezbędne do określenia wysokości dochodzonych przez OZZ wynagrodzeń lub opłat.

Żądanie udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów mieści się w zakresie działalności powoda gdyż:

⚫

z art. 3 ust. 1) lit. d) u.z.z. wynika, że jedną z czynności zbiorowego zarządzania jest „monitorowanie korzystania z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych przez Użytkowników”

⚫

powód jest organizacją właściwą i reprezentatywną dla poboru wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut.

⚫

prawo do wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut. przysługuje zarówno uprawnionym krajowym, jak i zagranicznym (na zasadzie asymilacji z art. 90 pr. aut.)

Istotną trudność sprawia natomiast ocena, czy informacje i dokumenty żądane przez powoda są niezbędne do określenia wysokości dochodzonych przez niego wynagrodzeń lub opłat. Wynika o faktu, że powód dochodzi jednej kwoty wynagrodzenia – bez podziału na artystów krajowych i zagranicznych. Poza tym powód zgłosił jedno żądanie informacyjne w odniesieniu do obu żądań zapłaty z zupełnie innych tytułów (wynagrodzenie i odszkodowanie). Wreszcie powód, uzasadniając w pozwie żądaną kwotę wynagrodzenia, wskazał na zawartą w archiwalnej tabeli nr 5. podstawę „całości wpływów z działalności nadawczej z wyłączeniem opłat za dekodery”. Zdaniem powoda, wynagrodzenie proporcjonalne powinno być oparte na określeniu, jaki udział w globalnych przychodach użytkownika mają przychody uzyskiwane z korzystania z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji. Powód podkreślił jednak, że pozwany w sprawozdaniach finansowych nie wykazywał osobno przychodów z poszczególnych pól eksploatacji, czyli nadawania tj. wprowadzenia bezpośredniego programów kodowanych, oraz reemisji programów ogólnie dostępnych. Dlatego też wynagrodzenie powinno zostać naliczone od ogólnych przychodów z tytułu usług radia i telewizji (str. 66 – 69 uzasadnienia pozwu) ujawnionych w sprawozdaniach finansowych. Zgłoszone żądanie informacyjne ma natomiast służyć wyodrębnieniu z tych przychodów ty, które dotyczą nadawania i reemisji.

Powód natomiast, zgłaszając żądanie zapłaty zaproponował wyliczenie go jako 0,48% przychodów z tytułu usług radia i telewizji (str. 75 uzasadnienia pozwu) w ogóle nie wyodrębniając ani pola eksploatacji nadawanie, ani tym bardziej nadawania utworów audiowizualnych zawierających artystyczne wykonania artystów zagranicznych (tj. z Europejskiego Obszaru Gospodarczego). Zasugerował jednak, że istnieje możliwość po uzyskaniu stosownych informacji i dokumentów powiązania wynagrodzenia z tytułu nadawania z przychodami z tego pola eksploatacji. Powód nie zaproponował jednak jakiejkolwiek formuły (algorytmu) dla wyliczenia żądanego wynagrodzenia w oparciu o informacje i dokumenty, których przedstawienia się domaga tj. w powiązaniu ich z polem eksploatacji nadawanie. Nie domagał się także informacji, które miałaby służyć określeniu przychodów na polu nadawanie odrębnie dla artystów wykonawców krajowych, odrębnie dla zagranicznych.

