Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 marca 2024r. znak (...) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił T. G. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, któremu ubezpieczony uległ w dniu 19 października 2023 r., wskazując, iż zdarzenie nie może stanowić podstawy do odszkodowania z uwagi na przyczynienie się ubezpieczonego do wypadku. Organ wskazał, że T. G. korzystał z niezabezpieczonej drabiny ustawionej na podeście schodów. Ponadto, pracując na wysokości ok. 3 metrów nie korzystał z żadnych dodatkowych zabezpieczeń ani asekuracji osoby trzeciej (k. 26 pliku akt rentowych organu stanowiących załącznik do akt sprawy).

T. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i ustalenie prawa do odszkodowania. W uzasadnieniu podniósł, że w żaden sposób nie przyczynił się do wypadku, nie spowodował go umyślnie ani wskutek rażącego niedbalstwa (k. 3-4).

W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o oddalenie odwołania w całości, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji (k. 6-8).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

T. G. pracuje w gospodarstwie rolnym i podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu z tego tytułu. W dniu (...) ubezpieczony około godz. 15:00 przystawił drabinę do okna przy budynku mieszkalnym, ponieważ chciał sprawdzić dlaczego spod okna leci woda. Był deszczowy dzień. Okno znajduje się około 4 metry od podłoża. Schodząc z drabiny, będąc na wysokości ok. 3 metrów, T. G. pośliznął się na szczeblu drabiny, stracił równowagę i upadł na betonowy podest. Był w obuwiu roboczym. Nie był pod wpływem alkoholu ani innych środków odurzających. Zadzwonił po bratanicę, która pomogła mu wstać z podłogi, jednakże nie dał rady się ponieść. Wezwano pogotowie, karetka zawiozła ubezpieczonego T. G. do szpitala w P., gdzie stwierdzono złamanie części dalszej kości piszczelowej lewej i zakwalifikowano go do zabiegu operacyjnego. Podczas operacji wstawiono blachę wzmacniającą. Druga operacja odbyła się w sierpniu 2024 r. T. G. wciąż odczuwa ból w nodze, jest pod opieką lekarza ortopedy i odbywa prywatną rehabilitację.

Dowód: protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej – k. 6-7 akt organu, protokół przesłuchania poszkodowanego – k. 8, protokół przesłuchania innej osoby – P. G. – k. 9, zeznania świadka P. G. (zapis skrócony) – k. 26, zeznania ubezpieczonego T. G. (zapis skrócony) – k. 27.

W wyniku wypadku przy pracy ubezpieczony doznał złamania części dalszej kości piszczelowej lewej. Po zdarzeniu ubezpieczony został przewieziony do szpitala w P.. Zakwalifikowano go do leczenia operacyjnego. Zabieg odbył się 23 października 2023 r. Okres pooperacyjny przebiegł bez powikłań. Badanie RTG z 25 marca 2024 r. wykazało pełny zrost kostny po chirurgicznym zespoleniu dalszego odcinka kości strzałkowej i kości przyśrodkowej. Widoczny jest oddzielony fragment kostny wysterczający poza przyśrodkową powierzchnię kości skokowej. Widoczne są cechy niejednorodnego rozrzedzenia struktur kostnych stępu, najpewniej w następstwie unieruchomienia. Widoczna też drobna zmiana zwyrodnieniowa o obrazie ostrogi piętowej dolnej. Badanie USG i MR wykazały masywne zgrubienie przedniego więzadła skokowo-strzałkowego oraz więzadła piętowo-strzałkowego. Uwidoczniony płyn w torebce stawowej.

Dowód : informacja o hospitalizacji - k. 36-39, dokumentacja medyczna - k. 40-58, przesłuchanie ubezpieczonego T. G. (zapis skrócony) – k. 27.

W wyniku wypadku z dnia 19 października 2023 r. u T. G. doszło do długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 10%. Po wypadku, u T. G. stwierdza się stan po złamaniu części dalszej kości podudzia lewego jest pogrubienie obrysu stawu skokowego, zanik mięśni uda i podudzia oraz ograniczenie ruchomości stawu skokowego.

Dowód : opinia biegłego z zakresu ortopedii H. M. – k. 67-68; przesłuchanie ubezpieczonego T. G. (zapis skrócony) – k. 27.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się uzasadnione.

Przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 90 ze zm., dalej „ustawa”) wskazuje, iż jednorazowe odszkodowanie przysługuje ubezpieczonemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej. W myśl art. 11 wskazanej ustawy, za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności:

1) na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym lub

2) w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, albo w drodze powrotnej, lub

3) podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo w związku z wykonywaniem tych czynności, lub

4) w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt 3, albo w drodze powrotnej.

Zgodnie z art. 13 ustawy jednorazowe odszkodowanie ustala się dla ubezpieczonego w wysokości proporcjonalnej do określonego procentowo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Natomiast za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie.

Dla oceny, czy dane zdarzenie można uznać za wypadek przy pracy należy odnieść się do przepisu art. 11 powołanej ustawy, który formułuje jego definicję. Zgodnie z nią wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności: na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym lub podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo w związku z wykonywaniem tych czynności.

Z art. 10 ust. 2 ustawy wynika, że jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli:

1) spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa lub

2) będąc w stanie nietrzeźwości lub będąc pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym działaniu, sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami była okoliczność wyłączająca prawo do jednorazowego odszkodowania, a mianowicie czy ubezpieczony spowodował wypadek wskutek rażącego niedbalstwa.

Organ zarówno na etapie przedsądowym, jak i w trakcie niniejszego postępowania podnosił zarzut co do tego, że ubezpieczony T. G. nie zachowując należytej ostrożności sam przyczynił się do zdarzenia z dnia 19 października 2023 r. Organ twierdził, że do zdarzenia doszło na skutek nie zachowania przez ubezpieczonego należytej ostrożności.

W ocenie sądu ubezpieczony nie dopuścił się rażącego niedbalstwa, nadto nie można zarzucić jemu żadnego zaniedbania. W orzecznictwie podkreśla się, że ocena niedbalstwa jako rażącego należy zawsze do sądu. Przy ocenie stopnia zaniedbania przez rolnika ostrożności w wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym na własny rachunek, należy uwzględnić okoliczności każdej sprawy (wyrok SN z 18.5.2010 r. (...)). O zakwalifikowaniu zachowania jako rażąco niedbałego w rozumieniu art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników można mówić wówczas, gdy sprawca umyślnie (świadomie, celowo) i bez uzasadnionej potrzeby narusza podstawowe zasady bezpiecznego postępowania oraz ignoruje następstwa swojego zachowania, nie przewidując (nie uświadamiając sobie), że może ono doprowadzić do wypadku, chociaż możliwość wystąpienia takiego skutku w danych okolicznościach jest łatwa do przewidzenia nawet dla osoby o niskiej przezorności i nieposiadającej specjalnej wiedzy (post. SN z dnia 25 sierpnia 2022 r., (...) (...); wyrok SN z dnia 3 sierpnia 2016 r., (...)).

Ustalenia faktyczne w sprawie Sąd oparł na treści zeznań świadka P. G., przesłuchania ubezpieczonego, dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Prawdziwości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów żadna ze stron nie kwestionowała, stąd też Sąd uznał je za miarodajne dla odtworzenia stanu faktycznego sprawy.

Oceniając wiarygodność zeznań ubezpieczonego, Sąd doszedł do wniosku, iż stanowią jednoznaczną, niezmienną i spójną relację zgodną z zeznaniami świadka P. G., która nie była bezpośrednim świadkiem samego wypadku ubezpieczonego, ale wzywała karetkę i udzieliła ubezpieczonemu pomocy. Z całokształtu ich relacji oraz szczegółowego i spontanicznego opisu samego ubezpieczonego wynika, że ubezpieczony T. G. przystawił drabinę do okna przy budynku mieszkalnym, ponieważ chciał sprawdzić dlaczego spod okna leci woda. Był deszczowy dzień. Schodząc z drabiny, będąc na wysokości ok. 3 metrów, T. G. pośliznął się na szczeblu drabiny, stracił równowagę i upadł na betonowy podest. W jego zachowaniu nie można dopatrzeć się żadnej niedbałości. Ubezpieczony w gospodarstwie zamieszkiwał ze swoją mamą – osobą w podeszłym wieku, natomiast jego zachowanie było wymuszone zaistniałą sytuacją – woda deszczowa wlewająca się do wewnątrz budynku.

W konsekwencji przyjąć należało, iż ubezpieczony w wyniku poślizgnięcia z drabiny, upadł na ziemię doznając urazu podudzia i stopy lewej. Zdarzenie z 19 października 2023 r. spełniało wszystkie przesłanki wypadku przy pracy rolniczej wynikające z art. 11 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu rolników.

Organ rentowy nie powołał się na żadne inne okoliczności, które pozbawiłyby ubezpieczonego świadczeń z ubezpieczenia.

Stojąc na stanowisku, iż zdarzenie z dnia 19 października 2023 r. nie stanowiło wypadku przy pracy rolniczej, organ nie oceniał wysokości stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu u T. G. na skutek tego zdarzenia. Z tego względu sporządzenie opinii w tym zakresie zlecono biegłemu sądowemu z zakresu ortopedii H. M., który stwierdził, że w wyniku wypadku z dnia 19 października 2023 r. u T. G. doszło do długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 10%. W ocenie biegłego następstwem wypadku było pogrubienie obrysu stawu skokowego, zanik mięśni uda i podudzia oraz ograniczeni ruchomości stawu skokowego.

Żadna ze stron nie kwestionowała opinii.

Opinia biegłego jest jasna, pełna i spójna, a jej wnioski w sposób logiczny i przekonujący umotywowane, wreszcie wydana została przez wysokiej klasy fachowca o wieloletnim doświadczeniu klinicznym, o specjalności odpowiedniej do schorzeń ubezpieczonego po badaniu przedmiotowym oraz dogłębnej analizie dokumentacji medycznej. Biegły wyczerpująco opisał obecny stan podudzia i stopy lewej ubezpieczonego.

Wobec powyższego Sąd uznał, że wypadek przy wykonywaniu pracy rolniczej, mający miejsce w dniu 19 października 2023r. spowodował u odwołującego 10% uszczerbku na zdrowiu i w konsekwencji orzekł jak w sentencji wyroku zmieniając zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

9.9.2025 r. (...)