Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 lutego 2024 roku, znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił K. K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 29 czerwca 2023 roku, powołując się na orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 29 listopada 2023 roku, z którego wynikało, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

Następnie, decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku, znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. stwierdził nieważność powyższej decyzji wskazując, że dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją. W uzasadnieniu swojego stanowiska wyjaśnił, że wniosek ubezpieczonego o świadczenie rehabilitacyjne z 17 maja 2023 roku nie powinien być procedowany i zakończony decyzją. Kwestia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego została bowiem rozstrzygnięta inną decyzją – z 7 czerwca 2023 roku, która zastała przez ubezpieczonego zaskarżona i przekazana wraz z aktami sprawy do Sądu.

Od decyzji z dnia 19 kwietnia 2024 roku stwierdzającej nieważność decyzji w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego odwołanie złożył K. K. podnosząc, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa: ubezpieczony jako strona postępowania administracyjnego nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania z urzędu, nie zapewniono mu czynnego udziału w tymże postępowaniu jak i nie powiadomiono o zamiarze wydania decyzji. W piśmie z 15 lipca 2024 roku K. K. wskazał, że decyzja z 7 czerwca 2023 roku nie była ostateczna, ponieważ odwołał się on od niej da sądu a postępowanie to toczy się pod sygn. akt (...)

W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o oddalenie odwołania w całości wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, iż w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 29 czerwca 2023 roku rozstrzygała już decyzja z dnia 7 czerwca 2023 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony K. K. 13 lutego 2023 roku złożył w organie rentowym wniosek o świadczenie rehabilitacyjne, który został rozpoznany decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 7 czerwca 2023 roku, znak (...). Organ rentowy odmówił K. K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego począwszy od 29 czerwca 2023 roku. Decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 29 maja 2023 r. stwierdzające, iż stan zdrowia ubezpieczonego nie uzasadnia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, K. K. wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. Postępowanie w przedmiocie sądowej kontroli decyzji z dnia 7 czerwca 2023 roku aktualnie toczy się przed tutejszym Sądem pod sygnaturą akt (...).

Niesporne, nadto dowód: decyzja organu z 7 czerwca 2024 r. – k. 15.

W dniu 17 maja 2023 roku K. K. złożył w organie rentowym kolejny wniosek o świadczenie rehabilitacyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. rozpoznał niniejszy wniosek decyzją z dnia 27 lutego 2024 roku ponownie odmawiając K. K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 29 czerwca 2023 roku. Decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 29 listopada 2023 roku stwierdzające, iż stan zdrowia ubezpieczonego nie uzasadnia przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Decyzja ta nie została zaskarżona przez ubezpieczonego.

Niesporne , nadto dowód: wniosek – k. 1-3 akt rentowych organu, orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS – k. 4 akt rentowych organu, decyzja organu z 27 lutego 2024 r. – k. 5 akt rentowych.

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. stwierdził nieważność powyższej decyzji z 27 lutego 2024 roku wskazując, że dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją.

Niesporne , nadto dowód: decyzja organu z 19 kwietnia 2024 r. – k. 6 akt rentowych organu.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie strony toczyły spór o wykładnię przepisów prawa. Okoliczności faktyczne, w zasadzie niesporne, w całości znajdowały oparcie w dokumentach. Oceniając zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów urzędowych i prywatnych powołanych w ustaleniach stanu faktycznego. Żadna ze stron nie wniosła zarzutów co do autentyczności i wiarygodności ww. dokumentów, a Sąd z urzędu nie dostrzegł śladów podrobienia, przerobienia czy innej ingerencji, dlatego też dowody te były miarodajną podstawą dla konstruowania stanu faktycznego.

Kwestię świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których należy świadczenie rehabilitacyjne regulują przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2780), zwanej dalej ustawą zasiłkową. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie przez niego zdolności do wykonywania zatrudnienia. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego uwarunkowane jest zatem łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek - dalszą niezdolnością do pracy po wyczerpaniu zasiłku chorobowego oraz rokowaniem odzyskania zdolności do pracy w wyniku kontynuowania leczenia lub rehabilitacji leczniczej w okresie dwunastu miesięcy. Zarówno zasiłek chorobowy jak i świadczenie rehabilitacyjne stanowią świadczenia krótkookresowe niezbędne wówczas, gdy ubezpieczony na pewien tylko, stosunkowo niedługi okres, utracił możliwość zarobkowania, w sytuacji natomiast, gdy niezdolność do pracy trwa dłuższy czas, ale według wiedzy medycznej w przyszłości istnieją rokowania odzyskania zdolności do wykonywania zatrudnienia, ubezpieczonemu, przy spełnieniu innych warunków określonych przepisami, przysługuje prawo do renty z tytułu okresowej (częściowej albo całkowitej) niezdolności do pracy. O prawie do świadczenia rehabilitacyjnego organ rozstrzyga decyzją.

