Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia Katarzyna Małysa
Protokolant:	sekr. sądowy Marta Czeberkus

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Ł. W. i A. B.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie

z dnia 15 lipca 2024 r., sygn. akt I C 1554/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w W. na rzecz Ł. W. i A. B. kwoty po 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tym przedmiocie do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Sygn. akt XXVII Ca 3094/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia Ł. W. i A. B. wnieśli o zasądzenie od (...) sp. z.o.o. z siedzibą w W. kwot po 600 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 listopada 2021 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej.

W uzasadnieniu swojego żądania powodowie podali, że dochodzone roszczenie stanowi zryczałtowane odszkodowanie za opóźnienie lotu (...) z M. do W. w dniu 17 września 2021 r. (pozew k.3-4v).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego żądania strona pozwana podniosła zarzut braku legitymacji czynnej powodów oraz fakt wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, które skutkują brakiem obowiązku wypłaty odszkodowania przez przewoźnika (sprzeciw od nakazu zapłaty k.25-34).

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie sygn. akt I C 1554/22 z powództwa Ł. W. i A. B. przeciwko (...) sp. z.o.o. z siedzibą w W. o zapłatę, Sąd:

1.  zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwotę po 600 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2.  oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3.  zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwotę po 1117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (wyrok k.180, uzasadnienie k.189 i nast.).

Od powyższego rozstrzygnięcia apelację wywiodła strona pozwana tj. (...) z siedzibą w W. zarzucając:

I.  ustalenia przez Sąd niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy (szczegółowo wymienione – apelacja k.195);

II.  naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a.  art. 278 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu lotnictwa, zignorowanie ocen biegłych sformułowanych w wydanych opiniach, a zamiast tego oparcie rozstrzygnięcia o subiektywne przekonania Sądu w sytuacji, gdy Sąd pozostawał związany przedmiotowymi opiniami, bowiem sąd nie mając wiadomości specjalnych jedynie może oceniać logiczność wypowiedzi biegłego, a ocena dowodu z opinii biegłego nie jest dokonywana według kryterium wiarygodności, w tym znaczeniu, że nie można „nie dać wiary biegłemu” odwołując się do wewnętrznego przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego – co miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy i doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia, które godzi w poczucie sprawiedliwości i nie odpowiada faktom wynikającym ze zgromadzonego materiału w sprawie;

b.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pobieżną analizę materiału dowodowego, w szczególności dowodu z zeznań świadka M. W. poprzez błędne ustalenia, że pozwana odpowiada za niesubordynację pasażerów, podczas gdy z zeznań kapitana jasno wynikało, że załoga samolotu podejmowała rozlicznie próby uspokojenia pasażerów, które nie przynosiły rezultatu i dopiero podniesienie głosu przez szefa pokładu po godzinnej dyskusji spowodowało, że pasażerowie uspokoili się i zajęli swoje miejsca;

c.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pobieżną oraz dowolną ocenę dowodów z zeznań świadków M. W., S. M. oraz M. M. i ustalenie w oparciu o te zeznania, że alarm pożarowy w bagażniku samolotu był błędny, wynika z niewłaściwego rozpylenia środka do dezynsekcji oraz wykorzystywania przez pozwaną nieodpowiedniego czujnika, który reaguje na spadek przejrzystości powietrza podczas gdy z zeznań tych świadków wynika, że alarm pożarowy nie był błędny, lecz prawidłowy; wynikał ze zmniejszonej przejrzystości powietrza w luku bagażowym (tj. jeden z symptomów pożaru, obok wzrostu temperatury); niewłaściwe rozpylony nieodnosząca się do okoliczności tej sprawy; natomiast rodzaj czujników, które są zamontowane w luku bagażowym i fakt, że reagują one i / lub na temperaturę / zmniejszenie przejrzystości powietrza nie wynika z decyzji pozwanej, lecz w taki typ czujników wyposażony jest przez producenta ten typ samolotu, którym był wykonywany sporny rejs;

d.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez ustalenie faktów, które nie wynikały z żadnego dowodu, tj. że alarm pożarowy w bagażniku samolotu był błędny, wynika z niewłaściwego rozpylenia środka do dezynsekcji / błędu ludzkiego oraz wykorzystywania przez pozwaną nieodpowiedniego czujnika;

e.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez dokonanie sprzecznej z dyspozycją ww. przepisu, dowolnej a nie swobodnej oraz nielogicznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegające na ustaleniu – mimo braku podstaw ku temu w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie – że zaistniały okoliczności obligujące pozwaną na gruncie przepisów Rozporządzenia 261/2004 do wypłaty na rzecz powodów odszkodowania z tytułu opóźnienia skarżonego rejsu, mimo wystąpienia okoliczności nadzwyczajnej, niezależnej od pozwanej, która uniemożliwiała wykonanie spornej lotu o czasie (tj. usterki technicznej silnika, nabytej i ujawnionej w trakcie lotu, tj. gdy samolot znajdował się w powietrzu, która to usterka bezpośrednio zagrażała bezpieczeństwu operacji lotniczej) i uznanie przez Sąd, że pozwana w tej sytuacji nie wykazała, że powyższe zdarzenie miało charakter nadzwyczajny w rozumieniu art. 5 ust. 3 Rozporządzenia, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do uznania, że pozwana wykazała, iż przyczyna opóźnienia lotu miała charakter nadzwyczajny, przypadkowy, niemożliwy do przewidzenia, a pozwana podjęła wszelkie racjonalne środki, aby ograniczyć powstałe opóźnienie, a więc obowiązek wypłaty odszkodowania nie zachodzi;

f.  art. 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów pod z góry założoną tezę, że usterka techniczna, bez względu na jej charakter lub źródło, nie może zwolnić przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności odszkodowawczej za opóźniony lub odwołany lot, a taki charakter można przypisać jednie wadzie produkcyjnej;

II.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a.  art. 7 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pozwana była zobowiązania do wypłacenia powodom odszkodowania z tytułu opóźnienia spornego lotu, w sytuacji gdy lot ten doznał opóźnienia na skutek zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu opóźnieniu na skutek zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 5 ust. 3 Rozporządzenia 261/2004 , a pozwany podjął wszelkie racjonalne, dostosowane do sytuacji środki, aby zminimalizować skutki opóźnienia dla pasażerów;

b.  art. 5 ust. 3 Rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przyczyny opóźnienia spornego lotu nie stanowiły okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu tego przepisu, które zwalniają przewoźnika lotniczego z odpowiedzialności odszkodowawczej, wobec pasażerów tylko z tego względu, że:

i.  doszło do nieoczekiwanej, niemożliwej do przewidzenia, niewynikającej z błędów w obsłudze technicznej nagłej wady silnika w trakcie jego eksploatacji, a zdaniem Sądu Rejonowego fakt, że wada miała charakter eksploatacyjny przekreśla możliwość uznania jej za okoliczność nadzwyczajną w rozumieniu art. 5 ust. 3 Rozporządzenia nr 261/2004;

ii.  pasażerowie mieli prawo awanturować się i utrudniać wylot samolotu w związku z tym, że ich bagaż nie mógł zostać zabrany na podkład ze względów bezpieczeństwa, skoro zapłacili za usługę przelotu;

(...).  alarm pożarowy w bagażniku nie może stanowić okoliczności nadzwyczajnej ponieważ wynikał – rzekomo – z błędu ludzkiego i stosowania przez pozwanego nieodpowiednich czujników;

c.  art. 471 k.p.c. w zw. z art. 7 i art. 5 ust. 3 Rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i uznanie, że odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego za opóźniony lot nie jest ukształtowana na zasadzie winy, lecz na zasadzie ryzyka (zarzuty szczegółowo opisane k.194 i nast.).

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o: 1) zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od każdego powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych; 2) zasądzenie od każdego powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej według norm przepisanych (apelacja k.197).

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o: 1) oddalenie apelacji; 2) zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z powodów kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych; 3) rozpatrzenie sprawy na rozprawie (pismo k.234 i nast.).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wskazać należy, że Sąd Odwoławczy w pełni podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je jako własne. Kontrola instancyjna zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała bowiem, że ustalenia faktyczne Sądu I instancji są prawidłowe, kompleksowe i znajdują odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Jednocześnie Sąd II instancji aprobuje rozważania prawne Sądu orzekającego wyrażone w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, będące przyczyną uwzględnienia powództwa w części.

Wobec tego, że Sąd II nie zmienił ani nie uzupełnił ustaleń faktycznych Sądu I instancji, jak również nie przeprowadził uzupełniająco postępowania dowodowego, to na podstawie art. 387 § 2 ¹ k.p.c. w zw. z art. 327 ¹ § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego ograniczono do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, wskazując własne rozważania bez powielania uzasadnienia Sądu I instancji, które jest znane stronom i stanowi element akt sprawy.

Przechodząc do treści wniesionej apelacji, wskazać należy, że wbrew twierdzeniom pozwanego kwestionowany wyrok odpowiada prawu. Zdaniem Sądu Odwoławczego zarzuty apelującego zawarte w złożonym środku odwoławczym sprowadzają się wyłącznie do polemiki z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego i tym samym nie mogły doprowadzić do wzruszenia kwestionowanego orzeczenia.

Za niezasadny należy uznać przede wszystkim zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy dokonał bowiem wszechstronnej oceny dowodów zebranych w sprawie, czyniąc ustalenia co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.) w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu Okręgowego Sąd I instancji dokonał również prawidłowej oceny dokumentów, opinii biegłych, zeznań stron i świadków, co było przedmiotem zupełnych rozważań wyrażonych w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów, zarzut z art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego przyjętego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza bowiem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie, czego pozwany nie dokonał. W szczególności skarżący winien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (tak: postanowienie SN z 23.1.2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753). Zwalczenie swobodnej oceny dowodów nie może zatem polegać wyłącznie na przedstawieniu własnej korzystnej dla skarżących wersji zdarzeń, opartej na ich własnej ocenie lecz konieczne jest wykazanie, przy jednoczesnym posłużeniu się argumentami wyłącznie jurydycznymi, że określone w art. 233 § 1 k.p.c. kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów zostały naruszone, co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uznał, że zawarta w złożonym środku odwoławczym argumentacja pozwanego polegała wyłącznie na prezentacji własnej oceny dowodów i tym samym nie mogła zyskać aprobaty.

Wskazać należy, że postępowanie dowodowe zaproponowane przez stronę pozwaną nie wykazało wskazywanych przez nią okoliczności nadzwyczajnych, skutkujących brakiem odpowiedzialności przewoźnika za opóźnienie rejsu.

Przede wszystkim nie można się zgodzić ze skarżącym jakoby Sąd Rejonowy dokonał nieprawidłowej oceny dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu lotnictwa. Takie twierdzenia pozostają bowiem w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Wskazać należy, że z ustnych wyjaśnień biegłego T. P. jasno wynika, że w sprawie doszło najprawdopodobniej do niespodziewanej wady silnika w wyniku eksploatacji samolotu. Jak podawał biegły, samoloty leasingowane nie są nowe, mają niekiedy po 20 lat, przechodzą z rąk do rąk między przewoźnikami w różnych krajach. Zdaniem biegłego usterka wału silnika spowodowana była zatem przez eksploatację statku powietrznego, przy czym powstała usterka mogła ujawnić się zarówno na ziemi, jak również w przestrzeni powietrznej (vide: zeznania T. P. – protokół rozprawy k.169 i nast.). W świetle obowiązujących przepisów prawa i ich wykładni awaria silnika w wyniku eksploatacji samolotu – nawet jeżeli miała miejsce w przestrzeni powietrznej w sposób nagły – nie może stanowić nadzwyczajnej okoliczności uchylającej odpowiedzialność przewoźnika za opóźnienie rejsu. W tym zakresie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 278 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.

Podobnie nie można zgodzić się ze skarżącym jakoby Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej oceny zeznań świadków. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika bowiem, że Sąd Rejonowy uznał zeznania świadków M. W., S. M. oraz M. M. za spójne, logiczne i wiarygodne. Sąd II instancji stoi na stanowisku, że kwestię utrudnienia wylotu przez zachowanie pasażerów, którzy nie wyrażali zgody na pozostawienie na lotnisku ich bagażu oraz włączenie się alarmu pożarowego w luku bagażowym na skutek użycia sprayu w wysokiej temperaturze można rozpatrywać jako przyczyny zewnętrzne i niezależne od pozwanego. Niezależnie jednak od tego, awaria silnika w wyniku normalnej eksploatacji statku powietrznego nie mieści się w kategorii zewnętrznych i niezależnych od przewoźnika przyczyn opóźnienia lotu. Należy wyraźnie zaznaczyć, że dla oceny zasadności dochodzonego roszczenia znaczenie miały wyłącznie okoliczności mające miejsce po wystartowaniu samolotu, a poszczególne zdarzenia mające miejsce w przypadku przedmiotowego rejsu były od siebie niezależne. W tym zakresie należy mieć przede wszystkim na uwadze, że awaria silnika, która miała miejsce 2 godziny po wystartowaniu samolotu na wysokości przelotowej Etiopii, spowodowała ponad 20 godzinne opóźnienie, co w myśl art. 7 ust. 1 lit. c Rozporządzenia 261/2004 stanowiło podstawę do przyznania powodom odszkodowania.

Za nietrafiony należy uznać również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. w zakresie, w jakim skarżący wywodzi poczynienie przez Sąd Rejonowy błędnych ustaleń faktycznych. Przede wszystkim większość faktów ustalonych w zaskarżonym wyroku nie była sporna między stronami. Pozwany nie kwestionował, że przedmiotowy lot odbył się, przy czym jego start nastąpił z opóźnieniem. Strony nie kwestionowały faktu, że w czasie lotu doszło do sytuacji, która w ramach procedur bezpieczeństwa uzasadniała lądowanie awaryjne. Nie jest sporny również fakt, z jakich przyczyn samolot wyleciał z lotniska z opóźnieniem. Ocena tych zdarzeń, powodujących późniejszy niż planowy wylot samolotu nie należy do ustaleń faktycznych, lecz do subsumpcji prawnej ujawnionych faktów w kontekście przesłanek art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 Rozporządzenia nr 261/2004.

Podobnie nie można zgodzić się z apelującym, jakoby dokonanie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów nastąpiło „pod z góry założoną tezę”. Wskazać bowiem należy, że ocena prawna nastąpiła w wyniku ustalonego stanu faktycznego oraz treści obowiązujących przepisów prawa i ich wykładni. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkując odwołaniem (opóźnieniem) lotu nie jest objęty nadzwyczajnymi okoliczności, w rozumieniu art. 5 ust. 3 Rozporządzenia, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza zakresem jego skutecznej kontroli (vide: wyrok TS z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 W. vs. H., opubl. Eur-lex nr (...)). Zdaniem Sądu Okręgowego ani źródło, ani charakter usterki nie dawał podstaw do uznania, że awaria silnika stanowić może okoliczność nadzwyczajną. Skoro bowiem rejs odbywał się kilkudziesięcioletnim statkiem powietrznym, który wykonywał przeloty na rzecz różnych przewoźników, podlegał wszystkim wymogom i kontrolom, za uzasadnione należy uznać stanowisko, że po wieloletnim korzystaniu ze sprzętu ewentualne awarie części samolotu są zasadniczo związane z normalną eksploatacją statku, na co wskazywał również biegły sądowy.

Zaskarżony wyrok nie narusza także przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 7 ust. 1 lit. b) oraz art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (Dz.U.UE.L.2004.46.1). W ocenie Sądu Odwoławczego w rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy do zobowiązania przewoźnika wypłaty powodom odszkodowania z tytułu opóźnienia spornego lotu. Jak już wskazywano, postępowanie dowodowe zaproponowane przez pozwanego nie wykazało zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Choć kwestię utrudnienia wylotu przez zachowanie pasażerów, czy włączenie się alarmu pożarowego w luku bagażowym należy uznać za przyczyny zewnętrzne i niezależne od pozwanego, to za takową z pewnością nie można uznać awarii silnika w wyniku jego normalnej eksploatacji. Kluczowe zaś dla rozstrzygnięcia w sprawie pozostawały zdarzenia po wystartowaniu samolotu i powody, dla których doszło do awarii silnika. Niezależnie zatem od tego, że wszystkie wymogi bezpieczeństwa zostały przez przewoźnika zachowane, znaczenie dla sprawy miał fakt, że awaria silnika nie stanowiła przyczyny zewnętrznej, wobec czego zaistniała podstawa do uwzględnienia roszczenia powodów.

Sąd Okręgowy nie dostrzegł również naruszenia art. 471 k.p.c. w zw. z art. 7 i art. 5 ust. 3 Rozporządzenia. Dla ustalenia odpowiedzialności przewoźnika nie miała bowiem znaczenia jego wina. Zaznaczyć należy, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko i koszt, wobec czego ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, nawet za niezawinione nienależyte wykonanie zobowiązania ex contractu, szczególnie. W tym zakresie należy mieć na uwadze fakt, że w rozpoznawanej sprawie nie ujawniono nadzwyczajnych okoliczności w trakcie lotu, uchylających odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanej spółki.

Z tych przyczyn Sąd Odwoławczy orzekł jak w pkt 1 wyroku oddalając apelację pozwanego w całości, stosownie do treści art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono jak w pkt 2, na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964).