Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wrocław, dnia 11 maja 2022 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący:SSO Krzysztof Rudnicki

Protokolant:Klaudia Bogucka

po rozpoznaniu w dniu 27-04-2022 r.

we Wrocławiu

na rozprawie

sprawy z powództwa B. Z.

przeciwko (...) S.A.

o zapłatę i ustalenie

I. ustala, że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny kredytu wynikający z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) zawartej w dniu 07.11.2007 r.;

II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 240.189,14 zł (dwieście czterdzieści tysięcy sto trzydzieści dziewięć złotych, czternaście groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 90.692,09 zł – od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 13.717,48 zł – od dnia 23.04.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 135.779,57 zł – od dnia 24.10.2020 r. do dnia zapłaty;

III. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

IV. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 8.417 zł kosztów procesu;

V. nakazuje pozwanemu uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu 197,96 zł nieopłaconych kosztów sądowych.

XII C 241 / 19

UZASADNIENIE

Powódka B. Z. wystąpiła przeciwko pozwanemu (...) S.A. we W. o:

1. zasądzenie od pozwanego 101.816,83 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinna spłacić w okresie od dnia 25.03.2009 r. do dnia 04.01.2019 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

- od kwoty 88.099,38 zł od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 13.717,48 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanego 2.592,71 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego opłat w zakresie ubezpieczenie wkładu własnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty;

3. zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Powódka wskazała, że dnia 07.11.2007 r. zawarła z pozwanym umowę kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) na kwotę 408.844,37 zł na okres 384 miesięcy. Umowa zawiera w swej treści mechanizm indeksacji – dwukrotnego przeliczania należności z PLN na CHF. Pierwsze przeliczenie kredytu na walutę obcą przewidziano przy uruchomieniu kredytu, drugie następować miało w momencie wpłaty każdej raty kredytu – odpowiednio po kursie kupna walut dla CHF ustalanego przez Bank i obowiązującego w Banku w dniu wypłaty środków i kursie sprzedaży NBP obowiązującym w dniu wpływu środków do Banku. Każdorazowo autorem tabeli kursowej, wg której dokonywano indeksacji, był Bank. W dacie zawarcia umowy powódka nie była w stanie oszacować, jaka ostatecznie wysokość zobowiązania w walucie indeksacji zostanie ustalona przez pozwany Bank, a przez to w jaki sposób będzie ustalana wysokość rat, które następnie będzie zobowiązana spłacać. Sposób indeksacji skutkował niemożnością określenia wysokości jego zobowiązań wobec Banku, jak również przesądzał o zaburzeniu równowagi kontraktowej stron.

W ocenie powódki postanowienia kształtujące mechanizm indeksacji kredytu kursem CHF spełniają przesłanki uznania ich za abuzywne w rozumieniu art. 385 ¹ i nast. kc. Dotyczy to w szczególności postanowień § 2 ust. 1, § 3 ust. 2 i § 5 ust. 5 umowy kredytu oraz § 19 ust. 3 Regulaminu.

Powódka dochodzi zatem nienależnego świadczenia, przyjmując, że kwota kredytu nie została poddana indeksacji.

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska powódki zostało przedstawione na k. 4-24 akt sprawy.

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. we W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki kosztów procesu.

Pozwany zakwestionował w całości stanowisko powódki. Stwierdził, że nie doszło do sytuacji uzasadniającej uznanie klauzul waloryzacyjnych i przeliczeniowych za bezskuteczne. Podniósł, że powódka miała zdolność do zaciągnięcia zarówno kredytu złotowego, jak i nominowanego do CHF. Bank wywiązał się z obowiązku informacyjnego względem powoda będącego konsumentem. Porównując kursy stosowane przez Bank do kursu kupna NBP nie sposób stwierdzić rażącego naruszenia interesu powódki. Również spłata kredytu według kursu sprzedaży NBP nie skutkuje rażącym naruszeniem interesu powódki. Nieuprawnione jest też twierdzenie, że pozwany naruszył dobre obyczaje przy ustalaniu kursów CHF. Pozwany wskazał na dopuszczalność zawarcia umowy kredytu indeksowanego i jej zgodność z zasadą swobody umów. Odwołał się do operacji walutowych dokonywanych przez Bank w związku z finansowaniem akcji kredytowych. Podniósł, że sposób ustalania kursów walutowych był ściśle powiązany z sytuacją panującą na rynkach walutowych oraz z kursami rynkowymi.

Pozwany zarzucił przedawnienie całości roszczenia powódki, jako że pozew został wniesiony po 10 latach od zawarcia umowy.

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska pozwanego zostało przedstawione na k. 74-105 akt sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 24.09.2020 r. (k. 532-543) powódka zmieniła żądanie pozwu w ten sposób, że wniosła o:

1. zasądzenie od pozwanego 240.189,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi:

- 90.692,09 zł od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty,

- 13.717,48 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

- 135.779,57 zł od dnia wniesienia zmiany powództwa do dnia zapłaty,

tytułem zwrotu świadczeń spełnionych w okresie od 25.03.2009 r. do dnia 01.04.2019 r. na podstawie umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 07.11.2007 r. z uwagi na nieważność ww. umowy;

2. ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) z dnia 07.11.2007 r.;

ewentualnie:

3. zasądzenie od pozwanego 101.816,83 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinna spłacić w okresie od dnia 25.03.2009 r. do dnia 04.01.2019 r. wraz z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie:

- od kwoty 88.099,38 zł od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 13.717,48 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

4. zasądzenie od pozwanego 2.592,71 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego opłat w zakresie ubezpieczenie wkładu własnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty;

5. zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Powódka podniosła, że zawarta przez strony umowa zawiera postanowienia stanowiące niedopuszczalną modyfikację stosunku prawnego – umowy kredytu bankowego, naruszającą zasadę swobody umów oraz zasady współżycia społecznego. Umowa nie spełnia wymogu dokładnego określenia świadczenia w stosunku zobowiązaniowym. Pomimo formalnego ustalenia kryterium, według którego miało nastąpić oznaczenie świadczenia, uprawnienie w tym zakresie w rzeczywistości zostało pozostawione jednej ze stron, tj. pozwanemu, co wynika z § 2 ust. 1 i § 3 ust. 2 umowy. Rzeczywista wysokość zobowiązań wynikających z umowy miała zostać określona w sposób następczy, czyli dopiero po wypłacie kredytu. Umowa narusza też przepisy o umownej waloryzacji świadczeń, albowiem zawiera dwa mierniki stosowane do indeksacji świadczeń stron umowy. Zastosowany przez pozwanego mechanizm indeksacji z podwójnymi miernikami (kursem kupna i sprzedaży) nie zmierza do zachowania wartości świadczenia w czasie, a przysparza jedynie pozwanemu dodatkowy, ukryty zysk w postaci różnicy między zastosowanymi kursami (tzw. spread). Ponadto pozwany zapewnił sobie uprawnienie do wskazywania kursu CHF, nie określając przy tym żadnych kryteriów, jakimi należy się kierować przy ustalaniu owego kursu.

Powódka wskazała, że dochodzone żądanie główne obejmuje:

- nienależnie pobrane składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego – 2.592,71 zł,

- części rat równe nadpłaconym ratom za okres od 25.03.2009 r. do 07.09.2010 r. – 9.531,64 zł,

- zsumowane całe raty kredytu za okres od 11.10.2010 r. do 04.01.2019 r. – 228.064,79 zł.

W piśmie procesowym z dnia 13.11.2020 r. (k. 600-613) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, także w zakresie zmodyfikowanego roszczenia.

Sąd ustalił w sprawie następujący stan faktyczny.

W 2007 r. w (...) S.A. obowiązywały: Procedura udzielania obsługi kredytów i pożyczek hipotecznych, Instrukcja udzielania kredytów/pożyczek hipotecznych, Szczegółowe zasady udzielania kredytów/pożyczek hipotecznych, Procedura udzielania informacji ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej, a także zasady polityki kredytowej.

/ dowód: Procedura obsługi kredytów i pożyczek hipotecznych – k. 143-168; Instrukcja udzielania

kredytów/pożyczek hipotecznych – k. 169-179; Szczegółowe zasady udzielania

kredytów/pożyczek hipotecznych – k. 180-189; Procedura udzielania informacji o ryzyku

walutowym i ryzyku stopy procentowej – k. 190-192; uchwała (...) z dnia

11.03.2005 r. z załącznikami – k. 193-217 /

(...) S.A. pozyskiwał środki na finansowanie akcji kredytowych m.in. z kredytów udzielanych przez inne instytucje finansowe, np. (...) S.A. w S. (Hiszpania).

/ dowód: umowa kredytowa z dnia 03.01.2005 r. wraz z aneksami – k. 218-221 i 253v-256; umowa

kredytowa z dnia 24.03.2004 r. – k. 252-253 /

Dokument umowy kredytu był przygotowywany w centrali Banku i drukowany z systemu. Nie było możliwości zmiany zapisów umowy w ramach obsługi klienta przez pośrednika kredytowego.

/ dowód: zeznania świadków: M. B. – e-protokół z dnia 08.10.2019 r., VII Cps 56/19,

00:01:55-00:42:28 k. 448-449, J. P. – e-protokół z dnia 21.11.2019 r.,

I Cps 31/19, 00:02:15-00:23:57 k. 484 i 486 /

W 2007 r. B. Z. zamierzała zakupić mieszkanie. Na ten cel potrzebowała ok. 380.000 zł. Ponieważ nie była zatrudniona jako pracownik etatowy, w kolejnych bankach otrzymywała informację, że nie uzyska kredytu.

Wówczas powódka zgłosiła się do biura pośrednictwa finansowego (...)przy (...) w W. i dalsze czynności dokonywane były wyłącznie w tym biurze. Obsługą powódki zajmowała się pośrednik M. B..

Pośredniczka zaproponowała powódce kredyt indeksowany do CHF jako jedyny możliwy do uzyskania. Kwota została zwiększona do 408.845 zł w celu sfinansowania także remontu mieszkania.

Nie były przedstawiane historyczne kursy CHF ani sporządzane symulacje na wypadek zmian kursu CHF. Nie było też omawiane ryzyko związane ze zmianami kursu waluty indeksacji, reguły ustalania kursów walut przez Bank oraz spread walutowy.

Pośredniczka nie informowała powódki, jakie tabele kursowe będą stosowane na etapie uruchomienia kredytu oraz na etapie spłaty kredytu. Nie informowała też, jakie działania będzie musiała wykonać powódka, aby zapewnić na rachunku bankowym środki na spłatę kolejnej raty.

Pośredniczka nie udostępniła powódce wzoru umowy i regulaminu, nie pytała, czy powódka chciałaby się z nimi zapoznać przed podpisaniem.

Powódka działała w zaufaniu do Banku udzielającego jej kredytu.

/ dowód: zeznania świadka M. B. (częśc.) – e-protokół z dnia 08.10.2019 r., VII Cps

56/19, 00:01:55-00:42:28 k. 448-449; zeznania powódki B. Z. – e-

protokół z dnia 23.09.2020 r., I Cps 10/20, 00:03:14-00:33:44 k. 591-593 /

W dniu 17.10.2007 r. B. Z. złożyła na formularzu Banku skierowany do (...) S.A. we W. wniosek o kredyt na sfinansowanie nabycia i remontu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W..

We wniosku wskazała na parametry kredytu:

- wartość inwestycji – 408.845,40 PLN,

- środki własne wniesione przez wnioskodawcę – 9.910,40 PLN,

- wnioskowana kwota kredytu do wypłaty – 398.934,60 PLN,

- prowizja przygotowawcza za udzielenie kredytu – 0,00 PLN,

- ubezpieczenie kredytu – 0,44 %, okres 6 m-cy,

- ubezpieczenie wkładu własnego – 3,92 %,

- waluta kredytu – CHF,

- wnioskowana kwota kredytu łącznie z prowizjami i opłatami – 408.845 PLN,

- okres kredytowania – 384 m-ce,

- raty równe,

- wnioskowana liczba transz kredytu – 1,

- karencja – 0 m-cy,

- koszt ubezpieczenia na życie – 4.906,14 PLN,

- koszt ubezpieczenia na wypadek utraty pracy lub czasowej niezdolności do pracy – 0,00 PLN.

Wraz z wnioskiem powódka złożyła oświadczenie, wskazujące, że:

- pracownik M. B. przedstawiła jej w pierwszej kolejności ofertę kredytu w polskim złotym, po zapoznaniu się z tą ofertą zdecydowała, iż dokonuje wyboru oferty kredytu hipotecznego nominowanego w walucie obcej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z tym produktem, a w szczególności tego, że niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu oraz wzrost wartości całego zadłużenia,

- została poinformowani przez pracownika M. B. o jednoczesnym ponoszeniu ryzyka zmiany stopy procentowej, polegającym na tym, że w wyniku zmiany stopy procentowej może ulec zwiększeniu comiesięczna rata spłaty kredytu oraz wartość całego zaciągniętego zobowiązania; jest świadoma ponoszenia obu rodzajów ryzyk związanych z wybranym przez nich produktem kredytowym;

- pracownik M. B. poinformowała o kosztach obsługi kredytu w wypadku niekorzystnej zmiany kursu walutowego oraz zmiany stopy procentowej, tj. o możliwości wzrostu raty kapitałowo-odsetkowej,

- informacje te zostały jej przedstawione w postaci symulacji rat kredytu.

/ dowód: wniosek kredytowy z załącznikami – k. 116-118 /

W dniu 06.11.2007 r. (...) S.A. pozytywnie ocenił wniosek kredytowy powódki i wydał decyzję o udzieleniu jej kredytu w kwocie łącznej 408.844,27 PLN.

/ dowód: ocena wniosku o kredyt hipoteczny – k. 119-120 /

W dniu 07.11.2007 r. B. Z. oraz (...) S.A. we W. zawarli umowę kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...).

Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz remontu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W. (§ 1).

Bank udzielił powódce kredytu w kwocie 408.844,37 PLN, nominowanego do waluty CHF, wg kursu kupna walut dla CHF obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jego poszczególnych transz – w przypadku wypłaty kredytu w transzach; kredyt został udzielony na okres 384 miesięcy i miał być wypłacany w złotych polskich; okres kredytowania rozpoczął się w dniu podpisania umowy (§ 2 ust. 1).

Informacje o okresie kredytowania, kwocie kredytu w CHF, wysokości kursu ustalonego przez Bank w dniu uruchomienia kredytu, wysokości oprocentowania oraz wysokości i terminach płatności rat miały zostać określone w „Harmonogramie spłat”, przekazywanym kredytobiorcy co 6 miesięcy, na kolejny 6-miesięczny, przy czym pierwszy harmonogram miał zostać przekazany kredytobiorcy niezwłocznie po uruchomieniu kredytu (§ 2 ust. 2).

Prowizja Banku została zawarta w kwocie kredytu i wynosiła 0,00 zł (§ 2 ust. 3).

Oprocentowanie kredytu miało być zmienne, jednakże nie wyższe niż czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne) obowiązującej w dniu, za który naliczane było oprocentowanie; oprocentowanie kredytu równało się sumie stopy bazowej obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu lub jego pierwszej transzy oraz stałej marży Banku wynoszącej 1,47 % w stosunku rocznym; oprocentowanie kredytu wyliczone zgodnie z tą zasadą na dzień podjęcia decyzji kredytowej wynosiło 4,35 % w stosunku rocznym (§ 2 ust. 4).

Za obowiązującą w dniu uruchomienia kredytu lub jego pierwszej transzy została przyjęta stopa bazowa w wysokości stawki LIBOR 6M dla CHF ustalanej dwa dni przed dniem, w którym stopa bazowa ma obowiązywać, o godz. 11 czasu londyńskiego i ogłaszanej na stronach informacyjnych Reuters; w przypadku braku notowań stawki LIBOR 6M dla danego dnia do wyliczenia stopy procentowej stosowane były notowania z dnia poprzedzającego, w którym było prowadzone notowanie stawki LIBOR 6M; stopa bazowa zaokrąglana była do dwóch miejsc po przecinku (§ 2 ust. 5).

