Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Decyzją z 13 marca 2024r. znak (...) Zakład (...) Oddział w Ł. odmówił P. S. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres 29 lutego 2024 r. – 1 marca 2024 r. wskazując, że obejmujące ten okres zaświadczenie lekarskie zostało wystawione 26 lutego 2024r. czyli niezgodnie z przepisami i tym samym nie może stanowić podstawy przyznania świadczenia.

P. S. wniosła odwołanie od tej decyzji domagając się przyznania zasiłku opiekuńczego za okres objęty decyzją i wskazując, że w dacie wystawienia zaświadczenia lekarz zbadał dziecko i stwierdził konieczność jego izolacji z powodu choroby zakaźnej do końca tygodnia. Z uwagi na możliwość zapewnienia dziecku opieki w niektóre dni przez inną osobę, ubezpieczona otrzymała dwa zaświadczenia lekarskie – jedno obejmujące dzień wizyty i drugie – okres, gdy to ona musiała zapewnić chorej córce opiekę.

Organ wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie na jego rzecz od ubezpieczonej kosztów procesu według norm przepisanych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

P. S. w okresie objętym zaskarżoną decyzją podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym chorobowemu z tytułu zatrudnienia pracowniczego w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S..

Niesporne

26 lutego 2024r. ubezpieczona otrzymała dwa zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad córką S. G. urodzoną (...), jedno obejmujące 26 lutego 2024r. i drugie obejmujące okres 29 lutego 2024r. - 1 marca 2024 r.

Niesporne, nadto zaświadczenia (...) k. 26, (...) – nienumerowana, druga z kolei karta akt organu, historia choroby – k. 28 - 31

Zaświadczenia zostały wystawione przez tego samego pediatrę po stwierdzeniu przy zbadaniu dziecko 26 lutego 2024r., iż cierpi ono na rumień zakaźny, co wymusza pozostanie w domu.

Dowód: historia choroby – k. 28-31

S. G. wymagała w związku z chorobą opieki innej osoby nie tylko przez dni objęte zwolnieniami wystawionymi jej matce 26 lutego 2024r., ale także przez okres przypadający pomiędzy nimi.

Ubezpieczona, jeszcze przed dotarciem do przychodni, przewidywała, że córka z powodu choroby będzie musiała przez kilka dni pozostać w domu. Z uwagi na ważne spotkania służbowe przypadające 27 i 28 lutego 2024r. P. S. podjęła więc z wyprzedzeniem starania o zapewnienie dziecku w te dni opieki mieszkającego oddzielnie ojca. Ten w taki sposób przeorganizował własne obowiązki zawodowe, że zgodził się roztoczyć opiekę nad S. w tych dwóch dniach, w których obecność ubezpieczonej w pracy była kluczowa dla realizowanego przez pracodawcę projektu. W czasie wizyty lekarskiej 26 lutego 2024r. P. S. wskazała więc lekarzowi, że dziecko ma zapewnioną opiekę innej niż ona osoby na 27 i 28 lutego 2024r. W efekcie lekarz wystawił ubezpieczonej dwa zaświadczenia (...) pomijając te dni choroby, w których opiekę nad dzieckiem miał sprawować i w rzeczywistości sprawował ojciec dziewczynki.

27 i 28 lutego 2024r. ubezpieczona świadczyła pracę. 26 lutego 2024r., 29 lutego 2024r. i 1 marca 2024r. sprawowała natomiast opiekę nad chorą córką w domu nie wykonując żadnych obowiązków zawodowych.

Dowód: przesłuchanie ubezpieczonej (zapis skrócony – k. 43-44), historia choroby – k. 28-31

Sąd zważył, co następuje.

Kwestię świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których należy zasiłek opiekuńczy, regulują przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (na dzień decyzji t.j. Dz.U.2023.2780), zwanej dalej ustawą zasiłkową.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad:

- dzieckiem do lat 8 w przypadku – w uproszczeniu - zamknięcia placówki szkolnej czy opiekuńczej, do której dziecko uczęszcza, choroby niani, choroby lub pobytu w zakładzie leczniczym rodzica dziecka lub małżonka ubezpieczonego stale opiekującego się dzieckiem (art. 32 ust. 1 pkt 1),

- chorym dzieckiem do lat 14 (art. 32 ust. 1 pkt 2)

- chorym dzieckiem do lat 18, jeśli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 32 ust. 1 pkt 2a),

- dzieckiem do lat 18, jeśli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w przypadku porodu, choroby, pobytu w zakładzie leczniczym rodzica dziecka lub małżonka ubezpieczonego stale opiekującego się dzieckiem (art. 32 ust. 1 pkt 2b)

- innym chorym członkiem rodziny (art. 32 ust. 1 pkt 3).

W niniejszej sprawie organ rentowy nie negował tego, że w okresie 29 lutego 2024r. – 1 marca 2024r. zaistniała po stronie ubezpieczonej przesłanka określona w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej. Wskazywał natomiast, że zaświadczenie lekarskie obejmujące ten okres wystawione zostało niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a tym samym nie może być podstawą do wypłaty świadczenia.

Zgodnie z art. 53 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy zasiłkowej przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny są zaświadczenia lekarskie wystawione zgodnie z ustalonym wzorem, co do zasady w formie elektronicznej.

W myśl art. 55 ust. 4 ustawy zasiłkowej orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym lub o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny i jest dokumentowane w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Szczegółowe zasady wystawiania zaświadczeń lekarskich określa wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 59a. ustawy zasiłkowej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz.U.2015.2013 ze zm.),

W myśl § 7 ust. 1 tego rozporządzenia zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Zaświadczenie, o jakim mowa może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania i tylko wówczas, gdy:

1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy,

2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy

(§7 ust. 2 rozporządzenia).

Zaświadczenie lekarskie obejmujące okres 29 lutego 2024r. – 1 marca 2024r. zostało wystawione ubezpieczonej niezgodnie ze wskazanym przepisem. Choć bowiem pierwszy dzień tego zwolnienia przypadał wcześniej niż 4 dni po dacie badania, to ani 27 ani 28 lutego 2024r. nie były dniami wolnymi od pracy.

Jednak w realiach sprawy nie sposób przyjąć, że doszło do nieprawidłowości w wystawieniu zaświadczenia nie pozwalających na wypłatę ubezpieczonej zasiłku opiekuńczego.

Po pierwsze nie mamy tu do czynienia z sytuacją wystawienia jednego tylko zaświadczenia o niezdolności do pracy na okres rozpoczynający się 3 dni po badaniu. P. S. otrzymała dwa zwolnienia lekarskie – jedno na dzień badania i drugie obejmujące 3 i 4 dzień po badaniu.

Wystawienie dwóch dokumentów nie było warunkowane założeniem, że dziecko, nad którym sprawować należy opiekę, jest chore w dniu badania i ponownie zachoruje 29 lutego 2024r., a jedynie tym, że ubezpieczona w okresie nieprzerwanej choroby dziecka miała dzielić opiekę nad nim z ojcem dziecka. Dni objęte zaświadczeniami były dniami, w których opiekę nad chorą S. miała sprawować (i ostatecznie sprawowała) P. S., a dni pomiędzy nimi były tymi, gdy opieka ta wykonywana była przez ojca dziewczynki.

Dowodem na to, że takie przyczyny legły u podstaw wystawienia dwóch zaświadczeń było tylko przesłuchanie ubezpieczonej. Przesłuchanie to było jednak spójne i wydawało się przekonujące zarówno w świetle zasad doświadczenia życiowego jak i zapisów w dokumentacji medycznej małoletniej. Z tych ostatnich wynika, że dziecko cierpiało na chorobę zakaźną (tę samą po raz już piąty) i musiało leżeć. Oczywistym jest, że rozpoznana choroba – rumień zakaźny wymagała izolacji małoletniej, a tym samym roztaczania nad dziewczynką opieki także w okresie przerwy między zwolnieniami. Wiek córki ubezpieczonej (niespełna 7 lat) wykluczał pozostawienie jej samej chorej w domu. Narażałoby to zresztą opiekuna ustawowego dziecka na odpowiedzialność z art. 106 k.w. czy art. 160 § 2 k.k.

Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że często rodzice starają się dzielić opieką nad chorym dzieckiem, zwłaszcza, gdy ich zastąpienie w pracy przez inne osoby jest niemożliwe lub utrudnione. Na taką właśnie sytuację – konieczność odbycia spotkań dotyczących prowadzonych przez nią projektów - wskazywała ubezpieczona. Przepisy nie uwzględniają potrzeby dzielenia się rodziców lub innych osób bliskich opieką nad chorym dzieckiem (choć coraz częściej ma to miejsce) i nie regulują żadnego sposobu postępowania w takiej sytuacji.

Gdyby P. S. otrzymała zaświadczenie o niezdolności do pracy na cały okres pobytu córki w domu z powodu choroby, a udała się na spotkania służbowe, czasowo powierzając opiekę nad dzieckiem jego ojcu, to zaistniałaby negatywna przesłanka prawa do zasiłku opiekuńczego za cały okres zwolnienia wskazana w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej (wykonywanie pracy zarobkowej/ wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem).

Wystawienie ubezpieczonej w tych warunkach zaświadczenia o niezdolności do pracy z powodu opieki nad chorym dzieckiem obejmującego 3 i 4 dzień po badaniu dziecka nie naruszało celu regulacji z art. 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia, którym jest zapobieganie wystawianiu zwolnień bez znajomości rzeczywistego stanu pacjenta w okresie objętym zwolnieniem.

Po wtóre ustawa zasiłkowa, choć wskazuje jako dowody niezdolności do pracy zaświadczenia lekarskie w odpowiedniej formie, to nie przewiduje, by naruszenie określonych rozporządzeniem zasad wystawiania tych zaświadczeń wykluczało prawo do świadczeń w sytuacji, gdy niezdolność do pracy (w tym wypadku z powodu opieki nad chorym dzieckiem) występuje. Przepisy rozporządzenia dotyczącego wystawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy adresowane są do lekarzy. Naruszenia tych regulacji nie mogą pociągać za sobą pozbawienia świadczeń ubezpieczonych, jeśli ci spełniają ustawowe przesłanki prawa do świadczeń.

Wszystko powyższe przemawiało za zmianą na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie P. S. zasiłku opiekuńczego za objęty decyzją okres.

Sygn. akt IX 249/24

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)