Przy tych trudnościach, w szczególności braku propozycji powoda co do powiazania wynagrodzenia z przychodami z nadawania, oraz dalece prawdopodobnego zarzutu pozwanego co do niezasadności żądania wynagrodzenia na rzecz artystów wykonawców zagranicznych, sąd uznał, że ewentualna niezasadność żądania zapłaty na rzecz artystów wykonawców zagranicznych może pozostawać bez wpływu na podstawy ustalenia wysokości pobranego przez OZZ wynagrodzenia (choć możliwa jest sytuacja odwrotna). Wobec braku zatwierdzonych tabel wynagrodzeń za okres objęty żądaniem pozwu co do zapłaty wynagrodzenia za nadawanie, do ustalenia wysokości wynagrodzenia ma zastosowanie art. 44 ust. 2 u.z.z.. Stanowi on, że wynagrodzenie dochodzone przez organizację zbiorowego zarządzania uwzględnia wysokość wpływów osiąganych z korzystania z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych oraz charakter i zakres tego korzystania. Wynagrodzenie, którego dochodzi powód, a które będzie podlegało weryfikacji sądu może:

⚫

zostać powiązane z całością wpływów pozwanego z tytułu usług telewizji kablowej i następnie zostać skorygowane procentowym udziałem pola eksploatacji nadawanie (wprowadzenie bezpośrednie) i dalej udziałem utworów audiowizualnych zawierających artystyczne wykonania twórców zagranicznych i odpowiednio krajowych

⚫

zostać powiązane wprost z wpływami wynikającym z nadawania utworów audiowizualnych w ramach wprowadzenia bezpośredniego zawierających artystyczne wykonania artystów zagranicznych i odpowiednio artystów krajowych.

W związku z tym na etapie rozstrzygania żądania udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów sąd nie musi dokonywać takiej selekcji żądanych informacji i dokumentów, aby wykluczyć możliwość późniejszej weryfikacji żądania zapłaty wynagrodzenia w pewnym zakresie podmiotowym (tj. na rzecz artystów wykonawców zagranicznych).

Podkreślić przy tym należy, że tak szczegółowa selekcja informacji w istocie nakładałaby na pozwanego obowiązek udzielenia informacji bardziej szczegółowych, niż to wskazano w pozwie (np. poprzez wyodrębnienie przychodów powiązanych w wprowadzeniem bezpośrednim utworów audiowizualnych zagranicznych). To mogłoby oznaczać orzekanie ponad żądanie (art. 321 k.p.c), a ponadto stanowić dodatkowe obciążenie dla pozwanego.

Sąd również zwraca uwagę, że to strona powodowa jest gospodarzem procesu. To powód powinien zaproponować sposób wyliczenia wynagrodzenia w oparciu o żądanie informacje. Badanie sądu ogranicza się do tego, czy żądane informacje i dokumenty są niezbędne do określenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń i opłat. Rozstrzygając o żądaniu informacyjnym nie przesądza natomiast, czy informacje i dokumenty, których domaga się powodowa OZZ okażą się wystarczające dla określenia wysokości tego wynagrodzenia. Należy się liczyć z tym, że z uwagi na bogactwo programów będących przedmiotem wprowadzenia bezpośredniego (programy kodowane, które obejmują także np. programy sportowe), uzyskane informacje, jakkolwiek niezbędne, okażą się niewystarczające do ustalenia wysokości wynagrodzenia. Dopiero na etapie postępowania dotyczącego roszczenia o zapłatę, sąd będzie weryfikował zaproponowane przez powoda po uzyskaniu informacji i dokumentów kryteria (algorytm) ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia w kontekście dyspozycji art.44 ust. 2 u.z.z., a także w kontekście konieczności rozstrzygnięcia o zasadach obowiązku zapłaty wynagrodzenia przez nadawcę pierwotnego oraz operatora, którzy uczestniczą w jednym akcie nadawania. Nie można wykluczyć, że wówczas sąd skorzysta z wiadomości specjalnych biegłego, który (podobnie jak sąd) będzie opierał się na zabranym materiale procesowym. To powód jako podmiot zajmujący się profesjonalnie zbiorowym zarządem odpowiada za gromadzenie materiału pozwalającego na weryfikację jego żądań. Otrzymał od ustawodawcy odpowiednie narzędzia, z których powinien umiejętnie korzystać.