Bank zobowiązał się do uruchomienia kredytu w 1 transzy, w drodze przelewu środków, w okresie 13 miesięcy, licząc od dnia zawarcia umowy; pierwsza transza obejmowała m.in. (§ 3 ust. 1):

a) 0,00 zł tytułem prowizji Banku na rachunek nr (...),

b) 1.798,92 zł tytułem opłaty za ubezpieczenie kredytu na rachunek nr (...),

c) 3.205,32 zł tytułem opłaty za ubezpieczenie wkładu własnego w (...) S.A. na rachunek (...),

d) 4.906,13 zł tytułem składki ubezpieczenia na życie na okres pięciu lat od dnia podpisania umowy.

Kredyt miał być wypłacony w złotych polskich przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości wypłacanej kwoty (transzy) na CHF wg kursu kupna walut dla CHF ustalanego przez Bank i obowiązującego w Banku w dniu wypłaty środków (§ 3 ust. 2).

Bank miał uruchomić kredyt nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia, w którym kredytobiorca spełnił ostatni z warunków (§ 3 ust. 3):

a) ustanowił prawne zabezpieczenia spłaty kredytu zgodnie z § 11 ust. 1 i 6 z wyłączeniem postanowień § 11 ust. 1 lit. a,

b) udokumentował wniesienie minimalnego wkładu własnego,

c) przedłożył pisemną dyspozycję wypłaty środków,

d) przedłożył notarialną umowę sprzedaży przedmiotu kredytu opisanego w § 1,

e) przedłożył wniosek o wpis hipoteki do księgi wieczystej potwierdzony przez sąd wieczysto-księgowy wraz z dowodem opłaty wniosku oraz oświadczenie o ustanowieniu hipoteki,

f) przedłożył polisę ubezpieczenia nieruchomości wraz z jej cesją na Bank.

Zmiana oprocentowania kredytu miała następować co 6 miesięcy, począwszy od dnia uruchomienia kredytu lub jego pierwszej transzy (dni zmiany oprocentowania); zmiana oprocentowania następować miała poprzez zmianę wysokości stopy bazowej będącej częścią składową oprocentowania na stopę bazową obowiązującą w dniu dokonania zmiany oprocentowania; ustalenie wysokości stopy bazowej na kolejne 6-miesięczne okresy kredytowania następować miało w dniach zmiany oprocentowania; zmiana wysokości stopy bazowej powodowała zmianę wysokości oprocentowania o taką samą liczbę punktów procentowych (§ 4 ust. 1).

Stopa procentowa ustalona we wskazany sposób obowiązywała od dnia, w którym dokonano zmiany; Bank zobowiązał się pisemnie zawiadomić kredytobiorcę oraz poręczycieli o zmianie oprocentowania przesyłając aktualny harmonogram spłat (§ 4 ust. 2).

Stopa oprocentowania zmieniona w związku ze zmianą wysokości odsetek maksymalnych, obowiązywała od dnia zmiany wysokości odsetek maksymalnych. Bank miał powiadamiać kredytobiorcę o zmianie tego oprocentowania w cyklicznej korespondencji kierowanej do kredytobiorcy (§ 4 ust 3).

Zmiana oprocentowania kredytu nie stanowiła zmiany umowy i nie wymagała aneksu (§ 4 ust. 4).

Od kredytu naliczane miały być odsetki od faktycznego zadłużenia kredytobiorcy, z zastrzeżeniem postanowień § 5 ust 8 i 9 umowy (§ 4 ust. 5).

Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty udzielonego kredytu w 384 równych ratach kapitałowo-odsetkowych w terminie do 10 dnia miesiąca (§ 5 ust. 1).

Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać ustalona po przeliczeniu kwoty wypłaconego kredytu na CHF, stosownie do postanowień umowy (§ 5 ust. 3).

Raty kredytu wraz z należnymi odsetkami płatne były w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość CHF, na rachunek kredytu nr (...) (§ 5 ust. 4).

Kwota wpłaty raty w złotych przeliczana miała być na CHF wg kursu sprzedaży obowiązującego w NBP na dzień przed datą wpływu środków do Banku (§ 5 ust. 5).

W przypadku wpłaty przed terminem wymagalności określonym w harmonogramie spłaty kwota spłaty księgowana była na nieoprocentowanym rachunku (§ 5 ust. 6).

Za czynności związane z obsługą kredytu, a zwłaszcza sporządzeniem zmian w harmonogramie spłat, a także za inne czynności wykonywane przez Bank na wniosek kredytobiorcy miały być pobierane opłaty zgodnie z obowiązującą tabelą opłat i prowizji Banku dla kredytów/pożyczek hipotecznych; tabela opłat i prowizji obowiązująca na dzień zawarcia umowy została przekazana kredytobiorcy wraz z egzemplarzem umowy kredytowej (§ 7).

Od niespłaconej w terminie raty kredytu Bank pobierał odsetki w wysokości dwukrotności aktualnej stopy oprocentowania standardowego dla tego kredytu (§ 9 ust. 2 i 3).

Zabezpieczenie kredytu stanowiły (§ 11 ust. 1):

a) hipoteka kaucyjna do wysokości 817.688,74 zł na kredytowanej nieruchomości,

b) weksel in blanco z wystawienia kredytobiorcy wraz z deklaracją wekslową,

c) cesja praw z polisy ubezpieczenia przedmiotu zabezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych,

d) wskazanie Banku jako pierwszego uposażonego z tytułu ubezpieczenia na życie kredytobiorcy potwierdzonego polisą nr (...) wystawioną przez (...) S.A., do wysokości całkowitego zadłużenia z tytułu umowy kredytu,

e) ubezpieczenie wkładu własnego w (...) S.A. ze składką opłaconą na 48 miesięcy, wysokość składki wynosiła 3,92 % kwoty ubezpieczonego wkładu własnego.

Umowa sporządzona została w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla Banku i kredytobiorców (§ 13 ust. 1).

Zmiany umowy mogły nastąpić za pisemną zgodą stron pod rygorem nieważności z wyłączeniem: zmiany harmonogramu spłaty, zmiany stopy oprocentowania, zmiany nru rachunku bankowego (§ 13 ust. 2).

Do spraw nieuregulowanych umową znajdowały zastosowanie postanowienia Regulaminu udzielania kredytów/pożyczek hipotecznych przez (...) S.A., który stanowił integralną część umowy, oraz przepisy prawa bankowego i kodeksu cywilnego (§ 13 ust. 3).

Kredytobiorca oświadczył, że przed zawarciem umowy doręczono mu Regulamin udzielania kredytów/pożyczek hipotecznych oraz informacyjny egzemplarz umowy; ponadto potwierdził fakt zapoznania się z tymi dokumentami i zgodził się na przestrzeganie ich postanowień.

/ dowód: umowa kredytu nr (...) z dnia 07.11.2007 r. – k. 30-32 i 121-123; Regulamin

udzielania kredytów/pożyczek hipotecznych przez (...) S.A. – k.

138-142 /

W celu podpisania umowy kredytu powódka ponownie zgłosiła się do biura pośrednictwa finansowego. Przeczytała umowę przed podpisaniem. Postanowienia umowy kredytu nie były negocjowane.

/ dowód: zeznania powódki B. Z. – e-protokół z dnia 23.09.2020 r., I Cps

10/20, 00:03:14-00:33:44 k. 591-593 /

W dniu 05.12.2014 r. strony umowy kredytu nr (...) zawarły aneks nr (...) do tej umowy, w którym postanowiły, że Bank umożliwia kredytobiorcy dokonywanie spłaty kredytu nominowanego do CHF także w walucie nominacji, tj. CHF, i udostępnia nieodpłatny rachunek bankowy nr (...) w Banku (...) S.A. do dokonywania spłat w CHF.

/ dowód: aneks nr (...) z dnia 05.12.2014 r. – k. 34 i 125 /

Kredyt udzielony powódce został uruchomiony w dniu 16.11.2007 r. w kwocie 408.844,37 PLN przeliczonej na 188.668,38 CHF po kursie 2,1670, obejmującej:

- wypłatę kwoty 398.934 PLN przeliczonej na 184.095,06 CHF,

- ubezpieczenie kredytu w kwocie 1.798,92 PLN,

- ubezpieczenie niskiego wkładu własnego w kwocie 4.906,13 PLN.

Pierwsza naliczona przez Bank rata kredytu wynosiła 772,51 CHF, kolejne – w okresie do dnia 10.05.2019 r.:

- 6 x 908,67 CHF,

- 6 x 912,03 CHF,

- 608,89 CHF,

- 5 x 851,03 CHF,

- 747,13 CHF,

- 5 x 673,84 CHF,

- 663,61 CHF,

- 5 x 658,45 CHF,

- 655,25 CHF,

- 5 x 653,15 CHF,

- 649,17 CHF,

- 6 x 647,10 CHF,

- 5 x 647,95 CHF,

- 639,26 CHF,

- 6 x 634,66 CHF,

- 5 x 642,83 CHF,

- 639,17 CHF,

- 5 x 637,21 CHF,

- 635,18 CHF,

- 5 x 634,07 CHF,

- 633,66 CHF,

- 6 x 633,30 CHF,

- 632,42 CHF,

- 5 x 631,81 CHF,

- 604,54 CHF,

- 5 x 578,70 CHF,

- 576,17 CHF,

- 6 x 574,65 CHF,

- 5 x 581,94 CHF,

- 581,53 CHF,

- 12 x 581,29 CHF,

- 11 x 581,92 CHF,

- 581,18 CHF,

- 5 x 580,73 CHF.

/ dowód: zaświadczenie z dnia 09.01.2019 r. – k. 35-40; potwierdzenie transakcji – k. 137;

harmonogramy – k. 237-248 /

Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego obowiązywało od 17.11.2007 r. do 30.11.2011 r. Składka w kwocie 3.205,32 PLN została wliczona do wysokości kredytu. Za okres od 01.12.2011 r. do 30.11.2014 r. została pobrana opłata w kwocie 2.299,99 PLN oraz za okres od 01.12.2014 r. do 30.11.2017 r. została pobrana opłata w kwocie 732,48 PLN.

Ubezpieczenie ustało 11.02.2016 r., wobec czego Bank dokonał proporcjonalnego zwrotu kwoty 439, 76 PLN za niewykorzystany okres, która została zaksięgowana na rachunku umowy pomniejszając zadłużenie.

/ dowód: aneks z dnia 01.12.2011 r. – k. 33 i 124; zaświadczenie z dnia 09.01.2019 r. – k. 35-

40 /

Dnia 10.05.2016 r. powódka złożyła za pośrednictwem pozwanego Banku wniosek u udzielenie wsparcia dla kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji finansowej.

Dnia 18.05.2016 r. (...) S.A. we W. oraz B. Z. zawarli umowę o udzielenie wsparcia w spłacie kredytu mieszkaniowego nr (...), której przedmiotem było udzielenie przez (...) wsparcia w kwocie 27.000 zł.

/ dowód: wniosek z załącznikami – k. 126-131; umowa z dnia 18.05.2016 r. – k. 132-136 /

Powódka uiściła na rzecz pozwanego Banku:

- w okresie od dnia 24.12.2007 r. do dnia 04.01.2019 r. – 297.949,94 zł (przeliczone przez Bank na 89.417,78 CHF), w tym:

- od 24.12.2007 r. do 02.03.2009 r. – 31.515,05 zł,

- od 25.03.2009 r. do 07.09.2010 r. – 38.370,10 zł,

- od 11.10.2010 r. do 04.01.2019 r. – 228.064,79 zł,

- w okresie od dnia 24.12.2007 r. do dnia 08.04.2019 r. – 304.669,94 zł (przeliczone przez Bank na 91.168,99 CHF).

/ dowód: zaświadczenie z dnia 09.01.2019 r. – k. 35-40; zaświadczenie z dnia 23.04.2019 r. – k.

249-251 /

Pismem z dnia 19.12.2017 r., doręczonym dnia 09.01.2018 r., działająca w imieniu powódki firma (...) S.A. skierowała do pozwanego Banku wezwanie do zapłaty:

- 88.099,38 zł tytułem nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych w wysokości wyższej niż powódka powinna świadczyć w okresie od dnia 16.01.2008 r. do dnia 10.10.2017 r. w związku z zawarciem w treści umowy nr (...) z dnia 07.11.2007 r. niedozwolonych postanowień umownych,

- 3.205,32 zł tytułem nienależnie pobranych środków na zwrot kosztów opłaty ubezpieczenia wkładu w trakcie trwania umowy kredytu nr (...) z dnia 07.11.2007 r.

Pismem z dnia 12.01.2018 r. pozwany poinformował, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia roszczenia. Zakwestionował stanowisko co do zawarcia w treści umowy kredytu klauzul niedozwolonych.

Pismem z dnia 24.04.2018 r., doręczonym dnia 27.04.2018 r., działająca w imieniu powódki firma (...) S.A. skierowała do pozwanego Banku reklamację dotyczącą umowy o kredyt nr (...) z dnia 07.11.2007 r. w związku z nieuzasadnioną odmową spełnienia świadczenia, w której wezwała pozwanego do zmiany stanowiska i zapłaty kwot 88.099,38 zł i 3.205,32 zł.

Pismem z dnia 11.05.2018 r. w odpowiedzi na reklamację pozwany podtrzymał odmówił uznania roszczenia powodów za zasadne.

/ dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 19.12.2017 r. – k. 53-58; pismo z dnia 12.10.2018 r. – k. 59-

64; reklamacja z dnia 24.04.2019 r. – k. 67; pismo z dnia 11.05.2018 r. – k. 68 /

Łączna suma rat kapitałowo-odsetkowych, jakie powódka zobowiązana byłaby uiścić na rzecz pozwanego Banku w okresie od 25.03.2009 r. do 04.01.2019 r. przy założeniu, że początkowe saldo kredytu wynoszące 408.844,37 zł nie uległo indeksacji kursem waluty CHF, kredyt jest oprocentowany według stawki i marży banku przewidzianych w umowie, kredyt podlegał spłacie z pominięciem indeksacji, wynosi 158.455,37 zł, a różnica pomiędzy tą sumą a sumą dokonanych przez powódkę spłat kredytu (nadpłata) wynosi 97.942,88 zł.

Łączna suma rat kapitałowo-odsetkowych, jakie powódka zobowiązana byłaby uiścić na rzecz pozwanego Banku w okresie od 25.03.2009 r. do 04.01.2019 r. przy założeniu, iż przeliczenia walut PLN/CHF na etapie wypłaty kredytu i na etapie spłaty poszczególnych rat dokonywane były według średniego kursu NBP, oraz utrzymaniu pozostałych postanowień umowy w mocy, wynosi:

- w wariancie przeliczenia sumy kredytu w PLN na CHF wg kursu z dnia zawarcia umowy –

252.345,34 zł,

- w wariancie przeliczenia sumy kredytu w PLN na CHF wg kursu z dnia uruchomienia kredytu – 246.009,93 zł,

a różnica pomiędzy wskazanymi kwotami a sumą dokonanych przez powódkę spłat kredytu (nadpłata) wynosi odpowiednio:

- 4.052,91 zł,

- 10.388,32 zł.

/ dowód: opinia biegłego z zakresu bankowości T. K. z dnia 18.08.2021 r. i z

dnia 28.12.2021 r. – k. 647-672 i 712-760 /

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługuje na uwzględnienie prawie w całości.

Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego sprawy na podstawie materiału dowodowego obejmującego przedłożone przez strony dokumenty dotyczące przedmiotu i treści łączącego strony stosunku kredytowego, a także zeznania powódki. Świadek M. B. kojarzyła osobę powódki jako klientkę, którą obsługiwała, nie pamiętała natomiast okoliczności tej konkretnej transakcji. Jej zeznania wskazały jedynie na pewne ogólne reguły stosowane przez nią jako pośrednika kredytowego. Podobnie świadek J. P. (poprzednio C.) wskazała na ogólne zasady postępowania, przy czym nie uczestniczyła ona w obsłudze powódki, podpisała umowę kredytową jako pełnomocnik Banku.

Zbędne było prowadzenie dowodu z opinii biegłego zawnioskowanego przez pozwanego w pkcie V odpowiedzi na pozew (art. 235 ² § 1 pkt 2 kpc), jako że pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia były okoliczności zgłaszane tamże przez pozwanego. Wniosek dowodowy zmierzał do wykazania relacji kursów pozwanego Banku do kursów innych banków, oceny kryteriów ustalania kursów, stosowania się do wewnętrznych regulacji i obowiązujących przepisów, a także ustalenia, czy Bank miał możliwość stosowania jednego rodzaju kursu do uruchomienia kredytu i jego spłaty. Tzw. „rynkowy” charakter kursów Banku nie ma żadnego znaczenia, jeżeli nie został opisany w umowie kredytu, nie ma też znaczenia, jak wyglądała sytuacja w innych bankach, albowiem w procesie cywilnym ocenia się konkretny stosunek prawny pomiędzy konkretnymi stronami. Porównanie kursu kupna pozwanego Banku do kursu kupna NBP nie wymaga w ogóle wiedzy specjalnej, wystarczy przedstawienie odpowiedniej tabeli. To, czy Bank stosował się do wewnętrznych regulacji i obowiązujących przepisów, również nie należy do materii opiniowania, jako że nie stanowi wiedzy specjalnej, tylko element oceny prawnej, należącej wyłącznie do Sądu. Wewnętrzne regulacje i dokumenty Banku, jeżeli nie zostały przez obie strony zgodnie powiązane z umową kredytu, pozbawione są znaczenia. Natomiast na pytanie, czy Bank mógł stosować jeden kurs do uruchomienia kredytu i jego spłaty, należy odpowiedzieć, że oczywiście tak, jako że nie obowiązuje żaden przepis prawa, który by tego zakazywał.

Po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa powódka zażądała zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz pozwanego Banku w wykonaniu nieważnej w jej ocenie umowy kredytu nominowanego do CHF nr (...) z dnia 07.11.2007 r. oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego mającego znajdować źródło w tejże umowie.

Ocena zasadności roszczenia powódki uzależniona jest zatem od przesądzenia kwestii ważności umowy kredytu. Powódka zakwestionowała tę umowę, powołując się na jej sprzeczność z przepisami prawa bankowego oraz zawarcie w treści umowy postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 385 ¹ i nast. kc.

Uprawnione jest stanowisko powódki co do zawarcia w treści umowy z dnia 07.11.2007 r. niedozwolonych postanowień umownych w zakresie odnoszącym się do indeksacji kredytu do waluty CHF, co skutkowało nieważnością tejże umowy.

Powódka zawarła z pozwanym umowę kredytu typu indeksowanego (waloryzowanego) do waluty CHF opiewającego na kwotę 408.344,37 zł. Stosownie do postanowień umowy kwota kredytu w CHF miała zostać określona według kursu kupna tej waluty zgodnie z „Tabelą kursów” obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia kredytu lub transzy kredytu. Stosowany do przeliczenia walut przy wypłacie kredytu kurs CHF został ustalony jednostronnie według Tabeli kursów obowiązującej w Banku. Z kolei spłata rat kapitałowo-odsetkowych miała być dokonywana w złotych, po uprzednim przeliczeniu rat kapitałowo-odsetkowych według kursu sprzedaży NBP, ogłaszanego dzień przed wpłatą środków.

Wobec powyższego w chwili zawarcia umowy kwota kredytu będąca podstawą wyliczenia rat nie została ściśle oznaczona. Docelowa suma kredytu w CHF miała dopiero wynikać z harmonogramu spłat. Uruchomienie kredytu miało nastąpić jednorazowo po spełnieniu kilku warunków formalnych. Aczkolwiek warunki te mogły być spełnione przez kredytobiorcę dość szybko, nawet tego samego dnia lub w ciągu kilku dni, to jednak w chwili zawarcia umowy nie można było jednak jednoznacznie ustalić daty, w jakiej uruchomienie kredytu miało nastąpić. Co więcej, nie można było uczynić tego w chwili złożenia dyspozycji uruchomienia kredytu, jako że Bank mógł uruchomić kredyt w ciągu 5 dni roboczych od dnia spełnienia ostatniego warunku, czyli w praktyce od dnia złożenia dyspozycji wypłaty.

Pozwany w toku procesu w żaden sposób nie wyjaśnił ani nawet nie próbował wyjaśnić, dlaczego nie było możliwe dokonanie jednoznacznego i wiążącego przeliczenia PLN na CHF w dniu zawarcia umowy kredytu i według – uzgodnionego przez strony – kursu z tego dnia. Nic nie stało na przeszkodzie, aby w umowie kredytu dokonać przeliczenia waluty według określonego kursu, w szczególności średniego kursu NBP, albo jakiegokolwiek innego kursu – uzgodnionego z powódką.

Umowa kredytu z dnia 07.11.2007 r. pozostawiała Bankowi swobodę w zakresie wyrażenia

w CHF kwoty kredytu oddanej do dyspozycji kredytobiorcy, a w konsekwencji wysokości rat spłaty kredytu. Zapis o przeliczeniu sumy kredytu na CHF według kursu z dnia uruchomienia kredytu (transzy) jest zapisem pochodzącym od Banku, a nie od powódki. Nie było to z pewnością postanowienie indywidualnie uzgodnione, jako że pochodzi z wzorca umownego. Sama umowa została opracowana w centrali Banku i przekazana do podpisania obsługującemu powódkę pośrednikowi kredytowemu. Z zeznań świadków wynika, że nie było możliwości negocjacji postanowień umownych.

W umowie kredytu nie został również szczegółowo opisany mechanizm ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF. Metoda kształtowania kursu nie została uzgodniona w ramach indywidualnej, jednostkowej umowy. Stosowanie w ogóle do jakichkolwiek przeliczeń kursu ustalanego przez Bank – bez jednoznacznego i pełnego przedstawienia w umowie kredytu metody wyliczania tego kursu poddającej się weryfikacji – może być traktowane jako niedozwolone postanowienie umowne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy kredytobiorcy. Miernik waloryzacji stosowany do przeliczenia świadczenia pieniężnego winien mieć charakter obiektywny, niezależny od woli jednej ze stron. Natomiast mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, pozostawiający bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22.01.2016 r., I CSK 149/14, OSNC 2016/11/134; z dnia 13.12.2018 r., V CSK 559/17), inaczej mówiąc jest nieuczciwy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.02.2019 r., II CSK 19/18). Ponadto, zastosowanie innego kursu dla przeliczenia kredytu uruchamianego – kursu kupna oraz innego kursu dla przeliczenia kredytu spłacanego – kursu sprzedaży prowadzi do uzyskania przez bank dodatkowej korzyści finansowej wynikłej z różnicy między tymi kursami. Na tym polega istota tzw. spreadu walutowego.

Zakładając przeliczenie walut PLN/CHF wg średniego kursu NBP, zobowiązanie powódki (408.845 zł) wyniosłoby:

- według kursu z dnia złożenia wniosku kredytowego – 17.10.2007 r. – 2,2136 = 184.696,87 CHF;

- według kursu z dnia zawarcia umowy kredytu – 07.11.2007 r. – 2,1823 = 187.345,92 CHF;

- według kursu z dnia uruchomienia kredytu – 16.11.2007 r. – 2,2385 = 182.642,39 CHF.

W każdym wypadku zobowiązanie powódki byłoby wyraźnie niższe od zobowiązania oznaczonego ostatecznie przez pozwanego (188.668,38 CHF). Stosując swój kurs kupna – niższy od kursu średniego NBP – Bank spowodował zwiększenie zobowiązania kredytobiorcy wyrażonego w walucie waloryzacji o 1.000-6.000 CHF.

Umowa nie zawiera przy tym żadnego mechanizmu chroniącego kredytobiorcę przed zaburzeniem równowagi kontraktowej na skutek zmian kursów.

Następnie należy zwrócić uwagę na wskazywane przez Bank wartości dokonanej już spłaty kredytu. Z zaświadczenia Banku z dnia 09.01.2019 r. (k. 36-40) wynika, że w okresie od dnia 24.12.2007 r. do 09.01.2019 r. powódka spłaciła 297.949,94 zł, co ma odpowiadać kwocie 89.421,78 CHF. Z zaświadczenia Banku z dnia 23.04.2019 r. (k. 249-251) wynika z kolei, że w okresie od dnia 24.12.2007 r. do dnia 23.04.2019 r. powódka spłaciła 304.669,94 zł, co ma odpowiadać kwocie 91.168,99 CHF. Odnosząc to do wysokości zobowiązania kredytowego, można zauważyć, że spłata wyrażona w złotych polskich stanowi odpowiednio 72,88 % i 74,52 % nominalnej kwoty kapitału kredytu (408.844,37 zł), natomiast spłata wyrażona we frankach szwajcarskich stanowi już tylko odpowiednio 47,40 % i 48,32 % salda kredytu ustalonego przez Bank po uruchomieniu kredytu (188.668,38 CHF). Zestawienia te wskazują, że zastosowanie podwójnej indeksacji na etapie wypłaty kredytu oraz na etapie jego spłaty według różnych kursów doprowadziło do zawyżenia salda kredytu i zaburzenia równowagi kontraktowej. Wymiar już dokonanej spłaty w walucie kredytu (spłaty) oraz w walucie waloryzacji powinien być w miarę zbliżony, tymczasem ww. różnice są wyraźne i na niekorzyść powódki.

Powyższe wyliczenia dokonane zostały jedynie szacunkowo, dla zobrazowania określonej tendencji, jednak już choćby takie pobieżne szacunki wskazują, że umowa kredytu z dnia 07.11.2007 r. z uwagi na zastosowany mechanizm indeksacyjny prowadzi do skutków dla powódki rażąco niekorzystnych. Przyjęte w umowie warunki indeksacji skutkują nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków stron umowy na niekorzyść powodów, powodującą niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej oraz ich nierzetelne traktowanie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 03.02.2006 r., I CK 297/05; z dnia 29.08.2013 r., I CSK 660/12; z dnia 30.09.2015 r., I CSK 800/14; z dnia 27.11.2015 r., I CSK 945/14; z dnia 15.01.2016 r., I CSK 125/15, OSNC-ZD 2017/1/9).

Z uwagi na zastosowanie kursu kupna (niższego) do przeliczenia kredytu wypłaconego oraz kursu sprzedaży (wyższego) do spłaty kredytu, zobowiązanie kredytobiorcy staje się wyższe już w dniu wypłaty, gdyby kredyt miał zostać od razu spłacony. Suma kapitału w PLN do spłaty jest w takim przypadku z założenia wyższa od sumy kapitału udostępnionego.

Zastosowanie różnego kursu w zależności od tego, czy przeliczenie dotyczy wypłaconego kredytu czy też wysokości raty w dniu przewidzianym w harmonogramie lub dniu wpłaty należy uznać za naruszające interes konsumenta w sposób rażący, a niezależnie od tego za postanowienie umowne dotknięte sprzecznością z zasadami współżycia społecznego na zasadach ogólnych, a w konsekwencji nieważnością w rozumieniu art. 58 § 2 kc. Na potrzeby indeksacji kredytu do waluty obcej należało przyjąć kurs ustalany według tej samej jednolitej metody – albo każdorazowo kurs kupna, albo każdorazowo kurs sprzedaży albo jakąś postać kursu uśrednionego lub kursu niezależnego od stron umowy, np. kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski. Rozbieżność stosowanych kursów stanowi korzyść wyłącznie dla banku udzielającego kredytu, a nie dla kredytobiorcy będącego konsumentem. Sytuacje tego rodzaju legły zresztą u podstaw dokonania nowelizacji prawa bankowego ustawą z dnia 26.07.2011 r., tzw. antyspreadową. Nie ma przy tym znaczenia zastosowanie do przeliczenia

rat kursu sprzedaży NBP.

Trzeba przypomnieć, iż dla oceny abuzywności postanowień umownych miarodajna jest chwila zawarcia umowy (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20.06.2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2).

Indeksacja kredytu nie została indywidualnie uzgodniona. We wniosku kredytowym powódka wskazała, że wnosi o przyznanie kredytu w kwocie 398.934,60 zł do wypłaty, a 408.845 zł łącznie z prowizjami i opłatami (składkami ubezpieczeniowymi). To, że kredyt miał być wyrażony ostatecznie w walucie CHF, wynika z samego formularza pochodzącego od Banku. Złożenie wniosku kredytowego o określonej treści nie jest przy tym tożsame z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umowy kredytu.

Nie może też mieć decydującego znaczenia podpisanie przez powódkę – na formularzu Banku – oświadczenia o ryzyku walutowym i ryzyku zmiany stopy procentowej, a także oświadczenia o wyborze oferty kredytu indeksowanego (nominowanego, jak to określa pozwany). Możliwość samej zmiany kursu waluty jest oczywista, natomiast powódka nie wyraziła swobodnie zgody na stosowanie kursów ustalanych przez Bank. Nie można też przyjąć, że ryzyko kursowe, immanentnie związane z istotą kredytu typu indeksowanego, zostało kredytobiorcy jednoznacznie, precyzyjnie i wyczerpująco przedstawione.

W ogóle nietrafne jest powoływanie się na „wybór” czy też „odrzucenie” „oferty” kredytu indeksowanego. Sporządzenie przez pracownika banku lub pośrednika kredytowego symulacji kredytu czy też wstępne sprawdzenie zdolności kredytowej nie jest złożeniem oferty. Analitycy pozwanego Banku ocenili konkretny wniosek kredytowy powódki i wydali akceptację dla kredytu indeksowanego. Świadome dokonanie wyboru byłoby możliwe dopiero wówczas, gdyby po zweryfikowaniu wniosku i zdolności kredytowej wnioskującej przedstawiono dwie konkretne propozycje z konkretnymi warunkami (kwota kredytu, oprocentowanie, wysokość raty, itp.) i wówczas dokonałaby ona wyboru.

Z kolei na indywidualne uzgodnienie wskazywałoby przesłanie powódce projektu umowy ze wskazaniem, żeby się z nią zapoznała i przedstawiła swoje uwagi i ewentualnie proponowane zmiany.

Wadliwe klauzule przeliczeniowe podlegają pominięciu – art. 385 ¹ § 1 i 2 kc. Jeżeli jednak dotyczą głównych świadczeń stron, umowa bez uwzględnienia tychże klauzul nie może być w ogóle wykonywana, co z kolei oznacza, iż jest ona nieważna na podstawie art. 58 § 1 kc. W aktualnym orzecznictwie sądowym przyjmowane jest stanowisko, iż klauzula indeksacyjna dotyczy głównego świadczenia stron umowy kredytu w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 kc (zob. wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 11.12.2019 r., V CSK 382/18; z dnia 30.09.2020 r., I CSK 556/18).

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Skoro w samej umowie kredytu nie została wiążąco wskazana suma kredytu w CHF, będąca podstawą wyliczenia rat, czyli umowa kredytu pozostawiała bankowi swobodę w zakresie wyrażenia w CHF kwoty kredytu oddanej do dyspozycji kredytobiorcy, a w konsekwencji wysokości rat spłaty kredytu, to znaczy że umowa ta wadliwie określała zobowiązanie kredytobiorcy do zwrotu otrzymanej sumy, a przez to nie zawierała prawidłowo oznaczonych wszystkich niezbędnych elementów umowy kredytu przewidzianych w art. 69 ust. 1 prawa bankowego. To zaś uzasadnia stwierdzenie nieważności tej umowy.

Co do zasady samo przeliczenie kredytu wyrażonego nominalnie w złotych polskich według oznaczonego kursu waluty obcej można uznać za dopuszczalne i zgodne z ustawą. Według art. 358 ¹ § 2 kc strony umowy, w szczególności umowy kredytu, mogą zastrzec, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego miernika wartości (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25.03.2011 r., IV CSK 377/10; z dnia 18.05.2016 r., V CSK 88/16; z dnia 08.12.2006 r., V CSK 339/06). Tenże miernik może być rozumiany jako wskaźnik w ogóle mający inny charakter albo jako waluta obca w stosunku do waluty zobowiązania – skoro ustawodawca dopuszcza miernik waloryzacji inny niż pieniądz, to znaczy, że dopuszcza także inny pieniądz (walutę) niż pieniądz polski (waluta polska). Świadczenie pieniężne może zatem zostać zwaloryzowane według przewidzianego w umowie kryterium – przeciętnego wynagrodzenia, stopy inflacji, kursu złota, średniej ceny zboża albo jakichkolwiek innego wskaźnika gospodarczego, a także przeliczenie świadczenia pieniężnego wyrażonego nominalnie w złotych polskich może nastąpić według kursu innej waluty. Indeksacja kredytu do waluty obcej jest postacią takiej właśnie waloryzacji umownej. Waloryzacja świadczenia pieniężnego zmierza do urealnienia jego wartości poprzez odwołanie do obiektywnych, niezależnych od stron transakcji kryteriów. Także w przypadku umów kredytu takie urealnienie może znaleźć zastosowanie. Waloryzacja kwoty nominalnej kredytu jest niezależna od ustaleń dotyczących odsetek umownych (kapitałowych), które w przypadku umowy kredytu stanowią wynagrodzenie banku za wykorzystanie przez kredytobiorcę udostępnionych mu środków pieniężnych, w przeciwieństwie do odsetek za opóźnienie pełniących właśnie funkcję waloryzacyjną obok funkcji represyjnej.

Regulacje dotyczące kredytu indeksowanego do waluty obcej zostały wprowadzone do art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 pr. bank. z dniem 26.08.2011 r. na mocy ustawy z dnia 26.07.2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe i niektórych innych ustaw (tzw. ustawy antyspreadowej). Nie oznacza to jednak, iż przed tą datą zawarcie umowy kredytu tego rodzaju było niedopuszczalne. Przeciwnie, możliwość zawarcia umowy kredytu zawierającej tego rodzaju postanowienia mieściła się w ramach ogólnej swobody kontaktowania przewidzianej w art. 353 ¹ kc (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29.04.2015 r., V CSK 445/14; z dnia 22.01.2016 r., I CSK 1049/14).

Jednakże prawidłowa, dopuszczalna i zgodna z prawem waloryzacja świadczenia wymagałaby jednoznacznego, precyzyjnego oznaczenia miernika waloryzacji przewidzianego w treści umowy. Oznacza to, że przeliczenie sumy kredytu w PLN na CHF musiałoby zostać dokonane od razu, według uzgodnionego przez strony kursu, nie zaś odroczone w czasie na dzień nieznany w chwili zawarcia umowy i pozostawione swobodzie Banku.

Nie ma żadnego znaczenia, czy kurs ustalany przez pozwanego miał tzw. „rynkowy” charakter, jeżeli nie został opisany w umowie kredytu; nie ma też znaczenia, jak wyglądała sytuacja w innych bankach, albowiem w procesie cywilnym ocenia się konkretny stosunek prawny pomiędzy konkretnymi stronami. Wbrew stanowisku pozwanego nie ma też podstaw do przyjęcia, że musiał stosować dwa różne kursy dla różnych operacji. Wreszcie nieistotne są źródła, z jakich pozwany pozyskiwał środki na sfinansowanie akcji kredytowej.

Treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18.11.2021 r., C-212/20).

W świetle aktualnego orzecznictwa nie powinno budzić wątpliwości, iż postanowienia wprowadzające mechanizm indeksacyjny mają charakter niedozwolony, uznaje się bowiem, iż określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11.12.2019 r. V CSK 382/18; z dnia 30.09.2020 r., I CSK 556/18; z dnia 02.06.2021 r., I CSKP 55/21).

Nie ma przy tym możliwości oddzielenia klauzuli kursowej (czyli ściśle rodzaju stosowanych kursów) od samej klauzuli indeksacyjnej, bowiem są one powiązane między sobą, a także z pozostałymi postanowieniami umowy. Umowa dotyczyła kredytu indeksowanego, dodatkowo jej istotnym elementem było też oprocentowanie bazujące na wskaźniku odnoszącym się do waluty CHF.

Konsekwencją powyższych wadliwości jest eliminacja postanowień indeksacyjnych, prowadząca do upadku umowy kredytu w całości.

W aktualnym orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że art. 385 ¹ § 2 k.c. wyłącza

stosowanie art. 58 § 3 k.c., co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia indeksacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.11.2019 r., II CSK 483/18). W takiej sytuacji co do zasady wykluczona jest możliwość zmiany przez sąd treści nieuczciwych warunków zawartych w umowie. Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej mają mieć charakter sankcyjny, co oznacza osiągnięcie skutku zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów zawierających umowy z konsumentami do zamieszczania w umowach z nimi nieuczciwych postanowień umownych. Skutek ten nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby umowa mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez wprowadzenie do umowy warunków uczciwych. Kontrahent konsumenta niczym by bowiem nie ryzykował, narzucając nieuczciwe postanowienia umowne, skoro mógłby liczyć na to, że sąd uzupełni umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które powinny być przez niego zaproponowane od razu. W konsekwencji zastąpienie przez sąd klauzul abuzywnych np. kursem średnim waluty obcej z dnia wymagalności roszczenia ogłaszanym przez NBP, należy wykluczyć, jako sprzeczne z celem założonym w art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady nr 93/13/EWG z dnia 05.04.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.07.2021 r., V CSKP 49/21). Ryzyko przedsiębiorcy stosującego abuzywne klauzule byłoby bowiem w razie ich eliminacji ze stosunku umownego niewielkie i nie zniechęcałoby przedsiębiorców do stosowania nieuczciwych klauzul w przyszłości (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.02.2022 r., II CSKP 975/22). Jeżeli sąd krajowy uzna, że zgodnie z odpowiednimi przepisami obowiązującego prawa utrzymanie w mocy umowy bez zawartych w niej nieuczciwych postanowień nie jest możliwe, art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że ta umowa nie może dalej obowiązywać bez takich warunków i wtedy sąd powinien orzec jej unieważnienie (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 03.10.2019 r., C-260/18). Wola konsumenta, który uważa, iż stwierdzenie nieważności całej umowy nie jest dla niego niekorzystne, przeważa nad wdrożeniem systemu ochrony, takiego jak zastąpienie nieuczciwego postanowienia i utrzymanie umowy w mocy (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 03.10.2019 r. C-260/18).

Reasumując powyższe, usprawiedliwione jest stanowisko powódki co do nieważności umowy kredytu nr (...) z dnia 07.11.2007 r.

Zgodnie z art. 189 kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.

Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa może zostać uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje. Pierwsza z tych przesłanek warunkuje określony skutek tego powództwa, decydując o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.06.2001 r., II CKN 898/00).

Interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc oznacza potrzebę prawną, wynikającą z sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się powód. Może wynikać z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda lub zmierzać do zapobieżenia temu zagrożeniu. Interes prawny występuje także wtedy, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, mająca charakter obiektywny. Powód musi udowodnić, że ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalnie stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego praw przez definitywne zakończenie istniejącego między stronami sporu lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu w przyszłości takiego sporu, tj. obiektywnie odpadnie podstawa jego powstania. Takie cechy roszczenia o ustalenie z art. 189 kpc są utrwalone w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 30.10.1990 r., I CR 649/90; z dnia 08.05.2000 r., V CKN 29/00; z dnia 04.10.2001 r., I CKN 425/00; z dnia 01.04.2004 r., II CK 125/03; z dnia 18.06.2009 r., II CSK 33/09; z dnia 18.03.2011 r., III CSK 127/10; z dnia 09.02.2012 r., III CSK 181/11, OSNC 2012/7-8/101; z dnia 14.03.2012 r., II CSK 252/11; z dnia 29.03.2012 r., I CSK 325/11; z dnia 19.09.2013 r., I CSK 727/12). Inaczej mówiąc, przez interes prawny w procesie cywilnym należy rozumieć obiektywną w świetle obowiązujących przepisów prawnych, to jest wywołaną rzeczywistym narażeniem lub zagrożeniem określonej sfery prawnej, potrzebę uzyskania określonej treści wyroku (T. Rowiński, Interes prawny w procesie cywilnym i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1971, s. 26).

Osoba zainteresowana może dochodzić roszczenia o ustalenie, jeśli nie może uzyskać jakiejkolwiek innej ochrony, w jakikolwiek inny sposób, niż poprzez uzyskanie i przedłożenie wyroku ustalającego istnienie lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. O istnieniu interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc decyduje faktyczna, konkretna potrzeba ustalenia. Potrzeba ta zaś niewątpliwie występuje wówczas, kiedy ustalenie prowadzi do definitywnego rozwiązania problemów powoda i chroni jego również na przyszłość przed posunięciami strony przeciwnej.

Biorąc pod uwagę fakt, iż umowa kredytu nr (...) zawarta na okres 384 miesięcy, czyli od dnia 07.11.2007 r. do dnia 07.11.2039 r., należy uznać, że niepewność sytuacji prawnej powódki została dostatecznie uzasadniona i wymaga wiążącego rozstrzygnięcia. Ustalenie nieistnienia stosunku kredytu wobec nieważności umowy kredytu zwalnia powódkę z obowiązku dalszego uiszczania kolejnych rat kredytu i otwiera drogę do rozliczenia kredytu.

Sąd ustalił zatem (pkt I sentencji), że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny kredytu

wynikający z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) zawartej w dniu 07.11.2007 r.

Zgodnie z art. 405 kc w zw. z art. 410 § 1 kc, kto spełnił świadczenie nienależne, obowiązany

jest do jego zwrotu. Zgodnie zaś z art. 410 § 2 kc świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

W konsekwencji stwierdzenia nieważności umowy kredytu powódka może domagać się zwrotu świadczenia nienależnie spełnionego w wykonaniu tejże umowy, tj. zwrotu kwot przekazanych pozwanemu tytułem spłaty kredytu. Powódka ograniczyła to żądanie do okresu od dnia 25.03.2009 r. Jak wynika z zaświadczeń pozwanego Banku, we wskazanym okresie powódka spłaciła 266.434,89 zł, może zatem domagać się zwrotu niższej kwoty 237.596,43 zł (9.531,64 zł + 228.064,79 zł). Wobec nieważności umowy kredytu nienależnym świadczeniem pozostają również wszystkie prowizje, opłaty, składki ubezpieczenia, itp. płatności. Powódka może zatem domagać się także zwrotu składki ubezpieczenia (...) w kwocie 2.592,71 zł.

Łącznie zatem powódka może domagać się zasądzenia od pozwanego 240.189,14 zł.

Za nietrafny należy uznać zarzut przedawnienia roszczenia. Ponieważ zobowiązanie do zwrotu świadczenia nienależnego jest zobowiązaniem bezterminowym, którego wymagalność zależy od wezwania do zapłaty, zastosowanie znajduje art. 120 kc, zgodnie z którym, jeżeli wymagalność zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Należy zatem rozważyć, kiedy powódka mogła najwcześniej skierować do pozwanego wezwanie do zapłaty. W ocenie Sądu Okręgowego stan taki zaistniał wówczas, gdy pojawiły się w opinii publicznej, w prasie, itp. szerzej prezentowane poglądy co do możliwych wadliwości umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do CHF, czy też po wejściu w życie ustawy antyspreadowej, a zatem około 2011 r. W takim wypadku do dnia wniesienia pozwu nie minął okres 10 lat. Termin przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta wobec przedsiębiorcy opartych na postanowieniach nieuczciwych rozpoczyna swój bieg od chwili, gdy powziął on wiedzę co do nieuczciwego charakteru warunków umownych (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z dnia 09.07.2020 r., C-698/18 i C-699/18; z dnia 22.04.2021 r., C-485/19), albo w chwili, kiedy umowa stała się trwale bezskuteczna, czyli kiedy konsument stanowczo wyraził wolę jej unieważnienia (zob. uchwałę składu Sądu Najwyższego z dnia 07.05.2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021/9/56). Można jeszcze dodać, iż według niektórych prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie poglądów nawet sama spłata pożyczki lub kredytu nie jest świadczeniem okresowym, gdyż spłacający spełnia jedno z góry oznaczone świadczenie tworzące jedną całość, ale tylko rozłożone w czasie, nie zaś szereg świadczeń równorzędnych (zob. B. Kordasiewicz w: System Prawa Cywilnego. Tom 2. Prawo cywilne – część ogólna, W-wa 2002, s. 548-549; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10.09.1970 r., I CR 329/70, PUG 70/12, oraz z dnia 02.10.1998 r., III CKN 578/98; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 17.01.2018 r., I ACa 705/17). Skoro spłata kredytu nie jest świadczeniem okresowym, to rozliczenie tej spłaty w wyniku stwierdzenia nieważności umowy tym bardziej nie może mieć takiego charakteru. Z tych przyczyn roszczenie kredytobiorcy przedawnia się w ogólnym sześcio- lub wcześniej dziesięcioletnim terminie przewidzianym w art. 118 kc – z uwzględnieniem dyspozycji art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13.04.2018 r. o zmianie kodeksu cywilnego. Nie może być zatem mowy o przedawnieniu roszczenia o świadczenie. Z kolei roszczenie o ustalenie w ogóle nie podlega przedawnieniu. Żądanie ustalenia nieważności umowy jest roszczeniem w znaczeniu prawnoprocesowym, a nie materialnym. Przedawnienie w rozumieniu art. 117 § 1 i 2 kc dotyczy natomiast roszczeń materialnoprawnych, czyli takich praw podmiotowych, które polegają na możliwości żądania od innej osoby określonego zachowania (najczęściej spełnienia określonego świadczenia). Strona umowy dochodząca ustalenia jej nieważności niczego nie żąda od strony przeciwnej. Przedawnienie oznacza, iż dłużnik może – po upływie jego terminu – uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Pozwany w sprawie o ustalenie nieważności umowy nie ma się od czego uchylić, bo nie jest obowiązany niczego spełniać ani zaspokajać. Strona umowy może wystąpić o ustalenie jej nieważności, o ile posiada interes prawny, w każdym czasie w trakcie trwania umowy.

Zobowiązanie do zwrotu świadczenia nienależnego należy do tzw. zobowiązań bezterminowych, w których termin spełnienia świadczenia nie jest z góry oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, wobec czego spełnienie winno nastąpić niezwłocznie po wezwaniu do wykonania zgodnie z art. 455 kc. Niezwłoczne spełnienie świadczenia pieniężnego w rozumieniu art. 455 kc oznacza z reguły spełnienie go w terminie 14 dni (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1991 r., II CR 623/90; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20.03.2012 r., I ACa 191/11).

Odsetki za opóźnienie w zapłacie sumy 240.189,14 zł przypadają powódce:

- od kwoty 90.692,09 zł – zgodnie z żądaniem od dnia 09.02.2018 r. – pozwany został wezwany do zapłaty pismem z dnia 19.12.2007 r., otrzymanym 09.01.2018 r., zatem pozostaje w opóźnieniu od dnia 24.01.2018 r., zaś powódka zażądała odsetek od daty późniejszej,

- od kwoty 13.717,48 zł – od dnia 23.04.2019 r., tj. po upływie 14 dni od doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (08.04.2019 r. – k. 73), co stanowiło skuteczne wezwanie do zapłaty,

- od kwoty 135.779,57 zł – od dnia 24.10.2020 r., tj. po upływie 14 dni od doręczenia pozwanemu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa (09.10.2020 r. – k. 596).

Sąd zasądził zatem (pkt II sentencji) od pozwanego na rzecz powódki 240.189,14 zł wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 90.692.09 zł – od dnia 09.02.2018 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 13.717,48 zł – od dnia 23.04.2019 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 60.451,37 zł – od dnia 15.07.2021 r. do dnia zapłaty.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut potrącenia. Po pierwsze, w związku z nieważnością umowy kredytu pozwany mógłby domagać się od powódki co najwyżej 398.934 zł, czyli sumy wypłaconej na rzecz powódki lub na jej potrzeby, nie zaś kwot zachowanych dla siebie lub przekazanych innym podmiotom tytułem składek, opłat, prowizji, itp., jako że nie były one świadczeniem spełnionym na rzecz powódki. Po drugie, niezależnie od istnienia po stronie powódki obowiązku zwrotu świadczenia otrzymanego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, obowiązek ten nie stał się jeszcze wymagalny. Pozwany nie wezwał powódki skutecznie do zwrotu tego świadczenia, a – stosownie do przywołanego już art. 455 kc – dopiero wezwanie do zapłaty wyznaczyłoby termin spełnienia świadczenia, a przez to jego wymagalność.

W pozostałym zakresie (dotyczącym wyłącznie części żądanych odsetek) powództwo jako nieusprawiedliwione podlegało oddaleniu.

Wobec uwzględnienia powództwa co do zasądzenia należności głównej oraz co do ustalenia powódkę należy uznać za wygrywającą sprawę w całości – art. 100 zd. drugie kpc, co uzasadnia przyznanie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu obejmujących: opłatę sądową od pozwu – 1.000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 6 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (wg pierwotnej wartości przedmiotu sporu dla żądania głównego) – 5.400 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł oraz zaliczkę na poczet kosztów opinii – 2.000 zł, tj. łącznie 8.417 zł.

Mając powyższe na uwadze, Sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku.