Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Sebastian Otto

Protokolant: stażysta Katarzyna Jaworowska

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. w Szczecinie

na rozprawie

sprawy z powództwa K. M.

przeciwko (...).V. z siedzibą w H. (Holandia)

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10 455 zł (dziesięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 28 września 2023 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 117 zł (pięć tysięcy sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

Sygn. akt III C 53/24

UZASADNIENIE

wyroku z 14 maja 2025 r.

Powód K. M. pozwem wniesionym 17 stycznia 2024 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...).V. z siedzibą w H. (Holandia) kwoty 10.455 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 28 września 2023 r. wraz z kosztami procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 22 sierpnia 2022 r. doszło do kolizji, w której samochód marki M. o nr rej. (...), stanowiący własność P. Ł. i będący w użytkowaniu przez K. M., został uszkodzony przez sprawcę posiadającego polisę od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń.

Żądaniem pozwu objęte jest roszczenie pierwszych 17 dni wynajmu w stawce dobowej 615 zł brutto tj. od 1 września 2022 r. do 17 września 2022 r.

Pozwany (...).V. z siedzibą w H. (Holandia) w odpowiedzi na pozew z 21 lutego 2024 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Roszczenie zostało zakwestionowane co do zasady i co do wysokości. Zakwestionowano również legitymację procesową powoda z uwagi na to, że powód nie jest poszkodowanym. Wskazywano przy tym, że pojazd zastępczy użytkowany był zbyt długo, w szczególności, że po zdarzeniu pojazd uszkodzony był jezdny.

Ustalenia faktyczne.

15 maja 2022 r. w S. pomiędzy P. Ł. (użyczającym) a K. M. (biorącym) została zawarta umowa użyczenia samochodu marki M. o nr rej. (...).

Dowód:

- umowa użyczenia samochodu k. 33,

- zeznania P. Ł. k. 110,

- zeznania K. M. k. 111.

W dniu 22 sierpnia 2022 r. doszło do kolizji poza drogą publiczną. Kierujący pojazdem ciężarowym marki S. o nr rej. (...) wraz z naczepą uderzył w samochód marki M. o nr rej. (...) zaparkowany na parkingu przy ul. (...) I 62 w S. obok sklepu (...). Samochód marki M. stanowił własność P. Ł., a był w użytkowaniu przez K. M.. Sprawca zdarzenia zbiegł z miejsca zdarzenia i miał zawartą umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC z (...).V. z siedzibą w H. (Holandia).

Bezsporne, a nadto dowód:

- pismo Naczelnika Wydziału Prewencji Komisariatu Policji S.-P. z 23 lutego 2023 k. 11,

- notatka urzędowa k. 49-50,

- dokumentacja z Komisariatu Policji S.-P. (płyta CD) k. 8,

- dokumentacja fotograficzna (płyta CD) k. 64,

- historia pojazdu k. 51-54,

- zeznania P. Ł. k. 110,

- zeznania K. M. k. 111.

K. M. w dniu 1 września 2022 r. zawarł umowę najmu pojazdu zastępczego – M.. Umowa została zawarta na okres od 1 września 2022 r. do dnia zwrotu potwierdzającego odrębnymi dokumentami. K. M. potwierdził zwrot pojazdu w dniu 30 listopada 2022 r. o godzinie 21:00. Koszt najmu pojazdu zastępczego za dobę wyniósł 615 zł brutto (500 zł netto). Pojazd zastępczy był K. M. potrzebny do odbywania podróży służbowych. Pojazd pełni dla niego również funkcje reprezentacyjne w związku z prowadzonymi przez niego interesami.

Dowód:

- umowa najmu pojazdu k. 34,

- potwierdzenie zwrotu pojazdu k. 35,

- faktura VAT FS (...)

- zeznania K. M. k. 111.

Początkowo szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi w ramach ubezpieczenia AC. Dopiero po zidentyfikowaniu sprawcy A. U. zgłoszona szkoda do zakładu ubezpieczeń sprawcy, tj. 5 listopada 2022 r. (...).V. z siedzibą w H. (Holandia) pismem z 9 listopada 2022 r. potwierdził wpływ zgłoszenia szkody, której nadano numer (...).

Bezsporne, a nadto dowód:

- wiadomość e-mail k. 21,

- wiadomość e-mail k. 23,

- wiadomość e-mail k. 59,

- pismo z 9 listopada 2022 r. k. 12v.,

- potwierdzenie transakcji k. 28v.

Pismem z 12 lipca 2023 r. w imieniu poszkodowanego zgłoszono roszczenie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego ubezpieczycielowi sprawcy.

Dowód:

- pismo z 12 lipca 2023 r. k. 37

Zakład ubezpieczeń przyjął odpowiedzialność za szkodę i wypłacił odszkodowanie w ramach naprawy pojazdu uszkodzonego. W rekompensacie za najem pojazdu zastępczego nie zostały wypłacone żadne środki przez ww. zakład ubezpieczeń.

Bezsporne, a nadto dowód:

- decyzja o odmowie wypłaty odszkodowania w ramach najmu k. 38v.

Pismem z 11 października 2023 r. skierowano do (...).V. z siedzibą w H. (Holandia) przedsądowe wezwanie do zapłaty tytułem rekompensaty za najem pojazdu zastępczego – w terminie 14 dni.

Dowód:

- przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 39.

Wynajęty przez poszkodowanego samochód był tej samej klasy, co pojazdu uszkodzony. Stawki dla jednej doby najmu powyższego pojazdu zastępczego kształtowały się następująco: cena netto od 399,00 zł do 750 zł (brutto od 490,77 zł do 922,50 zł), zaś średnia wartość dla wskazanych cen wynosi netto 568,92 zł (brutto 699,77 zł).

Dowód:

- opinia biegłego sądowego k. 125-129.

Rozważania prawne.

W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, przy założeniu, że żądaniem objęto tylko pierwsze 17 dni likwidacji szkody.

Sąd ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony, których autentyczność i wiarygodność nie budziły wątpliwości, a ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Dodatkowo, Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej – R. S.. Sporządzona przez niego opinia była logiczna, rzetelna i nie została zakwestionowana przez żadną ze stron, co umożliwiło wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Podstawę prawną żądania pozwu stanowią przepisy art. 822 § 1 i 2 k.c., art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2277 z późn. zm.) oraz art. 436 § 1 k.c. i 415 k.c.

Przepis art. 822 § 1 i 2 k.c. stanowi, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (§ 1). Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (§ 2). Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Stosownie zaś do treści przepisu art. 436 § 1 k.c. odpowiedzialność przewidzianą w przepisie art. 435 k.c. ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny. Przepis art. 415 k.c. stanowi natomiast, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

W toku procesu niekwestionowanym było, iż sprawca szkody posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego ubezpieczyciela oraz szkoda miała charakter całkowity. Pozwany zakwestionował zasadę swojej odpowiedzialności i nie wypłacił odszkodowania w ramach najmu pojazdu zastępczego, uznając że użyczający pojazd nie jest poszkodowanym, zarzucając z tego powodu brak legitymacji czynnej.

Ze stanowiskiem strony pozwanej nie sposób się zgodzić albowiem jeżeli to biorący pojazd w użyczenie poniósł koszty wynajmu pojazdu zastępczego i to on korzystał z uszkodzonego pojazdu – ma interes prawny i ekonomiczny w dochodzeniu roszczenia. Przemawia za tym materiał dowodowy, zaś stron pozwana nie zaoferowała innego przeciwdowodu. Oczywiście strona pozwana mogła mieć wątpliwości co do tego, kto faktycznie poniósł koszt pojazdu zastępczego, jednak w realiach niniejszej spawy sąd doszedł do wniosku, że był nim biorący w użyczenie. Zgodnie z art. 361 § 2 k.c., odszkodowanie powinno obejmować rzeczywistą stratę i utracone korzyści poszkodowanego. W judykaturze utrwaliło się stanowisko, że w przypadku szkody polegającej na utracie możliwości korzystania z pojazdu, legitymację czynną ma osoba, która faktycznie poniosła stratę – w tym biorący pojazd w użyczenie. Wskazać bowiem należy, że poszkodowanym może być także osoba, która poniosła szkodę wskutek naruszenia jej interesu prawnego, niekoniecznie będąca właścicielem rzeczy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 2004 r., sygn. akt II CK 494/03).

W celu rozstrzygnięcia sporu Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłego mgr inż. R. S. celem ustalenia kosztów wynajmu pojazdu odpowiadającego pojazdowi M. (...) w okresie 1-17 września 2022r.
Kwota objęta pozwem dotyczy najmu pojazdu zastępczego w okresie pierwszych 17 dni po wystąpieniu szkody (tj. od 1 września 2022 r. do 17 września 2022 r.) przy stawce dobowej 615 zł brutto. Biegły średnią stawkę dobową za najem samochodu odpowiadającego klasie samochodu uszkodzonego określił na kwotę 699,77 zł brutto (k. 129). W związku z tym rzeczywista stawka dobowa najmu przez poszkodowanego nie była wygórowana.

Przedmiotem niniejszego postępowania nie była zasadność badania całego okresu najmu pojazdu zastępczego, gdyż pozew dotyczy jedynie pierwszych 17 dni najmu, stąd też dopuszczanie uzupełniającej opinii biegłego było zupełnie zbędne i prowadziłoby jedynie do przedłużania postępowania.

Uznać należało, że pierwsze 17 dni najmu pojazdu zastępczego było oczywiście zasadne, mając na uwadze obecne stanowisko judykatury odnośnie najmu pojazdu zastępczego po wystąpieniu szkody oraz fakt, iż poszkodowanemu pojazd był potrzebny do wykonywania obowiązków służbowych, które wiązały się koniecznością wyjazdów za granicę. Biorąc pod uwagę to, że pojazd był używany do prowadzenia działalności gospodarczej, a następnie został uszkodzony, to brak dostępu do pojazdu ogranicza jego możliwości życiowe i zawodowe. To uzasadnia zatem roszczenie o zwrot kosztów pojazdu zastępczego, pomimo tego, że powód nie jest właścicielem pojazdu uszkodzonego.

Nie ma przy tym znaczenia, że w dniu zdarzenia szkodowego to akurat właściciel pojazdu uszkodzonego nim kierował, gdyż korzystanie ze swojego pojazdu przez właściciela nie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy użyczenia tego pojazdu.

Strona pozwana podnosiła również, że pojazd uszkodzony był normalnie użytkowany w okresie najmu pojazdu zastępczego, lecz materiał dowodowy przedstawiony przez stronę pozwaną na tę okoliczność nie dotyczy okresu objętego żądaniem pozwu tj. 1-17 września 2022 r.

Zgodnie z zasadą pełnej rekompensaty szkody poszkodowany jest uprawniony do żądania odszkodowania obejmującego straty, które poniósł, i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Skoro skutkiem wypadku komunikacyjnego z udziałem poszkodowanego jest uszkodzenie pojazdu mechanicznego uniemożliwiające poszkodowanemu korzystanie z niego, uszczerbkiem w jego majątku są koszty najmu pojazdu zastępczego. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 6 stycznia 1999 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż między faktem uszkodzenia w wyniku wypadku samochodu używanego przez poszkodowanego, a faktem wynajęcia przez poszkodowanego innego samochodu i poniesienia kosztów z tego tytułu istnieje normalny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 k.c. Odnosząc się do kwestii związku przyczynowego, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 maja 2000 r. wskazał, że odpowiedzialność dłużnika dotyczy tylko skutków typowych. Typowy jest skutek, jaki daje się przewidzieć w zwykłym porządku rzeczy, taki, o którym na podstawie zasad doświadczenia życiowego wiadomo, że jest charakterystyczny dla danej przyczyny jako normalny rezultat określonego zjawiska. W praktyce sądowej przyjmuje się, że ponoszenie kosztów najmu pojazdu zastępczego pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym. W doktrynie powszechny jest pogląd, iż pozbawienie możliwości korzystania z przedmiotów majątkowych stanowi szczególny rodzaj szkody majątkowej, zwłaszcza wówczas, gdy dany przedmiot zaspokaja potrzeby, które mogą być zaspokojone zastępczo w drodze odpłatnego skorzystania z cudzej usługi lub najmu przedmiotu zastępczego. Ponadto wyrażany jest pogląd, że w razie utraty możliwości korzystania z pojazdu szkoda obejmuje koszt wynajęcia pojazdu równorzędnego.

Odsetki zostały zasądzone od dnia 28 września 2023 r., kiedy do pozwany popadł w zwłokę. Wzięto pod uwagę fakt, iż ostatecznie termin zgłoszenia wszelkich roszczeń przez powoda przypada na dzień wydania pisma pozwanego z dnia 28 sierpnia 2023 r., a 30-dniowy termin ukończenia postępowania likwidacyjnego upłynął w dniu 27 września 2023 r.

O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Przepis art. 98 §1 k.p.c. stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu (§ 1 ¹). Na koszty te, zgodnie z treścią art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 3 k.p.c. i 99 k.p.c., składa się wynagrodzenie pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Mając na względzie, że strona pozwana przegrała proces w całości, obowiązana jest zwrócić powodowi koszty związane z niniejszym postępowaniem, czyli kwotę 3600 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika powoda – adwokata, obliczona na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 750 zł tytułem opłaty od pozwu i 750 zł tytułem zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, co łącznie daje kwotę 5.117 zł.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku.