Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Powód M. S. pozwem z 30 grudnia 2023 r. wniósł o ustalenie, że łączył go z pozwanym Skarbem Państwa – Izbą Administracji Skarbowej w S. stosunek służby nieprzerwanie w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do 10 stycznia 2018 r. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kwoty 11 480 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem zwolnienie ze (...)Skarbowej, a także zasądzenie kosztów procesu. Dodatkowo wskazał, że powództwo związane z ustaleniem stosunku prawnego nie jest obwarowane jakimkolwiek terminem. Z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia pozwu.

W uzasadnieniu powołał się art. 165, 169 oraz 170 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazał, że przepisy te nakładały na dyrektora izby administracji skarbowej obowiązek złożenia propozycji zatrudnienia lub służby funkcjonariuszowi lub pracownikowi Służby Celnej w terminie do dnia 31 maja 2017 r. W razie przyjęcia propozycji dotychczasowy funkcjonariusz lub pracownik Służby Celnej stawał się odpowiednio, bądź pracownikiem jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, bądź funkcjonariuszem (...)Skarbowej z zachowaniem ciągłości służby lub zatrudnienia. Odmowa lub nie złożenie oświadczenia w wyznaczonym terminie skutkowało zwolnieniem i ustaniem stosunku pracy lub służby. Propozycja zatrudnienia albo służby powinna była być złożona z uwzględnieniem posiadanych kwalifikacji i przebiegu dotychczasowej pracy lub służby. Powód wskazał, że żaden przepis ustawy o Służbie Celnej nie przewidywał pozbawienia statusu funkcjonariusza Służby Celnej. Nadto przepis 96 ust. 1 i 2 przytoczonej ustawy zobowiązuje kierownika zniesionej jednostki organizacyjnej Służby Celnej, by ten złożył propozycję nowych warunków służby funkcjonariuszowi z uwzględnieniem jego kwalifikacji. Funkcjonariusz w terminie co najmniej 14 dni składa oświadczenie o przyjęciu lub odmowie zaproponowanych warunków. Z kolei art. 150 ust 11 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r. wprowadza możliwość przeniesienia pracownika do służby w Służbie C.-Skarbowej, a odmowa propozycji skutkuje utrzymaniem dotychczasowego statusu. Natomiast treść art. 153 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej nakazuje przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego przed przyjęciem kandydata do służby. W dalszej części powód, powołując się na zapisy Konstytucji RP podniósł, że ustawodawca obszedł restrykcyjne przepisy dotyczące zwolnienia ze służby funkcjonariusza Służby Celnej (dotychczas w drodze decyzji administracyjnej) po prostu uchylając ustawę o Służbie Celnej. Jego zdaniem sprzeczny z Konstytucją jest brak możliwości odwołania się od takiej propozycji i obligatoryjnego zwolnienia ze służby w razie odmowy przyjęcia propozycja zatrudnienia lub służby. W rozważaniach powołał się orzecznictwo Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych i sądów powszechnych, w tym na wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy. Dodał, że dyrektor (...) składał propozycje zatrudnienia lub służby nie uwzględniając kwalifikacji i przebiegu zatrudnienia funkcjonariusza.

W toku procesu pismem procesowym z 15 sierpnia 2024 r. (k. 96) powód sprecyzował, że głównym żądaniem pozwu jest ustalenie istnienia stosunku służby w ciągłości oraz przywrócenie do służby, a jako roszczenie ewentualne zgłasza roszczenie o odszkodowanie za niezgodne prawem zwolnienie ze służby.

W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Izba Administracji Skarbowej w S. wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Ewentualnie, gdyby jednak Sąd uznał że pozew nie został złożony po terminie wniósł o oddalenie powództwa w całości jako oczywiście bezzasadnego, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wskazał, że pozew podlega odrzuceniu z uwagi na uchybienie 21 dniowego terminu do złożenia odwołania od wręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę ujętego w art. 264 § 2 Kodeksu Pracy w zw. z art. 277 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej zarówno co do roszczenia o ustalenie istnienia stosunku służby, jak i pozostałych. Termin ten winien był być liczony od dnia ustania stosunku służby. Ponadto, gdyby uznać, że roszczenia powoda nie należą do spraw z zakresu prawa pracy, to zgodnie z art. 252 ust. 1 k.a.s. roszczenia funkcjonariuszy ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat od dnia ustania stosunku służby., tj. w dniu 5 czerwca 2017 r. i przedawnienie objętych roszczeń nastąpiło 5 czerwca 2020 r. Przepis art. 165 ust. 3 p.w.k.a.s. nakładał na dyrektora (...) konieczność złożenia propozycji pracy lub służby dotychczasowym funkcjonariuszom lub pracownikom, która nie miała charakteru decyzji administracyjnej. Pozwany wskazał, że propozycja zatrudnienia składana funkcjonariuszom stanowiła ofertę nawiązania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę i wymagała zgody obu stron. Odmowa przyjęcia oferty powodowała, że dotychczasowy stosunek służby wygadał, a przyjęcie skutkowało przekształceniem stosunku służby w stosunek pracy. Ponadto nowe przepisy nie nakładały obowiązku składania ofert służby lub pracy, a decyzja taka należała do dyrektora (...). Zdaniem pozwanego powód nie wykazał interesu prawnego przy dochodzonym roszczeniu i dlatego wydanie wyroku jest zbyteczne. Jednocześnie pozwany zarzucił, że celem zgłoszonego roszczenia jest dochodzenie roszczeń przed organem rentowym o wyższą emeryturę. Takie działanie jest sprzeczne z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego(wyrok SN z dnia 23.12.1999 r., sygn. akt I PKN 597/98 oraz z dnia 4.11.1971 r., sygn. akt I PR 344/71), który wskazał, że dochodzenie ustalenia stosunku prawnego w oparciu o art. 189 k.p.c. w celu uzyskania dowodu w innym postępowaniu jest niedozwolone.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

M. S. w okresie od 17 stycznia 1995 r. był pracownikiem Urzędu Celnego w S. na stanowisku młodszego kontrolera celnego. Począwszy od 1 czerwca 2000 r. został mianowany jako funkcjonariusz do służby stałej na stanowisku kontrolera celnego. Na koniec 2016 roku miał stopień starszego rachmistrza i zajmował stanowisko młodszego eksperta w Referacie Procedur Celnych i (...) oraz Akcyzy i Gier w Urzędzie Celnym w K. w Izbie Celnej w S..

Niesporne, a nadto dowód: umowa o pracę – k. 2 części B akt osobowych powoda, akta mianowania – k. 62 części B akt osobowych, angaż z 16 grudnia 2016 r. – k. 264 cz. B akt osobowych.

Od 1 marca 2017 r. M. S. stał się funkcjonariuszem (...)Skarbowej w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Od tej daty pełnił służbę w Izbie Administracji Skarbowej w S., realizując obowiązki w Urzędzie C.-Skarbowym w K..

Na dzień 28 lutego 2017 r. M. S. miał stopień młodszego aspiranta celnego i zajmował stanowisko młodszego eksperta Służby Celnej.

Niesporne, a nadto dowód : pismo Dyrektora I. Administracji Skarbowej – k. 45, 46 oraz mianowanie na stopień służbowy – k. 273 cz. B akt osobowych powoda.

W dniu 31 maja 2017 r. M. S. otrzymał na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej nie wcześniej niż od 1 czerwca 2017 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zaoferowano jej pracę na stanowisku specjalisty na Wieloosobowym S. Spraw Ogólnych w (...) Urzędzie C.-Skarbowym w S.. M. S. przyjął propozycję w dniu 31 maja 2017 r.

Zadania i obowiązki, które wykonywał jako funkcjonariusz i jako pracownik były tożsame. M. S. zajmował się odprawa celną, ściganiem i zwalczaniem przestępczości celnej i granicznej dewizowej oraz prowadzeniem postępowań celnych, podatkowych i karno-skarbowych.

Pełni funkcję wiceprzewodniczącego zakładowej organizacji związkowej „Celnicy.pl”.

Niesporne , nadto dowód: propozycja zatrudnienia wraz z oświadczeniem powoda – k. 46,47, przesłuchanie powoda – k. 93-94.

W dniu 14 września 2017 r. M. S. zwrócił się do Dyrektora I. Administracji Skarbowej w S. z wnioskiem o przeniesienie do pełnienia służby celno-skarbowej. Powołał się przy tym na swój 22 - letni staż służby i wykonywane zadania. Dyrektor odpowiedział, że pozostanie w statusie pracownika.

Niesporne, a nadto dowód : pismo powoda z 14 września 2017 r. z adnotacją pracodawcy – k. 48

Począwszy od 11 stycznia 2018 r. M. S. został przeniesiony do pełnienia służby w Służbie C.-Skarbowej w (...) Urzędzie C.-Skarbowym w S. – Trzecim Referacie Dochodzeniowo – Śledczym w K.. M. S. przyjął tę propozycję pismem z 19 stycznia 2018 r.

Niesporne, a nadto dowód : pismo Dyrektora I. Administracji Skarbowej w S. z 10 stycznia 2018 r – k. 49, pismo powoda z 19 stycznia 2018 r. – k. 50.

Utrata statusu funkcjonariusza niekorzystnie wpłynęła na uprawnienia emerytalne powoda, który nie będzie mógł wykazać 10 najkorzystniejszych lat ciągłej służby.

Część osób zatrudnionych w jednostce powódki zachowała status funkcjonariusza.

Dowód : przesłuchanie powoda – k. 93-94.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo o ustalenie istnienia stosunku służby w oznaczonym okresie, a także roszczenie o przywrócenie do służby, ewentualne o odszkodowanie za niezgodne z prawem zwolnienie ze służby podlegały oddaleniu, jako pozbawione podstawy prawnej w odniesieniu do funkcjonariusza służby celnej dochodzącego swoich praw przed sądem powszechnym – sądem pracy. Natomiast sąd stwierdził, że słuszne uprawnienie powoda wymaga jednak zobowiązania organu do wydania decyzji dotyczącej jego stosunku służbowego, o czym w drugiej części uzasadnienia.

Powód po wygaśnięciu jego stosunku służby ponownie go nawiązał po kilku latach przerwy. Swoim pozwem dochodzi ustalenia, że stosunek służby trwał nieprzerwanie, kwestionując dopuszczalność przekształcenia stosunku służby w Służbie C.-Skarbowej w stosunek pracy na czas nieokreślony (ex lege) na skutek przyjęcia propozycji zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w S. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zgodnie z art. 170 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1948 i 2255) stosunki pracy osób zatrudnionych w (określonych) jednostkach KAS oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS wygasają z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby lub po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. (ust. 1). W tych przypadkach wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby (ust. 3) a pracownikom oraz funkcjonariuszom przysługują świadczenia należne odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 159 pkt 3 (ust. 4), czyli w rozumieniu ustawy o Służbie Celnej. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Powód przyjęła złożoną w trybie art. 167 ust. 5 Przepisów wprowadzających KAS propozycję zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w S.. Sąd w pełni podziela wykładnię przedstawioną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 (tak samo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2021 r., (...) 6/21), w uzasadnieniu której stwierdzono, że zawierając umowę o pracę strony stosunku służbowego jednocześnie przyjmują, iż ulega zakończeniu dotychczasowy administracyjnoprawny stosunek służbowy funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie jest to jednak "przekształcenie", w którym nowy stosunek pracy zastępuje poprzedni, czyli przykładowo jak w odnowieniu z art. 506 KC, lecz sytuacja, w której poprzedni stosunek służby ulega zakończeniu i strony zawierają nowy (odrębny) stosunek prawny (stosunek pracy). Ta zmiana ma u podstaw ukształtowaną ustawą alternatywę, w której istnieje wybór między przyjęciem propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę a wygaśnięciem stosunku służbowego. Wybór zatrudnienia pracowniczego nie oznacza zatem, że stosunek służbowy nie kończy się. Ustanie w takiej sytuacji stosunku służbowego, wynikające w istocie z uzgodnienia, że funkcjonariusz będzie zatrudniony jako pracownik, uzasadnia stwierdzenie, że dochodzi do zwolnienia z dotychczasowej służby. W konsekwencji powyższego Sąd Najwyższy przyjął w tej uchwale stanowisko, że były funkcjonariusz celny ma prawo do otrzymania świadectwa służby na podstawie art. 188 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej w związku z art. 171 ust. 1 pkt 2 Przepisów wprowadzających KAS. W podobnym duchu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 1 lipca 2019 r., I (...) 1/19 wskazując, że w polskim systemie prawnym ustanie (zakończenie) stosunku administracyjnoprawnego jest dopuszczalne na mocy przepisu rangi ustawowej. Przykładem takiego przepisu jest właśnie art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, zgodnie z którym w przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy stosunek służby w służbie przygotowawczej albo stałej - przekształca się odpowiednio w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony. Następstwem tego uregulowania jest zatem ustanie dotychczas istniejącego stosunku służbowego i powstanie nowego stosunku prawnego, a mianowicie stosunku pracy. NSA podkreślił, że dochodzi do tego przekształcenia na mocy zgodnego oświadczenia woli organu i dotychczasowego funkcjonariusza i nie jest potrzebne wcześniejsze wygaszenie dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej albo stałej, aby mogło dojść do omawianego przekształcenia. Przeciwnie, następstwem tego przekształcenia jest faktyczne zakończenie dotychczasowego stosunku służbowego. Przesłanki wygaśnięcia stosunku służbowego są enumeratywnie wymienione w Przepisach wprowadzających (art. 170 ust. 1) i ustawie o KAS (art. 182). Nie obejmują one sytuacji przekształcenia stosunku służbowego w stosunek pracy. Zarówno Sąd Najwyższy jak i Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że następstwem zastosowania przepisu art. 171 ust. 1 pkt 2 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o KAS jest ustanie dotychczas istniejącego stosunku służbowego i powstanie nowego stosunku prawnego, a mianowicie stosunku pracy. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał, że regulacja przewidująca mechanizm następujący z mocy prawa (przekształcenie z dniem określonym w propozycji) w istocie obejmuje skutek ustania stosunku służby, podobnie skutek ustania stosunku służby następuje w wyniku wygaśnięcia tego stosunku w trybie art. 170 ust. 1 Przepisów wprowadzających. Nie ma jednak podstawy prawnej, aby ze względu na taki sam skutek ustania stosunku służby, utożsamiać dwa różne zdarzenia prawne przewidziane w Przepisach wprowadzających jakim są przekształcenie stosunku służby w stosunek pracy i wygaśnięcie stosunku służby. A co za tym idzie nie ma podstaw, aby uznać, że ustanie stosunku służby w wyniku przekształcenia jest równoznaczne z wygaśnięciem tego stosunku i - z mocy art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających, traktującego wygaśnięcie jak zwolnienie ze służby - należy przypisać mu formę decyzji administracyjnej. Przepisy wprowadzające ewidentnie na nowo w sposób jednorazowy (w związku z reformą służb celno-skarbowych) określiły sposób kontynuowania obowiązków przez dotychczas zatrudnionych w tych służbach funkcjonariuszy i sytuacje, których skutkiem jest wygaśnięcie stosunków służbowych.

Powództwo o ustalenie i przywrócenie do służby wywodzone jest z administracyjnoprawnego stosunku służbowego, a więc stroną pozwaną jest Skarb Państwa reprezentowany przez właściwą Izbę Administracji Skarbowej (teza 2. uchwały z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19, a także wyrok SN z 17 stycznia 2024 r., I (...) 29/23). Powód w taki właśnie sposób prawidłowo oznaczył pozwanego.

W sprawach z zakresu prawa pracy dotyczących spraw o roszczenia funkcjonariuszy służb mundurowych stroną jest Skarb Państwa. Są to przykładowo sprawy żołnierzy zawodowych; funkcjonariuszy Służby Więziennej; funkcjonariuszy Straży Granicznej, których zatrudnienie ma źródło w stosunku administracyjnoprawnym, a nie w stosunku pracy. W tym zakresie utrwalony jest w judykaturze pogląd, że takie sprawy - jako przekazane z mocy przepisów szczególnych - są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy, ale państwowa jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie ma w nich własnej zdolności sądowej i procesowej (nie stosuje się art. 460 § 1 KPC), gdyż nie jest pracodawcą (art. 3 KP), ponieważ nie istnieje stosunek pracy (tak dla przykładu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2013 r., III PZP 4/13 oraz z dnia 22 września 2016 r., III PZP 7/16). W aspekcie materialnoprawnym w takich sprawach legitymowany biernie jest Skarb Państwa, a w aspekcie procesowym zdolność sądową i procesową ma Skarb Państwa reprezentowany przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej (art. 67 § 2 KPC).

Roszczenia powoda nie są roszczeniami ze stosunku pracy, skoro źródłem ustania stosunku służbowego jest stosunek administracyjnoprawny funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Sąd Najwyższy we wspomnianej wyżej uchwale z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19 stwierdził, że „(...) nie jest to sprawa ze stosunku pracy. Jest to inna sprawa cywilna do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego na mocy ustawy szczególnej (art. 1 KPC in fine z uwzględnieniem art. 277 (...)). Jest to zatem sprawa cywilna w znaczeniu procesowym a nie materialnym, gdyż źródłem uprawnienia i odpowiadającego mu obowiązku nie jest stosunek pracy, lecz stosunek administracyjnoprawny funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Nie można więc uznać, jak to uczynił Sąd drugiej instancji, że wręczona funkcjonariuszowi służby celno-skarbowej propozycja zatrudnienia ma charakter cywilnoprawny. W istocie jest to akt administracyjnoprawny (…). W postępowaniu o przywrócenie do służby nie jest możliwe orzekanie przez Sąd pracy w przedmiocie odszkodowania z art. 45 w zw. z art. 471 KP gdyż roszczenie powyższe nie ma swego źródła materialnoprawnego w stosunku pracy”.

Z tych względów roszczenie o przywrócenie do służby wynikające z art. 45 KP, ani powództwo o ustalenie wywodzone z art. 189 KPC, które w istocie miałoby analogiczne skutki do przywrócenia do służby, nie mogło być uwzględnione. Przywołane podstawy prawne nie mogą być bowiem stosowane do roszczeń związanych ze stosunkiem służby funkcjonariuszy służby celnej.

Inny status mają funkcjonariusze pozostający w stosunku służbowym, bo nie jest to stosunek prawa prywatnego. Powód, jako funkcjonariusz pozostawał w stosunku służbowym i tylko przepisy właściwe dla tego stosunku mogą być podstawą oceny jej powództwa. Funkcjonariusz służby celnej nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy i nie ma do niego zastosowania zasada subsydiarnego stosowania przepisów Kodeksu pracy zawarta w art. 5 KP (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2012 r., I PK 163/12).

Powyższa argumentacja nie oznacza jednak, że oddalenie powództwa o ustalenie stosunku służby i przywrócenie do służby pozwala na definitywne zakończenie postępowania. Powód wystąpił z powództwem w związku z ustaniem zatrudnienia na tle zmian ustawowych w administracji celno- skarbowej. Dotychczas sąd administracyjny nie rozpoznał merytorycznie skargi powoda. Powód wystąpił z roszczeniami przed sąd powszechny w tej sprawie. Powództwo musiało być rozpoznane, skoro zostało wniesione (art. 1 KPC). Postępowanie przed sądem pracy było więc samodzielne i nie koliduje z biegiem postępowania administracyjnego. Oddalenie powództwa w obecnym postępowaniu wynika z tego, że powód niezasadnie powołuje się na regulację dotyczącą stosunku pracy w sytuacji, gdy nie chodzi o status pracownika. Nie oznacza to jednak, że osądzona została sprawa, która wynika ze stosunku służbowego funkcjonariusza. Takie rozstrzygnięcie ma swoje oparcie w regulacjach ustawowych dotyczących tego stosunku. Nie można uznać, że w związku z przyjęciem w ustawie (...) regulacji o wygaśnięciu stosunku służbowego powód nie ma żadnych uprawnień z tym związanych. Jest uprawniony co najmniej do żądania wydania decyzji dotyczącej jego stosunku służbowego. W szczególnej sytuacji funkcjonariuszy celnych wygaśnięcie stosunku służbowego w orzecznictwie Sądów Administracyjnych kwalifikuje się jako zwolnienie ze służby, które wymaga wydania decyzji (art. 170 ust. 3 (...) w związku z art. 276 § 2 (...) uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2019 r., I (...) 1/19 i wyrok tego Sądu z 3 września 2019 r., I OSK (...), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z 17 stycznia 2019 r., IV SAB/Po 179/18). Decyzję taką powinien wydać Dyrektor I. Administracji Skarbowej w S.. Decyzja powinna mieć na uwadze kryteria wskazane w art. 165 ust. 7 (...), co pozwoli powodowi na dalszą kontrolę jego uprawnień, z zachowaniem możliwej kontroli odwoławczej (art. 276 i 277 (...)).