Ocena poszczególnych żądań informacyjnych

Sąd mimo sygnalizowanych trudności tj:

- braku bezpośredniego powiązania roszczeń informacyjnych i o udostępnienie dokumentów odpowiednio z żądanie zapłaty wynagrodzenia oraz odszkodowania,

- braku propozycji kryteriów ustalenia wysokości wynagrodzenia w powiązaniu z polem eksploatacji nadawanie

- możliwej niezasadności roszczenia o zapłatę w zakresie wynagrodzeń artystów zagranicznych,

- konieczności rozstrzygnięcia o zasadach odpowiedzialności za wynagrodzenia pomiędzy pierwotnym nadawcą a operatorem,

podjął się oceny, czy żądane informacje i dokumenty są niezbędne do ustalenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń. Weryfikacja ta jest bowiem możliwa, przy założeniu, że pozyskane informacje i dokumenty będą służyły ustaleniu wysokości wynagrodzenia zgodnie z art. 44 ust. 2 u z.z. oraz art. 70 ust.2 ¹ pkt 3) pr. aut.

Ramy czasowe

Powód zakreślił te same ramy czasowe dla roszczeń informacyjnych odnoszących się do odszkodowania oraz do wynagrodzenia. Oczywistym jest, że żądanie informacji powiązane z roszczeniem zapłaty wynagrodzenia musi mieścić się w tych samych ramach czasowych, co okres, którego dotyczy wynagrodzenie (tj. 1 stycznia 2008 r. do 30 grudnia 2020 r. i 1 stycznia 2021 r. do 23 września 2024 r.).

Roszczenie o udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów, jak już wskazywano ma charakter materialno-prawny i majątkowy. Ulega więc przedawnieniu na zasadach ogólnych. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2023 r. wypowiadał się już co do przedawnienia roszczenia o wynagrodzenia oraz roszczenia informacyjnego i to stanowisko podtrzymuje.

Zarzut przedawnienia został zgłoszony przez stronę pozwaną (K. 328 v.).

Roszczenie informacyjne nie było objęte zawezwaniem do próby ugodowej.

Termin przedawnienia tego roszczenia określa art. 118 k.c. Roszczenie to nie wynika z prowadzonej działalności gospodarczej. Powód bowiem domagając się wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ lit.c) ust. pr. aut. działa na rzecz artystów wykonawców. Zobowiązanie ma charter bezterminowy, toteż początku biegu przedawnienia wyznacza nie wymagalność roszczenia, lecz moment, w którym uprawniony najwcześniej mógł podjąć czynność zmierzającą do jego dochodzenia. Zważywszy na to, że powód domaga się zapłaty w oparciu o przychody miesięczne, to czynności zmierzające do żądania informacji mógł podjąć po upływie kolejnych miesięcy. Termin przedawnienia wynosi lat sześć, należy jednak uwzględnić przepisy międzyczasowe oraz przepisy uprzednio obowiązujące, które przewidywały 10-letni okres przedawnienia.

Powód złożył pozew 16 października 2021 r. (k. 294). Roszczenia za okres wcześniejszy niż 15 października 2011 r. uległy przedawnieniu.

Niezbędność informacji

Sąd uznał, że niezbędne do określenia wysokości wynagrodzenia w kontekście kryterium uzyskanych przez użytkownika wpływów z korzystania z praw (art. 44 ust. 2 u z.z.), mogą okazać się informacje dotyczące wysokości wszystkich wpływów netto powoda, które uzyskał z tytułu świadczenia usług telewizji kablowej tj. wszystkich przychodów uzyskanych od abonentów w związku ze świadczeniem usług telewizji kablowej, w tym przychodów z tytułu zapewnienia technicznego dostępu do tych usług (w szczególności przychodów z tytułu opłat za utrzymanie sieci kablowej lub innych opłat serwisowych), z wyłączeniem przychodów uzyskanych wyłącznie z tytułu:

a)  świadczenia dodatkowych usług audiowizualnych na żądanie, tj. usługi rozpowszechniania filmów i seriali na żądanie w ramach (...);

b)  jednorazowych opłat instalacyjnych i przyłączeniowych telewizji kablowej;

