Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Powódka: J. Ł..

Pozwany: (...) Urząd Wojewódzki w S..

Pozew wniesiony 17 stycznia 2025 r.

Żądanie pozwu: zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki 14 775,37 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 22 lipca 2024r. tytułem ekwiwalentu za 17 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz kosztów procesu.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym 23 stycznia 2025r., a doręczonym pozwanemu 30 stycznia 2025r., sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

Pozwany wniósł skutecznie sprzeciw od tego nakazu.

Stanowisko pozwanego: żądanie oddalenia powództwa w całości i zasądzenia od powódki na rzecz przeciwnika kosztów procesu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Strony procesu pozostawały w stosunku pracy od 15 września 2020 r.

Od 18 grudnia 2023r. powódka zajmowała stanowisko dyrektor generalnej (...) Urzędu Wojewódzkiego w S.. Na czas powołania powódce udzielony był urlop bezpłatny na wcześniej zajmowanym u pozwanego stanowisku dyrektor Biura Organizacji i (...).

Niesporne, nadto świadectwo pracy – k. 4 cz. C akt osobowych powódki, powołanie – k. 72 cz. B akt osobowych powódki

21 grudnia 2023 r. powódka została odwołana z zajmowanego stanowiska dyrektor generalnej pismem Wojewody (...).

W piśmie tym wskazano powódce, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, w związku z czym rozwiązanie stosunku pracy nastąpi z dniem 31 marca 2024 r.

W piśmie, o jakim mowa, znalazł się także następujący zapis „Ponadto na podstawie art. 167 ¹ Kodeksu pracy, zobowiązuję Panią do wykorzystania w okresie wypowiedzenia przysługującego proporcjonalnie do okresu zatrudnienia urlopu wypoczynkowego. Po wykorzystaniu urlopu do dnia rozwiązania stosunku pracy zwalniam Panią z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem.”

Niesporne, nadto odwołanie – k. 8

Także 21 grudnia 2023r. powódka otrzymała pochodzące od nowej dyrektor generalnej pozwanego (...) pismo o odwołaniu ze stanowiska dyrektor Biura Organizacji i (...), a tym samym o wypowiedzeniu umowy o pracę z dniem 31 marca 2024r.

Pismo zawierało analogiczne do pisma Wojewody zapisy dotyczące obowiązku wykorzystania urlopu wypoczynkowego i zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.

Niesporne, nadto pismo dyrektor generalnej (...) k. 2 cz. C akt osobowych powódki

Powódka miała prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego rocznie.

Przysługujący powódce, a niewykorzystany urlop wypoczynkowy, liczony na dzień 31 marca 2024r. wynosił 15 dni, 8 za rok 2023 i 7 za rok 2024.

Niesporne, nadto przebieg zatrudnienia – k. 7, dyplom – k. 2 cz. A akt osobowych powódki, kwestionariusz osobowy – k. 3 cz. B akt osobowych powódki, świadectwa pracy – k. 16, 24 cz. B akt osobowych powódki,

Od daty złożenia powódce oświadczeń o odwołaniu z zajmowanych stanowisk do dnia rozwiązania stosunku pracy J. Ł. nie została poinformowana o ilości dni pozostałego jej do wykorzystania urlopu.

Niesporne, nadto przesłuchanie powódki (zapis skrócony – k.73-74, 75)

Od 22 grudnia 2023r. powódka nie świadczyła pracy na rzecz pozwanego.

Niesporne

Pomimo nałożonego na nią w odwołaniu ze stanowiska dyrektor generalnej zobowiązania do wykorzystania urlopu J. Ł. nie wystąpiła do pracodawcy ze stosownym wnioskiem urlopowym.

Także pracodawca w okresie wypowiedzenia nie kierował do powódki dalszych pism w przedmiocie urlopu wypoczynkowego, w tym skierowania na urlop we wskazanym wyraźnie okresie.

Niesporne, nadto zeznania świadka A. K. (zapis skrócony – k.74), przesłuchanie powódki (zapis skrócony – k.73-74, 75)

W ewidencji czasu pracy powódki odnotowano, zgodnie ze wskazaniem aktualnej dyrektor generalnej pozwanego, urlop wypoczynkowy w okresie 11 – 29 marca 2024. Sporządzony został za powódkę datowany na 8 marca 2024r. wniosek o urlop w okresie jak wyżej, który to wniosek podpisała jedynie dyrektor generalna urzędu. We wniosku nie wskazano liczby dni urlopu za rok bieżący i poprzedni pomimo znajdujących się miejsc na takie zapisy. Taki sposób postępowania był praktykowany u pozwanego.