Zasadą jest, że każda decyzja ZUS kończąca postępowanie podlega kontroli sądowej. Kontroli sądów powszechnych – sądów ubezpieczeń społecznych nie podlegają tylko te decyzje organów administracji publicznej właściwych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które zostały wydane w warunkach (swobodnego) uznania administracyjnego i które – rodzajowo – zostały wyraźnie wskazane w przepisach ustaw ubezpieczeniowych jako niepodlegające odwołaniu. W zakresie kognicji Sądu leżało więc badanie prawidłowości decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność innej, rozstrzygającej merytorycznie decyzji organu rentowego. O powyższym przesądził Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - (...), (...) i (...) z dnia 23 marca 2011 roku, której nadał moc zasady prawnej, w myśl której od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sprawą "dotyczącą" ubezpieczeń społecznych jest każda decyzja Zakładu w zakresie indywidualnych spraw (art. 83 ust. 1 ustawy systemowej), każda decyzja w tym zakresie chociażby jej wydanie poprzedzała inna decyzja (art. 83a ust. 1 i ust. 2 ustawy systemowej). Chodzi więc o "unieważnienie" poprzednio wydanej decyzji w sprawie ubezpieczeń społecznych. Jeżeli prawo lub obowiązek stwierdzone było decyzją, to jej "unieważnienie", chociaż odnosi się do decyzji "unieważnionej", to przecież odnosi się także, a nawet przede wszystkim, do prawa lub obowiązku poprzednio stwierdzonego. (...) więc przedmiotu, o którym mowa tak w art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, jak i w art. 476 § 2 k.p.c. Sąd dokonuje merytorycznej, a więc uwzględniającej przepisy prawa materialnego, kontroli prawidłowości decyzji organu rentowego, natomiast jej wady wynikające z naruszeń przepisów postępowania przed tym organem pozostają zasadniczo poza zakresem jego rozpoznania. Zasadę tę potwierdza to, że sąd orzekający w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych może stosować jedynie przepisy procedury cywilnej. Stąd też poza zakresem rozpoznania Sądu orzekającego w niniejszej sprawie były zarzuty podniesione w odwołaniu przez ubezpieczonego, a dotyczące uchybień natury proceduralnej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do rozważań merytorycznych wskazać należy, że zgodnie z art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (Dz.U. z 2025 r. poz. 350) decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. K. K. nie wniósł odwołania od decyzji organu rentowego z 27 lutego 2024 roku, stąd też brak było przeszkód, aby mogła ona zostać z urzędu unieważniona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o art. 156 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Należy odróżnić od siebie kwestie ostateczności decyzji od jej prawomocności. Na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Z kolei decyzja jest prawomocna jeżeli nie można jej zaskarżyć do sądu. Wynika stąd, że decyzja może być ostateczna, ale jeszcze nieprawomocna. Decyzja ostateczna jest zawsze wykonalna, bez względu na jej prawomocność. Jedynie na wniosek strony można wstrzymać jej wykonalność na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedstawiona różnica stanowi istotę sporu pomiędzy stronami. Prawo ubezpieczonego do świadczenia rehabilitacyjnego od 29 czerwca 2023 roku zostało ostatecznie rozstrzygnięte decyzją z dnia 7 czerwca 2023 roku. Decyzja organu z 7 czerwca 2023 roku jest decyzją ostateczną, ponieważ nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Nie jest natomiast decyzją jeszcze prawomocną, bo podlegała zaskarżeniu do sądu i została poddana merytorycznej kontroli sądowej, w związku z wniesieniem odwołania od niej. Sprawa ta toczy się przed tutejszym Sądem w postępowaniu o sygn. akt(...). Ponowne weryfikowanie tych samych okoliczności (prawa do świadczenia rehabilitacyjnego K. K. od 29 czerwca 2023 roku) w kolejnej decyzji z dnia 27 lutego 2024 roku było niedopuszczalne ze względu na treść art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stwierdza się nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przesłanka ta ma zastosowanie w sytuacji poddanej pod rozwagę Sądu. W niniejszej sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa (sprawa dotyczy tej samej podstawy prawnej, stanu faktycznego oraz tych samych praw i obowiązków ubezpieczonego). Stąd też Sąd stoi na stanowisku, że organ rentowy prawidłowo wyeliminował z obrotu prawnego wadliwie wydaną decyzję z 27 lutego 2024 roku jako decyzję, która dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Mając na uwadze wszystko powyższe, odwołanie podlegało oddaleniu w oparciu o art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. jako nieuzasadnione.

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...);

3.  (...);

4.  (...).

11 kwietnia 2025 r.