Podstawą przychodów pozwanego powiązaną z korzystaniem z praw pokrewnych artystów wykonawców, których wynagrodzenia pobiera powód, jest bowiem opłata abonamentowa. Opłata ta może mieć różne składowe, w tym opłaty za utrzymanie sieci kablowej i inne opłaty serwisowe. Jak już wskazano dopiero na etapie ustalania wynagrodzenia po rozważeniu propozycji powoda sąd zweryfikuje, czy wynagrodzenie będzie powiązane z przychodami z całości usług telewizji kablowej, czy tylko w odniesieniu do pola eksploatacji nadawanie (wprowadzenie bezpośrednie).

Dalej są uznał, że zasadne jest żądanie udzielenia informacji co do przychodów uzyskanych z tytułu rozpowszechniania programów telewizyjnych nieprzeznczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) z podziałem na:

a) przychody uzyskane przez Pozwanego z tytułu rozpowszechniania za dodatkową opłatą programów telewizyjnych premium (w szczególności programów z grupy (...) lub grupy (...))

b) przychody uzyskane przez pozwanego z tytułu rozpowszechniania innych niż programy telewizyjne premium.

Z dokonanych przez sąd ustaleń wynika, że pakiety zawierające programy telewizyjne „premium” kodowane są dodatkowo płatne. Uzyskane z nich przychody mogą być bardziej bezpośrednio powiązane korzystaniem z praw, z których wynagrodzenia domaga się powód.

Uzasadnione było także żądanie co do informacji programach telewizyjnych nieprzeznaczonych przez ich nadawców do powszechnego odbioru, tj. takich, których sygnał jest udostępniany przez nadawców tych programów w postaci zakodowanej (w ramach tzw. wprowadzenia bezpośredniego) rozpowszechnianych przez pozwanego.

Dostępny rejestr programów dotyczy bowiem programów, które mogą zostać rozpowszechnione, nie zaś tych, które zostały rozpowszechnione (nadane). Ta informacja pozwoli powodowi na ustalenie, jakie utwory audiowizualne były nadawane przez powoda, a tym samym na ustalenie zakresu korzystania z praw pokrewnych, których dotyczy żądane wynagrodzenie.

Nie zasługiwało natomiast na uwzględnienie żądanie udzielenia informacji wskazane w pkt. 3. ppkt 7) i 8 ) pozwu i pozwu rozszerzonego tj. co do wysokości rocznych opłat uiszczonych przez pozwanego na rzecz nadawców programów radiowych i telewizyjnych z tytułu rozpowszechniania przez pozwanego tych programów (z podziałem na programy premium, inne kodowane oraz ogólnie dostępne). Powód wskazywał, że informacja co do opłat uiszczanych przez pozwanego na rzecz nadawców poszczególnych kategorii programów pozwolą ustalić, czy dochodzone przez powoda wynagrodzenie „pozostaje w rynkowej i racjonalnej proporcji”:

- do opłat pobieranych przez inne OZZ z tytułu korzystania przez pozwanego z innych praw autorskich lub pokrewnych, względnie

- do opłat pobieranych przez nadawców z tytułu korzystania przez pozwanego z ich nadań.

Kwestia tego, czy dochodzone przez powoda wynagrodzenie „pozostaje w rynkowej i racjonalnej proporcji” do opłat pobieranych przez inne OZZ z tytułu korzystania przez pozwanego z innych praw autorskich lub pokrewnych jest poza kryteriami wynikającymi z art. 44 ust. 2 u z.z. Poza tym pod w uzasadnieniu pozwu powołał się na stawki innych OZZ i wykazał ich wysokość.

Dla ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia w świetle art. 44 ust. 2 u z.z. nie ma także znaczenia skala obciążenia użytkownika opłatami z tytułu eksploatacji praw na rzecz innych podmiotów. Obciążenie to jest weryfikowane tylko przez Komisję Prawa Autorskiego przy zatwierdzaniu tabel wynagrodzeń, które mają charakter uniwersalny (art. 80 ust. 2 pkt 2 u.z.z.). Natomiast z punktu widzenia odpowiedzialności pozwanego za wynagrodzenie z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) jako uczestnika jednego aktu nadawania z pierwotnym nadawcą może pozostawać istotna kwestia, w jakiej wysokości wynagrodzenie otrzymuje powód od pierwotnego nadawcy i czy wynagrodzenie to wyczerpuje całe roszczenie o zapłatę wynagrodzenia w świetle kryteriów z art. 44 ust. 2 u z.z. oraz art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut.

Sąd za częściowo zasadne uznał żądanie udostępnienia dokumentów tj. rocznego podsumowania rejestru sprzedaży usług telewizji kablowej co programów kodowanych oraz rocznego podsumowania obrotów kont księgowych dokumentujących przychody ze sprzedaży usług telewizji kablowej co do programów kodowanych. Te dokumenty dotyczą przychodów pozwanego powiązanych z usługą dostarczania programów kodowanych, a więc eksploatacji na polu nadawania. Sąd zezwolił na częściową animizację tych dokumentów tj. w zakresie, w jakim nie dotyczą one programów kodowanych tj. wprowadzenia bezpośredniego.

Sąd podkreśla jednak, że zarówno informacje jak i dokumenty objęte wyrokiem częściowym mogą okazać się niewystarczające do ustalenia wysokości wynagrodzenia z art. 70 ust. 2 ¹ pkt 3) pr. aut. – w szczególności przy założeniu, że będzie ono dotyczyło tylko artystów wykonawców krajowych.

Wbrew wywodom powoda, zarówno orzecznictwo TSUE (w tym wyrok C-52/07 w sprawie (...)) jak i krajowe (w tym wyrok II CSKP/1556/22) opowiada się za jak najbardziej ścisłym powiązaniem wynagrodzenia z rzeczywistym korzystaniem z utworu czy prawa pokrewnego i to zarówno w ujęciu modelowym (tj. przy ustalaniu tabel wynagrodzeń) jak i indywidulanym tj. przy ustaleniu konkretnego wynagrodzenia od danego użytkownika. W czasach rozwijających się możliwości cyfrowego gromadzenia i weryfikacji danych daleko posunięte uproszczenia przy ustaleniu wynagrodzenia zdają się być nieadekwatne, a dotychczas utrwalona tradycja naliczania wynagrodzeń od jak najszerzej określonych wpływów, zdaje się nie odpowiadać wymogom współczesności.

SSO Weronika Klawonn

1 Z uwagi na zakres wyroku częściowego sąd nie przytacza rozstrzygnięć Sądu II instancji co do roszczeń związanych z naruszenie prawa do artystycznych wykonań.

2 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 17 września 2009 r. III CZP 57/09; wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 17 listopada 2009 r. III CSK 30/11, wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 września 2013 r. I CSK 696/12; wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 17 września 2014 r. I CSK 621/13 Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 listopada 2015 r. I CSK 956/14; wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 6 lipca 2016 r. IV CSK 653/15;wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2017 r. IV CSK 125/16; wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 11 stycznia 2019 r. V CSK 553/17; wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 26 lipca 2021 r. I CSKP 175/21; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2018 r. I ACa 1824/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2018 r. I ACa 26/17.

K. Wojciechowski [w:] Komentarz do ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 48., A. Pacuski, Opłaty za korzystanie z utworów oraz praw pokrewnych. Wynagrodzenia na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania, 2020

3 Por. orzeczenia i piśmiennictwo j.w.

4 Sprawa C 601/25 TSUE

5 Opis stanu faktycznego w znacznej części jest powtórzeniem opisu z uzasadnienia wyroku z 14 marca 2023 r., uzupełniony o elementy istotne dla wyroku częściowego. Ustalenia faktyczne w zakresie dotyczącym żądania zapłaty wynagrodzenia z z art. 70 ust. 2(1) pkt 3) pr. aut. zostały zaaprobowane przez sąd II instancji.

