Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Powódka M. W. wystąpiła przeciwko pozwanemu D. W. z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny położony w Ś. przy ul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą nr (...), a którego powódka i pozwany są współwłaścicielami na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej – poprzez nakazanie pozwanemu wydania do rąk powódki kompletu kluczy do przedmiotowego lokalu mieszkalnego oraz umożliwienie korzystania z tegoż lokalu zgodnie z przeznaczeniem, w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku oraz o zobowiązanie pozwanego do zaniechania w przyszłości naruszeń posiadania przez powódkę rzeczonego lokalu mieszkalnego. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego podwyższonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwu powódka wyjaśniła, że od dnia (...) roku pozostaje z pozwanym w związku małżeńskim, a w dniu 27 listopada 2020 roku nabyła wraz z pozwanym lokal mieszkalny położony w Ś. przy ul. (...). Oboje małżonkowie współposiadali przedmiotowy lokal i współkorzystali z niego – nie było na tym tle żadnych nieporozumień. Aktualnie zaś trwa między stronami na terenie N. sprawa rozwodowa. W dniu 30 grudnia 2023 roku powódka M. W. przybyła do przedmiotowego lokalu, ażeby spędzić Sylwestra i Nowy Rok, jednak na miejscu okazało się, iż nie może się ona dostać do lokalu mieszkalnego, gdyż bez jej wiedzy i zgody zostały wymienione przez pozwanego wkładki w zamkach drzwiowych. Na miejsce wezwany został patrol Policji, a z notatki policyjnej Komendy Miejskiej Policji w Ś. wynika z dnia 9 stycznia 2024 roku wynika, że w jej trakcie zadzwonił pozwany, który przyznał się do wymiany bez wiedzy i zgody powódki wkładki w zamkach drzwiowych, oświadczając przy tym, że zostawi powódce komplet kluczy w lokalu administracji budynku. Z tego zobowiązania jednak do dnia wniesienia pozwu pozwany się nie wywiązał, w związku z czym powódka przez cały ten czas pozbawiona jest w sposób bezprawny jakiejkolwiek możliwości posiadania lokalu mieszkalnego i możliwości korzystania z niego zgodnie z jej przeznaczeniem. Wobec powyższego – pismem z dnia 10 stycznia 2024 roku – pozwany został wezwany do wydania powódce kompletu kluczy do lokalu mieszkalnego w terminie do dnia 16 stycznia 2024 roku. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi ze strony pozwanego, a w rozmowie telefonicznej z powódką pozwany oświadczył – wbrew wcześniej składanym deklaracjom – że nie wyda jej kompletu kluczy do lokalu mieszkalnego. Zgodnie zaś z panującym w doktrynie poglądem, małżonkowi, który bezprawnie został pozbawiony przez drugiego z małżonków posiadania rzeczy objętej wspólnością majątkową, przysługuje skarga posesoryjna, tj. powództwo o ochronę naruszonego posiadania przez przywrócenie poprzedniego stanu posiadania stosownie do art. 344 i następne kc. Powódka zważyła przy tym, iż dla uznania jej za posiadacza przedmiotowego lokalu mieszkalnego wystarczająca jest potencjalna możliwość korzystania z niego, bowiem dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania. Władztwo nad objętą żądaniem nieruchomością powódka utraciła dopiero na skutek bezprawnych działań pozwanego. Powódka zwróciła przy tym uwagę, że przepis art. 346 kc w zw. z art. 35 krio nie stanowi przeszkody do udzielenia ochrony posesoryjnej w stosunkach między małżonkami, a nadto, że zachowała termin do wytoczenia powództwa wskazany w art. 344§2 kc.

W odpowiedzi na pozew (k. 71-72) pozwany D. W. uznał powództwo w zakresie wydania powódce kompletu kluczy do lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...) w Ś. w sposób i w terminie przez strony wspólnie ustalonym, wnosząc o oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanym. Pozwany przyznał, iż tworzą z powódką związek małżeński, pozostając jednak w separacji faktycznej z uwagi na trwające na terenie N.postępowanie rozwodowe. Nadto pozwany potwierdził, iż wraz z powódką pozostają współwłaścicielami lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. (...), podnosząc jednak, iż powódka w twierdzeniach swoich pomija całkowicie, że jako pierwsza naruszyła prawo posiadania pozwanego wymieniając zamki w przedmiotowym lokalu mieszkalnym bez wiedzy i zgody małżonka. Pozwany o zmianie zamków oraz kluczy przez powódkę dowiedział się przybywając do Ś. pod koniec grudnia 2023 roku, gdy bezskutecznie próbował otworzyć drzwi mieszkania posiadanymi przez siebie kluczami. Wobec tego, że powódka bezprawnie pozbawiła pozwanego możliwości korzystania z lokalu, ten dokonał wymiany wkładek zamków drzwiowych. Jednocześnie wskazał, iż nie podlega prawdzie, że odmawiał wydania powódce kompletu kluczy i uniemożliwiał jej współkorzystanie ze wspólnej nieruchomości, wyjaśniając, że nie odpowiedział na pisemne wezwanie wystosowane przez pełnomocnika powódki, jednakże wielokrotnie za pośrednictwem pełnoletniej córki stron proponował powódce przekazanie kluczy do lokalu, co spotkało się jednak biernością ze strony żony. Uzasadniając żądanie zasądzenia od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania, pozwany wskazał, że skoro uznał żądanie pozwu w odpowiedzi na pozew, a nadto przed wytoczeniem sprawy wielokrotnie za pośrednictwem osoby trzeciej proponował powódce wydanie kluczy do lokalu, to zgodnie z art. 101 kpc koszty postępowania winny zostać zasądzone od powódki na jego rzecz.

Na rozprawie w dniu 17 września 2024 roku (k. 92-93) powódka cofnęła pozew w zakresie wydania kluczy do lokalu mieszkalnego, podtrzymując jednak swoje stanowisko w pozostałym zakresie. Zwróciła uwagę, że wydanie kluczy nastąpiło w trakcie procesu w związku z czym to pozwany winien być uznany za stronę przegrywającą proces. Podniosła, iż nie ma możliwości korzystania z lokalu, bowiem jest on udostępniany przez pozwanego osobom trzecim i dzieje się tak już od dwóch lat – i tak w dniu 17 sierpnia 2024 roku w lokalu mieszkalnym zastała W. S. wraz z małżonką, zaś następnego dnia apartament również był zajęty, podobnie zresztą jak w dniu rozprawy.

Na tej samej rozprawie pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania wedle norm przepisanych, wskazując, że nieprawdą jest aby to pozwany zabraniał powódce korzystania z przedmiotowego lokalu mieszkalnego i wyjaśniając, że w zakresie korzystania z lokalu strony powinny się porozumieć i uzgadniać terminy korzystania. Pozwany wyraził zgodę na cofnięcie powództwa w zakresie wydania kluczy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka M. W. jest – na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej – współwłaścicielką lokalu mieszkalnego położonego w Ś., przy ul. (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Ś.prowadzi księgę wieczystą nr (...).

Strony postępowania tworzą związek małżeński od dnia (...) roku, jednak pozostają w separacji faktycznej wobec toczącego się na terenie N. postępowania rozwodowego.

(bezsporne, a nadto dowód: wydruk z systemu Elektronicznych Ksiąg Wieczystych – k.

11-13)

W dniu 30 grudnia 2023 roku powódka przyjechała do Ś. z zamiarem spędzenia Sylwestra oraz Nowego Roku w stanowiącym współwłasność stron lokalu mieszkalnym, do którego jednak nie mogła się dostać wobec przeprowadzonej przez pozwanego wymiany zamków w drzwiach wejściowych. Wezwany na miejsce patrol Policji odstąpił od dalszych czynności i zakończył interwencję po tym, jak pozwany podczas rozmowy telefonicznej oświadczył, że zostawi powódce komplet kluczy do lokalu mieszkalnego w administracji budynku.

Mimo wystosowanego do pozwanego w dniu 10 stycznia 2024 roku pisemnego wezwania do wydania powódce kluczy, ich przekazanie nastąpiło dopiero w dniu 01 sierpnia 2024 roku.

(dowód: pismo z Komendy Miejskiej Policji w Ś. – k. 14,

wezwanie z dnia 10.01.2024 r. – k. 15-16,

potwierdzenie odbioru kluczy z dnia 01.08.2024 r. – k. 90)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo – w zakresie, w którym nie zostało cofnięte – zasługiwało jedynie na częściowe uwzględnienie.

Powódka M. W. na gruncie przedmiotowego postępowania domagała się przywrócenia posiadania poprzez nakazanie pozwanemu D. W. wydania do jej rąk kompletu kluczy do lokalu mieszkalnego znajdującego się w Ś. przy ul. (...) oraz umożliwienie korzystania z tegoż lokalu zgodnie z przeznaczeniem, w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku oraz o zobowiązanie pozwanego do zaniechania w przyszłości naruszeń posiadania przez powódkę rzeczonego lokalu mieszkalnego.

Zgodnie z treścią art. 344 kc przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem (§1). Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia (§2). Na uwadze przy tym należy mieć, że po myśli art. 206 kc każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Na gruncie przedmiotowej sprawy poza sporem pozostawało, że strony są współwłaścicielami – na zasadzie wspólności majątkowej ustawowej małżeńskiej – lokalu mieszkalnego znajdującego się w Ś. przy ul. (...), jak i to, że między stronami toczy się postępowanie rozwodowe, a pozwany bez wiedzy i zgody powódki dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych do przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

W toku postępowania – w dniu 01 sierpnia 2024 roku – pozwany wydał jednak powódce komplet kluczy do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w konsekwencji czego w tymże zakresie powódka cofnęła pozew, na co pozwany wyraził zgodę podczas rozprawy w dniu 17 września 2024 roku.

Zgodnie z art. 203 § 1 kpc pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że takie cofnięcie powództwa w zakresie wskazanym przez powódkę dokonane w toku procesu było skuteczne, zwłaszcza, że pozwany w toku rozprawy w dniu 17 września 2024 roku przekazał powódce chip do drzwi wejściowych klatki schodowej oraz wyraził zgodę na cofnięcie powództwa w analizowanej części. Sąd nie dopatrzył się przesłanek uznania cofnięcia pozwu za niedopuszczalne w myśl art. 203 § 4 kpc. Cofnięcie ze skutkiem prawnym pozwu zobowiązuje zaś do umorzenia postępowania w zakresie objętym cofnięciem (art. 355 § 1 kpc).

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku.

Na uwadze należy mieć, że prawo do posiadania rzeczy jest atrybutem prawa własności i wynika wprost z przepisów prawa (art. 140 kc), przy czym przepis art. 342 kc przewiduje bezwzględny zakaz naruszania posiadania i odnosi się to do każdego posiadania, tak samoistnego jak i zależnego, tak w dobrej, jak i w złej wierze, a także posiadania zgodnego z prawem i nieodpowiadającego prawu, niewadliwego oraz nabytego w sposób wadliwy (samowolnie, wbrew woli dotychczasowego posiadacza). Zakaz naruszania posiadania obowiązuje każdego, zarówno osobę trzecią, jak i uprawnionego. Oznacza to, że nawet właścicielowi nie wolno samowolnie naruszać posiadania wykonywanego bezprawnie przez inną osobę względem jego rzeczy. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi przy tym wątpliwości, że dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 czerwca 1966 roku, sygn. akt III CR 108/66) oraz że ze środków ochrony posesoryjnej mogą korzystać także współposiadacze, a ustawodawca nie wyłączył ochrony naruszonego posiadania mieszkania uregulowanej w art. 344 § 1 kc wobec jednego z małżonków w trakcie procesu rozwodowego (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 4 marca 2013 roku, sygn. akt V Ca 3222/12).

Co warte podkreślenia, wyrok uwzględniający powództwo posesoryjne może przybrać postać nakazu przywrócenia posiadania lub zakazu podejmowania działań zakłócających posiadanie. W obu tych przypadkach przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie powinien być sformułowany w sposób pozwalający na wykonanie wyroku bez żadnych wątpliwości. Nie wystarczy wiec ogólne orzeczenie o istocie sporu przez użycie formuły "przywraca naruszone posiadanie", lecz konieczne jest określenie, na czym ono ma polegać w zależności od charakteru naruszenia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 1985 roku, sygn. akr III CRN 297/84).

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, iż powództwo w zakresie w jakim dotyczyło zakazu podejmowania w przyszłości działań zakłócających posiadanie może zostać uwzględnione w takich granicach, w jakich nastąpiło dotychczas naruszenie posiadania powódki, tj. w zakresie zakazu naruszania w przyszłości posiadania powódki lokalu mieszkalnego poprzez samowolną wymianę wkładek zamkowych w drzwiach wejściowych do lokalu mieszkalnego.

Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w punkcie II. sentencji wyroku.

W punkcie III. sentencji wyroku Sąd orzekł o oddaleniu powództwa w pozostałym zakresie, tj. w zakresie w jakim żądanie dotyczyło nakazania pozwanemu umożliwienia powódce korzystania z lokalu mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem. Podkreślić bowiem należy, że roszczenie o ochronę naruszonego posiadania musi zostać tak sformułowane – oprócz tegoż o czym była już mowa powyżej – ażeby orzeczenie sądu było możliwe do wykonania na drodze egzekucji. Tymczasem nie sposób przyjąć, ażeby w drodze egzekucji sądowej możliwe było wyegzekwowanie od pozwanego „umożliwienia powódce korzystania z lokalu mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem”. Nawet bowiem, jeśli pozwany udostępnia rzeczony lokal mieszkalny osobom trzecim, to na względzie należy mieć – a na co uwagę zwrócił Sąd Najwyższy między innymi w postanowieniu z dnia 5 marca 2015 roku, sygn. akt V CSK 293/14 – że gdy współwłaściciel dokonał czynności wymienionej w art. 199 kc bez wymaganej zgody pozostałych współwłaścicieli, jej skutki mogą kształtować się różnie, w zależności od tego czy dokonana czynność jest czynnością zobowiązującą czy też ma skutek rozporządzający, a czynność prawna zobowiązująca – a taką jest umowa o udostępnienie do korzystania z rzeczy umowie trzeciej - może dotyczyć rzeczy cudzej i nie wpływa to na jej ważność. Czynność prawna zobowiązująca dokonana bez wymaganej w art. 199 kc zgody wiąże zatem tylko tych współwłaścicieli, którzy jej dokonali i jest skuteczna tylko względem nich. Natomiast współwłaściciele, którzy nie wyrazili zgody, mogą sprzeciwić się wykonaniu zobowiązania mającego w niej źródło, jednak nie w drodze powództwa posesoryjnego.

Stan faktyczny niniejszej sprawy, Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony dowodów w postaci dokumentów. Sąd miał nadto na względzie zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Jednocześnie należy w tym miejscu wskazać, że Sąd na rozprawie w dniu 17 września 2024 roku pominął – na podstawie art. 235 ² § 1 kpc w zw. z art. 299 kpc oraz art. 302§ 1 kpc – dowód z zeznań stron. Podkreślić trzeba, że kwestia konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony należy do zakresu swobodnej decyzji Sądu (art. 299 kpc oraz art. 302 kpc), opartej na analizie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie jego spójności i zupełności. Dowód z przesłuchania strony nie ma charakteru obligatoryjnego w sprawach cywilnych, a jego przeprowadzenie konieczne jest wówczas, gdy nie ma możliwości przeprowadzenia innych dowodów, tudzież gdy brak jest dowodów. Nieprzesłuchanie strony może stanowić naruszenie art. 299 kpc jedynie wówczas, gdy mogło ono wpłynąć na wynik sprawy, rozumiany jako wyjaśnienie wszystkich istotnych i spornych okoliczności dotyczących stosunków prawnych pomiędzy stronami sporu albo gdy dowód z przesłuchania strony był jedynym dowodem, którym dysponował, podczas gdy w niniejszej sprawie, w przekonaniu Sądu, okoliczności takie nie wystąpiły, gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego orzeczenia, a dowód z przesłuchania stron przeprowadzony miał być dla wykazania faktu: pozbawienia powódki posiadania lokalu mieszkalnego poprzez wymianę wkładek zamków drzwiowych, daty pozbawienia posiadania, przebiegu pozbawienia posiadania, podejmowanych prób samodzielnego przywrócenia posiadania oraz podejmowanych pozasądowych prób rozwiązania sporu, które to fakty w zasadzie były bądź bezsporne, bądź zostały w toku postępowania udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy.

O kosztach postępowania w punkcie IV. sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc zgodnie z ogólną zasadą, że strona która proces przegrała jest zobowiązana do zwrotu przeciwnikowi poniesionych przez niego kosztów procesu i obciążył owymi kosztami pozwanego jako stronę przegrywającą proces w całości. Na koszty poniesione przez powódkę w wysokości 537 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika powódki będącego radcą prawnym w kwocie 320 zł ustalone stosownie do treści §5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), kwota 200 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sąd nie znalazł podstaw do oparcia rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu na przepisie art. 101 kpc, zgodnie z treścią którego zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

Choć pozwany w okolicznościach sprawy niniejszej rzeczywiście uznał powództwo przy pierwszej czynności procesowej, to jednak uczynił to jedynie w części, a dodatkowo nie sposób przyjąć, jakoby nie dał powodu do wytoczenia sprawy. Pozwany w żaden sposób nie wykazał tego, ażeby rzeczywiście za pośrednictwem dorosłej córki stron tudzież jakiejkolwiek innej osoby trzeciej proponował powódce dobrowolne wydanie jej kluczy do lokalu, które to wydanie – a co nie budzi żadnych wątpliwości – nastąpiło dopiero w toku niniejszego procesu.

(...)