Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 października 2023 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. w Warszawie

sprawy P. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym

z udziałem Ł. W.

na skutek odwołania P. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 28 kwietnia 2022 r. numer (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, że P. J. jako pracownik u płatnika składek Ł. W. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 września 2021 r.

UZASADNIENIE

P. J. w dniu 14 września 2022r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 28 kwietnia 2022r., nr (...), stwierdzającej, że jako pracownik Ł. W. nie podlega od 1 września 2021 roku ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wyjaśnił, że w firmie (...) został zatrudniony za pośrednictwem Urzędu Pracy, który miał opłacać za niego składki ZUS w ramach programu dla osób bezrobotnych zarejestrowanych w Urzędzie. Podczas świadczenia pracy uległ wypadkowi, ale od dnia zgłoszenia wypadku i wystąpienia z wnioskiem o wypłatę zasiłku chorobowego organ rentowy przez kilka miesięcy zbywał go, odmawiając mu prawa do zasiłku, z uwagi na niedostarczenie przez pracodawcę protokołu wypadkowego. Dalej ubezpieczony wskazał, że nie miał świadomości, że nie jest osobą ubezpieczoną, ponieważ korzystał z rehabilitacji i wizyt lekarskich w ramach NFZ. Pracodawca dopiero w czerwcu 2022r. dostarczył do organu rentowego protokół powypadkowy (odwołanie z dnia 14 września 2022r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że P. J. od 1 września 2021r. został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek Ł. W. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Od dnia 22 października 2021r. stał się niezdolny do pracy i wystąpił z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowego. Organ rentowy wszczął i przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego nie zostały przedstawione żadne dowody świadczenia pracy przez P. J. na rzecz płatnika składek. Strony nie nadesłały dokumentów i wyjaśnień, do których złożenia były wzywane przez Zakład. Ponadto organ rentowy podkreślił, że bezpośrednio przed zgłoszeniem do ubezpieczeń przez ww. płatnika składek, P. J. nie posiadał ochrony ubezpieczeniowej i nie był zgłoszony z jakiegokolwiek tytułu ubezpieczeń. P. J. jest aktualnie jedynym pracownikiem zgłoszonym do ubezpieczeń przez wskazanego płatnika składek. Płatnik posiada zaległości z tytułu nieopłacania należnych składek na ubezpieczenia. Powyższe okoliczności, w ocenie organu rentowego, wskazują, że dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń miało na celu wyłącznie uzyskanie świadczeń, a nie faktyczne wykonywanie pracy. Poprzez zawarcie umowy o pracę strony miały na celu stworzenie warunków do uzyskania tytułu pracowniczego rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych, a w konsekwencji do uzyskania prawa do zasiłku chorobowego (odpowiedź na odwołanie z 10 listopada 2022r., k. 16-17 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. J., urodzony (...), w okresie od 22 lutego 2019r. do 24 maja 2020r. oraz od 22 września 2020r. do 31 sierpnia 2021r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w W. z 18 stycznia 2023r., k. 50 a.s.).

Ł. W. od 27 czerwca 2014r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą (...) Ł. W., która po okresie jej zawieszenia została wznowiona od 3 kwietnia 2020r. Przeważającym przedmiotem tej działalności jest realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków (odpis z CEIDG, k. 88 a.s.).

W dniu 5 sierpnia 2021r. Ł. W. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. wniosek o organizację prac interwencyjnych oraz dokonał zgłoszenia krajowej oferty pracy, w której wskazał, że poszukuje pracownika na stanowisko malarza, w pełnym wymiarze czasu pracy, który zostanie zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony na okres 24 miesięcy, z wynagrodzeniem wynoszącym 2.800 zł. Ponadto w ofercie zostało zaznaczone, że praca będzie wykonywana w godzinach od 7.00 do 17.00, na terenie województwa (...) (zgłoszenie krajowej oferty pracy, k. 78-79 a.s., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minis, k. 81-87 a.s.; wniosek z dnia 5 sierpnia 2021r. o organizację prac interwencyjnych, k. 67-72 a.s.). Powiatowy Urząd Pracy w W. w dniu 25 sierpnia 2021r. podpisał z Ł. W. prowadzącym (...) Ł. W. umowę nr (...) (...) w sprawie organizowania i finansowania prac interwencyjnych. W umowie Ł. W. zobowiązał się, że zatrudni 1 osobę bezrobotną w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1 września 2021r. do 31 maja 2022r. na stanowisku malarza i zawrze umowę o pracę, ustalając wynagrodzenie nie niższe niż 2.800 zł. Ponadto utrzyma zatrudnienie w okresie objętym refundacją. W zamian za powyższe z Funduszu Pracy została przyznana Ł. W. refundacja wynosząca 1.170 zł za pełny przepracowany miesiąc oraz składka na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia (umowa nr (...) (...) z 25 sierpnia 2021r., k. 62 - 65 a.s.).

Bezrobotnym, który zgłosił się w odpowiedzi na ofertę pracy Ł. W., był P. J.. W dniu 30 sierpnia 2021r. otrzymał z Powiatowego Urzędu Pracy w W. skierowanie do pracy na stanowisko malarza do firmy (...) i został zatrudniony w ramach prac interwencyjnych (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w W. z 18 stycznia 2023r., k. 50 a.s.; skierowanie do pracy z 30 sierpnia 2021r., k. 57 a.s.). W dniu 31 sierpnia 2021r. pomiędzy (...) Ł. W. Usługi (...) a P. J. została zawarta umowa o pracę na czas określony od 1 września 2021r. do 31 grudnia 2023r., w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku malarza budowlanego, za wynagrodzeniem 2.800 zł brutto miesięcznie (umowa o pracę z 31 sierpnia 2021r., k. 56 a.s.).

Płatnik składek zgłosił P. J. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 września 2021r. (bezsporne).

Realizując zawartą umowy o pracę, P. J. wykonywał na rzecz płatnika składek prace wykończeniowe i malarskie na budowach. Wraz z nim pracowały różne osoby, ale bardzo często zmieniały się, gdyż Ł. W. nie wypłacał wynagrodzeń. Praca ubezpieczonego była nadzorowana przez Ł. W., który wskazywał gdzie i kiedy ubezpieczony ma wykonywać prace malarskie. Odbywało się to w godzinach od 7.00 do 17.00, w różnych lokalizacjach. W dniu 22 października 2021r. ubezpieczony w trakcie pracy spadł z drabiny. W wyniku tego stał się niezdolny do pracy (wyjaśnienia P. J., k. 100 a.s.).

P. J. otrzymał wynagrodzenie za pracę, wypłacone przez Ł. W. (listy płac, k. 7 – 12 a.s.).

W dniu 10 lutego 2022r. P. J. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie prawa do zasiłku chorobowego od dnia 22 października 2021r. w związku z niezdolnością do pracy powstałą na skutek wypadku przy pracy (wniosek z dnia 10 lutego 2022r., zaświadczenie płatnika składek - nienumerowane karty akt ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. nie uznał zdarzenia z dnia 22 października 2021r., jakiemu uległ P. J., za wypadek przy pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Powodem nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy było upłynięcie w dniu 13 kwietnia 2022r. terminu wyznaczonego płatnikowi składek na dostarczenie dokumentacji wypadkowej (opinia w sprawie nieuznania zdarzenia za wypadek z 26 kwietnia 2022r. - nienumerowane karty akt ZUS). Jednocześnie, w czasie kiedy były prowadzone czynności wyjaśniające związane z wypadkiem przy pracy, jakiemu uległ Ł. W., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych wszczął z urzędu postępowanie w sprawie prawidłowości zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i wysokości podstaw wymiaru składek na te ubezpieczenia P. J. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek Ł. W.. Zawiadomienia z dnia 3 marca 2022r. o wszczęciu takiego postępowania zostały wysłane do Ł. W. i P. J.. Organ rentowy pouczył w nich o możliwości składania dowodów i wyjaśnień, ale ubezpieczony i płatnik składek takich nie złożyli. W związku z tym w dniu 28 kwietnia 2022r. została wydana decyzja nr (...), w której na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i art. 68 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 22 § 1 i art. 300 k.p. Zakład stwierdził, że P. J. jako pracownik u płatnika składek Ł. W. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 września 2021r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 3 marca 2022r., decyzja ZUS z 28 kwietnia 2022r. - nienumerowane karty akt ZUS).

Ponadto decyzją z dnia 29 kwietnia 2022r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. odmówił ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego od 22 października 2021r. do 1 kwietnia 2022r. Podstawą odmowy prawa do zasiłku było zweryfikowanie prawidłowości zgłoszenia P. J. do ubezpieczeń społecznych jako pracownika płatnika składek Ł. W., dokonane w decyzji z 28 kwietnia 2022r. oraz brak uznania zdarzenia z 22 października 2021r. za wypadek przy pracy z uwagi na brak dokumentacji wypadkowej (decyzja ZUS z 29 kwietnia 2022r. - nienumerowane karty akt ZUS).

Po wydaniu ww. decyzji do organu rentowego wpłynął sporządzony przez płatnika składek protokół powypadkowy. Organ rentowy mimo tego nie uznał zdarzenia za wypadek przy pracy, gdyż zgodnie z decyzją z 28 kwietnia 2022r. P. J. od 1 września 2021r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu jako pracownik Ł. W. (opinia z dnia 12 lipca 2022r. w sprawie nieuznania zdarzenia za wypadek, pismo ZUS z 12 września 2022r. – nienumerowane karty akt ZUS). Ponadto w związku z wnioskiem P. J. o świadczenie rehabilitacyjne, ZUS – mimo orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, że ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy i istnieją okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 5 miesięcy – wydał w dniu 15 czerwca 2022r. decyzję odmowną. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że P. J. nie podlegał od 1 września 2021r. ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, a poza tym zdarzenia z 22 października 2021r. nie uznano za wypadek przy pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 7 czerwca 2022r., k. 4 a.s.; decyzja ZUS z 15 czerwca 2022r., k. 6 a.s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, a także w oparciu o wyjaśnienia P. J.. Dokumenty złożone przez ubezpieczonego oraz Powiatowy Urząd Pracy w W. w toku postępowania sądowego oraz zgromadzone w aktach organu rentowego zostały ocenione jako wiarygodne, a zarazem potwierdzające okoliczności, które z dokumentów tych wynikają. Ponadto Sąd dał wiarę wyjaśnieniom P. J., które są spójne z tym, na co wskazują dokumenty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie P. J. podlegało uwzględnieniu.

Sporne w rozpatrywanej sprawie było to, czy P. J. od dnia 1 września 2021r. realizował umowę o pracę u płatnika składek Ł. W. i czy z tego tytułu powinien podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Aby tę kwestię rozstrzygnąć należy dokonać analizy przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 1230), zwanej dalej ustawą systemową . Art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. W myśl art. 13 pkt 1 ustawy systemowej następuje to od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. O tym jednak, czy dany stosunek prawny łączący dwa podmioty może być uznany za stosunek pracy, rozstrzygają przepisy prawa pracy. Stosownie do treści definicji zawartej w art. 2 kodeksu pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 1465, dalej: k.p. ) pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetle art. 22 § 1 k.p. – uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę.

Dla stwierdzenia, czy zaistniały podstawy do objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym, w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie, czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p.

W rozpoznawanej sprawie organ rentowy wskazywał, że doszło do nieważności umowy o pracę z uwagi na to, że zgłoszenie do ubezpieczeń nastąpiło krótko przed powstaniem niezdolności do pracy, a poza tym bezpośrednio przed tym zgłoszeniem P. J. nie miał ochrony ubezpieczeniowej. Dodatkowo, według Zakładu, istotna jest okoliczność, że płatnik składek posiada zaległości w opłacaniu należności składkowych, a także nie zostały przedstawione dowody świadczenia pracy przez P. J. na rzecz płatnika składek.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu rentowego, badając wcześniej, czy umowa zawarta przez ubezpieczonego z płatnikiem składek może być uznana za nieważną zgodnie z art. 58 k.c. Wskazany przepis stanowi w § 1, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Z kolei § 2 tego przepisu przewiduje, że nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Pojęcie obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się. Ustalenie, czy umowa zmierza do obejścia prawa, czy jest pozorna wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu jaki strony zamierzały osiągnąć, charakteru wykonywanej pracy i zachowania koniecznego elementu stosunku pracy, jakim jest wykonywanie pracy podporządkowanej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 18/95, poz. 227, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1997r., I PKN 276/97, OSNAPiUS13/98, poz. 397). Czynność prawna może być również sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, przez które rozumie się na ogół obowiązujące w stosunkach między ludźmi reguły postępowania, które za podstawę mają uzasadnienie ocenne, a nie prawne. Odwołują się one do powszechnie uznawanych w całym społeczeństwie lub w danej grupie społecznej wartości i ocen właściwego, przyzwoitego, rzetelnego, lojalnego czy uczciwego zachowania. Zasady te obejmują nie tylko reguły moralne, lecz także obyczajowe (por. np. Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, 2002, s. 240 i n.; M. Safjan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2008, s. 327).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do tego, by podzielić stanowisko organu rentowego, że na podstawie art. 58 k.c. umowa o pracę z dnia 31 sierpnia 2021r. jest nieważna. Faktycznie była realizowana, co potwierdził zgromadzony materiał dowodowy, a poza tym zaistniały te elementy, na które wskazuje art. 22 § 1 k.p., a mianowicie praca była wykonywana odpłatnie, a także w miejscu i w czasie wskazanym przez pracodawcę oraz pod jego kierownictwem. Dowodem na to wskazującym są dokumenty, przede wszystkim te, które zostały nadesłane przez Powiatowy Urząd Pracy w W.. Wynika z nich, że P. J. w okresie przed zatrudnieniem u Ł. W. był osobą bezrobotną, natomiast Ł. W. w sierpniu 2021r., a więc przez zawarciem umowy z P. J., zgłosił do Powiatowego Urzędu Pracy ofertę pracy na stanowisko malarza, złożył również wniosek o udzielenie pomocy de minimis, a potem w dniu 25 sierpnia 2021r. podpisał umowę nr (...) (...) w sprawie organizowania i finansowania prac interwencyjnych. Przewidziano w tej umowie m.in. zatrudnienie przez Ł. W. w pełnym wymiarze czasu pracy 1 osoby bezrobotnej na stanowisko malarza, w okresie od 1 września 2021r. do 31 maja 2022r. Następnie przez PUP zostało wystawione skierowanie do pracy dla P. J., który był w tym czasie osobą bezrobotną i odpowiedział na ofertę pracę Ł. W.. W skierowaniu wskazano, że zatrudnienie kierowanego do pracy nastąpi od 1 września 2021r. W efekcie, w dniu 31 sierpnia 2021r. pomiędzy (...) Ł. W. Usługi (...) a P. J. została zawarta umowa o pracę na czas określony od dnia 1 września 2021r. do 31 grudnia 2023r., w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku malarza, za wynagrodzeniem jakie było ustalone z PUP. W związku z zawarciem tej umowy Urząd Pracy zobowiązał się do częściowej refundacji kosztów zatrudnienia P. J. u płatnika składek. Powyższe okoliczności potwierdzają, że w przedmiotowej sprawie strony nie miały zamiaru obejścia prawa ani nie naruszyły zasad współżycia społecznego.

Na akceptację nie zasługiwał zarzut organu rentowego odwołujący się do braku tytułu do ubezpieczeń P. J. przed dniem 1 września 2021r. W ocenie Sądu wskazana okoliczność nie ma wpływu na ocenę istnienia spornego stosunku prawnego, łączącego odwołującego się i płatnika składek. Ma ona charakter jedynie poboczny i nie może prowadzić do wniosku, że umowa o pracę między stronami została zawarta w okolicznościach, na jakie wskazuje art. 58 k.c., tym bardziej że osoba poszukująca ochrony ubezpieczeniowej – nawet jeśli taka jej nie przysługiwała w przeszłości – ma prawo zawrzeć umowę. Jej motywacja do zawarcia takiej umowy, w sytuacji kiedy stosunek pracy jest realizowany – tak jak w przedmiotowej sprawie – pozostaje bez wpływu na ważność oświadczeń złożonych przez strony stosunku pracy. Ubezpieczony więc, mimo że przed nawiązaniem umowy o pracę z płatnikiem składek nie pracował i był zarejestrowany jako bezrobotny – miał prawo poszukiwać zatrudnienia, podjąć je i podlegać ubezpieczeniom społecznym. Tytuł do ubezpieczeń społecznych nie powstaje przecież tylko w przypadku osób, które wykażą się odpowiednio długą, wcześniejszą historią związaną z podleganiem ubezpieczeniom. Również osoby podejmujące zatrudnienie po raz pierwszy czy po długiej przerwie i je realizujące mają tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Takiego prawa nie można było odmówić również i ubezpieczonemu, tym bardziej, że jako osoba bezrobotna poszukiwał zatrudnienia, odpowiedział na ofertę Ł. W. i został przez Urząd Pracy skierowany do podjęcia zatrudnienia. Z powyższego wynika, że strony stosunku pracy nie pozostawały w zmowie co do tego, że zawrą umowę pozorną lub że umowa taka będzie realizowana tylko w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ponadto dokumenty z Urzędu Pracy wskazują, że P. J. i Ł. W. nie znali się, a zawarcie umowy nastąpiło za pośrednictwem Urzędu Pracy, który wystawił skierowanie do pracy dla P. J. i sfinansował w części jego wynagrodzenie.

Zdaniem Sądu, braku woli realizowania umowy przez ubezpieczonego nie można domniemywać również w oparciu o tę okoliczność, że nie zostały przedstawione żadne dowody świadczenia przez P. J. pracy na rzecz płatnika składek. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że P. J. został zatrudniony jako malarz, a tego rodzaju praca nie generuje dowodów w postaci dokumentów. Poza tym nie można pominąć tego, co wskazał P. J. w wyjaśnieniach, a mianowicie, że czynności malarza wykonywał w miejscach wskazanych przez Ł. W. i nie miał kontaktu z innymi osobami, bo w tamtym czasie Ł. W. nie zatrudniał innych pracowników. Oczywiście zdarzało się, że pojawiały się pewne osoby w pracy, ale był to stan krótkotrwały, gdyż płatnik nie płacił wynagrodzeń, dlatego osoby te z pracy rezygnowały. W tej sytuacji trudno oczekiwać, żeby ubezpieczony wskazał świadków wykonywanej przez niego pracy. Jeśli chodzi zaś o niestawiennictwo na rozprawach samego płatnika składek, brak możliwości odebrania od niego zeznań, a także brak stanowiska procesowego w toku postępowania sądowego, to podkreślić należy, że i to nie może powodować dla ubezpieczonego negatywnych konsekwencji, jeśli został do pracy skierowany, podjął ją i wykonywał. Poza tym płatnik składek już w trakcie postępowania prowadzonego przez ZUS nie składał w oznaczonym czasie dokumentów, powodując że ubezpieczonemu nie uznano zdarzenia z 22 października 2021r. za wypadek przy pracy. Z faktu biernej postawy płatnika składek nie można jednak wywodzić, iż praca przez ubezpieczonego nie była wykonywana, tym bardziej, że omówione wcześniej dokumenty potwierdzają zawarcie umowy o pracę, okoliczności jej zawarcia, a także wykonywanie pracy i wypłatę wynagrodzenia P. J..

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, nie zaistniały w sprawie okoliczności, które wskazywałyby, że umowa z dnia 31 sierpnia 2021r. powinna być oceniona jako sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Jak było wskazywane, organ rentowy powoływał się na nieważność umowy z tych przyczyn, lecz nie przedstawił argumentacji, która by to potwierdzała. W zasadzie ograniczył się do powołania przepisów i postawienia zarzutu bez pogłębionej analizy i bez odniesienia się do zgromadzonych dowodów. Tymczasem do postępowania odrębnego z zakresu ubezpieczeń społecznych w zakresie postępowania dowodowego ma zastosowanie - bez żadnych ograniczeń - reguła wynikająca z przepisu art. 232 k.p.c. To z kolei oznacza, że obowiązuje zasada kontradyktoryjności i dowodzenia swoich twierdzeń przez stronę, a wydanie decyzji przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia tego organu od udowodnienia przed sądem jej podstawy faktycznej, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z przepisu art. 6 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2010r., II UK 148/09 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2012r., III AUa 529/12).

W rozpatrywanej sprawie niemalże pierwszoplanowa była dla organu rentowego niezdolność do pracy ubezpieczonego. Wskazać jednak trzeba, że nie była ona zaplanowana. Jak wynika z materiału dowodowego, P. J. w dniu 22 października 2021r. w trakcie świadczenia pracy spadł z drabiny. Co prawda płatnik składek w wyznaczonym czasie nie przekazał do ZUS odpowiedniej dokumentacji, uczynił to dopiero po tym, gdy została wydana zaskarżona decyzja, przez co P. J. nie mógł uzyskać świadczeń, gdyż wcześniej organ rentowy wyłączył go z ubezpieczeń. Nie mniej jednak niewątpliwie do zdarzenia powodującego niezdolność do pracy P. J. doszło w wyniku i w trakcie świadczenia pracy na rzecz Ł. W.. Natomiast fakt, że płatnik składek i w postępowaniu przez organem rentowym, i przed sądem nie wykazywał żadnej aktywności, nie może być poczytane za okoliczności, które mogą prowadzić do wykluczenia P. J. z ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczony nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego, że jego pracodawca nie wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków mimo, że zawarł z P. J. umowę o pracę. Zdaniem Sądu, okolicznością, która czyniłaby tę umowę nieważną nie jest również krótki okres, jaki upłynął pomiędzy datą zawarcia umowy o pracę a datą, w której wystąpiła niezdolność do pracy. Ta okoliczność nie może skutkować stwierdzeniem braku podstaw do podlegania ubezpieczeniom społecznym, gdyż przepisy nie wskazują przez jaki okres powinny być opłacane składki na ubezpieczenia społeczne, by późniejsza wypłata świadczeń związanych z chorobą i macierzyństwem nie naruszała zasad solidaryzmu, równego traktowania ubezpieczonych, ochrony interesów i nie pokrzywdzenia innych ubezpieczonych oraz nieuszczuplania środków zgromadzonych w ramach ubezpieczenia. Co więcej, ratio legis ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa jest zapewnienie ubezpieczonym godziwego zabezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa. Uwzględniając więc, że ubezpieczenie to nie jest determinowane regułą adekwatności między wysokością i długością opłacania składki a wysokością pobranych świadczeń, oczywiste staje się, że w obrębie ryzyka ubezpieczeniowego mieści się sytuacja nagłego i nieprzewidywalnego pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonego ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2016r., sygn. akt III AUa 1018/15).

Jeśli chodzi natomiast o okoliczność, podnoszoną przez ZUS, że płatnik składek posiada zaległości w opłacaniu składek, to zdaniem Sądu nie ma ona istotnego znaczenia w sprawie. Z faktu opóźnień w rozliczeniach z ZUS nie płynie zakaz zatrudniania pracowników, a dowodem na to jest choćby to, że wielu płatników składek prowadzących działalność, i to na szeroką skalę, nie reguluje terminowo składek, posiada zadłużenie, a mimo tego zatrudnia pracowników. Gdyby z faktu zaległości w regulowaniu należności publicznoprawnych, co następuje z różnych przyczyn, wywodzić każdorazowo niecelowość, czy też w ogóle brak możliwości zatrudnienia pracownika, to każdorazowo dług w ZUS musiałby równać się zaprzestaniu prowadzenia działalności, szczególnie w przypadku tych płatników składek, którzy w tym celu muszą zatrudniać pracowników. W analizowanej sprawie, oprócz okoliczności, o których była mowa, istotne jest także i to, że płatnik składek na sfinansowanie składek oraz na wypłatę wynagrodzeń dla P. J. uzyskał pomoc z PUP, to zaś na jaki cel te środki przeznaczył i czy składki uregulował ma już mniejsze znaczenie.

Konkludując, w rozważanej sprawie ustalone przez Sąd okoliczności, które zostały omówione, nie wskazują, by działania stron były naganne oraz by stanowisko organu rentowego prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji było zasadne. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż strony realizowały podpisaną umowę. Wobec tego, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., należało zmienić zaskarżoną decyzję poprzez przyjęcie, że P. J. jako pracownik płatnika składek Ł. W. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 września 2021r.