6 K. Wojciechowski [w:] Komentarz do ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 48.,

7 Problem tego, co powinna wykazać lub uprawdopodobnić OZZ dochodząca roszczeń informacyjnych jest także przedmiotem odesłania prejudycjalnego w sprawie C- 601/26 (pytanie 2.)

8 Por. analizę prezentowanych poglądów w: G. Jędrejek, Rozdział 1 Pojęcie i rodzaje legitymacji procesowej [w:] Legitymacja procesowa w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2019. https://sip.lex.pl/?_gl=1*1tmcyjb*_ga*MTc1ODQ2OTIxNy4xNzYwOTY3NTIx*_ga_TRNTF04CYF*czE3NjU4OTQ4NDYkbzE3JGcxJHQxNzY1ODk0ODQ4JGo1OCRsMCRoMA..#/monograph/369448150 (dostęp: 2025-12-16 15:28)

9 Systematykę terminologii opisuje M. Czajkowska-Dąbrowska, Rozszerzony zbiorowy zarząd - prawo polskie na tle prawa Unii Europejskiej, ZNUJ. PPWI 2020, nr 3, s. 26-47. https://sip.lex.pl/#/publication/151371090/czajkowska-dabrowska-monika-rozszerzony-zbiorowy-zarzad-prawo-polskie-na-tle-prawa-unii-europejskiej?cm=SREST (dostęp: 2023-05-02)

10 Por. przyp. 5

11 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2013 r. I CSK 617/12

12 https://www.prawo.pl/akty/dz-u-ue-l-2005-276-54,67558368.html

13 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/26/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz do udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczących praw do utworów muzycznych do korzystania in line na rynku wewnętrznym (Dz.U.UE.L. 2014.84.72. z dnia 20 marca 2014r.)

14 Por. opracowanie prf. M. Czajkowskiej-Dąbrowskiej „Rozszerzony zarząd zbiorowy prawami autorskimi i pokrewnymi w świetle orzecznictwa sądów powszechnych”, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, Warszawa 2014 https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2018/09/Monika-Czajkowska-D%C4%85browska-Rozszerzony-zarz%C4%85d-zbiorowy-prawami-autorskimi-i-pokrewnymi-w-%C5%9Bwietle-orzecznictwa-s%C4%85d%C3%B3w-polskich-na-tle-prawa-europejskiego-7.pdf

15 Por. M.Kępiński/Kleban [w] System Prawa Prywatnego t. 13. Prawo autorskie s. 741 . „Czy zatem należy przyjąć, że OZZ nie musi w toku procesu przeprowadzać żadnych dowodów dla uzasadnienia swojej legitymacji procesowej? Taki wniosek także nie byłby uzasadniony. Wydaje się, że OZZ musi co najmniej wykazać, że posiada zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zarządzania. Ponadto powinna wykazać, że na polu eksploatacji, którego dotyczy spór, rzeczywiście prowadzi takie zarządzanie. Dowód polegać będzie na wskazaniu szeregu dzieł należących do kategorii objętej sporem, które są rzeczywiście w zarządzie OZZ Nie jest jednak konieczne wykazywanie prawa zarządu w odniesieniu do konkretnego dzieła objętego sporem. Sytuacja taka wystąpi zwykle w przypadku dzieł autorów zagranicznych. W odniesieniu do takich dzieł OZZ powinna jednak także wykazać, że posiada umowę generalną z organizacją zagraniczną, do której zakresu działania należą dzieła tego rodzaju co objęte sporem. Nie ulega jednak wątpliwości, że o tym, jakie dowody musi dostarczyć OZZ dla uzasadniania swojej legitymacji procesowej, powinien w każdym przypadku rozstrzygać sąd, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy”