Treść orzeczenia I C 1301/22 - Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

I C 1301/22 - uzasadnienie Sąd Okręgowy w Szczecinie z 2024-09-27

Sygn. akt I C 1301/22

UZASADNIENIE

Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. w pozwie skierowanym do tut. Sądu dnia 23.05.2022 r. (koperta k. 150) przeciwko pozwanemu M. O. (1), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „ Gospodarstwo Rolne (...) 1 O. M. ” z siedzibą w S. wniosła o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci oświadczenia o poddaniu się egzekucji złożonego przez powódkę (...) Sp. z o.o. w G. w formie aktu notarialnego z dnia 12.06.2017 r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej notariusza P. D. Rep. A nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w G. w dniu 26.04.2022 r. postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 378/22, a nadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 01.09.2011 r. zawarła z pozwanym umowę poddzierżawy nieruchomości rolnej położonej w miejscowości W., gmina T. o łącznej pow. 313,3 hektarów. Aneksem z dnia 06.06.2017 r. umowie poddzierżawy nadano nowe jednolite brzmienie. Przedmiotem umowy były działki oznaczone następującymi numerami ewidencyjnymi: (...). Umowa poddzierżawy zawarta została na okres do dnia 31.03.2022 r. [§ 3 ust. 1 umowy poddzierżawy]. Powódka zobowiązana została do usunięcia do dnia zakończenia umowy poddzierżawy pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu) [§ 8 ust. 2 umowy poddzierżawy]. Jednocześnie w § 8 ust. 3 umowy poddzierżawy zastrzeżono, iż jeżeli do dnia zakończenia trwania okresu obowiązywania umowy poddzierżawy poddzierżawca [powódka] nie przeprowadzi rekultywacji, o której mowa w ust. 2, zobowiązany będzie zapłacić poddzierżawiającemu [pozwanemu], w terminie 7 dni od dnia zakończenia trwania umowy, kwotę 3 900,00 zł netto plus VAT za każdy hektar dzierżawionego gruntu będącego przedmiotem umowy, z przeznaczeniem tej kwoty na dokonanie rekultywacji gruntu, o której mowa w ust. 2. W celu zabezpieczenia płatności z § 8 ust. 3 umowy poddzierżawy, poddzierżawca [powódka] poddał się dobrowolnej egzekucji w formie aktu notarialnego stosownie do treści art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. co do zapłaty kwoty w wysokości 1 502 900 zł. Oświadczenie o poddaniu się egzekucji złożone zostało w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza P. D. w Kancelarii Notarialnej w S. pod Rep. A numer (...). Powódka wyjaśniła, że termin „rekultywacja” użyty w postanowieniach umowy poddzierżawy nie ma nic wspólnego z pojęciem rekultywacji używanym w przepisach prawa dla terenów zdegradowanych. Strony umowy użyły terminu „rekultywacja” do określenia procesu „usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach” z powierzchni nieruchomości [§ 8 ust. 2 umowy poddzierżawy].

Kolejno powódka wyjaśniła, że w celu wykonania obowiązku wynikającego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy, zleciła w listopadzie 2021 roku przeprowadzenie prac zmierzających do usunięcia drzewek z terenu dzierżawionej od M. O. (1) nieruchomości. Realizację prac zlecono Z. D. (1) prowadzącemu działalność pod nazwą Gospodarstwo Rolne (...) . Zadaniem Z. D. (1) było przeprowadzenie na nieruchomości we Wlewie, prac polegających na ścinaniu i zmieleniu na zrębek nasadzonych na nieruchomości drzewek - jodły kaukaskiej i pozostałości po produkcji choinek, czyli tzw. procesu mulczowania gruntu. Prace te prowadzone były na nieruchomościach we W. od dnia 1.11.2021 r. Proces mulczowania wykonywany był mulczerem leśnym (...) i polegał w pierwszym etapie na ścinaniu i kładzeniu drzewek i ich wstępnym rozdrabnianiu, a następnie - w drugim etapie - po przekalibrowaniu mulczera na rozdrabnianiu wszystkich poprzednio ściętych elementów. W dalszej kolejności glebogryzarką frezą rekultywacyjną (...), która zagłębiała się na głębokość 20 cm wykonawca rozdrabniał pozostałe w glebie korzenie, mieszając je z poprzednio rozdrobnionymi resztkami drzew i gałęzi. Łącznie Z. D. (1) zrekultywował 24 ha nieruchomości we W.. Prowadzone na zlecenie powódki prace zostały nagle przerwane w grudniu 2021 roku na skutek wytoczenia przez M. O. (1) bezpodstawnego powództwa przeciwko (...) Sp. z o.o. oraz złożenia przez niego bezpodstawnego wniosku o zabezpieczenie poprzez nakazanie (...) Sp. z o.o. wstrzymania prowadzonych we W. prac. Powódka podkreśliła, że M. O. (1) zarzucił (...) Sp. z o.o., że ta wprowadza do gruntu „odpady z masy roślinnej” i celowo użył sformułowania „odpad” o ewidentnie pejoratywnym charakterze, by uwiarygodnić przed sądem swoje absurdalne roszczenie. Faktycznie prace prowadzone na zlecenie (...) Sp. z o.o. na nieruchomości we W. nie polegały na wytwarzaniu szkodliwego dla środowiska odpadu, lecz biomasy, która szkodliwa dla środowiska oczywiście nie jest. Proces mulczowania gruntu polega na rozdrabnianiu korzeni i pozostałości po drzewach, czyli faktycznie czegoś, co wcześniej na glebie wyrosło, nie może być więc dla niej szkodliwe. Dlatego biomasa nie jest objęta restrykcjami z ustawy o odpadach, a jej wprowadzanie do gruntu nie wymaga kompostowania, jak wywodził pozwany. Co istotne, w taki sam sposób (...) Sp. z o.o. usuwała część nasadzeń jodły na tej samej plantacji zaledwie trzy lata wcześniej i wówczas zabieg ten nie wzbudził żadnych zastrzeżeń ze strony M. O. (1). Niestety, Sąd Okręgowy w S. dał wiarę absurdalnym twierdzeniom M. O. (1) i postanowieniem z dnia 27.12.2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VIII GC 666/21 nakazał (...) Sp. z o.o. wstrzymanie prac polegających na wprowadzaniu do gruntu „odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych”, na nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) o łącznej powierzchni 310 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), położonej obręb W., gmina T..

Dalej powódka opierając się na załączonych do pozwu opiniach argumentowała, iż po pierwsze prowadzony na jej zlecenie proces mulczowania gruntu zastosowany na nieruchomości we W. jest dopuszczalną i bezpieczną dla środowiska technologią umożliwiającą usunięcie gęsto posadowionych na gruncie drzewek iglastych [proces ten zmierzać miał finalnie do realizacji obowiązku poddzierżawcy z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy], po drugie, proces ten prowadzony był przy zastosowaniu zasad prawidłowej gospodarki oraz najwyższej staranności. Powódka podkreśliła, że jest podmiotem, który od lat zajmuje się hodowlą jodły kaukaskiej i nie po raz pierwszy zajmowała się usuwaniem pozostałości po plantacji choinek, ma wiedzę i doświadczenie w prowadzeniu tego typu prac. Według powódki proces mulczowania gruntu zastosowany na nieruchomości dzierżawionej od pozwanego we W. jest korzystny dla gruntu, wpływając pozytywnie na żyzność gleby, zapobiegając jej zubożeniu w wodę i składniki mineralne oraz zapewniając obecność i rozwój mikroorganizmów, których obecność jest niezbędna dla korzystnych parametrów fizyko - chemicznych w glebie.

Kolejno powódka wskazała, że niezwłocznie zaskarżyła wydane przez Sąd Okręgowy w S. w dniu 27.12.2021 r. postanowienie o zabezpieczeniu, składając jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania tego postanowienia. Chciała bowiem kontynuować prace i zakończyć je przed 31.03.2022 r. Dopiero w dniu 7.04.2022 r., już po wygaśnięciu umowy dzierżawy, Sąd Okręgowy w S. wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 27.12.2021 r. (sygn. akt VIII GC 666/21) w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia, do czasu rozstrzygnięcia zażalenia na to postanowienie. Przez ponad trzy miesiące - do czasu wygaśnięcia umowy poddzierżawy, powódka nie mogła wznowić prac we W.. W dniu 30.03.2022 r. M. O. (1) skierował do (...) Sp. z o.o. wezwanie do zapłaty kwoty 1 502 900 złotych pod rygorem nadania aktowi notarialnemu z dnia 12.06.2017 r. sporządzonemu w Kancelarii Notarialnej P. D. pod Rep. nr A (...) klauzuli wykonalności.

Zdaniem powódki wskutek zaistnienia opisanych wyżej okoliczności, wykonanie przez nią świadczenia w postaci usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach wg § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r. stało się niemożliwe. Powódka nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ich zaistnienie. Wykonując proces mulczowania gruntu w sposób zgodny z umownym zobowiązaniem, obowiązującymi standardami, zasadami prawidłowej gospodarki, przy zachowaniu najwyższej należytej staranności, wyłącznie na skutek bezpodstawnych i nieprawdziwych twierdzeń i zarzutów pozwanego powódka została pozbawiona możliwości kontynuowania procesu usuwania drzewek z nieruchomości. Postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 27.12.2021 r. wyłączyło możliwość usunięcia przez poddzierżawcę z terenu nieruchomości posadowionych tam drzewek i pozostałości po nich. Obiektywnie, prowadzenie przez poddzierżawcę prac zmierzających do usunięcia drzewek, było niemożliwe i pozostało niemożliwe do dnia wygaśnięcia umowy poddzierżawy [tj. do dnia 31.03.2022 r.]. Zaistniała następcza niemożliwość świadczenia, doprowadziła do wygaśnięcia zobowiązania powódki wynikającego z § 8 ust. 2 umowy. Świadczenie, na zabezpieczenie którego złożone zostało przez powódkę oświadczenie o poddaniu się egzekucji wygasło, a w konsekwencji wygasło również prawo obowiązanego do domagania się od powódki zapłaty sumy pieniężnej zgodnie z § 8 ust. 3 umowy i jej egzekucji. Skoro świadczenie powódki, na zabezpieczenie którego złożone zostało oświadczenie o poddaniu się egzekucji wygasło, skorzystanie z tego oświadczenia przez pozwanego, tj. wszczęcie na jego podstawie postępowania egzekucyjnego stanowi nadużycie prawa. Postępowanie pozwanego jest wysoce nieetyczne, nieuczciwe i jako takie nie może zasługiwać na jakąkolwiek ochronę (pozew wraz z uzasadnieniem – k. 3-14).

W odpowiedzi na pozew z dnia 07.12.2022 r. (k. 198-201v) pozwany M. O. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył wszelkim wyraźnie nie przyznanym twierdzeniom powódki, a w szczególności, że: 1. świadczenie powódki w postaci obowiązku usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy z 01.09.2011 r. stało się niemożliwe, 2. postanowienie Sądu Okręgowego w S. z 27.12.2021 r. wyłączyło możliwość usunięcia przez poddzierżawcę z terenu nieruchomości posadowionych tam drzewek i pozostałości po nich, 3. powódka zleciła w listopadzie 2021 r. przeprowadzenie prac zmierzających do usunięcia drzewek z terenu dzierżawionej przez M. O. (1) nieruchomości (drzewka nie miały przecież być usunięte, ale rozdrobnione i wmieszane w grunt), 4. działania powódki polegające na wprowadzeniu w grunt masy roślinnej były zgodne z treścią umowy i przepisami prawa, 5. M. O. (1) podejmował jakiekolwiek bezprawne działania.

Pozwany argumentował, że w postanowieniu z 27.12.2021 r. Sąd nie zakazał powódce usunięcia drzewek i pozostałości po nich, lecz wprowadzenia w grunt odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych. Dlatego zupełnie niezrozumiałe jest, jak powódka może wywodzić z zapisów w umowy i postanowienia, że wykonanie jednego czyni niemożliwym realizację drugiego. Treść postanowienia nie budzi najmniejszych wątpliwości, że zabezpieczenie nie zmierzało do uniemożliwienia powódce wykonania zobowiązania, lecz do powstrzymania jej od bezprawnych, szkodliwych działań. Pomimo postanowienia o zabezpieczeniu powódka mogła usuwać drzewka i pozostałości po nich, zgodnie z § 8 ust. 2 umowy. Rozumowanie przeciwne jest sprzeczne z zasadami logiki, a powódka nawet nie podjęła trudu uzasadnienia swojego wniosku, który ogranicza się w zasadzie do autorytarnego stwierdzenia o niemożliwości świadczenia wobec treści zabezpieczenia.

Kolejno pozwany argumentował, że w niniejszej sprawie bez względu na treść postanowienia o zabezpieczeniu powódka miała możliwość usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach, bez wprowadzenia masy roślinnej w glebę. Tymczasem powódka nie dość, że drzewek nie usunęła, to nawet nie podjęła próby jakichkolwiek rozmów z pozwanym, który był zainteresowany polubownym zakończeniem tego problemu. Analizując treść uzasadnienia można odnieść wrażenie, że powódka nie tyle stara się wykazać niemożliwość świadczenia, co próbuje przekonywać o słuszności swoich działań, polegających na wprowadzeniu w grunt rolny ogromnej masy roślinnej, pochodzącej z drzew choinkowych (ok. 70 ton/ha z czego ok. 48 ton/ha to część naziemna). Są to zupełnie różne kwestie, a przecież w niniejszej sprawie powódka domaga się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania. Z kolei kwestia prawidłowości wykonania umowy jest przedmiotem odrębnego postępowania, zainicjowanego przez M. O. (1), który w związku z działaniami poddzierżawcy wystąpił z powództwem przed Sądem Okręgowym w S. o przywrócenie do stanu poprzedniego i zaniechanie dalszych naruszeń (sprawa VIII GC 666/21).

Dalej pozwany zaakcentował, że zgodnie § 8 ust. 2 umowy poddzierżawca zobowiązany był do usunięcia z nieruchomości pozostałych na dzień zakończenia umowy drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu). W pozwie zawarte zostało stwierdzenie, że powódka zleciła w listopadzie 2021 r. przeprowadzenie prac zmierzających do usunięcia drzewek z terenu dzierżawionej przez pozwanego nieruchomości. Twierdzenie to jest nieprawdziwe, o czym świadczy załączony do pozwu materiał dowodowy, a nawet informacje podane w pozwie. Drzewka nie miały być usunięte według zamierzeń powódki, ale rozdrobnione i wmieszane w grunt. Czym innym jest przecież usunięcie choinek (tak brzmiał zapis umowy), a czym innym rozdrobnienie i pozostawienie masy roślinnej w gruncie. Pozwany podkreślił, że nigdy nie wyrażał zgody na taki sposób traktowania gruntu. Wskazał, że wobec treści zobowiązania, tj. obowiązku usunięcia choinek z pola, prawidłowość czy bezpieczeństwo mulczowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Strony nie umawiały się przecież na mulczowanie polegające na ścięciu całej plantacji choinek, rozdrobnienie ich, a następnie wprowadzenie do gleby, ale na usunięcie drzewek z pola.

Z treści pozwu wynika, że powódka nie zamierzała usunąć choinek, a jej działanie miało na celu ścięcie drzew i zmieszanie ich z ziemią. Powódka wywodzi, że skoro Sąd na wniosek pozwanego wstrzymał tę procedurę, to jej świadczenie stało się niemożliwe do wykonania, ale na potwierdzenie słuszności swojej tezy nie wykazuje jednak, że usunięcie choinek i pozostałości z nich było obiektywnie niemożliwe, a jedynie uparcie przekonuje o prawidłowości swoich działań, podpierając się ekspertyzą z 27.04.2022 r. oraz ekspertyzą z 09.01.2022 r. Pozwany zakwestionował tezy zawarte w tych dokumentach i wniósł o pominięcie tych dowodów jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia. Po pierwsze dlatego, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prawidłowości wykonanych prac, ale to, czy świadczenie powódki było możliwe, a więc czy była obiektywna możliwość usunięcia z pola drzewek i pozostałości po nich. Dowody powinny zatem zmierzać do wykazania niemożliwości usunięcia choinek, a nie do oceny prawidłowości procesu mulczowania. Po drugie, ekspertyzy abstrahują od treści zobowiązania i tego, że przedmiotem umowy był grunt rolny, a nie las; że czym innym jest mulczowanie terenów leśnych, a czym innym pól; że po zakończeniu umowy pozwany miał wydać nieruchomość S. P. (1), który nie zamierzał prowadzić plantacji choinek; i wreszcie, że ekspertyzy odnoszą się do wprowadzenia pozostałości zrębowych do ziemi, a przecież powódka mulczowała całe drzewa w wieku co najmniej 8 lat w ilości ok. 632.672 sztuk, z czego prawie 500.000 sztuk miało co najmniej 176 cm, a 222.729 sztuk miało ponad 225 cm. Twierdzenie, że wycięcie lasu jodły kaukaskiej, rozdrobnienie drzew i zaoranie pola, jest zabiegiem powszechnym i prawidłowym musi budzić wątpliwości, chociażby z punktu widzenia prawidłowej gospodarki leśnej. Nie sadzi się lasów, aby je zmielić, ale aby pozyskiwać drewno. Dlatego ekspertyzy odwołują się do mulczowania terenów leśnych i rozdrobnienia pozostałości drzewnych, a nie do oceny prawidłowości wprowadzenia całego lasu w nieruchomość rolną.

Niezależnie od powyższego pozwany zakwestionował prawidłowość prac wykonanych przez powódkę. Wskazał, że działania powódki polegały na wmieszaniu w grunt rozdrobnionych w różnym stopniu konarów drzew, korzeni, pni, ale zdarzały się również korzenie i pnie w całości albo w odcinkach powyżej 40-60 cm długości. Wprowadzenie olbrzymiej masy roślinnej z korzeni, pni, gałęzi i igliwia, doprowadziło do pogorszenia stanu i jakości gleby na wiele lat, gdyż inny proces rozkładu zachodzi przy częściach drzew dużych rozmiarów, a inny przy drobnym rozdrobnieniu drzewa na wióry. Na 1 ha gruntów powódka wprowadziła 70 ton masy roślinnej ze świeżo ściętych drzew, co potwierdza załączona do pozwu ekspertyza z 27.04.2022 r. Działania te były nie tylko sprzeczne z zapisami umowy poddzierżawy zawartej pomiędzy stronami, ale i z przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi umowy dzierżawy. Spółka chcąc zaoszczędzić na kosztach rekultywacji, zamiast usunąć materiał roślinny z nieruchomości, wprowadziła go do ziemi, czym istotnie zmieniła jej skład. Ta ostatnia okoliczność jest o tyle istotna, że powódka, znając treść umowy dzierżawy pomiędzy S. P. (1), a pozwanym, doskonale wiedziała, iż pozwany miał wydać wydzierżawiającemu grunt w stanie z dnia zawarcia umowy, tj. 03.08.2011 r., zgodnie z wynikami badania gruntu (§ 8 ust. 2 i 3 umowy z 03.08.2011 r.). Aby wykonać umowę ze S. P. (1) pozwany musiałby ponieść horrendalne koszty rekultywacji gruntu. Działania powódki nie miały nic wspólnego z rekultywacją. Przeciwnie, spółka wprowadziła odpady zielone w grunty rolne wbrew powszechnie obowiązującym przepisom prawa tj. ustawy o odpadach. Opisywane działania powódki polegające na wprowadzeniu do gruntów świeżo ściętych drzew iglastych, zdaniem pozwanego, skutkuje wprowadzeniem do gleby odpadów, oznaczonych kodem 02 01 03, co potwierdza i wyjaśnia ekspertyza z dnia 21.12.2021 r.

Kolejno pozwany podniósł, że po wezwaniu powódki do zaniechania naruszeń umowy, spółka na okres około tygodnia wstrzymała wykonywanie prac na polu i wprowadzanie masy roślinnej z drzew w glebę, po czym ponownie przystąpiła do prac, nawet nie informując pozwanego o tym fakcie. Wobec wyczerpania możliwości polubownego nakłonienia powódki do zaprzestania naruszenia prawa, pozwany wystąpił z powództwem o przywrócenie do stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń wraz z wnioskiem o zabezpieczenie, a sąd wniosek uwzględnił. Również po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu prac spółka nie wystąpił do pozwanego, aby wspólnie ustalić sposób przywrócenia gruntu do stanu zgodnego z umową z 06.06.2017 r., która wygasła 31.03.2022 r.

W konkluzji pozwany podkreślił, że spółka swoim działaniem nie tylko naruszyła zapisy umowy powodując szkodę M. O. (1), ale również postępowała wbrew przepisom kodeksu cywilnego naruszając normy dotyczące dzierżawy, a w szczególności art. 696 k.c., art. 697 k.c. oraz art. 667 § 1 k.c. Wskazał, że usunięcie drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z umową poddzierżawy nigdy nie stało się niemożliwe. Sąd nie zakazał powódce usunięcia drzewek i pozostałości po nich, ale wprowadzenia w grunt odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych. Treść postanowienia nie budzi najmniejszych wątpliwości, że zabezpieczenie nie zmierzało do uniemożliwienia powódce wykonania zobowiązania, lecz do powstrzymania jej od bezprawnych, szkodliwych działań. Pomimo postanowienia o zabezpieczeniu powódka mogła usuwać drzewka i pozostałości po nich, zgodnie z § 8 ust. 2 umowy. Nie wykonała tych prac najprawdopodobniej z uwagi na koszty wykonania rekultywacji w sposób zgodny z umową. Zdaniem pozwanego powódka potraktowała postanowienie o zabezpieczeniu z 27.12.2021 r. jako pretekst uzasadniający niewywiązanie się z umowy. Ponieważ jednak świadczenie, do którego wykonania zobowiązała się powódka było obiektywnie możliwe, pozwany ma pełne prawo do dochodzenia należności od powódki na podstawie oświadczenia o poddaniu się egzekucji.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na produkcji rolnej – plantacje drzewek iglastych, głównie jodły kaukaskiej. Powodowa spółka jest spółką-córką duńskiej spółki - matki (...), prowadzącej plantacje jodły kaukaskiej na terenie Danii, Polski i Szkocji.

Produkcja roślinna prowadzona jest na gruntach dzierżawionych przez powodową spółkę w oparciu o zunifikowane w skali całej grupy (...) zasady.

W 2021 r. powodowa spółka prowadziła plantacje jodły kaukaskiej na terenie województwa (...) na areale 1 500 ha.

Bezsporne, a nadto: zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D., k. 439v-440

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

Pozwany M. O. (1) prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „ Gospodarstwo Rolne (...) 1 O. M. ” z siedzibą w S..

Pozwany M. O. (1) na podstawie umowy dzierżawy zawartej 03.08.2011 r. ze S. P. (1) był dzierżawcą nieruchomości rolnej niezabudowanej, położonej na terenie gminy T., w miejscowości W. o ogólnej powierzchni ok. 315 ha. Umowa dzierżawy została zawarta na okres od 03.08.2011 r. do 31.03.2024 r.

Pozwany jako dzierżawca zobowiązał się, że po zakończeniu dzierżawy zwróci wydzierżawiającemu przedmiot dzierżawy w stanie niepogorszonym, z wyjątkiem pogorszenia wynikającego z normalnego zużycia rzeczy. Nadto pozwany zobowiązał się do wykonania w 2011 r. badania gruntu, a po zakończeniu terminu dzierżawy do przywrócenia gruntu do stanu zgodnego z wynikami badania gruntu z 2011 r. W przypadku niewykonania przez pozwanego obowiązku jw., wydzierżawiający był uprawniony do wykonania tych prac na koszt dzierżawcy (§ 8 ust. 1-4 umowy dzierżawy).

Według stanu na dzień 03.08.2011 r. na dzierżawionej nieruchomości nie była prowadzona uprawa drzew iglastych.

Dowód: umowa dzierżawy z dnia 03.08.2011 r., k. 240-242

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

W dniu 01.09.2011 r. powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (poddzierżawca) zawarła z pozwanym M. O. (1) (dzierżawca) umowę poddzierżawy nieruchomości rolnej położonej w miejscowości W., gmina T. o łącznej pow. 313,3 ha (§ 1 umowy poddzierżawy).

Umowa została zawarta na okres 10 lat i 7 miesięcy, poczynając od 01.09.2011 r. do 31.03.2022 r. z możliwością przedłużenia o dwa lata, na mocy odrębnego porozumienia stron (§ 3 ust. 1 umowy poddzierżawy).

Poddzierżawca miał wykorzystywać przedmiot umowy wyłącznie do uprawy jodeł kaukaskich i innych drzew iglastych przeznaczonych na choinki bożonarodzeniowe. Dzierżawca w sposób nieodwołalny wyraził swoją zgodę na wyżej wymieniony sposób użytkowania działek (§ 4 umowy poddzierżawy).

W trakcie trwania umowy poddzierżawca płacił dzierżawcy czynsz dzierżawny. Czynsz dzierżawny wynosił rocznie 2 500 zł netto za hektar przedmiotu dzierżawy plus należny podatek VAT w stawce obowiązującej w dacie wystawienia rachunku/faktury (§ 7 ust. 1 i 2 umowy poddzierżawy). Niezależnie od prawa do czynszu dzierżawcy przysługiwało od poddzierżawcy dodatkowe wynagrodzenie z tytułu sprzedaży każdego drzewka, o którym mowa w § 4 wyhodowanego na działkach będących przedmiotem umowy (§ 7 ust. 7 umowy poddzierżawy).

Zgodnie z § 8 umowy poddzierżawy, po upływie czasu trwania umowy poddzierżawca zobowiązany był zwrócić przedmiot umowy w stanie niepogorszonym, przy uwzględnieniu stanu wynikającego z normalnych zasad użytkowania i kultury uprawy rolnej.

Bezsporne, a nadto: umowa poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r., k. 20-22v

W dniu 06.06.2017 r. powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (poddzierżawca) zawarła z pozwanym M. O. (1) Aneks nr 1 do umowy poddzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 01.09.2011 r. Aneks ten nadawał ww. umowie poddzierżawy nowe brzmienie, ustalając tekst jednolity.

W Aneksie nr 1 doprecyzowano, że przedmiotem umowy poddzierżawy jest nieruchomość rolna składająca się z niezabudowanych działek gruntu o nr (...) o łącznej powierzchni 313,3 ha, obręb W., gmina T., powiat G. (§2 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1).

Potwierdzono, że umowa poddzierżawy została zawarta na okres do dnia 31.03.2022 r. i może być przedłużona na dalszy czas określony (do 31.03.2024 r.) wyłącznie za obustronną zgodą stron, wyrażoną w formie pisemnej z datą pewną, poprzedzonej stosownym oświadczeniem właściciela nieruchomości, sporządzonym w tej samej formie.

Powódka jako poddzierżawca zobowiązała się do używania przedmiotu poddzierżawy z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności: o ochronie gruntów, o lasach, o ochronie przyrody, o ochronie i kształtowaniu środowiska, przepisów prawa wodnego oraz prawa budowlanego i że będzie używała przedmiotu umowy stosowanie do tych ograniczeń i obowiązków. Jednocześnie zobowiązała się do utrzymania przedmiotu poddzierżawy przez okres jej trwania w taki sposób, aby jego poszczególne składniki nie uległy pogorszeniu z wyjątkiem pogorszenia wynikającego z normalnego zużycia rzeczy (§ 5 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1).

W szczególności zgodnie z § 8 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1 strony postanowiły, że:

1. W dniu zakończenia obowiązywania umowy, poddzierżawca zobowiązuje się zwrócić poddzierżawiającemu przedmiot umowy w stanie nie pogorszonym, z wyjątkiem pogorszenia wynikającego z normalnego zużycia rzeczy.

2. Do dnia zakończenia okresu obowiązywania umowy poddzierżawca zobowiązany jest do usunięcia pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek łub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu).

3. Jeżeli do dnia zakończenia trwania okresu obowiązywania umowy poddzierżawca nie przeprowadzi rekultywacji, o której mowa w ust. 2, zobowiązany będzie zapłacić poddzierżawiającemu, w terminie 7 dni od dnia zakończenia trwania umowy, kwoty 3.900,00 zł netto plus VAT za każdy 1 ha dzierżawionego gruntu będącego przedmiotem umowy, z przeznaczeniem tej kwoty na dokonanie rekultywacji gruntu, o której mowa w ust 2.

4. W przypadku gdyby okazało się, że rekultywacja gruntu, pomimo zapłaty przez poddzierżawcę na rzecz poddzierżawiającego kwoty 3 900,00 zł netto plus VAT za 1 ha nie zostanie wykonana przez poddzierżawiającego w terminie 360 dni od daty zapłaty, poddzierżawiający zobowiązany będzie do zwrotu poddzierżawcy tej kwoty (3 900,00 zł netto za 1 ha) w terminie 14 dni od daty doręczenia mu przez poddzierżawcę wezwania do zwrotu uiszczonej i niewykorzystanej kwoty.

5. W celu zabezpieczenia płatności, o której mowa w ust. 3, poddzierżawca podda się dobrowolnej egzekucji w formie aktu notarialnego stosownie do treści art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. co do zapłaty kwoty do wysokości 1 502 900 zł. Brak złożenia oświadczenia w tym trybie w terminie 14 dni od daty złożenia przez poddzierżawiającego (złożenia oświadczenia woli o treści zgodnej z tekstem niniejszej umowy) poddzierżawcy niniejszego aneksu zawierającego tekst jednolity umowy poddzierżawy (na adres pełnomocnika Spółki wskazany w §3 aneksu) uprawnia poddzierżawiającego do wypowiedzenia, ze skutkiem natychmiastowym, niniejszej umowy oraz uprawnia poddzierżawiającego do zatrzymania wpłaconych mu z góry opłat czynszowych za lata 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021 oraz 2021/2022.

6. Poddzierżawiający może wystąpić o nadanie aktowi notarialnemu, o którym mowa w ust. 5, klauzuli wykonalności w terminie do 30.12.2024 r.

7. Po zakończeniu umowy wszelkie nakłady poniesione przez poddzierżawcę przechodzą nieodpłatnie na własność poddzierżawiającego. Z tytułu poniesionych na nieruchomość nakładów nie przysługuje poddzierżawcy żadne roszczenie o ich zwrot wobec poddzierżawiającego.

Dowód: Aneks nr 1 z dnia 06.06.2017 r., k. 23-35v

W wykonaniu postanowień § 8 ust. 4 i 5 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1 w dniu 12.06.2017 r. powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. złożyła w formie aktu notarialnego za Rep. A nr (...) przed notariuszem P. D. oświadczenie o poddaniu się egzekucji wprost z tego aktu:

- zgodnie z § 2: na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. co do obowiązku wydania nieruchomości, będącej przedmiotem umowy poddzierżawy nieruchomości rolnej, a zdarzeniem, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku jest niewydanie ww. nieruchomości w terminie 14 dni od ustania umowy poddzierżawy, przy czym dowodem na wykazanie tego zdarzenia, będzie złożenie przez M. O. (1) oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym, stwierdzającego, że spółka nie wydała poddzierżawiającemu wymienionej nieruchomości w terminie 14 dni od ustania umowy,

- zgodnie z § 3: na podstawie art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. co do obowiązku zapłaty na rzecz M. O. (1) sumy pieniężnej do wysokości 1 502 900 zł, która to suma obejmuje wszelkie należności poddzierżawiającego wobec spółki wynikające z umowy poddzierżawy, przysługujące jemu na wypadek, gdy do dnia ustania umowy spółka nie usunie pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu), przy czym zdarzeniem, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jest nieusunięcie przez spółkę do dnia ustania umowy pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu) i niezapłacenie przez spółkę poddzierżawiającemu, w terminie 7 dni od dnia ustania umowy, kwoty 3 900,00 zł netto plus podatek od towarów i usług (VAT) za każdy 1 hektar dzierżawionego gruntu będącego przedmiotem umowy, przy czym dowodem na wykazanie tego zdarzenia, będzie złożenie przez M. O. (1) oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym, stwierdzającego, że spółka nie usunęła do dnia ustania umowy pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu) i nie zapłaciła poddzierżawiającemu, w terminie 7 dni od dnia ustania umowy, kwoty 3 900,00 zł netto plus podatek od towarów i usług (VAT) za każdy 1 hektar dzierżawionego gruntu będącego przedmiotem umowy.

M. O. (1) mógł wystąpić lub występować o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności w terminie do dnia 30 grudnia 2024 roku.

Dowód: oświadczenie o poddaniu się egzekucji z dnia 12.06.2017 r. – akt notarialny Rep. A nr (...), k. 37-38v, 436 ² -436 ³ v

W 2020 r. i 2021 r. powodowa spółka prowadziła bezpośrednio z właścicielem poddzierżawianych od pozwanego nieruchomości rolnych w miejscowości W. - S. P. (1) rozmowy na temat przedłużenia okresu dzierżawy. Powodowa spółka zamierzała prowadzić na dotychczasowym areale nadal plantację jodły kaukaskiej, ale umowa miała być zawarta bezpośrednio z właścicielem nieruchomości S. P., z wyeliminowaniem pośrednictwa pozwanego. S. P. (1) zainteresowany był kontynuacją współpracy z powódką, ale ostatecznie nie doszło do zawarcia umowy dzierżawy, gdyż strony nie porozumiały się co do wysokości czynszu dzierżawy.

W związku z powyższym powodowa spółka jesienią 2021 r. podjęła decyzję o likwidacji plantacji jodły kaukaskiej we W., co wiązało się z usunięciem nasadzeń celem przeprowadzenia rekultywacji gruntu.

Według stanu na listopada 2021 r. cała powierzchnia poddzierżawianych od pozwanego gruntów była obsadzona drzewkami. Wysokość drzewek była zróżnicowana, przeważały jednak drzewa około 2 m i wyższe, pochodzące z nasadzeń przeprowadzonych jeszcze w 2012 r. przy założeniu plantacji.

Dowód: zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D., k. 439v-440

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

W celu wykonania obowiązku wynikającego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1, powodowa spółka zleciła w listopadzie 2021 r. przeprowadzenie prac zmierzających do usunięcia drzewek z terenu dzierżawionej od pozwanego nieruchomości. Realizację prac zlecono Z. D. (1) prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Gospodarstwo Rolne (...) .

Z. D. (1) miał przeprowadzić na nieruchomości we W. prace polegające na ścinaniu i zmieleniu na zrębek nasadzonych na nieruchomości drzewek - jodły kaukaskiej i pozostałości po produkcji choinek, czyli tzw. proces mulczowania gruntu. Prace te prowadzone były na nieruchomościach we W. od dnia 01.11.2021 r. Rozpoczęły się one na gruntach, gdzie było mniej drzewek.

Proces mulczowania wykonywany był mulczerem leśnym (...) i polegał w pierwszym etapie na ścinaniu i kładzeniu drzewek i ich wstępnym rozdrabnianiu, a następnie - w drugim etapie - po przekalibrowaniu mulczera na rozdrabnianiu wszystkich poprzednio ściętych elementów. W dalszej kolejności glebogryzarką z frezą rekultywacyjną (...), która zagłębiała się na głębokość 20 cm, Z. D. (1) rozdrabiał pozostałe w glebie korzenie, mieszając je z poprzednio rozdrobnionymi resztkami drzew i gałęzi. Według stanu na 01.11.2021 r.

W taki sposób Z. D. (1) wykonał prace na 24 ha dzierżawionej nieruchomości we W..

W 2019 r. w taki sam sposób powodowa spółka (...) przeprowadziła rekultywację na powierzchni 110 ha dzierżawionej od pozwanego na podstawie umowy poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r. nieruchomości w miejscowości W.. Wówczas pozwany nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do sposobu wykonywania prac.

Dowód: informacja Z. D. z dnia 04.01.2022 r., k. 40, oświadczenie Z. D. z dnia 15.03.2022 r., k. 40v

zeznania świadków: zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D., k. 439v-440

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

Pozwany w listopadzie 2021 r. zakwestionował sposób przeprowadzania przez powódkę prac zmierzających do usunięcia drzewek z terenu dzierżawionej nieruchomości, tj. przeprowadzenie procesu mulczowania gruntu.

Pismem z dnia 17.11.2021 r. pozwany poinformował powódkę, że prace na nieruchomości w miejscowości W. prowadzone są niezgodnie z umową poddzierżawy i aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r., gdyż zgodnie z § 8 ust. 2 łączącej strony umowy powodowa spółka zobowiązana jest do usunięcia drzewek i pozostałości po nich, a nie niszczenia ich i wprowadzania w grunt-humus. W związku z powyższym pozwany wezwał powódkę do natychmiastowego wstrzymania bezprawnych działań i poinformował, że w przypadku dalszego bezprawnego działania powódki zawiadomi organy ścigania, ponieważ za jakość humusu zgodnie z umową dzierżawy odpowiada przed S. P. (1). Nadto wskazał, że za wymianę 1 ha humusu gruntu, który został zmulczerowany będzie się domagał odszkodowania w wysokości co najmniej 160 000 zł za 1 ha.

Przedmiotowe pismo zostało doręczone pracownikom powodowej spółki w dniu 18.11.2021 r. Prace związane z mulczerowaniem gruntu były kontynuowane. W związku z powyższym pozwany w dniu 22.11.2021 r. zawiadomił policję. Przybyli na miejsce funkcjonariusze Policji sporządzili notatkę i wezwali powódkę do zaniechania dalszych działań.

Pismem z 29.12.2021 r. reprezentująca powodową spółkę pełnomocnik oświadczyła, że spółka (...) wykonuje umowę poddzierżawy z dnia 06.06.2017 r., która kończy się 31.03.2022 r. i w związku z tym zobowiązana jest do usunięcie pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach. Wskazała nadto, że prace rekultywacyjne wykonywane są z najwyższą starannością oraz przy użyciu najlepszego dostępnego sprzętu, a sposób rekultywacji polega na ścinaniu góry pozostałych drzewek i mieleniu ich na bardzo drobne kawałki, mieleniu pozostałości po korzeniach w głąb 20 cm i w takim procesie nie ma mowy o niszczeniu hummusu, a grunt będzie przygotowany pod dalszą uprawę – ponowne nasadzenia.

Dowód: pismo pozwanego z dnia 17.11.2021 r., k. 219, pismo pełnomocnika powódki z dnia 29.11.2021 r., k. 29, fotografie, k. 220-237, email M. O. do S. P. z dnia 27.11.2021 r., k. 238

zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D., k. 439v-440

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

Na zlecenie pozwanego sporządzona została w dniu 15.12.2021 r. wstępna kalkulacja kosztów rekultywacji gruntów rolnych na nieruchomości w obrębie W., gmina T., poprzez wymianę gruntu, do którego wprowadzono odpady w postaci pociętych surowych drzew choinkowych (w ilości 30-50 ton na 1 ha) o różnym stopniu pocięcia, gdzie cena rekultywacji od 1 ha wyniosłą 919 500 zł/ha

Dowód: kalkulacja z dnia 15.12.2021 r., k. 202

Na zlecenie pozwanego opracowana została w dniu 21.12.2021 r. przez dr. hab. inż. E. M. i dr. hab. inż. R. M. z Pracowni (...) w S. ekspertyza „ Ocena możliwości zagospodarowania odpadów w postaci zrębków drzew z upraw choinkowych poprzez ich wymieszanie z powierzchniowym poziomem gleby w miejscu prowadzonej ich uprawy”. Zakresem oceny eksperckiej objęte były:

1. analiza spodziewanych zmian we właściwościach gleby po zastosowaniu odpadów w postaci zrębków drzew z upraw choinkowych,

2. ocena formalno-prawna stosowania tego rodzaju odpadów do nawożenia gleb bez ich uprzedniego przetworzenia,

a ekspertyza miała odpowiedzieć na pytanie, czy wprowadzenie dużej ilości biomasy w postaci wiórów i strugów pochodzących z likwidacji plantacji choinek do poziomu próchnicznego gleby spowoduje pogorszenie jej właściwości.

Na potrzeby sporządzenia ekspertyzy w zakresie jw. nie przeprowadzano wizji lokalnej, opierając się na dokumentacji dostarczonej przez pozwanego. W ekspertyzie tej wskazano, że:

1. odpady wytwarzane przez dzierżawcę (powódkę) z uprawy choinek należy zakwalifikować do podgrupy odpadów z rolnictwa, ogrodnictwa, upraw hydroponicznych, leśnictwa, łowiectwa i rybołówstwa – rodzaj 02 01 03, tj. odpadowa masa roślinna;

2. odpady o kodzie 02 01 03 zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20.01.2015 r. w sprawie procesu odzyskania R10 mogą być stosowane tylko przy łącznym spełnieniu ściśle określonych warunków, w tym wymagają przed ich stosowaniem wcześniejszego przetworzenia, ci nie zostało przez dzierżawcę (powódkę) przeprowadzone;

3. zastosowanie odpadów o kodzie 02 01 03 wymaga również uwzględnienia uwarunkowań glebowych, tj. odpady są stosowane w taki sposób i w takiej ilości, aby ich stosowanie nie spowodowało pogorszenia jakości gleby, ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych nawet przy długotrwałym stosowaniu, w szczególności nie spowodowało szkody w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, odpady są stosowane równomiernie na powierzchni gleby do głębokości 30 cm i są przykryte glebą lub są z nią wymieszane, odpady są stosowane na gruntach o dużej przepuszczalności, stanowiących w szczególności piaski luźne i słabo gliniaste oraz piaski gliniaste lekkie, jeżeli poziom wód gruntowych znajduje się na głębokości nie mniejszej niż 1,5 m poniżej powierzchni gruntu - przy czym posiadacz odpadów dysponuje wynikami badań potwierdzającymi jakość odpadów i jakość gleb, na których odpady mają być stosowane, wykonanych przez laboratorium, o którym mowa w art, 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. la ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska;

4. zastosowanie surowych wiórów, strugów drzew iglastych wpływa w pierwszych latach negatywnie na wartość rolniczą gleb, do których zostały wprowadzone, w tym z uwagi na:

a) utrudnienia w wykonywaniu zabiegowy agrotechnicznych w uprawach rolniczych jak np. zapychanie dużymi kawałkami drewna bron, kultywatorów, części roboczych siewnika,

b) rozluźnienie materiału glebowego, co w przypadku gleb piaszczystych jest niekorzystne (szybsza infiltracja wód opadowych, mniejsza retencja wodna),

c) duże kawałki drewna drzew iglastych ze względu na zawartość garbników, smół i wosków długo ulegają rozkładowi mikrobiologicznemu (mogą przez wiele lat zalegać w glebie) - szczególnie rozkład ten jest ograniczony w glebach piaszczystych, suchych charakteryzujących się małą aktywnością mikrobiologiczną gleby,

d) zrębki drzew iglastych szczególnie kora charakteryzują się odczynem kwaśnym pH 5,0 - 5,5, przez co wpływają na obniżenie pH gleby (zakwaszenie), a zwiększenie kwasowości gleby powoduje:

- obniżenie aktywności mikrobiologicznej i zwiększenie liczebności grzybów w tym chorobotwórczych, zmniejszenie liczebności bakterii wiążących azot atmosferyczny,

- zmniejszenie tempa przemian materii organicznej i odkładania się próchnicy dobrej jakości (tzw. próchnica słodka z przewagą kwasów huminowych nad bulwowymi),

- zubożenie gleby w makropierwiastki (wodór wypiera makropierwiastki z kompleksu sorpcyjnego gleby),

- ograniczenie przyswajalności składników pokarmowych roślin (P, N, K, Ca, Mg i Na),

- przy silnym zakwaszeniu gleby uwidacznia się toksyczność glinu dla roślin,

- gorsze wykorzystanie przez rośliny uprawne nawozów mineralnych,

- pogorszenie struktury gleby, a pośrednio właściwości wodno-powietrznych gleby,

- pogorszenie warunków rozwoju i ograniczenie plonowania niektórych roślin

uprawnych,

- pogorszenie zdolności buforowych gleby i odporności na zanieczyszczenia,

e) zrębki i trociny drzew mają bardzo szeroki stosunek C:N - wprowadzenie do gleby dużej ilość: węgla organicznego powoduje wyczerpanie gleby z azotu, który niezbędny jest mikroorganizmom do przetworzenia masy organicznej,

ale w dłuższym okresie efekt ich zastosowania może być korzystny, choć wymaga to dużych nakładów finansowych (odpowiednie zabiegi uprawowe, nawożenie i płodozmian roślin),

5. po przekazaniu gruntów przez dzierżawcę (powódka) zleceniodawcy (pozwany) można oczekiwać ograniczonych dochodów z ich użytkowania (co będzie wynikać ze zmniejszenia plonów roślin uprawnych).

Dowód: ekspertyza pozwanego z dnia 21.12.2021 r., k. 203-217,

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

Opierając się na ekspertyzie z dnia 21.12.2021 r. M. O. (1) wystąpił przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. przed Sądem Okręgowym w S. VIII Wydziałem Gospodarczym z powództwem o przywrócenie do stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń. Wraz z pozwem zgłoszony został wniosek o zabezpieczenie.

Sąd Okręgowy w S. VIII Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 27.12.2021 r. wydanym w sprawie VIII GC 666/21 udzielił M. O. (1) zabezpieczenia roszczenia przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o nakazanie zaniechania naruszeń umowy poddzierżawy z dnia 06.06.2017 r. poprzez nakazanie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G., aby powstrzymała się od wykonywania prac polegających na wprowadzaniu do gruntu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, na nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) o łącznej powierzchni 310 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), położonej obręb W., gmina T..

Dowód: postanowienie SO w S. z dnia 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/17, k. 109

zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D.,

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

O treści postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/21 przedstawiciele spółki (...) zostali poinformowani w dniu 30.12.2021 r. Prace na nieruchomości we W. zostały przerwane.

W tym samym dniu pełnomocnik M. O. przesłał do przedstawicieli spółki maila, w którym sformułowane zostało wezwanie do:

1. natychmiastowego wykonania zabezpieczenia sądowego – ustanowionego postanowieniem Sądu Okręgowego w S. VIII Wydział Gospodarczy z dnia 27.12.2021 r. w sprawie sygn. akt VIII GC 666/21, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 29.12.2021 r. do natychmiastowego zaprzestania naruszeń umowy poddzierżawy z dnia 06.06.2017 r., poprzez powstrzymanie się od wykonywania prac polegających na wprowadzaniu do gruntu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, na nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) o łącznej powierzchni 310 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), położonej obręb W., gmina T.;

2. zapłaty na rzecz M. O. kwoty 53 223 945 zł tytułem odszkodowania za wprowadzenie przez (...) Sp. z o.o. do gruntu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, na nieruchomościach stanowiących działki gruntu nr (...) na powierzchni 37 ha, położonych obręb W., gmina T. z terminem zapłaty do dnia 31.12.2021 r. na wskazany rachunek M. O..

Dowód: korespondencja mailowa z dnia 30.12.2021 r., k. 521-521v wraz z załącznikami - wezwanie do zaniechania naruszeń i przestrzegania zabezpieczenia sądowego z dnia 29.12.2021 r., k. 522, pełnomocnictwo z dnia 30.12.2021 r., k. 522v, postanowienie SO w S. z dnia 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/17, k. 523-523v, potwierdzenie nadania, k. 524, ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 29.12.2021 r., k. 525-525v wraz z pełnomocnictwem z dnia 30.12.2021 r., k. 526, kalkulacją kosztów rekultywacji z dnia 15.12.2021 r., k., 526v i potwierdzeniem nadania, k. 527

zeznania świadków R. R., k. 437v-439v, Z. D.,

przesłuchanie S. N., k. 443v-445

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/17 w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia zostało zaskarżone przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w G. zażaleniem z dnia 11.01.2022 r. Powodowa spółka, chcąc kontynuować rozpoczęte już prace i zakończyć je przed 31.03.2022 r., jednocześnie złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

W dniu 17.01.2022 r. Z-ca Przewodniczącego VIII Wydziału Gospodarczego Sądu Okręgowego w S. zarządził przedłożenie akt sprawy sędziemu referentowi celem dalszych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia zażalenia, w tym rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Ostatecznie w dniu 07.04.2022 r., już po wygaśnięciu umowy poddzierżawy łączącej strony, Sąd Okręgowy w S.wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania postanowienia Sądu Okręgowego wS. z dnia 27.12.2021 r. (sygn. akt VIII GC 666/21) w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia, do czasu rozstrzygnięcia zażalenia na to postanowienie. Postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 07.04.2022 r. odebrane zostało przez pełnomocnika powodowej spółki w dniu 12.04.2022 r.

Dowód: postanowienie SO w S. z dnia 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/17, k. 109, zażalenie z dnia 11.01.2022 r., k. 111-115 wraz z załącznikami, k. 116-128, zarządzenie z dnia 17.01.2022 r., k. 130, postanowienie SO w S. z dnia 07.04.2022 r. sygn. akt VIII Gz 8/22, k. 132 wraz z EPOK, k. 132v

zeznania świadka R. R., k. 437v-439v,

przesłuchanieS. N., k. 443v-445

przesłuchanie pozwanego, k. 445-446

Na zlecenie (...) Sp. z o.o. w G. w styczniu 2022 r. opracowana została przez dr. hab. inż. C. B. oraz prof. dr. hab. inż. W. Z. z (...) w K. ekspertyza pt. „ Określenie wpływu mulczowania gleby, po usunięciu plantacji jodły kaukaskiej, na jej parametry oraz zdefiniowanie optymalnych warunków do powtórnego wprowadzenia jodły kaukaskiej” W ekspertyzie tej wskazano m.in.:

- wyróżnia się pięć sposobów postępowania z pozostałościami zrębowymi: spalenie, mechaniczne usunięcie, pozostawienie na zrębie, rozdrobnienie i pozostawienie na powierzchni lub wymieszanie z glebą;

- spalanie pozostałości zrębowych jest uważane za technologię nieprzyjazną środowisku leśnemu -powoduje wydzielanie do atmosfery dużych ilości tlenków węgla i azotu oraz wzrost temperatury gleby, nawet do 620°C, do głębokości 50 cm, co pociąga za sobą zamieranie edafonu glebowego, efektem spalenia gałęzi i igliwia jest również gwałtowny wzrost zawartości składników mineralnych w glebie i szybkie ich wymycie poza zasięg korzeni, a także wzrost kwasowości gleby, średnio o pH=0,4;

- usunięcie pozostałości zrębowych prowadzi do kilkudziesięcioprocentowych ubytków pierwiastków biogennych, zmian właściwości fizyczno-mechanicznych gleby oraz pogorszenia jej struktury,

- pozostawienie gałęzi z igliwiem w całości jest technologią przyjazną środowisku i najtańszą, ale wadą tej metody jest stwarzanie dużego zagrożenia ze strony owadów i chorób grzybowych oraz pożarów, szczególnie jeśli pozostałości są skupione w formie wałów lub stosów,

- rozdrobnienie pozostałości zrębowych i pozostawienie ich na powierzchni lub wymieszanie z glebą to metody proekologiczne, lecz kosztowne;

- badania naukowe wykazały, że wariant rozdrabniania i pozostawiania pozostałości zrębowych znacznie poprawia żyzność gleby i opóźnia emisję węgla z gleby w porównaniu z innymi metodami (...) uprzątniecie pozostałości zrębowych naraża glebę pozbawioną gałązek i igliwia na szybką utratę wilgoci w wyniku parowania oraz niekorzystny wpływ osuszających wiatrów i promieni słonecznych, usunięcie pozostałości zrębowych jest uważane za technologię nieprzyjazną środowisku;

- pozostawienie gałęzi z igliwiem jest przede wszystkim zabiegiem przeciwdziałającym ubożeniu gleby w składniki pokarmowe;

- przeprowadzono liczne badania nad wpływem sposobu przygotowania gleby na biomasę drzew oraz na właściwości fizykochemiczne gleby -doświadczenia przeprowadzone na 3 - letnich sadzonkach sosny zwyczajnej wykazały, że najkorzystniejszym wariantem było połączenie orki pługiem(...) z rozdrobieniem pozostałości zrębowych;

- sposób uprawy gleby ma istotny wpływ na właściwości fizyko-chemiczne gleby - optymalną metodą jest wgłębne mulczowanie, metoda ta zapobiega znacznemu zubożeniu związków mineralnych w glebie oraz zapewnia obecność i rozwój różnorodnym mikroorganizmom, których obecność jest niezbędna dla korzystnych parametrów fizyko-chemicznych w glebie;

- obecność korzystnych mikroorganizmów w glebie przyczynia się do tworzenia się struktury gruzełkowatej gleby, poprawiajcie w ten sposób warunki tlenowe i wodne w glebie ;

- uprawa choinek wpływa bardzo niekorzystnie na glebę, powoduje przeważnie zniszczenie jej struktury i często prowadzi do znacznego wyjałowienia z życia biologicznego, które jest niezbędne do prawidłowego rozwoju roślin i udostępniania im składników pokarmowych; dlatego po wycięciu drzewek rosnących na plantacji, teren poddajemy rekultywacji, która obejmuje zwykle mulczowanie wgłębne w celu rozdrobnienia korzeni i pozostałych nadziemnych części drzewek oraz przemieszania ich z glebą i ewentualnie regulację jej kwasowości, wyrównywanie terenu (bronowanie) oraz zagęszczanie gruntu (walcowanie), a następnie nawożenie, by na koniec posadzić sadzonki; do wykonanie takiego zabiegu wykorzystywane są mulczery wgłębne, jak to ma miejsce na terenach rewitalizowanych po plantacjach choinkowych; ze względu na silne spulchnienie gruntu mulczerem wgłębnym konieczne jest wyrównanie całej powierzchni przez bronowanie, i co bardzo ważne jego zagęszczenie (wałowanie) jeśli chcemy zapewnić wysoki procent przyjęć sadzonek, ponieważ opadająca ziemia uszkadza korzenie młodych roślin i doprowadza do ich obumierania;

Dowód: ekspertyza powódki z dnia 09.01.2022 r., k. 116-127v

Na zlecenie (...) Sp. z o.o. w G. w kwietniu 2022 r. opracowana została przez prof. dr hab. R. G. (1) oraz prof. dr. hab. P. M. z (...) w P. ekspertyza pt. „ Rozdrobnienie pozostałości drzewnych na plantacji jodły kaukaskiej. Stan gleby i poprawność wykonania zabiegu”. Ekspertyza ta składała się z dwóch części:

1. utylizacja pozostałości drzewnych z punktu widzenia gleby użytkowanej w celach hodowli jodły kaukaskiej z porównaniem do praktyk stosowanych w leśnictwie,

2. utylizacja resztek roślinnych (pozostałości drzewnych) z punktu widzenia gleby użytkowanej w celach rolniczych,

a celem ekspertyzy było określenie poprawności wykonania zabiegu rozdrobnienia materiału roślinnego i zmniejszenia tegoż materiału z wierzchnią warstwą gleby, wpływu ww. zabiegu na obecny stan gleby oraz na stan w optymalnym okresie po zakończeniu procesu dekompozycji substancji organicznej materiału roślinnego oraz stanu gleby użytkowanej do hodowli jodły kaukaskiej – z uwzględnieniem jej kondycji i określeniem, czy uległa degradacji lub czy wymaga rekultywacji.

W ekspertyzie jw. wskazano w odniesieniu do pierwszego zagadnienia - utylizacji pozostałości drzewnych z punktu widzenia gleby użytkowanej w celach hodowli jodły kaukaskiej z porównaniem do praktyk stosowanych w leśnictwie, że:

- rozdrabnianie biomasy drzew (ich części) jest powszechnie stosowana praktyką utylizacji drewna pozostającego po pozyskiwaniu drewna w drzewostanach rębnych, szczególnie użytkowanych rębnią zupełną - praktyka ta jest stosowana w Polsce w Lasach Państwowych, podczas przygotowania gleby do odnowienia (przed wprowadzeniem nowego pokolenia drzew),

- wprowadzenie rozdrobnionych części drzew do gleby zwiększa zawartość substancji organicznej w glebie, wzbogacając ją w składniki pokarmowe wykorzystywane przez nowe pokolenie drzew, zwiększając dynamikę ich przyrostu;

- ilość biomasy drzewnej na plantacji jodły kaukaskiej poddawanej utylizacji (rozdrobnieniu i zmieszaniu z wierzchnią warstwą gleby) ok. 70 t/ha, z czego ok. 48t/ha stanowią części nadziemne, ok. 22 t/ha to części podziemne (korzenie) - utylizacja tejże biomasy poprzez rozdrobnienie i zmieszanie jej z wierzchnią warstwą gleby jest bardzo podobna do powszechnie stosowanej praktyki w Lasach Państwowych, a zasadność stosowania tejże praktyki jest poparta opublikowanymi dostępnymi badaniami naukowymi w kraju i za granicą;

- utylizacja pozostałości zrębowych, ich rozdrabnianie i mieszanie z wierzchnia warstwą gleby jest zalecana w oficjalnej dokumentacji Lasów Państwowych, tj. w Zasadach hodowli lasu oraz Zasadach użytkowania lasu;

- utylizację jodły kaukaskiej, jej nadziemnych części wraz z korzeniami, poprzez rozdrobnienie i zmieszanie z wierzchnią warstwą gleby należy uznać za prawidłową praktykę- praktyka taka zwiększa żyzność gleby, wzbogacając ją w materię organiczną oraz składniki pokarmowe poprawiające wzrost kolejnego pokolenia drzew.

W ekspertyzie jw. wskazano w odniesieniu do drugiego zagadnienia - utylizacja resztek roślinnych (pozostałości drzewnych) z punktu widzenia gleby użytkowanej w celach rolniczych, że:

- firma (...) Sp. z o.o. nie wprowadziła do gleby odpadu, który mógł prowadzić do zubożenia gleby w materię organiczną/próchnicę i spowodować pogorszenie jakości użytkowanej gleby na polach o nr identyfikacyjnych(...) we W., ale resztki roślinne (w tym przypadku, określane w leśnictwie jako pozostałości drzewne) powstałe po rozdrobnieniu jodły kaukaskiej;

- przyorując resztki roślinne firma (powódka) działała na rzecz przywrócenia podstawowych funkcji gleby poprzez racjonalny bilans materii organicznej, a decydując się na zagospodarowanie rozdrobnionych choinek zastosowała jedno z rozwiązań, którego celem jest poprawienie warunków glebowych polegających nie tylko na wzroście materii organicznej, ale także poprawie struktury gleby w dalszej perspektywie i retencji wody w glebie;

- poprzez rozdrobnienie resztek, wymieszanie ich z glebą oraz dodatkowe wprowadzenie konsorcjów mikrobiologicznych, można wywołać efekt obudzenia i przyśpieszenia rozkładu przyoranych resztek z plantacji choinek, a w rezultacie przyczynić się do wzrostu materii organicznej i zawartości składników w glebie - w związku z powyższym, zarzut M. O. (1) wskazujący, iż doszło do degradacji gleby na skutek przyorania biomasy choinek jest niesłuszny;

- działania podjęte na gruntach dzierżawionych przez firmę (...) (powódkę), polegające na rozdrabnianiu i przyoraniu resztek roślinnych, wpisują się w alternatywne metody przeciwdziałania degradacji gleb - przyjęte rozwiązanie wskazuje, iż firma uwzględniała i uwzględnia potrzebę ciągłego uzupełnienia strat materii organicznej w glebie i utrzymania zawartości składników mineralnych powyżej średniej zasobności, a utrzymanie dodatniego lub co najmniej zrównoważonego bilansu glebowej materii organicznej (próchnicy) w glebie jest jedną z podstawowych miar poprawności gospodarowania w rolnictwie;

- przyorując resztki roślinne pochodzące z uprawy jodły kaukaskiej, firma (...) (powódka) działała na rzecz utrzymania podstawowych funkcji gleby przez racjonalny bilans materii organicznej oraz utrzymanie odpowiedniej zawartości przyswajalnych form składników mineralnych w glebie;

- na użytkowanych polach nie doszło do pogorszenia zawartości form przyswajalnych fosforu, potasu i magnezu w glebie -w porównaniu do danych z 2011 r. stwierdzono, iż odczyn gleb, na których zastosowano mulczowanie kształtuje się na porównywalnym poziomie pH w 1M KCI 5,85,

- w odniesieniu do zmian zawartości składników przyswajalnych w glebie, stwierdzono zróżnicowany wzrost zawartości składników w zależności od analizowanego pierwiastka - w przypadku fosforu, odnotowano istotny wzrost zawartości składnika o dwie klasy (z średniej do bardzo wysokiej), natomiast zawartość potasu w zależności od analizowanego pola kształtowała się w przedziale od średniej do wysokiej zasobności, co również wskazuje, że firma (...) (powódka) racjonalnie zarządzała składnikami pokarmowymi w glebie i nie prowadziła rabunkowej gospodarki zasobami glebowym,

- w każdym roku prowadzenia plantacji choinek stosowano nawożenie mineralne zgodnie z potrzebami uprawianych roślin przy jednoczesnym uwzględnieniu aktualnego poziomu zawartości przyswajanych form składników glebie;

- na skutek użytkowania gleby przez firmę (...) (powódkę) stan zasobności gleb w przyswajalne formy składników jest bardzo dobry;

- zaproponowana przez Pana M. O. (1) metoda rekultywacji użytkowanych pól polegająca na usunięciu humusu jest nieakceptowalna, gdyż pozostawiając rozdrobnione resztki roślinne (w tym przypadku pozostałości drzewne) użytkownik pola realizował jednocześnie dwa cele strategiczne: produkcyjny (podnosząc potencjał produkcyjny gleby) i środowiskowy (sekwestracja węgla);

- pozostawiona na polu biomasa zawierała związany w procesie fotosyntezy węgiel - wprowadzenie do gleby dużej masy resztek roślinnych (pozostałości drzewnych) o szerokim stosunku C:N może w pierwszych miesiącach uprawy rośliny następczej skutkować zmniejszeniem dynamiki wzrostu roślin rolniczych we wczesnych fazach wzrostu, jednak, proces mineralizacji przyoranej biomasy roślinnej można przyspieszyć poprzez wprowadzenie do gleby dodatkowych szczepów bakterii rozkładających związki ligniny oraz wykonując zabiegi napowietrzające glebę, a takie propozycje wykonania zabiegów agrotechnicznych na polach, na których przyorano pozostałości drzewne zostały zaakceptowane i przeprowadzone przez firmę (...), w tym również zakup preparatu (...) i w rezultacie poczynione działania przyczynią się do przyśpieszenia procesów mineralizacji wprowadzonej biomasy roślinnej, a tym samym spowodują wzrost zawartości przyswajalnych form składników mineralnych, co ostatecznie będzie miało pozytywny wpływ na wzrost roślin następczych.

Dowód: ekspertyza powódki z dnia 12.04.2022 r., k. 41-107 wraz z materiałem zdjęciowym, k. 99-107

zeznania świadków: R. G., k. 440-441v, P.S. M., k. 442-443v

Po 31.03.2021 r. powódka utraciła posiadanie gruntów we W., które miały zostać zrekultywowane zgodnie z postanowieniami § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r.

Bezsporne, a nadto: korespondencja mailowa z dnia 01.04.2022 r., k. 136-137, pismo z dnia 01.04.2022 r., k. 138-139, korespondencja mailowa z dnia 01.04.2022 r., k. 140, zdjęcie, k. 140v

W dniu 30.03.2022 r. pozwany, powołując się na art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. oraz § 3 aktu notarialnego z dnia 12.06.2017 r. sporządzonego przez notariusza P. D. i zapisanego za Rep. A nr (...), skierował do powódki wezwanie do zapłaty kwoty 1 502 900 zł w terminie nie późniejszym niż 7 dni od dnia wezwania, na wskazany rachunek bankowy - pod rygorem nadania ww. aktowi notarialnemu z dnia 12.06.2017 r. klauzuli wykonalności.

Bezsporne, a nadto: wezwanie do zapłaty z dnia 30.03.2022 r., k. 134

Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 26.04.2022 r. w sprawie o sygn. akt I Co 378/22 nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z 12.06.2017 r. Rep. A nr (...), sporządzonemu przed notariuszem P. D. , w zakresie § 3 ust. 1 tegoż aktu, co do obowiązku zapłaty przez dłużniczkę (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz wierzyciela M. O. (1) kwoty 1 305 720 zł.

Bezsporne, a nadto: postanowienie SR w Gryficach z dnia 26.04.2022 r. sygn. akt I Co 378/22, k. 281, 436 ⁴

W dniu 27.04.2022 r. powódka otrzymała od banku i reprezentującej ją Kancelarii (...) informację o zajęciu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) w S. J. K. rachunku bankowego i wierzytelności w ramach postępowania egzekucyjnego wszczętego pod sygn. akt Km 1206/22 na podstawie tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego z dnia 12.06.2017 r. sporządzonego przez notariusza P. D. pod Rep. Numer A (...) zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 26.04.2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 378/22.

Dowód: korespondencja mailowa z dnia 27.04.202 r., k. 142, zajęcie wierzytelności z dnia 27.04.2022 r., k. 143

W dniu 13.05.2022 r. powódce doręczone zostało zawiadomienie o wszczęciu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...)w S. J. K. pod sygn. akt Km 1206/22 postępowania egzekucyjnego z wniosku M. O. (1) w celu wyegzekwowania należności głównej w wysokości 1 305 720 zł oraz należności ubocznych.

Bezsporne, a nadto: kopia koperty, k. 145, zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego Km1206/22, k. 146147, wydruk z sytemu e-tracking (...) S.A., k. 148-149

W dniu 24.11.2022 r. (w toku niniejszego procesu) pozwany M. O. (1) złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) w S. J. K. za sygn. akt Km 1206/22. W tym samym dniu postępowanie zostało umorzone.

W dniu 14.12.2022 r. powodowa spółka otrzymała od Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) w S. D. K. zawiadomienie o wszczęciu egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem P. D. wydanego dnia 12.06.2017 r. Rep. A nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 26.04.2022 r. przez Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. akt I Co 378/22.

Dowód: wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 24.11.2022 r., k. 272, postanowienie z dnia 24.11.2022 r. w przedmiocie umorzenia, k. 274, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 09.12.2022 r., k. 276-277, zajęcie wierzytelności z dnia 09.12.2022 r., k. 282

Rekultywacja gleb po uprawie jodły kaukaskiej w miejscowości W. poprzez przeprowadzenie zabiegu mulczowania gruntu została wykonana przez powodową spółkę w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, uwzględniając współczesne rozwiązania technologiczne w tym zakresie.

Dowód: opinia dr hab. J. J. prof. (...) o poprawności wykonania zabiegu rekultywacji gleb po uprawie jodły kaukaskiej w miejscowości W. z 2023 r. – główna, k. 387-436, uzupełniająca z 23.01.2024 r., k. 480-480v i uzupełniająca z 06.05.2024 r., k. 495-511v

zeznania świadków: R. G., k. 440-441v, P.S. M., k. 442-443v

Poddane procesowi mulczowania gleby w okresie kilkunastu miesięcy po wykonaniu zabiegu charakteryzują się szeregiem korzystnych z punktu widzenia uprawy cech, jak agregatowa struktura, umiarkowana do wysokiej zasobność w Corg i N oraz na ogół bardzo wysoka lub wysoka zasobność w biodostępne formy N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn i Cu. Porównanie danych uzyskanych w 2023 r. do danych uzyskanych w 2011 r., przed uprawą jodły kaukaskiej, sugeruje wręcz, że zasobność gleb w składniki pokarmowe się zwiększyła.

Korzystnymi cechami charakteryzuje się materia organiczna, która jest zdominowana przez związki trwałe (huminy, kwasy huminowe), mające kluczowe znaczenie dla kształtowania żyzności gleb i ich odporności na działanie czynników zewnętrznych. Korzystną cechą jest również wysokie wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi. Do cech niekorzystnych należy natomiast nadmierne zakwaszenie w niektórych częściach pola oraz niedobór Zn. Nieznacznemu pogorszeniu uległa prawdopodobnie również jakość materii organicznej. Jednak te parametry gleb jedynie w niewielkim stopniu zostały ukształtowane w wyniku likwidacji plantacji, w szczególności mulczowania. Większe znaczenie miała kilkuletnia uprawa jodły kaukaskiej. Wpływ tego czynnika należy rozpatrywać przez pryzmat oddziaływania samego drzewa (m.in. opad szczątków organicznych, modyfikacja składu chemicznego wód opadowych, pobieranie składników pokarmowych z gleby), jak i stosowanych zabiegów mających na celu optymalizację produkcji, w tym nawożenia.

Oględziny powierzchni terenu wykazują, że jest on dobrze wyrównany i uporządkowany. Szczątki biomasy występują jako luźne, dość równomiernie rozmieszczone fragmenty o wymiarach na ogół <10 cm, z pojedynczymi fragmentami o rozmiarach do ~ 25 cm. Na powierzchni nie stwierdzono obecności nienaruszonych systemów korzeniowych, które byłyby najbardziej problematyczne z punktu widzenia uprawy rolnej. Ustalono, że mulczowanie gleb przeprowadzono do głębokości 30 cm. W jego efekcie do tej głębokości została wymieszana gleba i rozdrobnione fragmenty biomasy jodły kaukaskiej. Oględziny gleb kilkanaście miesięcy po wykonaniu zabiegu mulczerowania wykazały, że nie było już w nich igieł jodły, które w warunkach dużej dostępności składników pokarmowych i korzystnych stosunkach wodno-powietrznych uległy rozkładowi. Pozostała biomasa składała się z części zdrewniałych, o dominujących rozmiarach < 10 cm długości i do około 3 cm średnicy. Ponadto w każdym wkopie znajdowano pojedyncze fragmenty o większych rozmiarach (do ~ 25 cm). Drewno było silnie skolonizowane przez grzyby i wykazywało już wyraźne oznaki rozkładu. Skład chemiczny drewna w aktualnej postaci jest relatywnie korzystny.

Biorąc pod uwagę wielkość domieszki biomasy jodły kaukaskiej i wysoką zasobność gleb w materię organiczną i składniki pokarmowe (w szczególności azot i fosfor), wprowadzona biomasa nie wpłynęła negatywnie na żyzność, produktywność i kondycję ekologiczną gleb. Świadczą o tym zarówno wyniki analizy właściwości chemicznych, jak i obecność dżdżownic, będących czułymi wskaźnikami kondycji jakości gleb. Należy oczekiwać, że wprowadzona biomasa w najbliższym czasie skutkować będzie szeregiem efektów pozytywnych, jak zwiększenie zasobności w materię organiczną. Niewielkim, okresowym (1-2 sezony) utrudnieniem w wprawie gleb może być obecność grubszych fragmentów biomasy. Jednakże, na chwilę obecną nie ma efektywnej i jednocześnie rozsądnej technologii ich całkowitego usunięcia. Kluczowym jest więc stopień jej rozdrobnienia, który jest zadowalający.

Stan parametrów fizycznych i chemicznych gleb oraz materii organicznej jest dobry lub bardzo dobry. Nie są to czynniki, które mogłyby ograniczyć planowaną uprawę pszenicy. Uprawa jodły kaukaskiej skutkowała co prawda zakwaszeniem gleb i obecnością fragmentów biomasy, jednakże to są efekty typowe dla uprawy tego gatunku. Zakwaszenie może być łatwo zneutralizowane stosownym nawożeniem.

Wykonany przez powodową spółkę zabieg mulczowania stanowił jedyny rozsądny sposób zagospodarowania gleb po uprawie jodły kaukaskiej. Zastosowana metoda rekultywacji przez mulczowanie jest zgodna z zasadami prawidłowej gospodarki, uwzględniając charakter uprawy oraz parametry gleb, na których zabieg został wykonany, jak również jest zgodna z prawidłową praktyką agrotechniczną. Proces mulczowania przeprowadzony przez powodową spółkę jest akceptowalną z punktu widzenia ekologicznego i ekonomicznego praktyką likwidacji plantacji choinek.

Gleby w miejscowości W. miały głębokie, zasobne w składniki pokarmowe poziomy próchniczne, w związku z czym zabieg mulczowania i wprowadzona biomasa nie wpłynęły negatywnie na ich żyzność i produktywność, w związku z czym wykonanie tego zabiegu nie jest sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki gruntem. W zasobnych w składniki pokarmowe, dobrze uwilgotnionych i zasobnych w materię organiczną glebach w Wlewie wprowadzenie rozdrobnionej biomasy jodły kaukaskiej w procesie mulczowania nie wywołało negatywnych skutków, które mogłyby istotnie ograniczać uprawę zbóż. Wprowadzona biomasa szybko ulega rozkładowi, co wyklucza nieprawidłowe proporcje pomiędzy jej ilością a zasobami humusu glebowego.

Biomasa jodły kaukaskiej została dostatecznie rozdrobniona, przez co nie będzie stanowić istotnego utrudnienia dla zabiegów agrotechnicznych. Ponadto, wyniki analiz laboratoryjnych dowodzą dobrej kondycji gleb, zarówno w zakresie parametrów fizycznych jak i chemicznych, które decydują o ich żyzności i produktywności. Gleby poddane zabiegowi mulczowania są w dobrej kondycji. Charakteryzują się korzystną strukturą agregatową, są zasobne lub bardzo zasobne w biodostępne formy składników pokarmowych (za wyjątkiem Zn) i materię organiczną, oraz mają korzystny skład jonowy kompleksu sorpcyjnego. Materia organiczna nadal charakteryzuje się korzystnymi cechami, chociaż wskutek uprawy jodły kaukaskiej prawdopodobnie nastąpiły niewielkie zmiany jej jakości, polegające głównie na zwiększeniu udziału kwasów fulwowych kosztem bardziej trwałych frakcji.

Zabieg mulczowania wykonany przez powódkę został wykonany prawidłowo, a obserwowane pewne negatywie efekty wpisują się w użyty w § 5 pkt 2. oraz § 8, pkt 1 umowy poddzierżawy termin „normalne zużycie rzeczy”.

zeznania świadków: R. G., k. 440-441v, P.S. M., k. 442-443v

Wprowadzona do gleby biomasa jodły kaukaskiej nie wpłynęła negatywnie na właściwości fizyczne, chemiczne i sorpcyjne gleb. Negatywne zmiany dotyczą jedynie odczynu gleb i prawdopodobnie jakości próchnicy. Zmiany te nie powstały jednak na etapie likwidacji plantacji (mulczowanie i wprowadzenie biomasy do gleby), ale w czasie wzrostu drzew. Są to zmiany nieuniknione, typowe dla drzew iglastych. Pewnym okresowym (1-2 sezony) utrudnieniem w uprawie gleb może być jedynie obecność fragmentów biomasy, ale biorąc pod uwagę stopień jej rozdrobnienia (zadowalający), nie przyczyni się on do spadku plonowania.

Rozdrobniona biomasa jodły kaukaskiej nie powinna być traktowana w kategoriach odpadu wymagającego poddania go procesowi odzysku. Jej wprowadzenie do gleby nie spowodowało efektów negatywnych, a w dłuższej perspektywie czasowej wręcz przynieść zmiany pozytywne, zarówno z punktu widzenia czysto środowiskowego, jak i gospodarki rolnej.

Nie jest konieczne podjęcie żadnych nadzwyczajnych działań celem przywrócenia gleb poddzierżawianych przez powódkę od pozwanego w miejscowości W. do użytkowania rolniczego.

Niedopuszczalne jest zastosowanie rozwiązania polegającego na usunięciu mulczowanej warstwy, poddaniu jej utylizacji i zastąpieniu innym materiałem glebowym. Działanie takie nie ma uzasadnienia ani ekologicznego, ani ekonomicznego i jest sprzeczne z ideą zrównoważonej gospodarki zasobami naturalnymi i zasadami ochrony gleb i zasobów naturalnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Roszczenie powódki (...) Sp. z o.o. w G. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci oświadczenia o poddaniu się egzekucji złożonego przez powódkę (...) Sp. z o.o. w formie aktu notarialnego z dnia 12.06.2017 r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej notariusza P. D. Rep. A nr (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w G. w dniu 26.04.2022 r. postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 378/22, zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Powództwo ma swoją podstawę w art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście.

Sąd wskazuje, że dłużnikowi lub osobie trzeciej przysługują dwa rodzaje obrony przed egzekucją: obrona formalna lub merytoryczna. Obrona merytoryczna przewidziana przepisami art. 840 k.p.c. polega na zwalczaniu zasadności lub dopuszczalności egzekucji i wyraża się w przyznaniu stronie lub osobie trzeciej uprawnienia do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego. Podkreślić należy, że dłużnik lub osoba trzecia w razie naruszenia ich praw podmiotowych wynikających z prawa materialnego nie mają prawnej możliwości domagania się ochrony tych praw od organu egzekucyjnego, gdyż ten nie może badać zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika wprost z art. 804 k.p.c., ale mogą skorzystać ze środków obrony merytorycznej, jakimi są powództwa przeciwegzekucyjne (vide uchwała SN z dnia 14 października 1993 r., III CZP 141/93, OSNC 1994, nr 5, poz. 102.).

Celem powództwa opozycyjnego z art. 840 k.p.c. jest pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo jego ograniczenie, co należy odróżnić od uchylenia postanowienia sądu o nadaniu klauzuli wykonalności. Weryfikacja postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności niewątpliwie zmierza do zakwestionowania tej klauzuli, jednak może nastąpić tylko poprzez wniesienie zażalenia i z powołaniem się na uchybienia proceduralne w toku postępowania klauzulowego. Tymczasem powództwo z art. 840 k.p.c., jako środek merytorycznej obrony dłużnika, pozwala na zakwestionowanie wykonalności tytułu wykonawczego w drodze badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem i w konsekwencji musi być oparte na przyczynach materialnoprawnych, które jako podstawy powództwa opozycyjnego wymienione są w treści art. 840 k.p.c. (vide uchwała SN z dnia 17 kwietnia 1985 r., III CZP 14/85, OSNC 1985, nr 12, poz. 192; wyrok SN z dnia 21 lipca 1972 r., II CR 193/72, OSNC 1973, nr 4, poz. 68).

Jako podstawę prawną roszczenia określonego jak w petitum pozwu powódka wskazała przepis art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., podnosząc że wierzytelność pozwanego M. O. (1) wygasła, albowiem świadczenie w postaci usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r., zmienionej Aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r. stało się niemożliwe z przyczyn, za które powodowa spółka nie ponosi odpowiedzialności.

Powódka wyjaśniła, że w związku ze zbliżającym się terminem wygaśnięcia umowy poddzierżawy nieruchomości rolnej we W. zawartej przez strony w dniu 01.09.2011 r., zmienionej Aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r. (umowa ta wygasała w dniu 31.03.2022 r.), powodowa spółka zleciła jesienią 2021 r. Z. D. (1) przeprowadzenie procesu mulczowania gruntu we W., będącego przedmiotem ww. umowy poddzierżawy. Celem mulczowania gruntu było usunięcie pozostałych na nieruchomości drzewek oraz pozostałości po tych drzewkach do 20 cm w głąb gruntu, zgodnie ze zobowiązaniem określonym w § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. Powódka argumentowała, że mimo, iż zainicjowany przez nią proces mulczowania gruntu, który doprowadzić miał do wykonania spoczywających na spółce zobowiązań umownych, wykonywany był w sposób zgodny z postanowieniami umowy oraz zasadami prawidłowej gospodarki gruntem, pozwany postanowił zablokować proces mulczowania gruntu we W., wnosząc do Sądu Okręgowego w S., wniosek o zabezpieczenie. Postanowieniem z dnia 27.12.2021 r. Sąd Okręgowy w S. w sprawie o sygn. akt VIII GC 666/21 wydał postanowienie, w którym udzielił M. O. (1) zabezpieczenia roszczenia przeciwko (...) Sp. z o.o. w G. o nakazanie zaniechania naruszeń umowy poddzierżawy z dnia 06.06.2017 r. poprzez nakazanie (...) Sp. z o.o. w G., aby „ powstrzymała się od wykonywania prac polegających na wprowadzeniu do gruntu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, na nieruchomości stanowiącej działki gruntu nr (...) o łącznej powierzchni 310 ha, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), położonej obręb W., gmina T.”. Powódka argumentowała, że niezwłocznie podjęła czynności dopuszczone obowiązującymi przepisami prawa, by doprowadzić do uchylenia ww. postanowienia i by móc wznowić prace na nieruchomości. Powódka złożyła zażalenie na postanowienie o zabezpieczeniu z dnia 27.12.2021 r., przedłożyła Sądowi Okręgowemu ekspertyzę obalającą twierdzenia i zarzuty sformułowane przez M. O. (1) w pozwie i wniosku o zabezpieczenie, jak również złożyła wniosek o wstrzymanie wykonalności postanowienia z dnia 27.12.2021 r. Jednak do dnia wygaśnięcia stosunku dzierżawy tj. do dnia 31.03. 2022 r., środki te nie zostały przez Sąd rozpoznane, na co powódka nie miała realnego wpływu. Po 31.03.2021 r. powódka utraciła natomiast posiadanie gruntów we Wlewie. W ten sposób powodowej spółce uniemożliwiono realizację świadczenia z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy i usunięcie drzewek z terenu nieruchomości do dnia 31.03.2022 r.

Pozwany domagając się oddalenia powództwa wywodził, że świadczenie powódki w postaci obowiązku usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy było możliwe do wykonania, niezależnie od treści postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 27.12.2021 r., sygn. akt VIII GC 666/21. Zdaniem pozwanego z zapisów umowy (§ 8 ust. 2) i postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 27.12.2021 r. nie sposób wnioskować, że wykonanie jednego czyni niemożliwym realizację drugiego. Sąd nie zakazał powódce usunięcia drzewek i pozostałości po nich, lecz wprowadzenia w grunt odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych. W konsekwencji pomimo postanowienia o zabezpieczeniu powódka mogła usuwać drzewka i pozostałości po nich zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. Zdaniem pozwanego, bez względu na treść postanowienia o zabezpieczeniu, powódka miała możliwość usunięcia drzewek lub pozostałości po tych drzewkach, bez wprowadzenia masy roślinnej w glebę.

Z kolei powodowa spółka replikowała, że nie ma innej racjonalnej metody usuwania materiału zielonego z terenu nieruchomości niż ten zastosowany przez spółkę, tj. mulczowanie gruntu, który to proces związany jest w istocie z wytworzeniem masy roślinnej z pociętych, surowych drzew iglastych oraz wprowadzeniem tej masy do gruntu. Proces ten zmierzać miał jednak finalnie do realizacji obowiązku poddzierżawcy z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy (usunięcia pozostałych na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu)), prowadzony był zgodnie z umową stron i przy zastosowaniu zasad prawidłowej gospodarki oraz najwyższej staranności. Powódka akcentowała, że proces mulczowania jest powszechną metodą likwidacji plantacji drzew iglastych.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że kluczem dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy jest dokonanie wykładni oświadczeń woli stron zawartych w postanowieniu umownym tj. w § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy (w brzmieniu nadanym Aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r.) przez pryzmat regulacji art. 65 k.c., zgodnie z którym, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (§ 1). W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2).

Syntetyzując prezentowane w judykaturze i nauce prawa stanowiska w zakresie zasad wykładni oświadczeń woli, za dominujące uznać należy zapatrywanie, iż przepis art. 65 k.c. nakazujący uwzględnienie różnych kryteriów oceny oświadczenia woli, takich jak: okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego, ustalone zwyczaje, zgodny zamiar stron i cel umowy, przewiduje zastosowanie kombinowanej metody wykładni. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 czerwca 1995 r. (III CZP 66/95) przyjął - na tle art. 65 k.c. - powyższą metodę wykładni oświadczeń woli. Obejmuje ona zasadniczo dwie fazy. W pierwszej fazie sens oświadczenia woli ustala się, mając na uwadze rzeczywiste ukonstytuowanie się znaczenia między stronami. Na tym etapie wykładni priorytetową regułę interpretacyjną oświadczeń woli składanych indywidualnym adresatom stanowi rzeczywista wola stron. Zastosowanie tej reguły wymaga wyjaśnienia, jak strony rozumiały złożone oświadczenie woli, a w szczególności, jaki sens łączyły z użytym w oświadczeniu woli zwrotem lub wyrażeniem. W razie ustalenia, że były to te same treści myślowe, pojmowany zgodnie sens oświadczenia woli trzeba uznać za wiążący. Jeżeli natomiast okaże się, że strony nie przyjmowały tego samego znaczenia oświadczenia woli, konieczne jest przejście do drugiej fazy wykładni (obiektywnej), w której właściwy dla prawa sens oświadczenia woli ustala się na podstawie przypisania normatywnego, czyli tak, jak adresat sens ten zrozumiał i rozumieć powinien.

Wprawdzie § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy jest jednoznaczny w zakresie w jakim ustalono w nim obowiązek powodowej spółki do usunięcia pozostałych na dzień zakończenia okresu umowy na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu), a pierwotnie przyjmowano za obowiązującą zasadę clara non sunt interpretanda, w świetle której to art. 65 § 2 k.c. służy jedynie tłumaczeniu treści oświadczenia woli wyłącznie w sytuacji, gdy dosłowne brzmienie umowy pozostawia pewien margines niepewności co do rzeczywistej woli stron (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 stycznia 1998 r., III CKN 307/97, a także wyrokach z dnia 12 listopada 2003 r., I PK 2/03 i dnia 7 lipca 2005 r., V CK 859/04); aktualnie przeważa jednak pogląd, iż wykładni poddawane powinno być każde, także prima facie jednoznaczne i jasne, oświadczenie woli (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN 351/00, z dnia 5 października 2005 r., II CK 122/05, z dnia 15 grudnia 2006 r., III CSK 349/06, z dnia 16 stycznia 2013 r., II CSK 302/12 i dnia 6 czerwca 2019 r., II CSK 200/18) i na podstawie art. 65 § 2 k.c. możliwe i dopuszczalne jest, że właściwy sens umowy ustalony przy zastosowaniu wskazanych w nim dyrektyw będzie odbiegał od jej jasnego znaczenia w świetle reguł językowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2011 r. ,V CSK 427/10).

Pomimo zatem jednoznacznego brzmienia postanowienia § 8 ust. 2 umowy Sąd był uprawniony do dokonania wykładni oświadczeń woli zawartych w umowie i próby odtworzenia zgodnego zamiaru stron co do rozumienia terminu „rekultywacja” w kontekście sposobu rekultywacji gruntu oddanego powodowej spółce przez pozwanego w poddzierżawę w oparciu o zasady wskazane w tym postanowieniu umownym.

Sąd dokonania tej wykładani podjął się na trzech poziomach. Pierwszy wyznaczony jest dosłownym brzmieniem umowy, drugi zdeterminowany jest przez jej treść odczytaną przy zastosowaniu reguł interpretacyjnych wyrażonych w art. 65 § 1 k.c., trzeci zaś polega na ustaleniu znaczenia oświadczeń woli przez odwołanie się do zgodnego zamiaru stron i celu umowy. Nie można przyjąć takiego znaczenia interpretowanego zwrotu, który pozostawałby w sprzeczności z pozostałymi składnikami wypowiedzi. Kłóciłoby się to z założeniem o racjonalnym działaniu uczestników obrotu prawnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II CSK 406/07). Przy wykładni oświadczenia woli należy - poza kontekstem językowym – brać także pod uwagę okoliczności złożenia oświadczenia woli, czyli tzw. kontekst sytuacyjny (art. 65 § 1 k.c.) obejmujący w szczególności przebieg negocjacji, dotychczasowe doświadczenie stron, ich status (wyrażający się, np. prowadzeniem działalności gospodarczej). Niezależnie od tego z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem. Dla ustalenia, jak strony rzeczywiście pojmowały oświadczenie woli w chwili jego złożenia, może mieć znaczenie także ich postępowanie po złożeniu oświadczenia, np. sposób wykonania umowy. Ustalenie treści czynności prawnej wymaga uwzględnienia art. 56 k.c., który stanowi, że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia i ustalonych zwyczajów. Wreszcie zasady wykładni oświadczeń woli stron ujęte w art. 65 k.c. nakazują przyjęcie założenia, iż ich wola była racjonalna i miała na celu osiągnięcie rezultatu zgodnego ze zdrowym rozsądkiem i interesem stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2002 r., IV CKN 1474/00).

Reasumując Sąd miał na względzie, że jeżeli każda ze stron inaczej rozumie sens oświadczenia woli skierowanego do innej osoby, należy przypisać mu takie znaczenie, jakie nadawał mu odbiorca, ale tylko wówczas, gdy dołożył należytej staranności w jego zinterpretowaniu. Rozumienie odbiorcy należy ocenić w kontekście trzech kryteriów: okoliczności złożenia oświadczenia woli (kontekstu), zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów. Ustalone zwyczaje, to także dotychczasowe relacje stron przy kształtowaniu ich sytuacji prawnej. Odrębną dyrektywę stanowi, wynikająca z art. 65 § 2 k.c., reguła nakazująca uwzględnienie celu umowy. Z kolei celowość to założenie, że działanie osoby dokonującej czynności prawnej ma charakter racjonalny.

Biorąc pod uwagę powyższe dyrektywy, Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę na okoliczność, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentów w postaci prywatnych opinii złożonych przez stronę powodową (ekspertyza z 09.01.2022 r. i ekspertyza z 12.04.2022 r. wraz z uzupełnieniem, zeznań świadków (ekspertów zajmujących się problematyką utylizacji i zagospodarowania resztek roślinnych w kontekście wpływu takich zabiegów na środowisko, w tym na – R. G. i P.S. M. z (...) w P.), a nade wszystko opinii biegłego sądowego dr. hab. J. J. prof. (...) z Instytutu (...) w W.– głównej (k. 387-436) oraz dwóch uzupełniających (k. 480-480v i k. 495-511v) wynika, iż proces mulczowania gruntu zlecony przez powodową spółkę był najbardziej racjonalną metodą usunięcia drzewek i ich pozostałości z terenu nieruchomości dzierżawionej od pozwanego. Jest to procedura powszechnie stosowana w przypadku likwidacji plantacji drzew iglastych zarówno na gruntach o przeznaczeniu leśnym, jak i na gruntach rolnych.

W ekspertyzie prywatnej z dnia 12.04.2022 r. R. G. i P.S. M. stwierdzili w szczególności:

- że utylizację jodły kaukaskiej, jej nadziemnych części wraz z korzeniami, poprzez rozdrobnienie i zmieszanie z wierzchnią warstwą gleby należy uznać za prawidłową praktykę,

- powodowa spółka nie wprowadziła do gleby odpadu, który mógł prowadzić do zubożenia gleby w materię organiczną/próchnicę i spowodować pogorszenie jakości użytkowanej gleby na polach we W., ale resztki roślinne (w tym przypadku, określane w leśnictwie jako pozostałości drzewne) powstałe po rozdrobnieniu jodły kaukaskiej,

- powodowa spółka zastosowała jedno z rozwiązań, którego celem jest poprawienie warunków glebowych polegających nie tylko na wzroście materii organicznej, ale także poprawie struktury gleby w dalszej perspektywie i retencji wody w glebie, a zarzut M. O. (1) wskazujący, iż doszło do degradacji gleby na skutek przyorania biomasy choinek jest niesłuszny,

- zaproponowana przez M. O. (1) metoda rekultywacji użytkowanych pól polegająca na usunięciu humusu jest nieakceptowalna, gdyż pozostawiając rozdrobnione resztki roślinne (w tym przypadku pozostałości drzewne) użytkownik pola realizował jednocześnie dwa cele strategiczne: produkcyjny (podnosząc potencjał produkcyjny gleby) i środowiskowy (sekwestracja węgla).

Konkluzje te zostały w całości podtrzymane w toku zeznań złożonych przez prof. R. G. i prof. P.S. M. w charakterze świadków na rozprawie w dniu 26.10.2023 r.

Co istotne również z opinii biegłego sądowego dr. hab. J. J. prof. (...) z Instytutu (...) (sporządzonej do sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w S. pod sygn. akt VIII GC 666/21), wynika, iż rekultywacja gleb po uprawie jodły kaukaskiej na gruntach dzierżawionych przez powodową spółkę została wykonana w sposób prawidłowy, zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, uwzględniając współczesne rozwiązania technologiczne w tym zakresie, a wykonany zabieg mulczowania stanowił jedyny rozsądny sposób zagospodarowania gleb po uprawie. Zabieg mulczowania wykonany przez powódkę został wykonany prawidłowo, a obserwowane pewne negatywie efekty wpisują się w użyty w § 5 pkt 2. oraz § 8, pkt 1 umowy poddzierżawy termin „normalne zużycie rzeczy”, a finalnie proces mulczowania gruntu był korzystny z uwagi na to, że gleba została wzbogacona o dodatkowy materiał organiczny.

Zestawiając dowód z prywatnych ekspertyz sporządzonych na zlecenie powodowej spółki i zeznania świadków R. G. (k. 440-441v) i P.S. M. (k. 442-443v) oraz wywód opinii biegłego sądowego dr. hab. J. J. prof. (...) z dyrektywami wykładni oświadczeń woli sformułowanymi w art. 65 k.c. Sąd nie miał żadnych wątpliwości na gruncie niniejszego procesu, że proces rekultywacji gruntu poprzez zastosowany przez powodową spółkę zabieg mulczowania gleby nie był sprzeczny z postanowieniami § 8 ust. 2 zawartej przez strony umowy poddzierżawy. Zaakcentować z całą stanowczością należy, że nie można wykładać postanowień umowy w sposób, który prowadziłby do wniosków nieracjonalnych. Wbrew twierdzeniom pozwanego w § 8 ust. 2 umowy strony nie umówiły się na usunięcie drzewek i ich pozostałości z terenu nieruchomości dzierżawionej jakąkolwiek metodą, w tym w szczególności poprzez zabiegi proponowane przez pozwanego, które w ocenie biegłego nie dość, że są niemożliwe do wykonania, biorąc pod uwagę współczesne technologie upraw i rekultywacji gleby, to są nade wszystko nieracjonalne z punktu widzenia ekonomicznego i środowiskowego, a nawet sprzeczne z aktami prawnymi w zakresie ochrony gleb i szeroko rozumianej ochrony zasobów naturalnych. Kierując się wywodami opinii biegłego oraz treścią prywatnej ekspertyzy opracowanej na zlecenie powodowej spółki przez R. G. i P.S. M. Sąd dokonał wykładni postanowienia § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy i przyjął, że na gruncie łączącej strony umowy chodzi o rekultywację polegającą na zastosowaniu powszechnie stosowanego w branży producentów drzew iglastych procesu mulczowania gleby. W tym zakresie nie sposób racjonalnie ustalić, aby powodowa spółka, będąca wszak dużym producentem jodły kaukaskiej nie tylko w skali lokalnej, ale posiadająca plantacje na terenie Polski, dysponująca bogatym doświadczeniem w branży producentów drzew iglastych, podpisując Aneks nr 1 zobowiązała się do przeprowadzenia prac związanych z likwidacją plantacji w sposób nieekonomiczny, nieekologiczny, a wręcz szkodliwy dla środowiska, a do tego jak wynika z opinii biegłego sprowadza się metoda zaproponowana przez pozwanego. Takie działanie nie byłoby bowiem działaniem racjonalnym.

Również rozpatrując sporną kwestię w kontekście ustalonych zwyczajów i dotychczasowych relacji stron, Sąd miał na względzie to, że z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków: pracowników spółki (R. R.) i podwykonawców (Z. D.) oraz przedstawiciela powodowej spółki (prezes S. N.) wynika, iż w 2019 r. powodowa spółka prowadziła dokładnie takie same prace polegające na mulczowaniu gruntu w celu usunięcia z niego nasadzeń drzewek na znacznym areale działek dzierżawionych od pozwanego (110 ha), celem ich rekultywacji i przygotowania do dalszych nasadzeń. Wówczas podjęcie tych prac i sposób ich prowadzenia nie budził żadnych wątpliwości M. O. (1) – nie zgłaszał on sprzeciwu, nie podejmował żadnych prób zablokowania tego procesu. W ocenie Sądu potwierdza to wyłącznie tezę, że taki właśnie sposób rekultywacji był sposobem dopuszczalnym i akceptowalnym na gruncie łączącej strony umowy poddzierżawy. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia dla różnicowania sytuacji powodowej spółki na gruncie jednej i tej samej umowy w zależności od tego, czy podejmuje prace związane z usunięciem nasadzeń w trakcie trwania łączącej strony umowy poddzierżawy (i wówczas proces mulczowania gruntu jest dopuszczalny), czy w związku z koniecznością przygotowania dzierżawionych gruntów do wydania wydzierżawiającemu po upływie okresu dzierżawy (i wówczas proces mulczowania gruntu stanowi wykroczenie przeciwko łączącej strony umowie, prowadzące w przekonaniu pozwanego do degradacji przedmiotu umowy – do tego bowiem sprowadza się argumentacja pozwanego w zainicjowanym przed Sądem Okręgowym w S. postępowaniu w sprawie VIII GC 666/21, skutkującym wydaniem postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia z dnia 27.12.2021 r.). Skoro aż do momentu podjęcia przez powodową spółkę w listopadzie 2021 r. prac związanych z mulczowaniem gruntu pozwany nie zgłaszał sprzeciwu co do takiej formy rekultywacji, to uznać należy, że taka właśnie forma była objęta umową stron. Sąd nie dał wiary twierdzeniom pozwanego, że w 2019 r., kiedy mulczowanie gruntu na dzierżawionej nieruchomości w miejscowości W. zostało przez powódkę przeprowadzone na areale 110 ha, został on postawiony przed faktem dokonanym, ale wyraził sprzeciw wobec takiej formy rekultywacji, którą oceniał jako sprzeczną z umową. Poza gołosłownymi twierdzeniami własnymi pozwany nie przedstawił w tym zakresie jakiegokolwiek innego dowodu.

Idąc dalej Sąd miał na względzie także okoliczność, że powodowa spółka jest podmiotem profesjonalnym, od wielu lat zajmuje się hodowlą drzewek iglastych na terenie Polski (jest spółką-córką spółki duńskiej zajmującej się hodowlą jodły kaukaskiej na terenie Polski, Danii i Szkocji) i nie po raz pierwszy zawarła umowę dzierżawy terenu pod plantację drzew. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego powódka nie po raz pierwszy zetknęła się z zapisem umownym dotyczącym likwidacji plantacji i usuwania pozostałości po plantacji i nasadzeniach. Powodowa spółka miała wiedzę fachową i doświadczenie w prowadzeniu prac związanych z likwidacją plantacji. Jak wynika z zeznań świadków i przedstawiciela powodowej spółki, w takim przypadku standardowo przeprowadzany był proces mulczowania gruntu – dokładnie taki sam, jak w przypadku gruntów dzierżawionych od pozwanego. Tym bardziej zawierając umowę poddzierżawy z pozwanym, a następnie podpisując Aneks nr 1 wprowadzający nową treść § 8, w tym ust. 2 w brzmieniu „ Do dnia zakończenia okresu obowiązywania umowy poddzierżawca zobowiązany jest do usunięcia pozostałych na ten dzień na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu).”powodowa spółka nie mogła spodziewać się, że stwierdzenie „usunięcie pozostałych drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu)” nie jest równoznaczne z przeprowadzeniem standardowo stosowanego w branży producentów drzew iglastych mulczowania gruntu. Tym bardziej, że pozwany jako wydzierżawiający grunt nie zastrzegł wprost, że rekultywacja, o której mowa w § 8 ust. 2 ma polegać na jakimś konkretnym sposobie przeprowadzenia prac. Co warte odnotowania zastrzeżenie takie nie zostało zawarte w umowie także po 2019 r., kiedy rzekomo pozwany miał wyrażać sprzeciw wobec takiego sposobu rekultywacji, który został przeprowadzony na areale 110 ha dzierżawionych przez powódkę nieruchomości. Gdyby twierdzenia pozwanego polegały na prawdzie, najbardziej racjonalną reakcją pozwanego byłoby wyrażenie sprzeciwu na piśmie, a w celu ochrony swoich praw na przyszłość aneksowanie łączącej strony umowy poddzierżawy i zapisanie wprost, że zobowiązanie z § 8 ust. 2 umowy nie może być wykonane przez przeprowadzenie procesu mulczowania gruntu w sposób standardowo przeprowadzany przez powodową spółkę. Tymczasem pozwany nie udowodnił, aby tego rodzaju działania podejmował.

W kontekście powyższego Sąd uznał, że podjęcie w listopadzie 2021 r. prac polegających na powaleniu nasadzonych drzew, poddaniu ich wstępnemu rozdrobnieniu, a następnie przeprowadzeniu prac polegających na użyciu maszyny mielącej pozostałości drzew i ich systemów korzeniowych oraz wprowadzeniu powstałej dendromasy na głębokość 20 cm w głąb gruntu stanowiło realizację obowiązku poddzierżawcy, o którym mowa w § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy (usunięcie pozostałych na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach (rekultywacja do poziomu 20 cm w głąb gruntu)) i prowadzone było zgodnie z umową stron.

Dla oceny zasadności powództwa bez znaczenia pozostawała jednocześnie okoliczność, że istnieją inne metody rekultywacji gleby (w tym od pozostawienia materiału zrębowego na gruncie i podania go naturalnemu procesowi próchnienia, przez rekultywację polegającą na zebraniu powstałej po zrębie drzew dendromasy, poddaniu jej kompostowaniu i ponownym wprowadzeniu w formie przekompostowanej do gleby, aż po metodę forsowaną przez pozwanego – zręb drzew i usunięcie ich systemów korzeniowych przez wybranie ziemi, a następnie uzupełnienie warstwy ziemi przez nawiezienie nowej na całym uszczuplonym areale), albowiem nie zostało w niniejszej sprawie dowiedzione, że strony umówiły się na przeprowadzenie rekultywacji dowolną metodą. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy przekonał Sąd, że postanowienie § 8 ust. 2 umowy dzierżawy łączącej strony i zwarte w nim pojęcie „rekultywacja” należy odnosić wprost do stosowanego powszechnie przez plantatorów drzew iglastych procesu mulczowania gleby, który finalnie prowadzi do usunięcia drzewek i ich pozostałości z areału zajętego pod plantację.

W konsekwencji powyższego Sąd ustalił, że powodowa spółka chciała i podjęła wszelkie konieczne działania zmierzające do wykonania zobowiązania wynikającego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r., zmienionej Aneksem nr 1 z dnia 06.06.2017 r., dążąc do przygotowania gruntu do wydania w stanie niepogorszonym, do czego była zobowiązana na mocy § 8 ust. 1 umowy. Wykonanie tego zobowiązania stało się jednak niemożliwe wyłącznie na skutek działań pozwanego, który poprzez zainicjowanie postępowania zabezpieczającego w sprawie VIII GC 666/21, działania te zablokował, czyniąc wykonanie świadczenia zgodnego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy niemożliwym do spełnienia.

Zdaniem Sądu wskutek działań pozwanego M. O. (1) zaistniała następcza niemożliwość świadczenia, która doprowadziła do wygaśnięcia zobowiązania (...) Sp. z o.o. wynikającego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. Powyższe jest skutkiem regulacji art. 475 § 1 k.c., który stanowi: jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

Obowiązujące prawo cywilne normuje skutki prawne niemożliwości świadczenia, jednakże nie zawiera ono ustawowej definicji tego pojęcia. Sięgnąć więc trzeba do znaczenia, jakie temu terminowi jest przypisywane w języku potocznym. Terminy takie jak „niemożliwy”, „niemożliwość” oznaczają, że coś nie jest możliwe do zrealizowania bądź wykonanie czegoś jest niepodobieństwem albo coś nie daje się urzeczywistnić. Najczęściej dla zrozumienia terminu „niemożliwość” podaje się, że jest to zaprzeczenie terminu „możliwość”. Z uwagi na moment ujawnienia się niemożliwości świadczenia wyróżnia się niemożliwość pierwotną i następczą świadczenia. Niemożliwość świadczenia skutkująca wygaśnięciem zobowiązania (art. 475 k.c.) obejmuje sytuacje, gdy po powstaniu zobowiązania zaistnieje stan zupełnej, trwałej i obiektywnej niemożności zachowania się dłużnika w sposób wynikający z treści zobowiązania. Zupełność tego stanu oznacza niemożność zaspokojenia wierzyciela w jakikolwiek sposób, trwałość zaś, oznacza niezmienność w czasie wchodzącym w rachubę z punktu widzenia interesu wierzyciela, względnie z uwagi na naturę zobowiązania. Niemożliwość świadczenia ma obiektywny charakter, który wyraża się w tym, że nie tylko dłużnik, ale także każda inna osoba nie jest w stanie zachować się w sposób zgodny z treścią zobowiązania, ponieważ z przyczyn o charakterze powszechnym lub dotyczących sytuacji dłużnika świadczenie jest niewykonalne (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt V CSK 500/12, Legalis nr 830539).

Nie ulega wątpliwości, że to działanie pozwanego było bezpośrednim powodem wydania postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 27.12.2021 r., sygn. akt VIII GC 666/21, które zakazało powodowej spółce (...) prowadzenie dalszych prac na nieruchomości, mających na celu usunięcie drzewek i ich pozostałości z terenu nieruchomości zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. Co prawda we wzmiankowanym postanowieniu expressis verbis nie nakazano powodowej spółce powstrzymania się od prowadzenia prac polegających na usunięciu drzewek i pozostałości po nich, lecz nakazano powstrzymanie się od prac polegających na wprowadzeniu w grunt odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, jednak w realiach sprawy taki nakaz w praktyce był równoznaczny ze wstrzymaniem prac prowadzonych przez powodową spółkę na nieruchomościach poddzierżawianych od pozwanego. Skoro wykonanie zobowiązania z § 8 ust. 2 w zakresie rekultywacji polegać miało na mulczowaniu gruntu i skoro nie ma innej racjonalnej metody (procesu) usuwania materiału zielonego z terenu nieruchomości po likwidacji plantacji drzew iglastych niż ten zastosowany przez spółkę, który to proces związany jest właśnie z wytworzeniem masy roślinnej z pociętych, surowych drzew iglastych oraz wprowadzeniem tej masy do gruntu, to treści analizowanego postanowienia zakazującego wprowadzania do gruntu materiału powstałego w wyniku powalenia i rozdrobnienia drzew oraz ich korzeni ( pocięte, surowe, nieprzekompostowane drzewa iglaste) w istocie czyniła niemożliwym kontynuowanie prac. Skoro do dnia wygaśnięcia stosunku dzierżawy, tj. do dnia 31.03.2022 r., postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia w sprawie VIII GC 666/21 pozostawało w mocy (zażalenie na to postanowienie oraz wniosek o wstrzymanie wykonalności tego postanowienia nie zostały rozpoznane, na co powodowa spółka nie miała realnego wpływu), a po 31.03. 2021 r. powodowa spółka utraciła już posiadanie dzierżawionych gruntów we W., to w ocenie Sądu zasadnie wywodziła powódka, że w ten sposób (...) Sp. z o.o. uniemożliwiono realizację świadczenia z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. Jednocześnie okoliczności, w jakich zaistniałą niemożliwość realizacji świadczenia z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy, niewątpliwie były niezawinione przez powodową spółkę. Nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że to pozwany M. O. (1) był tym czynnikiem sprawczym, który uniemożliwił powodowej spółce prowadzenie dalszych prac na nieruchomości, celem wykonania obowiązku umownego wynikającego z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy.

Zatem ziściły się przesłanki z art. 475 § 1 k.c., tj. wykonanie zobowiązania stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które powódka (dłużnik) odpowiedzialności nie ponosi, co w konsekwencji doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania. Powódka (...) Sp. z o.o., przystępując do wykonania procesu mulczowania gruntu jesienią 2021 r. w sposób zgodny z umownym zobowiązaniem, obowiązującymi standardami, zasadami prawidłowej gospodarki, przy zachowaniu najwyższej należytej staranności, wyłącznie na skutek bezpodstawnych i nieprawdziwych twierdzeń M. O. (1), zainicjowanie przez pozwanego postępowania zabezpieczającego przed Sądem Okręgowym w S. w sprawie VIII GC 666/21, w którym to postępowaniu zapadło postanowienie w istocie zakazujące powódce wykonywania dalszych prac, została pozbawiona możliwości wykonania zobowiązania z umowy poddzierżawy - usunięcia drzewek z terenu nieruchomości do dnia
31.03.2022 r.

Jak słusznie wskazano w orzecznictwie, skoro niemożliwość świadczenia powoduje jego wygaśnięcie, to wyklucza ona zarazem odpowiedzialność dłużnika z tytułu zwłoki w spełnieniu lub z tytułu niewykonania danego świadczenia (por. wyrok SA w Warszawie z 23.01.2017 r., sygn. akt VI ACa 1594/15, Legalis). Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż wyłączone jest prawo pozwanego dochodzenia przeciwko (...) Sp. z o.o. płatności (§ 8 ust. 3 umowy poddzierżawy) zastrzeżonej na wypadek niewykonania zobowiązania, które wygasło. Pozwany nie może dochodzić od powodowej spółki zapłaty sumy pieniężnej zastrzeżonej na wypadek niesunięcia z powierzchni dzierżawionej nieruchomości drzewek i pozostałości po tych drzewkach. Świadczenie, na zabezpieczenie którego złożone zostało przez powódkę oświadczenie o poddaniu się egzekucji (§ 8 ust. 4 umowy poddzierżawy) wygasło, a w konsekwencji wygasło również prawo obowiązanego do domagania się od uprawnionej zapłaty sumy pieniężnej i jej egzekucji.

Pozwany M. O. (1) nie jest uprawniony do dochodzenia przeciwko powódce świadczenia pieniężnego objętego oświadczeniem o poddaniu się egzekucji sporządzonym w formie aktu notarialnego z dnia 12.06.2017 r. w Kancelarii Notarialnej notariusza P. D. Rep. A nr (...). Pozwanemu nie przysługuje w stosunku do (...) Sp. z o.o. w G. wierzytelność o zapłatę kwoty 1 502 900 zł z tytułu nieusunięcia drzewek lub pozostałości po nich na dzierżawionej nieruchomości, ani prawo wszczynania przeciwko tej spółce na podstawie ww. oświadczenia o poddaniu się egzekucji postępowania egzekucyjnego. Słusznie bowiem podnosiła powodowa spółka, że jej zobowiązanie określone w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji jest zobowiązaniem kauzalnym, mającym swoje źródło w zawartej przez strony umowie poddzierżawy i nie można go rozpatrywać w oderwaniu od tej umowy. W konsekwencji powyższego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, uwzględniając powództwo w całości.

Ustalenia faktyczne, które stanowiły podstawę wyroku, sąd poczynił w oparciu o dowody z wymienionych w powyższej części uzasadnienia dokumentów, z zeznań świadków i z przesłuchania przedstawiciela powodowej spółki oraz przesłuchania pozwanego.

Autentyczności wskazanych dowodów z dokumentów, w tym z prywatnych ekspertyz sporządzonych zarówno na zlecenie strony powodowej (ekspertyza z 09.01.2022 r. i z 12.04.2022 r.), jak i pozwanej (z dnia 21.12.2021 r.), strony nie kwestionowały, wywodząc z nich co najwyżej odmienne skutki prawne. Treść dokumentów przedstawionych przez strony w ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości z uwagi profesjonalny sposób opracowania oraz logicznie spójną treść.

Nadto ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zeznaniach świadków R. R. (k. 437v-439v), Z. D. (439v-440), R. G. (k. 440-441v) oraz P.S. M. (k. 442-443v). Zeznania ww. świadków Sąd uznał za wiarygodne, albowiem były one konsekwentne, logiczne i spójne. Sąd dysponował zeznaniami świadków wywodzących się co do zasady z dwóch kręgów: po pierwsze osób obcych i niepowiązanych ze stronami – R. G. i P.S. M. są pracownikami naukowymi (...) w P., z niniejszą sprawą zetknęli się przy okazji wykonywania obowiązków zawodowych. W ocenie Sądu sama okoliczność, że ww. świadkowie opracowywali ekspertyzę na zlecenie powodowej spółki w żaden sposób nie rzutował na wiarygodność składanych przez nich zeznań, które stanowiły obiektywną relację o faktach, opartą o wiedzę i doświadczenie zawodowe świadków. Z kolei świadkowie R. R. i Z. D. są osobami powiązanymi ekonomicznie z powodową spółką – (...). R. jako jej pracownik, a Z. D. jako podwykonawca współpracujący z (...) przy wykonywaniu różnych prac agrotechnicznych. Jednak sam fakt pozostawania świadka w bliskich relacjach ze stroną nie może uzasadniać oceny, że jego zeznania są niejako z założenia niewiarygodne. O wiarygodności przesądzają bowiem kryteria logiczne i „życiowe”, a nie jedynie powiązania rodzinne lub osobiste. Na powyższe zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie I ACa 4/13 (Lex nr 1344193) wskazując, że ocena zeznań świadków nie może ograniczać się do rodzaju stosunków łączących świadka ze stroną, ale powinna opierać się na zestawieniu treści zeznań z pozostałymi dowodami naświetlającymi okoliczności sprawy w sposób odmienny i na dokonaniu prawidłowego wyboru, po rozważeniu wynikłych sprzeczności w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Z kolei w wyroku z dnia 14 sierpnia 2012 r. w sprawie I ACa 37/12 (Lex nr 1238219) Sąd Apelacyjny w Warszawie dostrzegł, iż fakt, że świadek jest pracownikiem, czy też znajomym, a nawet krewnym strony nie dyskwalifikuje sam przez się jego zeznań wtedy, gdy są niekorzystne dla drugiej strony. Zeznania takiego świadka są oceniane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w tym również stosunku, w jakim pozostaje on do każdej ze stron, ale ponadto - z uwzględnieniem jego cech osobistych, relacji między treścią jego zeznań a innymi dowodami w sprawie itd. W ocenie Sądu wiarygodność zeznań R. R. i Z. D. nie budziła żadnych wątpliwości. Świadkowie ci przedstawili zdaniem Sądu obiektywną relację o faktach dotyczących etapu wykonywania łączącej strony umowy. Nie mieli natomiast żadnej wiedzy w zakresie etapu kontraktowania, jak i etapu negocjowania postanowień umowy.

Jednocześnie Sąd na podstawie art. 235^{(

2)} § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 205^{(

12)}§2 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka M. S. jako spóźniony. Sąd zważył, że wniosek o przeprowadzenie ww. dowodu został zgłoszony pierwotnie już w pozwie, a następnie cofnięty. Wobec powyższego ponowne zgłoszenie tego wniosku na etapie, kiedy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, a zgromadzony materiał dowodowy okazał się wystarczający do wydania rozstrzygnięcia poczytywać należało za spóźnione.

Ustalenia faktyczne i rozważania w niniejszej sprawie Sąd oparł także na dowodzie z opinii Instytutu (...) w W. oraz 2 opinii uzupełniających ww. Instytutu sporządzonych do sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. sygn. akt VIII GC 666/21 (k. 387-436, 480-480v, 495-511v). Dowód ten został dopuszczony i przeprowadzony na podstawie art. 278¹k.p.c., a podejmując decyzję w tym zakresie Sąd kierował się względami ekonomiki procesowej, albowiem opinia ta w sposób kompleksowy odnosiła się do zagadnień, które w niniejszym postępowaniu stanowiły nie tyle meritum rozstrzygnięcia, co pozwalały na dokonanie przez Sąd wykładni postanowień umowy łączącej strony. Dowód ten został dopuszczony i przeprowadzony wyłącznie na fakt rozpoczęcia przez powódkę prawidłowej rekultywacji gruntu przed zakończeniem umowy dzierżawy, a nie na okoliczność tego czy czynności wykonywane przez powodową spółkę stanowią czynności, o których mowa w § 8 ust. 2 umowy dzierżawy. Z całą stanowczością podkreślić bowiem należy, że ocena tego, w jaki sposób należy rozumieć postanowienia spornego między stronami § 8 ust. 2 umowy dzierżawy, ergo w jaki sposób umowa ta wedle ustaleń stron miała być wykonana, należy do sfery ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonywanej przez Sąd poprzez subsumpcję ustalonych faktów i przesłanek z art. 65 k.c. Do kompetencji biegłego nie należy bowiem ustalanie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Biorąc pod uwagę okoliczność, że ww. Instytut sporządzając opinię w sprawie VIII GC 666/21 dysponował w zasadzie tożsamym obiektywnym materiałem dowodowym i kompleksowo odnosiła się do zagadnień przydatnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zbędnym było prowadzenie odrębnego dowodu w niniejszej sprawie.

Pozwany sprzeciwił się wprawdzie wnioskowi powodowej spółki o przeprowadzenie dowodu z opinii ww. Instytutu sporządzonej w sprawie VIII GC 666/21, argumentując że powódka zaoferowała ten dowód na okoliczność sposobu i jakości zabiegu mulczowania oraz wpływu zabiegu realizowanego na zlecenie powódki na stan gleby, które to okoliczności są nieistotne dla rozstrzygnięcia, bowiem istota sprawy nie dotyczy prawidłowości wykonanego zabiegu mulczowania, ale tego czy powódka usuwała choinki zgodnie z umową. Sąd częściowo podzielił argumentację pozwanego, przychylając się do poglądu, że istota sprawy nie dotyczy prawidłowości wykonanego zabiegu mulczowania – okoliczność ta ma bowiem wtórne znaczenie. Z drugiej jednak strony wyjaśnienie zagadnienia, czy rekultywacja na gruntach dzierżawionych była prawidłowa, co wymagało niewątpliwie wiadomości specjalnych, pozwoliło Sądowi ustalić, czy w danych okolicznościach działanie powodowej spółki było prawidłowe z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki i zasad prowadzenia zabiegów agrotechnicznych po likwidacji plantacji drzewek iglastych, a więc racjonalne, a przez to celowe. Niewątpliwie omawiana opinia Instytutu (...) w W. okoliczności w tym zakresie wyjaśniała kompleksowo. Co istotne pozwany poza podniesieniem zarzutów formalnych co do przydatności ww. opinii w kontekście tezy dowodowej sformułowanej przez powodową spółkę, nie zgłosił w toku niniejszego procesu żadnych merytorycznych zarzutów co do wniosków w niej zawartych – pomimo doręczenia odpisu opinii głównej oraz odpisów dwóch opinii uzupełniających. Jako, że opinia ta nie była jednocześnie kwestionowana przez stronę powodową, a jej walor merytoryczny nie budził wątpliwości Sądu, stanowiła ona podstawę czynienia ustaleń faktycznych.

Jednocześnie na podstawie art. 235²§1 pkt 2 i 5 k.p.c. Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu rolnictwa wnioskowany przez pozwanego w piśmie procesowym z dnia 15.11.2023 r. (k. 452). Dowód ten został zgłoszony celem wykazania, że pomimo nakazu wynikającego z treści postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/21, w którym Sąd nakazał, aby powódka powstrzymała się od wykonywania prac polegających na wprowadzaniu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, powodowa spółka miała możliwość usunięcia w inny sposób pozostałych na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy z dnia 01.09.2011 r., a także na okoliczność skutków wprowadzenia w glebę rolną masy roślinnej ze świeżo ściętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych oraz możliwość przywrócenia tych gleb do stanu poprzedniego i kosztów z tym związanych, z uwzględnieniem dalszych kosztów i strat polegających na obniżeniu właściwości i jakości gleby, zmniejszeniu plonów, zwiększonych nakładów ma glebę, zwiększonych nakładów agrotechnicznych i na uprawy rolnicze, oraz zwiększonych nakładów na entomologię rolniczą (namnożenie się i rozrost owadów wpływających na działalność rolniczą na przedmiotowych terenach). Po raz wtóry powtórzyć należy, że rolą biegłego nie jest ustalanie stanu faktycznego, a do tego de facto ocena, czy pomimo nakazu wynikającego z treści postanowienia Sądu Okręgowego w S. z 27.12.2021 r. sygn. akt VIII GC 666/21, w którym Sąd nakazał, aby powódka powstrzymała się od wykonywania prac polegających na wprowadzaniu odpadów z masy roślinnej z pociętych, surowych (nieprzekompostowanych) drzew iglastych, powodowa spółka miała możliwość usunięcia w inny sposób pozostałych na nieruchomości drzewek lub pozostałości po tych drzewkach zgodnie z § 8 ust. 2 umowy poddzierżawy. To Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, a nie biegły ma dokonać wykładni spornego postanowienia umownego i rozstrzygnąć, co było istotą zobowiązania nałożonego na powodową spółkę w § 8 ust. 2 umowy i w jaki sposób obowiązek ten wedle ustaleń stron miał być wykonany, a w konsekwencji ocena tego, czy prace wykonywane przez powodowa spółkę w listopadzie 2021 r. były pracami, o jakich mowa w § 8 ust. 2 umowy. Z tego też względu dowód wnioskowany przez pozwanego jest zbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto w sprawie Sąd czynił ustalenia w oparciu o dowód z przesłuchania w charakterze stron prezesa powodowej spółki S. N. (k. 443v-445) oraz pozwanego M. O. (k. 445-446). W tej kwestii wskazać, należy, iż strony procesowe są naturalnie osobami najlepiej zorientowanymi w rzeczywistym stanie faktycznym sprawy. Stąd mogą odgrywać w pewnych przypadkach rolę źródła dowodu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1283/15, Lex nr 1998955). Z drugiej jednak strony należy uwzględnić to, że strony są podmiotami bezpośrednio zainteresowanymi korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem, przez co emocjonalnie podchodzą do sprawy. To zaś utrudnia dokonanie obiektywnej oceny i analizy postrzeganych zdarzeń. Istnieje też zwiększone ryzyko świadomego lub nawet nieświadomego zniekształcania faktów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACa 126/15, Lex nr 1785281). Z powyższego można wywieść, że jakkolwiek polska procedura cywilna nie przewiduje hierarchii dowodów, jednak dowód z przesłuchania stron ma najmniejszy walor obiektywizmu i jako taki musi być oceniany z większą dozą ostrożności. Dlatego jest to dowód dopuszczany jedynie posiłkowo i wymaga weryfikacji w kontekście pozostałego zgromadzonego materiału dowodowego, opartej na analizie w zakresie jego spójności i zupełności przez pryzmat przesłanek określonych w art. 233 § 1 k.p.c. W kontekście powyższego Sąd uznał, że zeznania przedstawiciela powodowej spółki i pozwanego należy uwzględnić jedynie w części, w jakiej korespondują one z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie i nie są sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.

Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd oparł o treść art. 98 § 1, 1¹ i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Na koszty poniesione przez powodową spółkę złożyły się :

- opłata stała od pozwu w kwocie 2 000 zł zgodnie z art. 13c pkt 2 ustawy o kosztach sądowych
(k. 152),

- opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł (k. 17),

- wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 10 800 zł obliczone w stawce przewidzianej w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804),

- opłata od wniosku o zabezpieczenie roszczenia w kwocie 100 zł (k. 245),

- opłata od wniosku o sporządzenie uzasadnienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia w kwocie 100 zł (k. 307)

- opłata od wniosku o sporządzenie uzasadnienia w przedmiocie oddalenia zażalenia w kwocie 100 zł (k. 357),

- koszty postępowania zabezpieczającego zgodnie z art. 745 k.p.c. w kwocie 340 zł, w tym kwota 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804),

co łącznie stanowi kwotę 13 474 zł.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III Sąd wydał na podstawie art. 83 ust. 1 i 2 w zw. art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). Na nieuiszczone koszty sądowe złożyła się kwota 2 044,45 zł, w tym:

- kwota 379,45 zł tytułem wynagrodzenia za ustne tłumaczenie z języka duńskiego (447),

- kwota 535 zł tytułem zwrotu świadkowi P.S. M. kosztów noclegu i diety za dojazd na rozprawę w dniu 26.10.2023 r. (k. 464),

- kwota 710 zł tytułem zwrotu świadek R. G. kosztów podróży na rozprawę w dniu 26.10.2023 r. (k. 464),

- kwota 420 zł tytułem zwrotu świadek R. G. kosztów noclegu (k. 464).

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w formule sentencji wyroku.

Zarządzenia:

1. (...)

2. (...)

3. (...)

27.09.2024 r.

Dodano: 27 stycznia 2026, Opublikował(a): Krzysztof Wawrowski
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Szczecinie
Osoba, która wytworzyła informację: SSR del. Joanna Rawska-Szklarz
Data wytworzenia informacji: 15 lipca 2024