Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

T. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) z/s w B., wniósł pozew przeciwko (...) S.A. w S. o zapłatę kwoty 2740 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19.04.2024r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, w związku z kolizją drogową z dnia 8.03.2024r., której sprawca ubezpieczony był u strony pozwanej od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Podał, że w związku z likwidacją szkody w swoim pojeździe, poszkodowany w okresie od 13.03 do 2.04.2024r. (20 dni) wynajął od powoda samochód zastępczy, uzgadniając stawkę dobową za najem w wysokości 200 zł netto, co odpowiadało cenom rynkowym. Powód podał, że nabył wierzytelność na podstawie umowy cesji. W niniejszej sprawie powód dochodził różnicy pomiędzy kwotą, wynikającą z wystawionej faktury za najem pojazdu, a kwotą wypłaconą dotychczas z tego tytułu przez pozwanego po zweryfikowaniu stawki dobowej najmu do kwoty 109 zł (brutto).

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Podniosła, że zaproponowała poszkodowanej bezgotówkowy najem pojazdu zastępczego od współpracującego z pozwaną podmiotu, wg niższej stawki (109 zł brutto za dobę). Poszkodowana nie skorzystała z tej oferty i wynajęła pojazd za cenę przewyższającą ofertę pozwanej, czym doprowadziła do nieuzasadnionej eskalacji rozmiaru szkody.

Stan faktyczny:

W dniu 8.03.2024r. w kolizji drogowej uszkodzony został samochód marki F. (...) nr rej. (...), będący własnością E. R.. Pozwany był ubezpieczycielem sprawcy wypadku z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Na czas likwidacji szkody, poszkodowana wynajęła od powoda samochód zastępczy marki (...), z którego korzystała w okresie od 13.03. do 2.04.2024r. (20 dni) po stawce 200 zł netto za dobę.

Bezsporne.

Sąd ustalił:

Szkoda została zgłoszona w dniu 8.03.2024r. stronie pozwanej, jako ubezpieczycielowi sprawcy wypadku z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. W odpowiedzi, wysłanej na adres pozwanej (...) , strona pozwana potwierdziła otrzymanie zawiadomienia o szkodzie i wysłała na w.w. adres informację możliwości organizacji i warunkach najmu pojazdu zastępczego dla poszkodowanej wraz z pokryciem jego kosztów. Jednocześnie wskazano, że w przypadku samodzielnego zorganizowania wynajmu, jego koszty mogą zostać uznane w takiej wysokości, w jakiej strona pozwana poniosłaby je, gdyby wynajem był organizowany z jej pomocą. Pozwana poinformowała zarazem o obowiązku minimalizacji szkody i cenach akceptowanych przez nią, tj. że stawka za dobę najmu pojazdu segmentu C wynosi 109 zł brutto. Poinformowano, że partnerem ubezpieczyciela, zajmującym się organizacją wynajmu pojazdu zastępczego jest (...) Sp. z o.o. i zaproszono do kontaktu z tym podmiotem, podając numer telefonu i adres e-mail.

Dowód:

zgłoszenie szkody; korespondencja e-mail z 12.03.2024r., (akta szkody k-47); oświadczenia wypożyczalni o zakresie i rodzaju świadczonych usług (k-45-46).

Poszkodowana została poinformowana przez powoda, że zawarła umowę z wypożyczalnią, która nie współpracuje z ubezpieczycielem sprawcy wypadku, a jest podmiotem świadczącym usługi na wolnym rynku.

Dowód: oświadczenie poszkodowanej (k-12,14)

Na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 2.04.2024r. poszkodowana zbyła na rzecz powoda wierzytelność z tytułu kosztów najmu w.w. pojazdu zastępczego, w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 8.03.2024r.

Dowód: umowa cesji (k-7).

Pismem z dnia 3.04.2024r. powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty kwoty 4920 zł, tytułem odszkodowania zgodnie z doł. fakturą nr (...) za wynajem auta zastępczego. Pozwana przyznała i wypłaciła odszkodowanie w łącznej kwocie 2.180 zł, po zweryfikowaniu stawki dobowej najmu do kwoty 109 zł.

Dowód: pisma powoda (k-16); pisma pozwanego z dnia 19.04.2024r. i 12.03.2025r. (k-18-20).

Sąd zważył, co następuje:

Kwestia odpowiedzialności pozwanej za skutki wypadku z dnia 8.03.2024r. nie była sporna. Powód uzasadnił swoją legitymację wobec pozwanego ubezpieczyciela tym, że nabył wierzytelność o wypłatę odszkodowania, z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego od poszkodowanej, na podstawie umowy cesji (art. 509 kc).

Należność dochodzona w pozwie obejmowała różnicę między kosztami wynajmu samochodu zastępczego, naliczonymi przez powoda, a wysokością odszkodowania, wypłaconego z tego tytułu przez pozwanego ubezpieczyciela. Sporna była wysokość stawki za dobę najmu pojazdu.

Odnośnie stawki dobowej najmu, wskazać na wstępie należy, że poszkodowana nie miała obowiązku poszukiwać podmiotu, oferującego najniższe stawki. Wystarczy, aby stawki najmu pojazdu nie odbiegały rażąco od średnich stawek na rynku lokalnym. Stawka, zastosowana przez powoda (200 zł netto/dobę) mieściła się w stawkach rynkowych i nie odbiegała rażąco od średnich stawek na rynku lokalnym, a przynajmniej pozwany okoliczności przeciwnej nie wykazał.

W rozpoznawanej sprawie strona pozwana zarzuciła, że oferowała poszkodowanej bezgotówkowy wynajem pojazdu zastępczego w jednej ze współpracujących z nią wypożyczalni, bez konieczności ponoszenia jakichkolwiek opłat, za cenę 109 zł (brutto) za dobę, a poszkodowana nie skorzystała z tej oferty, wynajmując pojazd zastępczy i kontynuując najem od powoda za dużo wyższą cenę.

Zarzut pozwanej zasługiwał na uwzględnienie. Jak ustalono, w dniu 12.03.2024r., w odpowiedzi na zgłoszenie szkody, pozwany nadał do poszkodowanej e-mail, na wskazany adres, do którego dołączył pismo z informacją o zasadach zwrotu kosztów pojazdu zastępczego oraz propozycją skorzystania z oferty wypożyczalni współpracujących z pozwanym (...), wskazano dane kontaktowe w celu uzyskania pomocy przy organizacji pojazdu zastępczego. Pozwany poinformował zarazem, że w przypadku wynajęcia pojazdu zastępczego we własnym zakresie, koszt wynajmu zostanie uznany do wysokości stawki akceptowanej przez pozwanego, tj. 109 zł (brutto). W tych okolicznościach, mając na uwadze obowiązek minimalizacji szkody, nieuzasadnionym było skorzystanie przez poszkodowaną z droższych usług powoda. Takie działanie poszkodowanej nie powinno wpływać na zakres obowiązku odszkodowawczego ubezpieczyciela.

Powód podnosił, że na etapie postepowania likwidacyjnego nie zostały poszkodowanej przedstawione przez pozwanego wzory umów najmu i warunki umów, zawieranych przez wypożyczalnie partnerskie, z którymi pozwany współpracuje, ani nie został podstawiony pojazd zastępczy. Ponadto, jak wskazał powód, z jego doświadczenia wynika, że wypożyczalnie partnerskie ubezpieczycieli przewidują szereg opłat i kar umownych, którymi może zostać obciążony poszkodowany. Zasadniczo wypożyczalnie deklarują zawarcie umowy podczas wydawania auta i dostosowanie warunków najmu po konsultacji bezpośrednio z klientem, tj. poszkodowaną. W tym celu wskazano poszkodowanej dane kontaktowe do wypożyczalni partnerskich pozwanego. W okolicznościach sprawy brak jest zarazem jakichkolwiek podstaw do uznania, że poszkodowana wymagała jakiejś szczególnej nadstandartowej jakości, znajdującej się poza zasięgiem typowej wypożyczalni na rynku, czy też konkretnie - wypożyczalni, wskazanych przez pozwanego. W tym zakresie powód nie sformułował żadnych konkretnych twierdzeń ani faktów spornych i istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, którem mogłyby być wykazane za pomocą dowodu z zeznań świadka – poszkodowanej E. R. Sformułowana przez powoda ogólnikowo teza dowodowa (w piśmie procesowym z dnia 26.11.2025r.) zmierzała do wykazania faktów bezspornych lub nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (przebieg postępowania likwidacyjnego, atrakcyjność oferty powoda, czas korzystania z pojazdu zastępczego), natomiast sam fakt, aby poszkodowana wymagała w sposób uzasadniony jakieś nadstandartowej (droższej) usługi, nie został przez powoda wyartykułowany, dlatego jego wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka podlegał oddaleniu, skoro nie zmierzał do wykazania faktu spornego i istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać przy tym należy, że z dołączonego do pozwu Oświadczenia, dotyczącego celowości wynajęcia samochodu zastępczego (k-13) wynika jedynie, że poszkodowana potrzebowała samochodu do dojazdów do pracy i dowożenia dzieci na zajęcia szkolne i pozaszkolne.

Co do zasady należy zgodzić się ze stanowiskiem, że poszkodowanej przysługiwał wybór odpowiedniego podmiotu, oferującego wypożyczenie auta zastępczego. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2002 r. (sygn. akt I CKN 1466/99, OSNC 2003, nr 5, poz. 64) stwierdzono, że co do zasady nabywający autoryzowane części samochodowe potrzebne do naprawy uszkodzonego w wypadku pojazdu - nie ma obowiązku poszukiwać sprzedawcy, oferującego je najtaniej. Także w zakresie wynajmu pojazdu zastępczego, poszkodowany nie miał obowiązku poszukiwać podmiotu, oferującego najniższe stawki.

Koszt najmu pojazdu zastępczego, przedstawiony w dołączonej do pozwu fakturze, nie może być jednak uznany za ekonomicznie uzasadniony w sytuacji, gdy pozwany przedstawił poszkodowanej propozycję najmu pojazdu po dużo niższej stawce. Wprawdzie poszkodowana nie miała obowiązku szukania najtańszej oferty na rynku, jednak w rozpoznawanej sprawie takiej konieczności nie było, skoro otrzymała ofertę od pozwanej. W realiach sprawy wystarczył bezpośredni kontakt poszkodowanej, wykonany na podany jej do wiadomości numer telefonu, aby niezwłocznie otrzymać do dyspozycji samochód zastępczy od podmiotu współpracującego z pozwanym. Obowiązkiem poszkodowanej było doprowadzenie do minimalizacji szkody. Dla poszkodowanej oferta pozwanego nie była mniej korzystna co do świadczonych usług, natomiast istotna była cena tych usług (109 zł za dobę). Rację miał pozwany, powołując się na obowiązek poszkodowanego minimalizowania szkody i zmniejszenia jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i art. 826 § 1 kc). Skorzystanie z oferty, która gwarantowała satysfakcjonujący poziom i zakres usług, a więc najem auta zastępczego w tej samej klasie co uszkodzony za cenę 109 zł za dobę, gwarantowałoby wypełnienie tego obowiązku. Jeśli jednak poszkodowana skorzystała z innej oferty bez uzasadnienia szczególnymi okolicznościami, to wówczas wyższe koszty tej usługi obciążają poszkodowaną, niezależnie od tego, że stawka podmiotu, który wynajął jej samochód za cenę dużo wyższą – 246 zł za dobę - nie była rażąco wygórowana w porównaniu z cenami innych wypożyczalni na rynku.

Nie kwestionując uprawnienia poszkodowanej do wyboru wypożyczalni, wskazać należy, że w sytuacji, gdy dokonał ona wyboru, nie kierując się kryterium celowym i ekonomicznym (nie uiściła wynagrodzenia za najem pojazdu w gotówce, lecz w formie cesji wierzytelności, w konsekwencji nie była zainteresowana w negocjowaniu cen najmu, skoro i tak, to nie ona ponosiła ten koszt), to taka decyzja nie może wpływać na obowiązek odszkodowawczy pozwanego. Oferta pozwanego kompensowałaby bowiem szkodę. Wynajęcie auta za dużo wyższą stawkę, bez względu na zakres i jakość usług, prowadzi do nieuzasadnionego zwiększenia rozmiarów szkody i nie zasługuje na uwzględnienie. Istotnym jest, że poszkodowana nie liczyła się z kosztami najmu pojazdu zastępczego, skoro powód niejako zwolnił ją z obowiązku minimalizacji szkody, dostarczając auto zastępcze dla niej bezpłatnie. Z tego punktu widzenia wybór poszkodowanej oferty powoda był racjonalny, korzystała z samochodu nie ponosząc żadnych kosztów najmu, przy czym została zapewniona przez powoda, że wszystkie koszty pokrywa zakład ubezpieczeń. Oczywiście takie zachowanie powoda nie kreuje obowiązku odszkodowawczego i jego zakresu. W dalszym ciągu zakład ubezpieczeń odpowiada tylko w granicach art. 361 kc. Odszkodowanie ma zrekompensować szkodę, nie może służyć wzbogaceniu poszkodowanego.

Obowiązkiem odszkodowawczym nie mogą być objęte koszty, wynikające ze świadomego lub niedbałego postępowania poszkodowanych, którzy wbrew obowiązkowi minimalizacji szkody, zawierają umowę najmu pojazdu zastępczego z przedsiębiorcą, oferującym usługi po zawyżonych cenach. Jak bowiem wyżej wskazano, istniała obiektywna możliwość wynajęcia podobnego samochodu za dużo niższą cenę. Jeżeli jednak poszkodowana zdecydowała się na droższą opcję i kontynuowanie najmu od powoda, to wywołane tym dodatkowe koszty, nie powinny obciążać odpowiedzialnego za szkodę ubezpieczyciela (art. 361 § 1 kc).

Zgodnie z art. 826 § 1 kc, w razie zajścia wypadku, ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Oznacza to zarazem, że poszkodowany nie powinien swoim zachowaniem doprowadzać do zwiększenia rozmiarów szkody. Obowiązkiem poszkodowanego jest podejmowanie działań, zmierzających do zminimalizowania szkody. Brak z jego strony takiego działania nie może zwiększać obowiązku odszkodowawczego ubezpieczyciela, zobowiązanego do naprawienia szkody (por. uz. uchwały SN z dnia 22.04.1997r. III CZP 14/97, OSNC 1997, z. 8, poz. 103; uchwała SN z dnia 16.10.1998r., III CZP 42/98; wyrok SN z dnia 26.11.2002r., I CKN 1993/00).

Strony stosunku najmu samochodu zastępczego, nie mogą w sposób dowolny i z mocą wiążącą dla osób trzecich ustalać wysokości opłat za wynajem. Zgodnie z powołanym art. 826 § 1 kc, ubezpieczający ma obowiązek użycia dostępnych mu środków w celu m.in. zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Ubezpieczyciel, odpowiedzialny za szkodę, może oczekiwać od wierzyciela zachowania, zmierzającego do zminimalizowania szkody. Dlatego, ubezpieczyciel nie ma obowiązku zwrócić uprawnionemu każdej kwoty, wskazanej w fakturze, dokumentującej wartość szkody. Zgodnie z art. 354 § 1 kc, dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Nie oznacza to, jak już wyżej wskazano, że uprawniony ma obowiązek poszukiwać najtańszej oferty na rynku. Nie można jednak zaakceptować stanowiska, że kwestia wynajmu i jego kosztów pozostaje poza kontrolą czy też możliwością zajęcia stosownego stanowiska przez ubezpieczyciela. Wynajmując pojazd zastępczy poszkodowana powinna była skorzystać z pomocy pozwanego, albo wynająć pojazd od podmiotu zewnętrznego, ale licząc się z tym, że koszty będą zrefundowane tylko do limitu uznanego przez pozwanego, bo za taką cenę pozwany był gotów zorganizować pojazd zastępczy. Dopiero, gdyby odmówił (pomimo pierwotnych deklaracji), poszkodowana mogłaby wynająć pojazd zastępczy po wyższej stawce, ale zarazem nie odbiegającej rażąco od średnich cen rynkowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, Sąd oddalił powództwo.