Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Barbara Białecka

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2025 r. w S.

sprawy H. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o przywrócenie renty

na skutek apelacji ubezpieczonego

od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt VI U 800/21

oddala apelację.

Barbara Białecka

Sygn. akt III AUa 133/24

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., decyzją z dnia 20 maja 2021 r., odmówił H. R. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że występuje u niego szereg schorzeń, które sprawiają, że jest on niezdolny do pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

W uzasadnieniu pozwany podał, że Komisja Lekarska ZUS uznała, że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy i w związku z tym brak jest podstaw dla przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r. oddalił odwołanie.

Powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

H. R. w dniu 18 lutego 2021 r. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Ubezpieczony miał przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy do dnia 30 listopada 2020 r. Wypłata renty została przedłużona do dnia 28 lutego 2021 r.

H. R. ma wykształcenie zawodowe – mechanik maszyn rolniczych. Dotychczas pracował jako: monter, mechanik napraw samochodów, pomoc murarza, kierowca samochodu osobowego, kierownik sklepu spożywczo – przemysłowego, palacz centralnego ogrzewania, listonosz.

U ubezpieczonego rozpoznano: zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z okresowym zespołem bólowym w wywiadzie, chorobę Recklinghausena, chorobę niedokrwienną serca stabilną, podejrzenie przebycia zawału serca (2017 rok), stan po PTCA z wszczepieniem stentów do MG1 (styczeń 2017 rok), GP2 (luty 2017 rok) i Dgl (lipiec 2017 rok), nadciśnienie tętnicze z zajęciem serca, obturacyjny bezdech śródsenny, cukrzycę typu 2 w wywiadzie, otyłość (BMI-36 kg/m2), mieszane zaburzenia depresyjno – lękowe, nerwicowe, zespół bezdechu sennego w stopniu ciężkim-leczony protezą powietrzną, chorobę śródmiąższową płuc do okresowej kontroli radiologicznej.

Nie stwierdza się u ubezpieczonego objawów zespołu bólowego, ani neurologicznych objawów ubytkowych. Nie stwierdzono również upośledzenia funkcji narządu ruchu w stopniu powodującym niezdolność do pracy. Nie stwierdza się osłabienia siły mięśniowej, zaników mięśniowych, które powodowałyby niezdolność do pracy.

Choroba niedokrwienna serca ubezpieczonego po zabiegach interwencyjnych (PTCA+stenty) ma charakter stabilny. Nie zachodziła potrzeba hospitalizacji od 2019 roku. Brak jest też dostatecznych danych dla rozpoznania kardiomiopatii przerostowej. Zmiany opisywane w badaniu ECHO serca i scyntygrafii serca wskazują na przerost mięśnia lewej komory w przebiegu nadciśnienia tętniczego. Brak jednoznacznej diagnozy czy ubezpieczony przebył zawał serca w 2017 roku (istnieją duże rozbieżności w ocenie kardiologów). Nie stwierdza się istotnych następstw choroby niedokrwiennej serca (np. niewydolności serca). Choroba Recklinghausena na obecnym etapie nie ogranicza zdolności do pracy (brak zmian narządowych). Przeciwwskazana jest ciężka praca fizyczna (w charakterze mechanika, budowlańca, palacza CO). Natomiast ubezpieczony może wykonywać inne prace wcześniej świadczone (kierowca samochodu osobowego, sprzedawca).

W aktualnym stanie klinicznym nie stwierdza się w badaniu psychiatrycznym istotnych zaburzeń psychicznych ubezpieczonego. Objawy nerwicowe, depresyjno - lękowe są miernego stopnia i nie powodują istotnych zaburzeń mechanizmów adaptacyjnych. Stan psychiczny nie powoduje długotrwałej niezdolności do pracy.

Ubezpieczony w badaniu przedmiotowym pulmonologicznym bez patologicznych szmerów oddechowych, przy prawidłowym dotlenieniu krwi na obwodzie. Bez potrzeby stosowania leków z przyczyn pulmonologicznych. Bezdech senny przy systematycznym korzystaniu z aparatu CPAP nie skutkuje niezdolnością do pracy. Włączenie terapii aparatem spowodowało poprawę stanu zdrowia.