Dowód: ewidencja czasu pracy – k. 3 cz. C akt osobowych powódki, wniosek o urlop – k. 32, zeznania świadków: A. K. (zapis skrócony – k.74), M. W. (zapis skrócony k. 74 -75 )

W pierwszej połowie kwietnia 2024r. powódka prowadziła z przedstawicielem pozwanego korespondencję w sprawie świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (tzw. „wczasów pod gruszą”). Wówczas otrzymała informację, że urlop wypoczynkowy został jej udzielony w ostatnim okresie zatrudnienia czyli już w 2024r. W korespondencji tej powódka wskazywała, że jeśli korzystała z urlopu, to od dnia następnego po dniu odwołania.

Niesporne , nadto korespondencja mailowa - k. 9-11

Wynagrodzenie miesięczne powódki na ostatni dzień zatrudnienia wynosiło 18 314, 40 zł (w tym: wynagrodzenie zasadnicze 13 200, 53 zł, dodatek funkcyjny 3001,79 zł i dodatek stażowy – od 1 marca 2024r. 16 % - 2112, 08 zł)

Niesporne, nadto informacja o wynagrodzeniu – k. 41 cz. B akt osobowych powódki, informacja o dodatku stażowym – k. 25 cz. b akt osobowych powódki

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo oparte było na treści art. 171 § 1 k.p., zgodnie z którym w przypadku niewykorzystania urlopu w całości lub części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Choć przytoczone wyżej okoliczności faktyczne pozostawały w zasadzie niesporne i znajdowały oparcie w korespondujących (a tym samym uznanych w tym zakresie za wiarygodne) dowodach ze źródeł osobowych i dokumentów, to pomiędzy stronami nie było zgody co do tego, czy doszło czy też nie do wykorzystania przez powódkę urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia (okresie pomiędzy odwołaniem ze stanowiska dyrektor generalnej, a ustaniem zatrudnienia). A od tej właśnie okoliczności spornej zależało prawo powódki do ekwiwalentu za urlop.

Na tle dokonanych ustaleń faktycznych sąd podzielił stanowisko J. Ł., że ta urlopu wypoczynkowego w okresie, o jakim mowa, nie wykorzystała.

Zgodnie z art. 167 ¹ zd. 1 k.p. w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu.

W odwołaniu ze stanowiska dyrektor generalnej urzędu Wojewoda (...) zobowiązał powódkę do wykorzystania urlopu wypoczynkowego, nie wskazał jednak wymiaru tego urlopu ani okresu, w którym powinien być on wykorzystany. Z pisma wynika wprawdzie, że powódka powinna wykorzystać urlop w pierwszej kolejności, dalej zaś zostaje zwolniona z obowiązku świadczenia pracy, niemniej jednak okres urlopu wyraźnie wskazany nie został. Nawet zatem, gdyby uznać, że zobowiązanie do wykorzystania urlopu (a takim pojęciem posłużył się Wojewoda (...)) powinno być interpretowane jako udzielenie urlopu, to w realiach sprawy - wobec braku skonkretyzowania czasu urlopu poprzez daty czy wymiar dni urlopowych – nie doszło do udzielenia urlopu.

Jak wynika z wszystkich dowodów zgromadzonych w tej sprawie, powódce ani ustnie ani pisemnie nie wskazano z chwilą wręczania odwołania ani w okresie do niej zbliżonym liczby dni przysługującego do końca marca 2024r. urlopu wypoczynkowego, pracodawca nie skierował też do niej do końca okresu zatrudnienia żadnej informacji o udzieleniu urlopu ze wskazaniem okresu tego urlopu, choć powódka nie złożyła wniosku urlopowego (mimo nałożonego na nią w odwołaniu zobowiązania).

Bez znaczenia pozostaje, że urlop taki został wpisany w ewidencji czasu pracy powódki (niezgodnie zresztą z treścią odwołania, bo w ostatnim miesiącu zatrudnienia, podczas gdy z odwołania wynikała wola pracodawcy, by powódka wykorzystała urlop w pierwszej kolejności), skoro J. Ł. o urlopie nie poinformowano nie tylko przed 11 marca 2024r., ale do końca okresu zatrudnienia. Zresztą o urlopie w tym terminie nie zadecydował Wojewoda, a aktualna dyrektor generalna urzędu, która, o czym dalej, nie była do tego uprawniona.

Zauważenia wymaga, iż z treści odwołania ze stanowiska nie wynika jednoznacznie, czy pracodawca oczekiwał wykorzystania całego przysługującego powódce urlopu czy tylko urlopu przysługującego jej za 2024r. Za tym drugim przyjęciem przemawiałoby sformułowanie „przysługującego proporcjonalnie do okresu zatrudnienia”.

Urlop proporcjonalny to urlop przysługujący u pracodawcy, u którego pracownik jest zatrudniony tylko przez część roku. Urlop ten reguluje art. 155 ¹ k.p. Zgodnie z art. 155 ¹ § 1 pkt 1 k.p. w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z uprawnionym do urlopu pracownikiem, pracownikowi temu u dotychczasowego pracodawcy przysługuje urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego w dniu ustania zatrudnienia, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.

Powołany wcześniej art. 167 ¹ k.p. w zdaniu drugim odwołuje się do tej regulacji przewidując, że w przypadku urlopu udzielonego w okresie wypowiedzenia wymiar urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru wynikającego z art. 155 ¹ k.p.

Ostatecznie bezspornym było w sprawie, że powódce przysługiwało 8 dni urlopu za 2023r. i 7 za rok 2024r. (w przypadku roku 2024: 26 dni : 12 miesięcy X 3 miesiące = 6, 5 dnia, w zaokrągleniu do pełnego dnia – zgodnie z art. 155 ³ k.p. – 7 dni). Zobowiązanie w odwołaniu ze stanowiska mogło zatem dotyczyć tylko tego drugiego urlopu.

Oświadczenie o udzieleniu urlopu powinno być wyraźne i jednoznaczne dla pracownika. Ten musi wiedzieć, w jakim okresie pracodawca urlopu mu udziela (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2017r. I PK 40/16 L.). Nie jest obowiązkiem pracownika podejmowanie działań w celu ustalenia intencji pracodawcy w omawianym zakresie, tym bardziej, gdy pracodawca dysponuje stosownym zapleczem (służbami kadrowymi).

Nie sposób mówić, że doszło w sposób dorozumiany do udzielenia powódce urlopu na podstawie utrwalonego w urzędzie zwyczaju. Sąd dał wiarę wnioskowanym przez pozwanego świadkom (w tym tylko zakresie zeznania te nie korespondowały z przesłuchaniem powódki), że jeśli pracownik o urlop nie wystąpił, to pracodawca „wypisywał” urlop na ostatni okres zatrudnienia. Skierowanie na urlop to jednak nie to samo, co wpisanie (bez informowania pracownika) urlopu w ewidencję czasu pracy. Pozwany nie wykazał, by stosowana przez niego praktyka była znana ogółowi pracowników ani by stosowała ją powódka zajmując stanowisko dyrektor generalnej. Wojewoda nie nawiązywał do takiej praktyki w oświadczeniu o odwołaniu powódki ze stanowiska, nie uczyniła tego zresztą także dyrektor generalna urzędu w przytoczonym w stanie faktycznym swoim oświadczeniu z 21 grudnia 2023r. Nadto, co już wskazywano, powódce nie podano wcześniej liczby dni urlopowych, zatem nawet znając praktykę przełożonych, nie wiedziałaby, od kiedy z urlopu korzysta, tym bardziej, gdy z oświadczenia pracodawcy nie wynikało, co też już podniesiono, czy zobowiązanie dotyczy całego urlopu czy tylko urlopu za 2024r.

W okresie innym niż korzystanie z urlopu wypoczynkowego powódka została zwolniona z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Zwolnienie takie może nastąpić w drodze jednostronnej czynności pracodawcy, co wynika z art. 36 ² k.p.

Nie sposób przyjąć, by niewykonywanie pracy przez powódkę przez cały okres od odwołania ze stanowiska do ustania zatrudnienia zwalniało pracodawcę od wyraźnego wskazania jej okresu udzielonego urlopu. Choć po 21 grudnia 2023r. nikt od powódki świadczenia pracy nie wymagał, to okres urlopu wypoczynkowego i nieświadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia nie są tożsame. Inaczej kształtują się bowiem prawa i obowiązki pracownika w tych okresach.

W doktrynie i orzecznictwie nie ma jednolitości co do tego, czy pracodawca może odwołać zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy. Orzeczenia, w których wskazywano na konieczność uzyskania zgody pracownika, wydawane były w znakomitej części w poprzednim stanie prawnym przed wprowadzeniem do Kodeksu pracy art. 36 ² , gdy przyjmowało się, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy jest porozumieniem stron stosunku pracy (pracownik w sposób dorozumiany godzi się na takie zwolnienie). Sąd rozpoznający sprawę opowiada się za poglądem, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia mieści się w ramach kompetencji kierowniczych pracodawcy i może być w każdym czasie cofnięte z jednoczesnym wezwaniem pracownika do wykonywania obowiązków. Tym samym pracownik musi liczyć się z takim cofnięciem i być gotowym do świadczenia pracy. Inaczej jest w przypadku urlopu wypoczynkowego. Odwołanie z trwającego urlopu możliwe jest tylko wówczas, gdy obecności pracownika w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu, przy czym zwrotowi podlegają koszty poniesione przez pracownika w związku z odwołaniem (art. 167 k.p.).

Przyjęcie, że zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie może być odwołane bez zgody pracownika, nie zwalniałoby pracodawcy z obowiązku poinformowania pracownika o udzieleniu mu w urlopu w danym okresie przypadającym w czasie biegu wypowiedzenia. Pracownik musiałby bowiem wiedzieć, czy ma czy też nie obowiązek stawić się na ewentualne wezwania pracodawcy wskutek nadzwyczajnych okoliczności zaistniałych w zakładzie pracy (czy wezwania to jest w okresie urlopu czy poza nim).

Oczywiście wezwania powódki do wykonywania obowiązków było mało prawdopodobne, nie można jednak wykluczyć potrzeby przekazania przez nią określonych informacji czy zadań jej następcy.

Mając na uwadze powyższe uznać należało, że powódka urlopu nie wykorzystała, a w efekcie ma prawo do ekwiwalentu.

W realiach sprawy bez znaczenie pozostawało przytoczone w stanie faktycznym oświadczenie Dyrektor Generalnej (...) z 21 grudnia 2023r. dotyczące wypowiedzenia powódce stosunku pracy na stanowisku Dyrektor Biura Organizacji i (...) z nakazaniem jej wykorzystania urlopu.

Art. 53a ust. 7 w zw. z art. 52 pkt 1 ustawy z 21 listopada 2008r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U z 2024r. poz. 40) przewiduje urlop bezpłatny w ramach dotychczasowego stosunku pracy urzędnika tej służby w przypadku powołania go na stanowisko dyrektora generalnego urzędu. Urlop taki przysługuje przez okres powołania. Skoro odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem (art. 70 § 2 k.p.), to okres wypowiedzenia wlicza się do okresu trwania stosunku pracy na podstawie powołania. Tym samym do końca okresu wypowiedzenia pracownik korzysta z urlopu bezpłatnego na wcześniej zajmowanym stanowisku (a zatem nie może korzystać równolegle z urlopu wypoczynkowego). Tak zresztą przyjął pozwany, co wynika wprost ze świadectwa pracy.

Czynności pracodawcy wobec powódki do 31 marca 2024r. dokonywać powinien kierownik (...) czyli Wojewoda (...). Z tego względu to on mógł reprezentować pozwanego w tej sprawie, a nie dyrektor generalna (...).

Marginalnie tylko wskazać można, że z kierowanego do powódki pisma nowej dyrektor generalnej nie wynika, podobnie jak z pisma Wojewody, w jakim okresie powódka kierowana jest na urlop wypoczynkowy ani jaki jest wymiar tego urlopu.

Wyliczenie ekwiwalentu dokonana zostało na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 stycznia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 nr 2 poz. 14 ze zm.)

Wynagrodzenie powódki w dacie rozwiązania stosunku pracy wynosiło 18 314, 40 zł. Kwota ta podzielona przez współczynnik urlopowy obowiązujący w 2024r. (20, 92) daje 875,45 zł. Jest to kwota ekwiwalentu przysługującego powódce za jeden dzień urlopu. P. tej kwoty to 13 131, 75 zł i taką właśnie kwotę zasądzono na rzecz powódki. Różnica w wyliczeniach sądu i pozwanego (k. 71 a) jest śladowa i wynika z dokonywanych przez pozwanego (w dół) zaokrągleń poszczególnych kwot do pełnych złotych.

Ponad wskazaną kwotę powództwo należało oddalić.

Uwzględnieniu podlegało żądanie odsetkowe od zasądzonej kwoty ekwiwalentu.

Pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent po ustaniu stosunku pracy na podstawie obowiązujących przepisów. Wymagalność tego roszczenia nie zależy od wezwania do zapłaty przez pracownika. Powódka żądała odsetek od 22 lipca 2024r., sąd zatem, nie mogąc orzekać ponad żądanie (art. 321 § 1 k.p.c.) zasądził odsetki od wskazanej daty.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt I i II wyroku.

Orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności znajduje oparcie w treści art. 477 ² § 1 k.p.c. Zasądzona na rzecz powódki kwota jest niższa od jej jednomiesięcznego wynagrodzenia, stąd opatrzenie rygorem punktu I wyroku w całości.

Orzeczenie o kosztach procesu wydane zostało na podstawie art. 100 § 1 k.p.c.

Powódka poniosła koszty korespondencji (k. 48) i dojazdów do sądu (choć wysokości tych ostatnich nie wykazała). Koszty przeciwnika obejmowały natomiast wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Stosunkowe rozdzielenie kosztów, zwłaszcza wobec niewykazania przez powódkę kosztów dojazdu, wiązałoby się z obowiązkiem nałożenia na J. Ł. zapłaty części kosztów zastępstwa procesowego, co w realiach niniejszej sprawy byłoby krzywdzące. Powództwo uwzględniono bowiem co do zasady i w znacznej mierze (nieomal 90 %) co do wysokości. Przemawiało to za zniesieniem kosztów procesu.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)