Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

Sygn. akt III Nsm 304/22

(...)

Wnioskiem z dnia 17.03.2022 r. (data prezentaty) M. S. wniósł o zmianę wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 12.03.2015 r. sygn. akt I RC 2076/14 poprzez:

I.  powierzenie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi A. S., F. S. obojgu rodzicom - ustalając ich miejsce zamieszkania w O., a miejsce pobytu zgodnie z opieką naprzemienną (określoną jak w pkt II wniosku);

II.  Ustalenie, że każdy z rodziców będzie naprzemiennie sprawował osobistą opiekę nad małoletnimi dziećmi w miejscu swojego pobytu od niedzieli od godz. 19:00 do kolejnej niedzieli do godz. 19.00 z zastrzeżeniem, że opieka naprzemienna tak orzeczona nie obowiązuje w okresach:

a) w okresie wakacji letnich:

- od dnia 30 czerwca od godz. 19.00 do dnia 15 lipca do godz. 19.00 i od dnia 30 lipca od godz. 19.00 do 15 sierpnia do godz. 19.00;

b) w okresie ferii zimowych:

- w latach parzystych w pierwszy tydzień ferii zimowych od poniedziałku od godziny 8.00 do niedzieli do godz. 19.00;

- w latach nieparzystych w drugi tydzień ferii zimowych od poniedziałku od godziny 8:00 do niedzieli do godziny 19:00;

c) w okresie Świąt Bożego Narodzenia:

- w latach parzystych od 25 grudnia od godz. 15.00 do dnia 26 grudnia do godz. 19.00;

- w latach nieparzystych od dnia 24 grudnia od godziny 8.00 do dnia 25 grudnia do godz. 15.00;

d) w okresie Ś. Wielkanocnych:

- w latach parzystych: w sobotę poprzedzającą Niedzielę Wielkanocną od godziny 8.00 do Niedzieli Wielkanocnej do godz. 15.00;

- w latach nieparzystych: do Niedzieli Wielkanocnej od godz. 15.00 do Poniedziałku Wielkanocnego do godz. 19.00;

e) w tzw. ,,długi weekend majowy”:

- w latach parzystych od dnia 30 kwietnia od godz. 18.00 do dnia 3 maja do godz. 19.00;

f) w tzw. ,,weekend Bożego Ciała”:

- w latach parzystych od środy od godz. 19.00 do niedzieli do godz. 19.00;

natomiast w pozostałych latach i okresach opiekę nad dziećmi sprawować będzie matka;

III.  Ustalenie, że każde z rodziców będzie samodzielnie podejmowało decyzje w sprawach bieżących w okresach, w jakich dzieci będą przebywały pod jego opieką za wyjątkiem spraw związanych z wyborem szkoły, uczestnictwem w zajęciach dodatkowych poza zwykłym obowiązkiem szkolnym, leczeniem w tym korzystaniem przez dzieci z prywatnych wizyt lekarskich, uzyskaniem rzez małoletnich dokumentów tożsamości i wyjazdem poza granice kraju, w których to sprawach rodzice będą decydować wspólnie;

IV.  Udzielenie zabezpieczenia na czas trwania postępowania poprzez powierzenie pieczy nad dziećmi każdemu z rodziców naprzemiennie od niedzieli od godz. 19.00 do kolejnej niedzieli do godz. 19.00 z ustaleniem miejsca pobytu dzieci w miejscu ich obecnego zamieszkania.

W odpowiedzi na wniosek złożonej w dniu 29.04.2022 r. uczestniczka postępowania B. S. wniosła o:

1)  oddalenie wniosku o zmianę wyroku rozwodowego poprzez powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom;

2)  o oddalenie wniosku w części dotyczącej zmiany w zakresie władzy rodzicielskiej poprzez ustalenie pieczy naprzemiennej

3)  uregulowanie kontaktów wnioskodawcy z małoletnimi dziećmi w ten sposób, że będzie on miał prawo do spotykania się z dziećmi:

a)  w tygodniach parzystych roku - od czwartku od zakończenia zajęć lekcyjnych do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć lekcyjnych, obowiązkiem odbierania dzieci ze szkoły i zawożenia dzieci do szkoły,

b)  w tygodniach nieparzystych roku - od czwartku od zakończenia zajęć lekcyjnych do piątku do rozpoczęcia zajęć lekcyjnych, z obowiązkiem odbierania dzieci ze szkoły i zawożenia dzieci do szkoły,

c)  w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku w latach parzystych - od dnia 24.12 od godz. 15:00 do dnia 26.12 do godz. 19:00 z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie,

d)  w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku w latach nieparzystych - od dnia 26.12 godz. 19:00 do dnia 02.01 godz. 18:00; z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie, z zastrzeżeniem, że w latach parzystych okres ten dzieci będą spędzać z matką;

e)  w okresie Ś. Wielkanocnych w latach nieparzystych- od S. Wielkanocnej od godz. 10:00 do Poniedziałku Wielkanocnego do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania] po zakończonym kontakcie,

f)  w okresie wakacji letnich każdego roku —od dnia 01.07 od godziny. 10:00 do dnia 15.07. do godz. 19:00 oraz od dnia 1.08. od godz. 10:00 do 15.08 do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie,

g)  w każdy pierwszy tydzień ferii, poczynając od piątku poprzedzającego] ferie od zakończenia zajęć szkolnych, do kolejnego piątku do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po^ zakończonym kontakcie,

h)  w okresie tzw. „długiego weekendu majowego", w latach parzystych, od dnia 30.04. od godz. 19:00 do dnia 03.05 do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie, z zastrzeżeniem, że w latach nieparzystych okres ten dzieci będą spędzać z matką,

i)  w okresie tzw. „weekendu Bożego Ciała", w latach nieparzystych, od środy poprzedzającej święto Bożego Ciała, od godz. 19.00 do najbliższej niedzieli do godz. 19.00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie, z zastrzeżeniem, że w latach parzystych okres ten dzieci będą spędzać z matką,

natomiast matka będzie miała prawo do sprawowania odpowiednio opieki w pozostałych okresach,

4)  o uwzględnienie wniosku o zabezpieczenie jedynie w części poprzez zabezpieczenie kontaktów wnioskodawcy z małoletnimi dziećmi, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w ten sposób, że wnioskodawca będzie miał prawo do spotykania się z dziećmi:

a) w tygodniach parzystych roku - od piątku od zakończenia zajęć lekcyjnych do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć lekcyjnych, z obowiązkiem odbierania dzieci ze szkoły i zawożenia dzieci do szkoły,

b) w tygodniach nieparzystych roku - od czwartku od zakończenia zajęć lekcyjnych do piątku do rozpoczęcia zajęć lekcyjnych, z obowiązkiem odbierania dzieci ze szkoły i zawożenia dzieci do szkoły,

c) w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku w latach parzystych - od dnia 24.12 od godz. 15:00 do dnia 26.12 do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie,

d) w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku w latach nieparzystych - od dnia 26.12 godz. 19:00 do dnia 02.01 godz. 18:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i Odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie, z zastrzeżeniem, że w latach parzystych okres ten dzieci będą spędzać z matką.

e) w okresie Ś. Wielkanocnych w latach nieparzystych - od S. Wielkanocnej od godz. 10:00 do Poniedziałku Wielkanocnego do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie,

f) w okresie wakacji letnich każdego roku - od dnia 01.07 od godziny 10:00 do dnia 15.07. do godz. 19:00 oraz od dnia 1.08. od godz. 10:00 do 15.08 do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie,

g) w każdy pierwszy tydzień ferii, poczynając od piątku poprzedzającego ferie od zakończenia zajęć szkolnych, do kolejnego piątku do godz. 19:00, z jednoczesnym obowiązkiem każdorazowego odbierania dzieci z ich miejsca zamieszkania i odwożenia ich do miejsca zamieszkania po. zakończonym kontakcie.

Postanowieniem z dnia 10 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Opolu udzielił zabezpieczenia na czas trwania postępowania w sposób określony w odpowiedzi uczestniczki postępowania na wniosek o zmianę wyroku rozwodowego. Oddalając jednocześnie wniosek wnioskodawcy o udzielenie zabezpieczenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Małoletnia A. S. ur. w dniu (...) oraz małoletni F. S. ur. w dniu (...) pochodzą ze związku małżeńskiego wnioskodawcy M. S. i uczestnika postępowania B. S..

Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 12.03.2015 r. sygn. akt I RC 2076/14, małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód i wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron zostało powierzone matce - B. S., z zagwarantowaniem ojcu dzieci – M. S. prawa do osobistych kontaktów z dziećmi i współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących dzieci oraz ustalono wysokość należnych od ojca na rzecz dzieci alimentów w wysokości po 800 zł miesięcznie na rzecz małoletniej A., z kolei na rzecz małoletniego F. w wysokości po 700 zł miesięcznie – łącznie po 1500 zł miesięcznie., płatne do 15 – go dnia każdego miesiąca do rąk matki dzieci z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat. Kontakty wnioskodawcy z dziećmi zostały ustalone w sposób następujący:

- w każdy wtorek i czwartek każdego pierwszego tygodnia miesiąca od godziny 15:30 do 19:00 z obowiązkiem odebrania i odwiezienia dzieci do matki, naprzemiennie,

- w każdy poniedziałek, środę i piątek każdego drugiego tygodnia miesiąca w godzinach j.w. naprzemiennie,

- każdą sobotę od godz. 8:00 do godz. 19:00 z odebraniem dzieci z ich miejsca zamieszkania oraz odwiezienia ich do matki,

- jeden tydzień ferii zimowych w roku nieparzystym,

- dwa tygodnie sierpnia wakacji letnich w roku nieparzystym,

- w Święta Wielkiej Nocy od soboty od godziny 8:00 do godz. 15:00 w pierwszy Dzień Ś. począwszy od roku nieparzystego,

- w Święta Bożego Narodzenia od Wigilii od godz. 8:00 do pierwszego dnia Ś. do godziny 15:00 począwszy od roku nieparzystego.

Dowód:

- dokumenty z akt sprawy I RC 2076/14;

- odpisy skrócone aktów urodzenia – k. 9,10;

- kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w Opolu sygn. akt I RC 2076/14 – k. 52;

Uczestnicy postępowania po rozstaniu początkowo pomimo istniejącego pomiędzy nimi konfliktu uzgadniali poszczególne kwestie związane z realizacją kontaktów ojca z dziećmi oraz inne sprawy dotyczące dzieci. Z czasem porozumienie stawało się coraz trudniejsze, nastąpił okres przekazywania informacji jedynie drogą telefoniczną, a rozmowy dotyczyły jedynie spraw organizacyjnych, formalnych. Aktualnie uczestnicy postępowania nie utrzymują ze sobą kontaktu, co uniemożliwia nawiązanie współpracy na rzecz małoletnich. Rodzice małoletnich pozostają w konflikcie, który mimo upływu znacznego okresu czasu, od sprawy rozwodowej nie uległ wyciszeniu, a ich relacje pozostają zaburzone. Uczestniczka postępowania wskazała, że brak porozumienia i komunikacji z wnioskodawcą wynika z jego postawy. Wnioskodawca narzuca swoje zdani, nie liczy się z jej stanowiskiem. Natomiast wnioskodawca wskazał, ze względu na istniejący konflikt między rodzicami swoją aktywność skupił na budowaniu relacji z dziećmi i angażowaniu obowiązki rodzicielskie. Od momentu kiedy matka małoletnich związała się z obecnym partnerem wnioskodawca przejawia większe zainteresowanie sprawowaniem opieki nad dziećmi.

Wnioskodawca M. S. aktualnie podporządkowuje swój tryb życia do częstych kontaktów z córką i synem. Zależy mu na spotkaniach z dziećmi, w związku z czym potrafi zorganizować swoje obowiązki zawodowe tak, że nie kolidują one z relacjami z A. i F.. Wnioskodawca kontaktuje się z wychowawcami dzieci, aktywnie bierze udział w zebraniach z rodzicami oraz interesuje się ich sprawami szkolnymi. Wnioskodawca w opiece i wychowaniu nad dziećmi stosuje częściej metody polegające na kontroli, przy czym dzwoni często do dzieci zobowiązując je do relacjonowania poszczególnych wydarzeń kiedy pozostają pod opieką matki. Zdarzyło się, iż małoletnia przekazała ojcu informacje związane z zaistniałym między nią, a partnerem matki i matką konfliktem, na skutek czego wnioskodawca nie zachowując odpowiedniego dystansu do sytuacji zarzucał niewłaściwe traktowanie dzieci.

Uczestniczka postępowania nie ma zastrzeżeń co do sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad dziećmi. W przeszłości, w okresie okołorozwodowym, w związku z podejrzeniem stosowania przez wnioskodawcę przemocy psychicznej, manipulacji i kontroli, w stosunku do wnioskodawcy prowadzona była (...). Aktualnie matka małoletnich nie sprzeciwia się szerszym kontaktom ojca z dziećmi. Natomiast relacje z wnioskodawcą ocenia jako trudne i uniemożliwiające jej dojście do porozumienia. W związku z zaburzonymi relacjami kontakty między rodzicami zostały ograniczone do wymiany informacji za pośrednictwem wiadomości sms.

Małoletni bardzo chętnie spotykają się i spędzają czas z ojcem. Oprócz osobistych kontaktów pozostają one w codziennym kontakcie telefonicznym z ojcem. Według matki małoletnich dzieci chcą częściej spotykać się z ojcem co nie jest im ograniczane, jednak nie chcą przenosić się co tydzień do innego miejsca zamieszkania. Ojciec małoletnich, bez konsultacji z matką, dokonuje na rzecz dzieci zakupów, w tym o znacznej wartości.

Wnioskodawca zaangażował dzieci w toczące się postępowanie informując o zamiarze złożenia wniosku, jego treści, odbierając oświadczenia małoletnich dotyczące przedmiotu niniejszej sprawy, które zostały sporządzone bez wiedzy matki i bez konsultacji z nią.

Dowód:

- opinia psychologiczna – k. 11-14;

- informacja dotycząca kontaktów rodzica ze szkoląc – k. 15,16;

- pisemne oświadczenia małoletnich – k. 17-18; 176, 177;

- wydruki korespondencji – k. 53-69;

- wywiady kuratora – k. 108, 128,129, 139,169,170,178,179;

- opinia (...) k. 142-149;

- zeznania świadka J. K. (częściowo) i R. O. protokół rozprawy z dnia 24 października 2022 r. – k. 115-117v.;

- przesłuchanie wnioskodawcy M. S. protokół rozprawy z dnia 24 października 2022 r. – k. 117 v. – 118;

- przesłuchanie uczestniczki postępowania B. S. protokół rozprawy z dnia 24 października 2022 r. – k. 118 v.-120;

Uczestniczka postępowania B. S. ma 45 lat, posiada wykształcenie średnie o specjalności technik żywienia zbiorowego. Jest zatrudniona w salonie samochodowym jako doradca serwisowy. Od 3 lat pozostaje w związku. Wraz z dziećmi i partnerem R. O. zamieszkuje w O. w mieszkaniu w budownictwie TBS składającym się z trzech pokoi, aneksu kuchennego, łazienki i przedpokoju. W dużym pokoju wydzielone jest miejsce na sypialnię. Małoletni posiadają oddzielne pokoje, mają miejsce do nauki i wypoczynku, oraz oddzielne miejsca do spania.

Uczestniczka postępowania utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. Ponadto pobiera świadczenie 500 + na dzieci i otrzymuje alimenty w wysokości 1.500 zł miesięcznie. (...) uczestniczki postępowania prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji mebli tapicerowanych. Matka małoletnich ma stabilną sytuację finansowo- bytową.

(...) uczestniczki postępowania został przez dzieci zaakceptowany i posiada z nimi bardzo dobre relacje. Dzieci lubią go i zwracają się do niego po imieniu.

Dowód:

- wywiad kuratora – k. 82;

- przesłuchanie uczestniczki postępowania B. S. protokół rozprawy z dnia 24 października 2022 r. – k. 118 v.-120,185-187;

Wnioskodawca M. S. ma 43 lata, wyksztalcenie wyższe magisterskie – kierunek zarządzanie. Jest zatrudniony na stanowisku kierownika ds. kluczowych klientów i utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę. Regularnie uiszcza alimenty.

Wnioskodawca zajmuje mieszkanie, które składa się z dwóch pokoi, aneksu kuchennego, łazienki przedpokoju. Mieszkanie jest umeblowane, wyposażone w niezbędny sprzęt gospodarstwa domowego i RTV. Małoletni posiadają w mieszkaniu oddzielny pokój, umeblowany z miejscami do nauki i wypoczynku, z oddzielnymi miejscami do spania. Wnioskodawca zamierza jednak kupić większe mieszkanie aby umożliwić każdemu dziecku posiadanie własnego pokoju.

Wnioskodawca sprawując opiekę nad dziećmi stara się aktywnie spędzać z nimi czas (wycieczka do Czech, odwiedziny rodziny, wyjazdy nad wodę). Posiada z małoletnimi kontakt bezpośredni, telefoniczny i za pośrednictwem wiadomości sms.

Dowód:

- dokumentacja zdjęciowa – k. 19-34;

- wywiad kuratora – k. 83-83,107;

- przesłuchanie wnioskodawcy M. S. – k. 117 v. – 118,183-185;

Małoletnia A. S. ma 12 lat, uczęszcza do szkoły podstawowej, pozostaje pod bezpośrednią opieką matki. Małoletnia w 2018 r. była diagnozowana w Miejskiej Poradni P.- Pedagogicznej w O., przy czym na skutek wydanej opinii została zgłoszona do placówki z uwagi na trudności w nauce czytania oraz z powodu wady wymowy. Wyniki diagnozy wskazywały na występowanie wybiórczych trudności w zakresie analizy syntezy fonemowej, świadomości fonologicznej, pamięci i uwagi słuchowej. Zalecono objęcie jej wsparciem w formie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych w szkole. Aktualnie małoletnia uczęszcza do klasy VI i nie ma opóźnień programowych. Obecnie osiąga dobre wyniki w nauce, jednak wymaga wsparcia w zakresie nauki języków obcych. Małoletnia uczęszcza na popołudniowe zajęcia ceramiki.

Z opinii (...) wynika, że małoletnia czuje się związana z obojgiem rodziców, kieruje wobec nich pozytywnie nacechowane komunikaty, podobnie odczytując zwrotnie, postrzega ich jako zaangażowanych w jej sprawy, aktywnych w pełnieniu ról rodzicielskich wobec niej. Małoletnia akceptuje sposób, w jaki aktualnie dzielona jest ich dostępność dla niej, dostrzega jednak brak porozumienia rodziców i w sposób naturalny dla perspektywy dziecka oczekuje, że rodzice przejmą na siebie odpowiedzialność za kształtowanie prawidłowych relacji i ciężar podejmowania decyzji, które dla niej byłyby wykraczające poza jej zasoby, a co za tym idzie, generujące nadmierne napięcie emocjonalne. Małoletnia związana jest z bratem, ich relacja kształtuje się w sposób optymalny.

Dowód:

- wywiad kuratora – k. 82;

- opinia (...) k.142-149;

Małoletni F. S. ma 10 lat. Aktualnie uczęszcza do 3 klasy Szkoły podstawowej. W wieku 7 lat rozpoczął edukację szkolna w (...) nr 29 w O.. Małoletni od 3 roku życia uczęszczał do przedszkola, co było poprzedzone pozostawaniem przez chłopca pod opieką żłobkową. Poza zajęciami szkolnymi regularnie uczęszcza na T..

Biegli (...) ocenili, że małoletni F. czuje się związany z obojgiem rodziców, ujawnia wyraźną potrzebę ich obecności w swoim życiu i możliwości podtrzymania relacji. (...) odczytuje jako zaangażowanych w jego sprawy, potrafiących zabezpieczać jego potrzeby, choć w niektórych obszarach różniących się stopniem dawania przyzwolenia na samodzielność (np. w zakresie dostępu do nowoczesnych technologii) czy obszaru koncentrowania głównych aktywności (pomiędzy zabawą i atrakcjami, a obowiązkami) Ponadto F. dostrzega zmiany w dotychczasowych regulacjach, dotyczących realizacji spotkań z niezamieszkującym z nim na co dzień tatą, obecnie ma poczucie zmniejszenia czasu z nim spędzanego, traktuje to jednak jako rozwiązanie czasowe, bowiem w oparciu o informacje dostarczane mu przez tatę, jest przekonany, że w dalszej kolejności ustalone zostanie naprzemienne sprawowanie opieki przez rodziców, co postrzega jako atrakcyjne rozwiązanie. Oprócz więzi z rodzicami małoletni F. posiada prawidłowo ukształtowane relacje z siostrą, które jawią się jako charakterystyczne dla relacji rodzeństwa.

Dowód:

- wywiad kuratora – k. 82;

- opinia (...) k.142-149;

Z opinii (...) wynika, że wnioskodawca i uczestniczka postępowania są silnie związani z dziećmi oraz nawiązują z nimi swobodne i ciepłe relacje, co także obserwowane jest ze strony małoletnich. Natomiast kompetencje wychowawcze rodziców różnią się na korzyść matki małoletnich, która jest wiodącym opiekunem dzieci, zabezpieczającym ich potrzeby, łącznie z kontaktem z ojcem. Kompetencje wychowawcze wnioskodawcy oparte są na rywalizacji z byłą żoną, działaniu z pominięciem jej osoby i przekonaniu o własnej, dużej sprawczości w podejmowanych działaniach wobec dzieci. Jego dotychczasowa szeroka aktywność w pełnieniu obowiązków opiekuńczo-wychowawczych na wcześniejszych etapach rozwoju dzieci pozwalała wnioskodawcy na kształtowanie zarówno relacji z małoletnimi, jak też wpływaniu na ich zachowania, jednak w przyszłości brak rzeczywistej współpracy z matką małoletnich powodować będzie duże trudności wychowawcze, w dalszej perspektywie mogąc doprowadzić do wykorzystywania przez małoletnich sytuacji nieporozumień rodziców (zwłaszcza w przypadku dostrzegania niespójności w wprowadzanych modelach wychowawczych, co dzieje się już na obecnym etapie u małoletniego F.). Świadomość wnioskodawcy w tym względzie kształtuje się na niższym pułapie, niż jest to w przypadku uczestniczki postępowania, co także świadczy o posiadaniu przez niego mniejszej wiedzy pedagogicznej. Wzajemne relacje między rodzicami kształtują się natomiast jako zaburzone, nie współpracują oni na rzecz dzieci i nie komunikują się w ich sprawach. Ojciec dzieci w tym względzie jawi się jako osoba skłonna narzucać własne zdanie, natomiast matka skłonna jest unikać kontaktu ze względu na doznane niepowodzenia w dotychczasowych relacjach. Sytuacja ta w perspektywie czasowej nie sprzyja tworzeniu prawidłowych warunków wychowawczych dla dzieci, zwłaszcza w kontekście sprawowania ewentualnej opieki naprzemiennej.

Oboje małoletni czują się związani z rodzicami i oczekują ich dalszej stałej obecności w swoim życiu, umożliwiającej podtrzymanie istniejących relacji oraz ich dalsze budowanie na kolejnych etapach rozwojowych. Wymaga to szerokiego udziału obojga rodziców w bieżącym życiu dzieci, umożliwiającego aktywizowanie się w poszczególnych aspektach ich funkcjonowania (szkolnego, domowego, rówieśniczego). Małoletni wyrażają zgodne z tym potrzeby, jednocześnie oczekując (co jest naturalne z perspektywy dzieci funkcjonujących w realiach po rozpadzie rodziny), że ciężar decyzyjności i odpowiedzialności za współpracę zostanie przejęty przez rodziców, a co za tym idzie zostaną oni ochronieni przed wpływem braku porozumienia między rodzicami, gdyż na aktualnym etapie wywołuje to w nich nadmierne obciążenie, z którym nie zawsze są w stanie sobie poradzić. Rodzice wini więc podjąć działania, aby w większym stopniu, niż dotychczas, chronić małoletnich przed skutkami braku ich współpracy, poprzez odseparowanie dzieci od spraw osób dorosłych.

Według biegłych matka małoletnich daje większe gwarancje na zapewnienie małoletnim prawidłowych warunków wychowawczych i prawidłowego wywiązania się z obowiązków rodzicielskich. Dzieci powinny mieć jednak możliwość szerokiego kontaktu z ojcem angażującym się w ich sprawy, jednocześnie jego udział w wychowaniu powinien opierać się na wspieraniu pierwszoplanowego rodzica i współdziałaniu z nim, a nie rywalizowaniu. Będzie to możliwe jedynie w przypadku wyuczenia się oddzielania spraw z poziomu dorosłych od kwestii dotyczących dzieci. Obecnie zakres kontaktów powinien być ustalony zgodnie z propozycją uczestniczki postępowania.

Dowód:

- opinia (...) k.142-149;

- opinia (...) uzupełniająca – k. 164;

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek M. S. zarówno w zakresie powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nad dziećmi oraz ustalenie kontaktów wnioskodawcy z małoletnimi dziećmi z dostosowaniem ich do opieki naprzemiennej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd oparł się na dowodach w postaci dokumentów przedłożonych uczestników postępowania, wywiadach kuratora, osobowych źródłach dowodowych w postaci zeznań świadków J. K. i R. O. oraz z przesłuchania wnioskodawcy M. S. i uczestniczki postępowania B. S., sporządzonej na wniosek wnioskodawcy opinii (...) oraz w oparciu o dowody przeprowadzone z urzędu, w tym z odpowiednich kart akt sprawy rozwodowej (SO w Opolu sygn. akt I RC 2076/14).

Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 3,5 k.p.c. pominął wniosek dowodowy z wysłuchania małoletnich dzieci stron A. S. i F. S.. Sąd uznał, iż biorąc pod uwagę dobro małoletnich nie jest wskazane ich wysłuchanie kolejny raz. Małoletnie miały możliwość w czasie badań w (...), w odpowiednich warunkach oraz w obecności specjalistów wyrazić swoje zdanie oraz oczekiwania. Biorąc pod uwagę, że małoletni zostały zaangażowane czynnie przez ojca w niniejsze postępowanie, z punktu widzenia ich dobra, procesu wychowawczego oraz wyżej wskazanych okoliczność zdaniem Sądu zasadne było pominięcie ich wysłuchania, celem uniknięcia kolejnej stresogennej sytuacji.

Zdaniem Sądu, analogicznie jak w czasie prowadzenia sprawy rozwodowej, nadal pomiędzy rodzicami małoletnich utrzymuje się konflikt, zwłaszcza w zakresie spraw związanych z władzą rodzicielską i szeroko rozumianą kwestią sprawowania bezpośredniej opieki nad dziećmi oraz zasadami kontaktów.

Według stanowiska wnioskodawcy wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej na zasadzie naprzemiennego sprawowania pieczy z zamieszkiwaniem dzieci z każdym z rodziców w okresach tygodniowych oraz odpowiednich okresach wakacyjnych i świątecznych będzie dla dzieci rozwiązaniem lepszym niż dotychczasowe orzeczenie o zamieszkiwaniu dzieci tylko z jednym z rodziców. Według wnioskodawcy naprzemienne sprawowanie pieczy na dziećmi zapewniłoby lepszy kontakt dzieci z ojcem oraz umożliwiło by równy udział każdego z rodziców w procesie wychowawczym i sprawiedliwy podział obowiązków.

Uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie wniosku wskazując jako główny powód brak porozumienia między rodzicami małoletnich. Ponadto wskazała, iż każdorazowa zmiana miejsca zamieszkania dzieci zaburzyłaby ich sytuację opiekuńczo-wychowawczą i wprowadziłoby to w ich życie niepotrzebny chaos.

Zgodnie z artykułem 92 k.r.o. dziecko do pełnoletności pozostaje pod władzą rodzicielską. Po myśli zaś art. 95 § 1 k.r.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Z kolei art. 95 § 3 k.r.o. stanowi, iż władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Zgodnie z art. 97 k.r.o., jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, a w braku takiego porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

W myśl art. 106 k.r.o. Jeśli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku orzekającym rozwód, separację bądź unieważnienie małżeństwa, albo ustalającym pochodzenie dziecka.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia Art. 107 §1 i § 2 k.r.o.).

W ocenie Sądu brak jest uzasadnionych podstaw mających przemawiać za zmianą wyroku rozwodowego wydanego w dniu 12 marca 2015 roku w sprawie o sygn. akt I RC 2076/14 przez Sąd Okręgowy w Opolu w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Uczestniczka postępowania B. S. od początku pełniła w życiu małoletnich funkcję rodzica pierwszoplanowego, co ma miejsce do chwili obecnej. Małoletni zamieszkują wraz z matką i jej partnerem, który również bierze aktywny udział w życiu małoletnich i którego dzieci w pełni zaakceptowały. Stąd biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie dostrzegł by od momentu wydania wyroku rozwodowego zaszły istotne zmiany w sytuacji opiekuńczej dzieci, które uzasadniałyby dokonanie modyfikacji orzeczenia w zakresie powierzenia władzy rodzicielskiej. Sąd przy tym nie kwestionuje prawidłowości sprawowanej opieki przez wnioskodawcę, ani okoliczności, iż zapewnia on dzieciom odpowiednie warunki bytowe w czasie sprawowania bezpośredniej opieki nad nimi, gdyż powyższe okoliczności pozostawały w toku postępowania poza sporem.

Należy podkreślić, że orzeczenie o wspólnym wykonywaniu władzy rodzicielskiej w formie pieczy naprzemiennej nie powinno wynikać z chęci zachowania przez każdego z rodziców równej pozycji względem dziecka, bez względu na istniejące okoliczności faktyczne. Wprawdzie zamieszkiwanie dziecka w miarę równych okresach u każdego z nich może skutecznie przyczyniać się do utrzymania bliskiej relacji z obojgiem rodziców i pozytywnie wpływać na zaangażowanie w sprawy dziecka, to jednak decydujące znaczenie powinno mieć dobro dziecka. Orzeczenie o powierzeniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, powinno dotyczyć rodziców zdolnych do zgodnego współdziałania w wykonywaniu pieczy nad dzieckiem i w jego wychowywaniu. Zasada równości rodziców w zakresie władzy rodzicielskiej może być uwzględniona, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia lub naruszenia dobra dziecka.

Wskazać należy, że pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom jest możliwe w razie przedstawienia przez nich porozumienia co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów oraz jeżeli istnieje pozytywna prognoza co do współdziałania rodziców w przyszłości w sprawach dziecka. W niniejszej sprawie taka prognoza z uwagi na skonfliktowanie rodziców i dotychczasowy brak współdziałania w sprawach małoletnich jest wątpliwa. Ponadto przesłaną zmiany orzeczenia o władzy rodzicielskiej jest konieczność nowego rozstrzygnięcia podyktowana dobrem dziecka. Natomiast dobro dziecka wymaga zmiany orzeczenia o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania w razie zmiany okoliczności. W niniejszej sprawie Sąd również nie dopatrzył się zmiany okoliczności w sytuacji opiekuńczo-wychowawczej małoletnich skutkującej zmianą orzeczenia zawartego w wyroku rozwodowym w przedmiocie władzy rodzicielskiej.

Analiza okoliczności niniejszej sprawy wykazała, iż miedzy rodzicami małoletnich wciąż istnieje konflikt, który w znacznym stopniu utrudnia im współpracę w zakresie spraw dotyczących małoletnich dzieci. Ponadto między uczestnikami postępowania występują znaczące różnice w zakresie posiadanych kompetencji wychowawczych, które były m.in. przedmiotem przeprowadzonych badań na potrzeby sporządzenia opinii przez Opiniodawczy Zespół (...) przy Sądzie Okręgowym w Opolu. Sąd w całości podzielił wyrażone w powyższej opinii wnioski wskazujące na to, że wnioskodawca M. S. posiada plasujące się na niższym poziomie kompetencje wychowawcze ze względu na fakt, iż są one oparte na rywalizacji z matką małoletnich, działaniu z pominięciem jej osoby i przekonaniu o własnej, dużej sprawczości w podejmowanych działaniach wobec dzieci. Co istotne w ocenie Sądu to fakt, iż brak rzeczywistej współpracy wnioskodawcy z matką małoletnich w przyszłości będzie wywoływać duże trudności wychowawcze i w dalszej perspektywie może doprowadzić do wykorzystywania przez małoletnich sytuacji nieporozumień rodziców. Wyrazem powyższego była sytuacja, w której doszło do nieporozumień między rodzicami w związku z konfliktem jaki miał miejsce między małoletnią A., a partnerem matki i matką, w wyniku czego ojciec małoletniej w sposób bezkrytyczny zajął stanowisko córki zarzucając partnerowi byłej żony niewłaściwe traktowanie dziecka. Dodatkowo wskazać należy, iż Sąd dostrzegł również, że uczestnicy postępowania stosują wobec dzieci odmienne metody wychowawcze, co nie sprzyja wykonywaniu opieki naprzemiennej i sprawowaniu władzy rodzicielskiej w tej formie, gdyż spowodowałoby to, że dzieci musiałyby się każdorazowo dostosowywać do obranego przez danego rodzica systemu wychowawczego, a to z kolei nie sprzyja budowaniu stabilnych warunków wychowawczych. Powyższe doprowadziłoby jedynie do większej destabilizacji w ich życiu, co byłoby niezgodne z dobrem małoletnich. Oceniając predyspozycje rodzicielskie, Sąd stanął na stanowisku, iż matka małoletnich daje większe gwarancje zapewnienia małoletnim prawidłowych warunków wychowawczych i prawidłowego wywiązywania się z obowiązków rodzicielskich zwłaszcza, że wykazuje szerokie kompetencje w zakresie uwzględniania i rozpoznawania wzajemnych potrzeb w relacjach z dziećmi i potrafi wykorzystać swoje zasoby do nawiązywania i podtrzymywania satysfakcjonujących relacji interpersonalnych, jednocześnie cechując się aktywną postawą w zakresie wywiązywania się z obowiązków wynikających z pełnionych przez nią ról życia dorosłego i doskonale orientuje się w potrzebach dzieci związanych z zaspokajaniem ich potrzeb życia codziennego. Z tych powodów Sąd uznał, iż nie zostały spełnione warunki do powierzenia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom.

Odnosząc się z kolei do kwestii ustalenia miejsca zamieszkania w sposób adekwatny do wnioskowanej opieki naprzemiennej, w ocenie Sądu również w tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zważając na treść art. 26 § 1 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy ( § 2).

Mając na uwadze dobro małoletnich konieczne pozostaje zapewnienie im oprócz odpowiednich warunków wychowawczych i opiekuńczych, również warunków bytowych, które m.in. wiążą się z zapewnieniem stałego środowiska, w tym również miejsca zamieszkania, z którym małoletni wiążą poczucie komfortu, bezpieczeństwa i stabilności. Orzeczenie o miejscu zamieszkania, które będzie każdorazowym miejscem rodzica pełniącego w danym czasie opiekę nad dziećmi doprowadziłoby jedynie do dezorganizacji i dezorientacji, w zakresie rozumienia przez nich pojęcia stałego i aktualnego miejsca ich zamieszkania, a ponadto wiązało by się z utratą poczucia niezmienności i stabilności w zakresie fundamentalnych potrzeb jakie jest ściśle związane z posiadaniem stałego miejsce zamieszkania. Ciągła zmiana miejsca zamieszkania mogłaby również doprowadzić do sytuacji, w której małoletni nie będą identyfikować aktualnego miejsca pobytu ze stałym miejscem zamieszkania, co negatywnie wpłynie na ich poczucie stabilności życiowej i może mieć niekorzystny wpływ na ich rozwój.

Wobec powyższego w ocenie Sądu wniosek o zmianę orzeczenia w zakresie władzy rodzicielskiej i powierzenie opieki w systemie opieki naprzemiennej z jednoczesnym orzeczeniem o miejscu zamieszania małoletnich, będące każdorazowo miejscem zamieszkania rodzica pełniącego w danej chwili bezpośrednią opiekę nad dziećmi nie znajduje uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy, w związku z tym należało go w tym zakresie oddalić.

W zakresie kontaktów podstawę stanowią przepisy art. 113-113 ⁶ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Artykuł 113 § 1 k.r.o. stanowi, iż niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się z nim, utrzymywania korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli dziecko przebywa stałe u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 113 ¹ § 1 k.r.o.).

Zgodnie z art. 113 ⁵ k.r.o. Sąd może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów rodzica z dzieckiem jeśli wymaga tego dobro dziecka.

W ocenie Sądu wniosek o zmianę orzeczenia w zakresie dotyczącym kontaktów małoletnich A. S. i F. S. zasługiwał na uwzględnienie. Sąd miał przede wszystkim na uwadze, iż na chwilę obecną potrzeba kontaktów małoletnich z ojcem jak i sposób ich realizowania zmieniły się na tyle, że uzasadniają konieczność dokonania modyfikacji dotychczasowego zakresu kontaktów.

Należy podkreślić, iż matka małoletnich nie sprzeciwiała się poszerzeniu zakresu kontaktów wnioskodawcy z dziećmi, gdyż dostrzegała u małoletnich potrzebę większego udziału ojca w ich życiu, natomiast nie wyraziła zgody na ustalenie kontaktów w ramach modelu opieki naprzemiennej proponując w zamian ustalenie kontaktów w szerszym niż dotychczas ustalonym zakresie w orzeczeniu rozwodowym.

Sąd rozstrzygając o zmianie orzeczenia rozwodowego w zakresie ustalenia kontaktów, uznał za zasadne ustalenie kontaktów, w sposób zaproponowany przez matkę małoletnich B. S.. Zdaniem Sądu uregulowanie kontaktów z uwzględnieniem pobytu w weekend pozwoli małoletnim na podtrzymanie istniejącej relacji z ojcem, a wnioskodawca będzie mógł w większym zakresie zaangażować się w sprawy związane z organizacja życia codziennego dzieci. Ustalone w ten sposób kontakty pozwolą wprowadzić w życie dzieci cykliczność spotkań z ojcem, które będą przewidywalne. Uregulowanie kontaktów z możliwością nocowania małoletnich w miejscu zamieszkania ojca wydłużenie czasu spędzonego z wnioskodawcą wyeliminuje ewentualne konflikty związane z niedotrzymywaniem terminów i skracaniem czasu kontaktów przez opóźnienia lub zajęcia dodatkowe. Powyższy sposób realizowania kontaktów przez małoletnich z ojcem pozwoli również wnioskodawcy na zwiększenie jego aktywności w procesie bieżącego funkcjonowania dzieci i zgodnego z ich rytmem dnia, z uwzględnieniem cyklicznych dla dzieci czynności życiowych, które wpisują się w strukturę organizacji życia codziennego. Ponadto Sąd uznał , iż tak ustalone kontakty, pozwolą wnioskodawcy na atrakcyjne zaplanowanie i zorganizowanie spędzanego czasu z dziećmi i przyczynią się do utrzymywania bliskich więzi i zaspokojenia potrzeby małoletnich związanej z spędzaniem większej ilości czasu z ojcem. Podnieść należy, że ustalone kontakty wnioskodawcy z dziećmi, realizowane są już w praktyce bowiem rodzice stosują się do orzeczenia wydanego w trybie zabezpieczenia. Ponadto jedynie nieznacznie różnią się od propozycji wskazanych przez wnioskodawcę w zakresie godzin, czy dni kontaktu, które dostosowane zostały do potrzeb małoletnich.

W pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek M. S. o zmianę orzeczenia w części dotyczącej uregulowania kontaktów, powyższy zakres w pełni pozwoli mu aktywnie uczestniczyć w życiu dzieci w sposób niemalże zbliżony do systemu odpowiadającego opiece naprzemiennej. Nadto biorąc pod uwagę postawę matki małoletnich oraz jej aprobatę co do realizowania kontaktów w szerszym niż dotychczas zakresie, a także do umożliwienia dzieciom kontaktów z ojcem zgodnie z wyrażonymi przez nich potrzebami, Sąd nie widzi konieczności ingerowania w sposób wykonywania kontaktów w sposób dalej idący.

Wobec powyższego wniosek M. S. w tym zakresie podlegał oddaleniu.

W pkt V postanowienia Sąd obciążył wnioskodawcę M. S. kosztami sporządzenia opinii przez Opiniodawczy Zespól Sądowych Specjalistów, które ustalono na kwotę 1.314,227 zł, która została przeprowadzona na jego wniosek.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów podyktowane jest treścią art. 520 § 1 k.p.c.