Ubezpieczony zdolny do pracy lekkiej fizycznej, nie wymagającej dźwigania i przenoszenia znacznych ciężarów. Może pracować jako kierowca przy regularnym nadzorze lekarskim bezdechu sennego i poziomu glikemii. Może pracować na stanowisku sprzedawca z uwzględnieniem ograniczeń do pracy ciężkiej fizycznej.

Sąd Okręgowy zważył, że odwołanie ubezpieczonego podlegało oddaleniu.

Sąd ten nakreślił stan prawny będący podstawą dla orzekania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 12 ustawy z 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2018.1270 j.t.; dalej jako ustawa emerytalna), niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust.1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). W myśl zaś art. 14 ust. 3 w/w ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: 1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, 2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Zgodnie z art. 57 ustawy, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące przesłanki:

1/ orzeczoną niezdolność do pracy,

2/ udokumentowany wymagany okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 5 lat, w dziesięcioleciu poprzedzającym wniosek rentowy lub powstanie niezdolności do pracy,

3/ niezdolność do pracy powstałą w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy,

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Art. 59 ust. 1 ustawy stanowi, że osobie, która spełnia warunki określone w art. 57, przysługuje:

1) renta stała - jeżeli niezdolność do pracy jest trwała;

2) renta okresowa - jeżeli niezdolność do pracy jest okresowa.

Zgodnie z art. 107 ww. ustawy prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie.

Sąd meriti wskazał, że istotne w sprawie było ustalenie i rozstrzygnięcie czy i od kiedy ubezpieczony H. R. był niezdolny do pracy, jeśli tak to czy niezdolność do pracy jest częściowa czy całkowita, trwała czy okresowa.

W celu wyjaśnienia powyższych spornych okoliczności Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych, albowiem nie dysponując specjalistyczną wiedzą medyczną musiał posłużyć się przy rozstrzyganiu istoty sprawy opiniami biegłych lekarzy sądowych (art. 278 § 1 K.p.c.).

Biegli sądowi lekarze: neurolog, ortopeda, pulmonolog, psychiatra, kardiolog oraz specjalista medycyny pracy rozpoznali u ubezpieczonego: zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z okresowym zespołem bólowym w wywiadzie, chorobę Recklinghausena, chorobę niedokrwienną serca stabilną, podejrzenie przebycia zawału serca (2017 rok), stan po PTCA z wszczepieniem stentów do MG1 (styczeń 2017 rok), GP2 (luty 2017 rok) i Dgl (lipiec 2017 rok), nadciśnienie tętnicze z zajęciem serca, obturacyjny bezdech śródsenny, cukrzycę typu 2 w wywiadzie, otyłość (BMI-36 kg/m2), mieszane zaburzenia depresyjno – lękowe, nerwicowe, zespół bezdechu sennego w stopniu ciężkim-leczony protezą powietrzną, chorobę śródmiąższową płuc do okresowej kontroli radiologicznej.

W ocenie ortopedyczno – neurologicznej biegłych nie stwierdza się u ubezpieczonego objawów zespołu bólowego, ani neurologicznych objawów ubytkowych. Nie stwierdzono również upośledzenia funkcji narządu ruchu w stopniu powodującym niezdolność do pracy. Nie stwierdza się osłabienia siły mięśniowej, zaników mięśniowych, które powodowałyby niezdolność do pracy.

W ocenie kardiologa choroba niedokrwienna serca ubezpieczonego po zabiegach interwencyjnych (PTCA+stenty) ma charakter stabilny. Nie zachodziła potrzeba hospitalizacji od 2019 roku. Brak jest też dostatecznych danych dla rozpoznania kardiomiopatii przerostowej. Zmiany opisywane w badaniu ECHO serca i scyntygrafii serca wskazują na przerost mięśnia lewej komory w przebiegu nadciśnienia tętniczego. Brak jednoznacznej diagnozy, czy ubezpieczony przebył zawał serca w 2017 roku (istnieją duże rozbieżności w ocenie kardiologów). Nie stwierdza się istotnych następstw choroby niedokrwiennej serca (np. niewydolności serca). Choroba Recklinghausena na obecnym etapie nie ogranicza zdolności do pracy (brak zmian narządowych). Przeciwwskazana jest ciężka praca fizyczna (w charakterze mechanika, budowlańca, palacza CO). Natomiast ubezpieczony może wykonywać inne prace wcześniej świadczone (kierowca samochodu osobowego, sprzedawca).

W ocenie psychiatrycznej w aktualnym stanie klinicznym poza skłonnością do rozrzewniania się, przemijającymi zaburzeniami koncentracji uwagi, na początku badania, nie stwierdza się w badaniu psychiatrycznym istotnych zaburzeń psychicznych ubezpieczonego. Objawy nerwicowe, depresyjno - lękowe są miernego stopnia i nie powodują istotnych zaburzeń mechanizmów adaptacyjnych. Stan psychiczny nie powoduje długotrwałej niezdolności do pracy.

Ubezpieczony w badaniu przedmiotowym pulmonologicznym bez patologicznych szmerów oddechowych przy prawidłowym dotlenieniu krwi na obwodzie. Bez potrzeby stosowania leków z przyczyn pulmonologicznych. Bezdech senny przy systematycznym korzystaniu z aparatu CPAP nie skutkuje niezdolnością do pracy. W ocenie biegłego pulmonologa, włączenie w terapię aparatu spowodowało poprawę stanu zdrowia.

Zgodnie z oceną medyka pracy ubezpieczony zdolny do pracy lekkiej fizycznej, nie wymagającej dźwigania i przenoszenia znacznych ciężarów. Może pracować jako kierowca przy regularnym nadzorze lekarskim bezdechu sennego i poziomu glikemii. Nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku sprzedawca z uwzględnieniem ograniczeń do pracy ciężkiej fizycznej.

Sąd pierwszej instancji zważył, że opinie biegłych sądowych wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Biegli wydając opinie oparli się na dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie, a przede wszystkim na badaniu ubezpieczonego.

Sąd ten podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 3.11.1976 roku w sprawie IV CR 481/76 - OSNC 1977/5-6/102 „sąd nie może oprzeć swego przekonania o istnieniu lub braku okoliczności, których zbadanie wymaga wiadomości specjalnych, wyłącznie na podstawie konkluzji opinii biegłego, ale powinien sprawdzić poprawność poszczególnych elementów opinii, składających się na trafność jej wniosków końcowych.” Sąd meriti w pełni podzielił przedstawiony pogląd i opierając się o niego uznał, że opinie biegłych sądowych spełniają wyżej wymienione kryteria. Wnioski końcowe opinii tych biegłych stanowiły bowiem integralną część z innymi poszczególnymi elementami opinii. Analiza tych elementów wskazuje zdaniem tego Sądu na brak możliwości przyjęcia innego orzeczenia niż te, które wydali ci biegli. Sąd Okręgowy nie miał tym samym powodów by odmówić opiniom tych biegłych przymiotu wiarygodności.

Sąd meriti wskazał, że w definicji niezdolności do pracy ustawodawca dał wyraz powiązaniu prawa do renty z rzeczywistą znaczną utratą zdolności do pracy zarobkowej jako takiej, a częściową niezdolność do pracy powiązał z niezdolnością do pracy w ramach posiadanych kwalifikacji, przy uwzględnieniu możliwości i sprawności niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy, zaakcentował istnienie potencjalnej przydatności do pracy. Chodzi zatem o zdolność do pracy zarobkowej nie jako zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy, ale zdolność do podjęcia pracy z uwzględnieniem poziomu wykształcenia, wieku, predyspozycji psychofizycznych. Sąd ten zaznaczył, że biegli sądowi wydający opinie w niniejszej sprawie, po dokonaniu szczegółowej analizy dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie i badaniu ubezpieczonego stwierdzili, że stopień zaawansowania schorzeń, na które on cierpi, nie czynią go niezdolnym do pracy. Ubezpieczony ma wykształcenie zawodowe, pracował dotychczas jako monter, mechanik napraw samochodów, pomoc murarza, kierowca samochodu osobowego, pracownik fizyczny, sprzedawca i listonosz. W ocenie Sądu pierwszej instancji wykazał się dużą elastycznością na rynku pracy.

Zdaniem Sądu meriti zarzuty ubezpieczonego do opinii biegłych sądowych stanowią wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami poczynionymi przez tych biegłych i nie znajdują odzwierciedlenia w przeprowadzonych w sprawie dowodach. Mając to na względzie Sąd ten pominął wnioski dowodowe ubezpieczonego, zaznaczając, że zgodnie z art. 235 ² § 2 pkt 5 K.p.c., sąd może pominąć dowód zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Opinie wydane w sprawie przez biegłych sądowych były w ocenie Sądu meriti kategoryczne i przekonujące, że brak było jakichkolwiek podstaw do dopuszczenia dowodu z dalszych opinii biegłych sądowych. W zarzutach do poszczególnych opinii ubezpieczony wskazywał na niezdolność do pracy związaną ze schorzeniem narządu ruchu, chorobami serca, bezdechem sennym, powoływał się na występujące u niego dławienia, duszności związane z chorobą genetyczną. Wszystkie schorzenia podawane przez ubezpieczonego oraz potwierdzone dokumentacją medyczną znalazły odzwierciedlenie w ocenie biegłych sądowych.

Sąd Okręgowy podkreślił, że o tym czy ubezpieczony jest czy też nie jest osobą niezdolną do pracy, nie mogą przesądzać subiektywne odczucia osoby ubiegającej się o rentę. O niezdolności do pracy nie decyduje sam fakt występowania schorzeń, lecz ocena, czy i w jakim zakresie wpływają one na utratę zdolności do pracy.

Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe w ocenie Sądu meriti w pełni rozstrzyga istotę sporu, a zgromadzony materiał dowodowy dał pełne podstawy do wyrokowania. Sąd ten ocenił opinie wszystkich biegłych w niniejszej sprawie, wskazując dlaczego daje tym opiniom wiarę. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych zarzutów merytorycznych zmierzających do zakwestionowania wartości wydanych już w sprawie opinii przez biegłych sądowych. Dalej podkreślił, że sąd nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego dopóty, dopóki strona nie uzyska satysfakcjonującej dla siebie opinii biegłych. W świetle art. 286 k.p.c. sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszych biegłych lub z opinii instytutu, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona już do sprawy zawiera istotne braki, względnie też nie wyjaśnia istotnych okoliczności, a taka sytuacja w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu meriti, nie wystąpiła.

Sąd w odniesieniu do dowodu z opinii biegłego ma obowiązek ocenić, czy dowód ten ze względu na swoją treść, zakres, poziom merytoryczny, przyjętą przez biegłego metodologię, kompletność odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego i zastosowane na jego podstawie założenia, jest dowodem przydatnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd może przy tym ocenić opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności, czy logiczności.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że okoliczność istnienia pewnych schorzeń nie oznacza automatycznie, iż ubezpieczony pozbawiony jest możliwości wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami. Utrwalone są przy tym zapatrywania, że niezdolność do pracy dotychczasowej jest warunkiem koniecznym ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale nie jest warunkiem wystarczającym, jeżeli wiek, poziom wykształcenia i predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowanie, że mimo upośledzenia funkcji organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy, w tym samym zawodzie, albo po przekwalifikowaniu zawodowym. Innymi słowy pojęcie kwalifikacji zawodowych nie jest ograniczone ani do dotychczasowego charakteru pracy, ani do zawodu, czy specjalizacji uzyskanej w wyniku nauki, ale należy je rozumieć szerzej, jako wynikające nie tylko z formalnego wykształcenia, lecz również z doświadczenia i praktyki zawodowej, które bez potrzeby przekwalifikowania zawodowego pozwalają podjąć pracę w innych warunkach i na innym stanowisku niż dotychczas. Ustalenie zachowanej zdolności do pracy (określenie stopnia utraty zdolności do pracy) uwzględniać musi możliwość wykonywania porównywalnych pod względem poziomu posiadanych kwalifikacji określonych rodzajów prac ze względu na ich cechy wspólne, umożliwiające wykorzystanie dotychczasowych kwalifikacji i umiejętności oraz prac, które ubezpieczony może wykonywać po przekwalifikowaniu zawodowym, o ile jest ono możliwe, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Stąd, w ocenie Sądu meriti, nie ma podstaw do oceny niezdolności do pracy ubezpieczonego jedynie do pracy kierowcy.

Opinie biegłych wydane w przedmiotowej sprawie są według Sądu Okręgowego spójne i logiczne. Ubezpieczony nie zgadzał się z treścią opinii, jednakże okoliczność ta nie podważa merytorycznej prawidłowości omawianych środków dowodowych. W postępowaniu sądowym ocena niezdolności do pracy wymaga wiadomości specjalnych i w takiej sytuacji sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych, gdyż niezdolność do pracy jako przesłanka renty ma tu znaczenie prawne.

Nadto, Sąd ten wskazał, że w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, dotyczącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie chodzi o skutki jakie mogą powstać w przyszłości z uwagi na istniejące schorzenia, ale o stan zdrowia ubezpieczonego z chwili wydania decyzji przez organ rentowy. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia, ubezpieczony ma prawo do złożenia ponownego wniosku o rentę.

Sąd Okręgowy uznał opinie biegłych za wiarygodne i rzetelnie sporządzone. Nadto, Sąd ten uznał za wiarygodne dokumenty zgromadzone w sprawie. Ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron.

W ocenie Sądu pierwszej instancji odwołujący się nie sprostał obowiązkowi określonemu w art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c., albowiem podnoszone przez niego argumenty co do wadliwości decyzji ZUS nie znalazły potwierdzenia w zebranym
w sprawie materiale dowodowym.

Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się ubezpieczony, w wywiedzionej apelacji zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 12 ust. 1-3 oraz art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, art. 205 ¹² § 2 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. Apelujący zarzucił Sądowi I instancji, iż nie dopuścił dowodu z opinii biegłego onkologa i specjalisty chorób genetycznych mimo wniosku ubezpieczonego Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Apelacyjny przy rozpoznawaniu apelacji ubezpieczonego nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym także takich, których zmaterializowanie skutkowałoby nieważnością postępowania (por. uchwała [7] Sądu Najwyższego – zasada prawna z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/0, OSNC 2008/6/55). Poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne są prawidłowe i kompletne, a wyprowadzone wnioski nie budzą zastrzeżeń ze strony Sądu Odwoławczego.

Sąd Okręgowy właściwie zebrał i rozważył wszystkie dowody, a oceniając je nie naruszył granic swobodnej ich oceny, a to zakreślonej treścią art. 233 § 1 k.p.c. Nadto, stwierdzić należy, iż do ustalonego stanu faktycznego zastosowano właściwe przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Apelacyjny w całości aprobuje przyjmując je za własne oraz w pełni podziela wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z tej też przyczyny Sąd Odwoławczy nie dostrzega potrzeby ponownego i szczegółowego przytaczania zawartych w nim argumentów, czyniąc je, stosownie do treści art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c., częścią własnego uzasadnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 września 2022 r., II USK 552/21, Lex nr 3485166).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, apelacja nie zawierała żadnych argumentów merytorycznych, które mogłyby podważyć prawidłowe ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Zarzuty skierowane przeciwko ustaleniu przez Sąd Okręgowy, że ubezpieczony, na datę orzekania sporną decyzją, był osobą zdolną do pracy, stanowią jedynie polemikę z prawidłową oceną zgromadzonego materiału dowodowego i nie są poparte żadnymi obiektywnymi okolicznościami natury medycznej; nadto abstrahują od obowiązujących w tej mierze regulacji prawnych. Nie może stanowić uzasadnionej podstawy apelacyjnej polemika z wynikiem postępowania dowodowego i oceną dokonaną w granicach swobodnej oceny dowodów przez Sąd orzekający.

Wobec treści apelacji należy przypomnieć, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego związanym z istnieniem w organizmie osoby ubezpieczonej stanu chorobowego skutkującego obiektywnie oceną niezdolności do pracy. Ponieważ ustalenie stopnia i zaawansowania chorób oraz ocena ich wpływu na stan czynnościowy organizmu wymaga wiadomości specjalnych, zatem te okoliczności można stwierdzić jedynie na podstawie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu medycyny - lekarzy specjalistów (art. 278 k.p.c.).

Opinia biegłych ma na celu umożliwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Sąd co do zasady, jako że nie dysponuje specjalistyczną wiedzą medyczną, nie może poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłych, o ile opinia jest prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (por. wyrok SN z 27.11.1974 r. II CR 748/74, Lex nr 7618).

Z poszanowaniem powyższego, Sąd pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych reprezentujących specjalności medyczne adekwatne do rodzaju schorzeń i dolegliwości zgłaszanych przez ubezpieczonego, tj. z zakresu neurologii, ortopedii, pulmonologii, psychiatrii, kardiologii oraz z zakresu medycyny pracy, którzy przy uwzględnieniu całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej, a przede wszystkim po badaniu podmiotowym ubezpieczonego, stwierdzili, że dolegliwości ubezpieczonego nie powodują u niego niezdolności do pracy. Uznali, że ubezpieczony jest zdolny do pracy lekkiej fizycznej, niewymagającej dźwigania i przenoszenia znacznych ciężarów oraz że może pracować jako kierowca przy regularnym nadzorze lekarskim bezdechu sennego i poziomu glikemii, a także na stanowisku sprzedawcy z uwzględnieniem ograniczeń do pracy ciężkiej fizycznej.

W kontekście zarzutów apelacji powtórzenia wymaga, że stwierdzenie choroby nie jest równoznaczne z nabyciem prawa do renty. Nieodzowne jest bowiem ustalenie, czy ubezpieczony jest niezdolny do wykonywania zatrudnienia zgodnego z poziomem jego kwalifikacji zawodowych, i ewentualnie z jakich powodów. W konsekwencji biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodujące naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej, przesądza o braku prawa do świadczenia. Odmienny pogląd prowadziłby do pomijania treści art. 12 ustawy o emeryturach i rentach, zgodnie z którym częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej nie jest równoznaczna z niemożliwością wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, ale została ograniczona do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, oraz że dopiero konieczność zmiany zawodu i brak rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu stanowi podstawę do przyznania renty inwalidzkiej z tytułu częściowej niezdolności do pracy (wyroki SN: z 10.06.1999 r. II UKN 675/98; z 10.05.2000r., II UKN 533/99; z 25.11.1998 r., II UKN 326/98; www.sn.pl ). Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak jest prawa do świadczenia rentowego. Samo istnienie schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi zatem samodzielnej przyczyny uznania częściowej niezdolności do pracy, chociaż w pewnych okresach wymaga czasowych zwolnień lekarskich (wyrok SN z 12.07.2005 r. II UK 288/04).

Sądy obu instancji nie kwestionują, że ubezpieczony jest osobą cierpiącą na wskazywane w rozpoznaniu schorzenia, jednak dokumentacja medyczna i badanie ubezpieczonego, stanowiące podstawę do wniosków opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów, nie wskazywały by zdiagnozowane schorzenia czyniły ubezpieczonego na dzień wydawania spornej decyzji, osobą niezdolną do pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Apelacyjny miał także na względzie, że ubezpieczony subiektywnie czuł i wciąż czuje się chory oraz pozostaje w przekonaniu istnienia stanów chorobowych uniemożliwiających podjęcie pracy, jednak obiektywny ogląd, dokonany przez biegłych sądowych lekarzy specjalistów, nie pozwala na uznanie nasilenia objawów chorobowych w stopniu dyskwalifikującym do dotychczasowego zatrudnienia.

Wyczerpując argumentację stwierdzić należy, że sporządzone w sprawie opinie biegłych uwzględniają całokształt materiału procesowego oraz zawierają wywody i wnioski odnoszące się do analizy stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście istniejących schorzeń i ich wpływu na możliwość wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Opinie biegłych zawierają wnioski spójne, logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, jak też oparte są na całokształcie materiału procesowego, zaś kwalifikacje biegłych nie budziły żadnych wątpliwości. O naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. nie może być zatem mowy.

Należy podkreślić, że sąd ma obowiązek zasięgnięcia kolejnej opinii biegłych wyłącznie w sytuacji, gdy dotychczasowa opinia budzi istotne i niedające się usunąć wątpliwości. Nie można przyjmować, że sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest dla strony niekorzystna. Potrzeba powołania innego biegłego powinna bowiem wynikać z okoliczności sprawy, jeśli opinie wydane dotychczas do sprawy zawierają istotne braki, względnie też nie wyjaśniają istotnych okoliczności (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 października 1998 r., II UKN 248/98, OSNAPiUS Nr 20/1999, poz. 666; z dnia 2 czerwca 1998 r., II UKN 88/98, OSNAPiUS Nr 11/1999, poz. 373). Subiektywna ocena strony co do stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie nie może skutecznie podważać trafności i rzetelności opinii biegłych sądowych. Sąd Apelacyjny stwierdził, że dopuszczone przez Sąd pierwszej instancji dowody z opinii biegłych zostały sporządzone przez lekarzy specjalistów posiadających konieczną i wystarczającą wiedzę w zakresie opiniowanego przedmiotu. Wnioski opinii zostały rzeczowo i logicznie uzasadnione, zostały poparte szczegółową analizą wszystkich okoliczności związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy. Natomiast złożone zastrzeżenia stanowią jedynie niczym nie popartą polemikę z oceną biegłych.

W łącznej opinii biegłych sądowych neurologa, ortopedy i kardiologa rozpoznano u ubezpieczonego chorobę Recklinghausena, lecz stwierdzono, że na obecnym etapie nie ogranicza ona zdolności do pracy albowiem brak jest zmian narządowych. Również biegła z zakresu medycyny pracy rozpoznając chorobę Recklinghausena nie stwierdziła niezdolności ubezpieczonego do pracy. Mając zatem to na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy podjął słuszną decyzję o pominięciu dowodu z opinii biegłych onkologa i genetyka ponieważ choroba ta była przedmiotem zainteresowania biegłych sądowych i biegli wypowiedzieli się co do jej braku wpływu na niezdolność ubezpieczonego do pracy. Dalsze powoływanie biegłych byłoby jedynie przedłużaniem postępowania dowodowego (art.235 ^{( 2)} § 1pkt 5 k.p.c.)

Podsumowując, Sąd Apelacyjny wskazuje, że analiza wszystkich okoliczności sprawy, w ujęciu aspektów medycznych oraz socjalnych, potwierdziła zasadność stanowiska biegłych sądowych i utwierdziła Sąd Apelacyjny w przekonaniu, że ubezpieczony jest osobą zdolną do pracy, zatem nie spełnia podstawowej przesłanki do przyznania prawa do renty, o której stanowi art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stopień nasilenia stanów chorobowych oraz zaawansowania dolegliwości nie jest na tyle istotny, aby znacznie ograniczał możliwość wykonywania przez ubezpieczonego pracy zgodnej z poziomem jego kwalifikacji zawodowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację ubezpieczonego.

Sędzia Barbara Białecka