W taki sposób orzekał Sąd Najwyższy w trafnym wyroku z 22 stycznia 2020 r. (I PK 209/18). Wyjaśnił przy tym, że art. 199 ¹ KPC a contrario może być też podstawą do przekazania sprawy do postępowania administracyjnego, gdy powód niezasadnie wszczął sprawę o roszczenie, które mu nie przysługiwało. Nie można zatem zakończyć sprawy w obecnym postępowaniu bez skierowania na właściwą drogę pozostałej akcji sądowej powódki, której wynik zależeć może od decyzji organu (Dyrektora I. Administracji Skarbowej w S.), która w jej sprawie powinna być wydana. Chodzi bowiem o ochronę proceduralną, czyli szerszą niż samo badanie przed sądem powszechnym zasadności żądanej ochrony materialnej (art. 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności).

Takie przekazanie nie jest dowolne, jako że powód w obecnym postępowaniu zgłaszał cały szereg zarzutów o nieuzasadnionym negatywnym jego wyborze z kręgu uprawnionych do dalszej służby. Łączył je przede wszystkim z naruszeniem art. 165 ust. 7 (...). Nie zgadzał się z doborem jego osoby do wygaszenia służby i zaproponowania stosunku pracy. W tej sprawie pominięcie powoda, choćby przez brak decyzji dotyczącej jego stosunku służbowego i kryteriów kontynuacji zatrudnienia służbowego może być badane w postępowaniu administracyjnym. Skoro dostęp do służby publicznej oparty jest na zasadzie równości (art. 60 Konstytucji), to tym bardziej zasada ta nie powinna być pomijana wobec tych, którzy już ją pełnili. Decyzja nie powinna być zatem arbitralna i dowolna. Zwraca się na to uwagę w orzecznictwie na tle spraw odwoławczych od decyzji o wygaśnięciu stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych i braku propozycji dalszej służby lub zatrudnienia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 października 2019 r., I OSK (...) i z 3 września 2019 r., I OSK 889/18).

Funkcjonariusz służby celnej, którego stosunek służbowy wygasł z końcem sierpnia 2017 r. w związku z wprowadzonymi zmianami w administracji celno-skarbowej i któremu nie zaproponowano dalszej służby nie ma zasadnego roszczenia o ustalenie istnienia stosunku służby lub o odszkodowanie, które są przynależne do stosunku pracy. Ma natomiast prawo do żądania wydania decyzji dotyczącej jego stosunku służbowego i jej kontroli przed sądem administracyjnym.

W rezultacie sąd orzekł o zobowiązaniu Dyrektora I. Administracji Skarbowej w S. do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego powódki w spornym okresie.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu znajduje podstawę prawną w treści art. 100 oraz 102 k.p.c. Sąd zniósł te koszty pomiędzy stronami, uznając, że o ile powództwo o ustalenie i przywrócenie do służby podlegały oddaleniu ze względu na brak podstawy prawnej do ich uwzględnienia, to jednak orzeczenie sądu nie jest w całości na niekorzyść powoda, lecz przekazuje sprawę do rozstrzygnięcia decyzją administracyjną przez Dyrektora (...). Zasady słuszności nie pozwalają na obciążanie powoda kosztami procesu. Poza tym ze względu na luki i sprzeczności w legislacji ustaw wprowadzających Krajową Administrację Skarbową i związaną z tym niejednolitość orzecznictwa sądów powód w momencie wnoszenia pozwu mógł znajdować się w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu o słuszności swoich twierdzeń.

(...)

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

(...)