Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 października 2022 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r.

w Warszawie

sprawy E. F. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołania E. F. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 13 lutego 2020 r. znak (...)

1.  oddala odwołanie,

2.  zasądza od E. F. (1) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

E. F. (1) złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 13 lutego 2020 r., nr: (...) zarzucając jej błąd w dokonanych ustaleniach faktycznych poprzez:

a)  brak przeprowadzenia przez organ rentowy postępowania dowodowego
z przedłożonej do pisma z dnia 23 grudnia 2019 r. korespondencji mailowej z dnia 19 kwietnia 2019 r. odnoszącej się do prowadzonych negocjacji w sprawie nabycia kluboksięgarni (...);

b)  uznanie, że w swoich pisemnych wyjaśnieniach z dnia 23 grudnia 2019 r. wskazała, iż miała rozpocząć negocjacje w celu nabycia przedsiębiorstwa prowadzącego klubokawiarnię (...), podczas gdy wskazywała, że negocjacje dotyczyły kluboksięgarni;

c)  uznanie, że za okres od 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r. nie przedłożyła dowodów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej, podczas gdy wykazują one, że zarówno formalnie, jak i faktycznie podejmowała czynności zmierzające do jej prowadzenia;

d)  uznanie, że nie wykazała kosztów uzyskania przychodów za okres marzec-październik 2019 r. oraz, że organ rentowy nie pozyskał dowodów na prowadzenie przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej za ten okres, podczas gdy wykazała, iż poniosła koszty uwzględnione w dokumentacji rachunkowej w postaci księgi przychodów i rozchodów;

e)  błędną ocenę zeznań i świadków i wskazanie, że są one rozbieżne w zakresie,
w którym

- świadek M. I. zeznała, że klubokawiarnię sprzedała mężowi ubezpieczonej, a świadek M. W. wskazała, że odkupiła klub od innej osoby, podczas gdy M. I. sprzedała klub jako bezpośrednio zainteresowana właścicielka klubu (...), zaś M. W., jako klientka klubu, mogła nie mieć szczegółowej wiedzy na temat osoby kupującej klub, przez to ich zeznania nie są rozbieżne,

- świadek M. I. zeznała, że początkowo działalność prowadził mąż ubezpieczonej, która rozpoczęła prowadzenie firmy od listopada 2019 r., zaś świadek M. W. stwierdziła, że korzystała z jej usług od września
2019 r., w sytuacji gdy organ rentowy jednocześnie wskazał, że świadek ten korzystał
z prowadzonych w klubokawiarni usług od września 2019 r., kiedy to w jego ocenie ubezpieczona była niezdolna do wykonywania pracy, podczas gdy z jej zeznań z dnia 13 stycznia 2020 r. wynika wprost, że w okolicach lipca lub sierpnia 2019 r. mąż i matka świadka skorzystali z kursu pierwszej pomocy, który prowadził klub (...),
a nie sama ubezpieczona, przez to ich zeznania nie są rozbieżne,

f)  uznanie, że od dnia 4 czerwca 2019 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym,
w sytuacji gdy była niezdolna do pracy od dnia 5 czerwca 2019 r. na podstawie zwolnienia wydanego przez lekarza w dniu 4 czerwca 2019 r.

Mając na uwadze powyższe odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od 1 marca 2019 r. do 30 października
2019 r. ( odwołanie z dnia 20 marca 2020 r., k. 3-12 a. s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oraz
o zasądzenie od odwołującej na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ rentowy wskazał, że odwołująca w latach 2010-2016 prowadziła działalność gospodarczą. Po jej zawieszeniu, wznowiła prowadzenie firmy od 1 marca 2019 r., zaś pod koniec kwietnia tego samego roku dowiedziała się, że jest w ciąży. Powołując się na wyjaśnienia ubezpieczonej ZUS stwierdził, że nie uzyskała ona żadnego przychodu, zaś świadkowie nie potwierdzają, aby prowadziła działalność w spornym okresie. Przedłożona korespondencja przedstawia jedynie rozmowę między dwoma osobami i nie potwierdza prowadzenia negocjacji, której przedmiotem miałoby być nabycie przez ubezpieczoną klubokawiarni (...). W ocenie organu rentowego wydruki przedłożonych postów opublikowanych na portalu społecznościowym F. również nie stanowią dowodu na prowadzenie działalności gospodarczej, zaś z kserokopii podatkowej książki przychodów i rozchodów za okres od marca do listopada 2019 r. wynika, że przychód z działalności został wykazany jedynie za listopad 2019 r. W związku z tym ZUS stwierdził, że nie został spełniony cel zarobkowy i stałość prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto uznał, że nie stanowi prowadzenia firmy działalność wykonywana okresowo i sporadycznie, a także, jeśli nie jest ona prowadzona w celu osiągnięcia dochodu rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Brak jest, zdaniem organu rentowego, dowodów potwierdzających fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującą w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, co daje podstawy do stwierdzenia, że w spornym czasie nie była faktycznie wykonywana ( odpowiedź na odwołanie z dnia 4 maja 2020 r., k. 40-44 a. s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

E. F. (1) rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą (...) z siedzibą w W. w dniu 1 kwietnia 2010 r. ( wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, k. 16 a. s.).

Odwołująca dokonała zgłoszenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od 1 kwietnia 2010 r. do 31 maja 2012 r., od 1 września 2012 r. do 25 listopada 2014 r., od 25 listopada 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. i od 1 marca 2019 r. do 19 października 2019 r., wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 czerwca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 26 listopada 2014 r. do 25 listopada 2015 r., od 3 lipca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. i od 20 października 2019 r. oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 maja 2014 r. do 25 listopada 2014 r., od 25 listopada 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. i od 1 marca 2019 r. do 19 października 2019 r. ( okoliczności bezsporne).

W latach 2010-2016, za wyjątkiem rocznej przerwy pomiędzy 26 listopada 2014 r. a 24 listopada 2015 r. na urlop macierzyński z uwagi na urodzenie pierwszego dziecka, odwołująca prowadziła sklep zoologiczny, który został przez nią zamknięty ze względu na wysokie koszty najmu. Ubezpieczona od momentu urodzenia drugiego dziecka w 2016 r. nie wykonywała działalności gospodarczej, która została zawieszona ( zeznania świadków P. F., E. F. (2), M. H. i O. H. oraz odwołującej, k. 78-81, 148-149, 157-158, 162-163 i 184-187 a. s.).

Odwołująca pozostaje w związku małżeńskim z P. F. od 2012 r. Jej mąż jest członkiem zarządu spółki informatycznej oraz posiada udziały w spółce telekomunikacyjnej. P. F. świadczy usługi informatyczne oraz związane z doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej ( zeznania świadka P. F., k. 78-81 a. s.).

Ubezpieczona w dniu 23 lutego 2019 r. złożyła wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczący wznowienia wykonywania działalności gospodarczej pod firmą (...) (...) – E. F. (1) od dnia 1 marca 2019 r. ( wniosek z dnia 23 lutego 2019 r., k. 13-14 a. s.).

Odwołująca w dniu 1 marca 2019 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego
i zdrowotnego oraz do dobrowolnego chorobowego. Ubezpieczona zmieniła profil działalności na prowadzenie zajęć dla dzieci ( zgłoszenie z dnia 1 marca 2019 r., k. 33 a. s., zeznania świadka E. F. (2), k. 148-149 a. s.).

W 2019 r. odwołująca trzy razy w tygodniu uczęszczała ze swoimi dziećmi do kluboksięgarni prowadzonej przez M. I., która na przełomie lutego i marca 2019 r. opublikował ofertę sprzedaży przedsiębiorstwa. Na przełomie marca i kwietnia 2019 r. ubezpieczona dowiedziała się od M. I. o zamiarze sprzedaży przez nią kluboksięgarni. Przez okres kolejnych dwóch miesięcy odwołująca negocjowała z M. I. warunki nabycia przedsiębiorstwa. Pod koniec maja 2019 r,. kiedy zostały ustalone warunki umowy, dołączył do negocjacji mąż ubezpieczonej P. F. ( wydruki korespondencji z aplikacji M. i wydruki korespondencji e-mail, akta ZUS, zeznania świadków P. F., M. I., E. F. (2), M. H. i O. H. oraz odwołującej, k. 78-82, 148-149, 157-158, 162-163 i 184-187 a. s.).

Od chwili rozpoczęcia negocjacji odwołująca nawiązała kontakt z trzema osobami w celu podjęcia współpracy w związku z jej profilem działalności gospodarczej związanym z prowadzeniem zajęć dla dzieci ( wydruki korespondencji z aplikacji M., k. 17-25 a. s., zeznania świadków P. F., M. I., E. P.

– E. F. (1), M. H. i O. H., k. 78-82, 148-149, 157-158
i 162-163 a. s.).

Ubezpieczona była niezdolna do pracy od 5 czerwca 2019 r. do momentu urodzenia dziecka ( dokument (...) z dnia 4 czerwca 2019 r., k. 28 a. s.).

W dniu 21 czerwca 2019 r. M. I. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...) w W. sprzedała P. F. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą (...) (...) P. F.” w W. przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 ^{( 1)} k.c. znajdujące się w W. przy ul. (...) (...), (...)-(...) W., rozumiane jako zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej w postaci kluboksięgarni (...) za kwotę 50.456 złotych, powiększoną o kwotę wynikającą z remanentu przedsiębiorstwa, jednak nie więcej niż o 50.000 złotych. Sprzedaż kluboksięgarni na rzecz P. F. została sfinalizowana ze względu na niezdolność do pracy odwołującej ( umowa sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 21 czerwca 2019 r., k. 29-31 a. s., zeznania świadków P. F., E. F. (2) i M. H. oraz odwołującej, k. 78-81, 148-149, 157-158 i 184-187 a. s.).

Umowa została zawarta w okresie martwym dla rodzaju działalności, który miała wykonywać ubezpieczona ( zeznania odwołującej, k. 184-187 a. s.).

Odwołująca urodziła córkę Ł. w dniu 20 października 2019 r. ( odpis skrócony aktu urodzenia, k. 32 a. s.).

Przez pierwsze trzy miesiące odwołująca w ramach założonej działalności gospodarczej ponosiła koszty korzystania z telefonu komórkowego w kwocie 40 złotych miesięcznie oraz usług księgowych w kwocie 50 złotych miesięcznie ( zeznania świadka P. F., k. 78-91 a. s.).

E. F. (1) w okresie od marca 2019 r. do nie osiągnęła żadnego przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Pierwszy przychód w kwocie 2.000 złotych ubezpieczona otrzymała za sprzedaż towarów i usług swojemu mężowi P. F. w listopadzie 2019 r. ( podatkowa księga przychodów i rozchodów za okres marzec-listopad 2019 r., akta ZUS).

Odwołująca uiszczała składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ( potwierdzenia wykonania przelewu ZUS, k. 34-38 a. s.).

Dr L. podczas wykonywanego badania ginekologicznego USG w dniu 5 marca 2019 r. stwierdził u odwołującej prawidłową ciążę w 6.4 tygodniu zgodną z ostatnią miesiączką z dnia 19 stycznia 2019 r. Podczas wizyty w dniu 4 czerwca 2019 r. lekarz wystawił ubezpieczonej zwolnienie lekarskiego do dnia 25 czerwca 2019 r., które było kontynuowane do dnia porodu. Ubezpieczona na dzień 1 marca 2019 r. była zdolna do prowadzenia działalności gospodarczej ( dokumentacja medyczna, k. 113 a. s. i opinia biegłego sądowego lekarza ginekologa S. B., k. 194-195 a. s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na podstawie art. 61 § 1 i 4 oraz art. 50 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawiadomił odwołującą o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalania obowiązku podlegania przez nią ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ rentowy po zakończeniu postępowania wyjaśniającego wydał zaskarżoną decyzję z dnia 13 lutego 2020 r., nr: (...) na podstawie art. 83 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS stwierdził, że E. F. (1) jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

- podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu
w okresach od 1 kwietnia 2010 r. do 31 maja 2012 r., od 1 września 2012 r. do 25 listopada 2014 r., od 25 listopada 2015 r. do 2 lipca 2016 r. oraz od 31 października 2019 r.,

- podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1 maja 2014 r. do 25 listopada 2014 r. oraz od 25 listopada 2015 r. do 2 lipca 2016 r.,

- nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r. ( zawiadomienie z dnia 6 grudnia 2019 r. i decyzja z dnia 13 lutego 2020 r., akta ZUS).

Ubezpieczona w odwołaniu od wymienionej decyzji domagała się ustalenia, że podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r.

Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych, opinii biegłego sądowego z zakresu ginekologii. Podstawę ustaleń stanowiły również zeznania świadków P. F., M. I., E. F. (2), M. H. i O. H. oraz przesłuchanie odwołującej w zakresie, którego wynikają powyżej wskazane fakty.

Sąd wskazuje, że co prawda uznał za wiarygodne dokumenty złożone przez odwołującą w postaci wydruków korespondencji mailowej i prowadzonej przez aplikację M., podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres marzec-listopad 2019 r., potwierdzenia wykonania przelewów do ZUS oraz umowy na zakup kluboksięgarni, jednak same w sobie nie uwiarygodniły one prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Przedstawione dowody nie wskazują, aby to odwołująca od 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r. była faktycznie osobą odpowiedzialną za czynności podejmowane w ramach swojej firmy, gdyż umowa na zakup kluboksięgarni została zawarta przez jej męża. Ponadto z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby ubezpieczona uzyskała jakikolwiek przychód z działalności gospodarczej, podejmując
jedynie negocjacje z M. I., które to jednak nie dają podstaw do ustalenia, że rzeczywiście prowadziła swoją firmę.

Sąd pominął wszystkie dokumenty, które dotyczyły aktywności odwołującej po dniu 30 października 2019 r. Wymaga podkreślenia, że ubezpieczona zaskarżyła decyzję w części, w której stwierdzono, iż nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r. Zatem jest to okres sporny w rozpatrywanej sprawie, w związku z czym czynności, które ubezpieczona realizowała w późniejszym okresie nie były przedmiotem analizy Sądu. Nadto ówczesny pełnomocnik odwołującej P. F. w toku postępowania został poinformowany przez Sąd o możliwości zajęcia stanowiska i złożenia w terminie 14 dni wniosków dowodowych, które po upływie wskazanego terminu mogą zostać pominięte. P. F. odebrał korespondencję w dniu 3 listopada 2020 r. ( doręczenie odpowiedzi na odwołanie z dnia 22 października 2020 r. i elektroniczne potwierdzenie odbioru z dnia 3 listopada 2020 r., k. 67 i 72 a. s.). Brak profesjonalnego pełnomocnika na datę upływu terminu zobowiązania nie stanowi pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu na złożenie wniosków dowodowych. Strona odwołująca, jak również jej mąż będący pełnomocnikiem, byli świadomi, że zostali zobowiązani do przedstawienia dowodów w zakreślonym terminie i został nałożony rygor w postaci ich ewentualnego pominięcia w przypadku uchybienia 14-dniowemu terminowi. W związku z tym Sąd pominął wszystkie wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2021 r.

Sąd ocenił za niewiarygodne zeznania świadków P. F. i E. F. (2) oraz odwołującej w części, w jakiej stwierdzili, że miała ona zawrzeć umowę ze szkołą języków obcych prowadzącą zajęcia dla dzieci oraz, aby negocjowała warunki współpracy z dwiema księgarniami. Nie zostało również udowodnione, aby od 1 marca 2019 r. rozpoczęła poszukiwanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej celem prowadzenia zajęć dla dzieci. Z analizy zeznań męża ubezpieczonej wynika, że o możliwości kupna kluboksięgarni dowiedziała się przypadkiem. W konsekwencji należy uznać, że pozyskana wiedza w tym zakresie nie była spowodowana jej działaniem ukierunkowanym na zakup miejsca, w którym miałaby prowadzić działalność gospodarczą. Również pozostałe dokumenty nie wskazują, aby czyniła w tym kierunku jakiekolwiek działania. Materiał dowodowy nie wskazuje także, aby odwołująca pozyskała kontrahentów. Przedstawione wydruki e-mail i z aplikacji M. nie dowodzą, aby w rzeczywistości doszło do realnej współpracy ubezpieczonej przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Z tych dowodów wynika, że poszukiwała wśród znajomych osób chętnych do współpracy, natomiast ostatecznie nikogo nie pozyskała, na co sama wskazywała w trakcie jej przesłuchania. Ponadto Sąd nie dał wiary odwołującej, aby przed zwolnieniem lekarskim prowadziła obsługę klienta i zapisy na zajęcia, bo samo nabycie kluboksięgarni przez jej męża miało miejsce w dniu 21 czerwca 2019 r., zaś na początku ubezpieczona od początki czerwca 2019 r. była niezdolna do pracy.

Sąd nie dał wiary w/w świadkom w odniesieniu do okresu, w którym odwołująca dowiedziała się o ciąży. Według wiedzy P. F. była to połowa marca 2019 r., a z relacji E. F. (2) koniec kwietnia 2019 r. W tym zakresie Sąd też uznał za niewiarygodne zeznania odwołującej, jakoby o ciąży dowiedziała się dopiero w kwietniu 2019 r.Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wznowienie działalności gospodarczej miało miejsce w dniu 1 marca 2019 r., kiedy ubezpieczona była już w szóstym tygodniu ciąży. Przy obecnej powszechnej dostępności testów ciążowych, regularności cykli i doświadczeniu życiowym ubezpieczonej, należy ustalić, że wiedziała o ciąży już pod koniec lutego 2019 r., co zbiegło się z terminem wznowienia działalności gospodarczej. Świadczy to jednoznacznie, że rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej po jej zawieszeniu było pozorne i wynikało jedynie z chęci uzyskania nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych.

Sąd uznał za niewiarygodne w części zeznania odwołującej i jej męża w zakresie okoliczności, które determinowały wznowienie przez nią działalności gospodarczej. Zdaniem P. F. ubezpieczona zdecydowała się na ponowne prowadzenie firmy od 1 marca 2019 r., ponieważ ich dzieci chodziły już do przedszkola. Tymczasem odwołująca wskazała, że decyzję o wykonywaniu działalności gospodarczej podjęła ze względu na chęć powrotu na rynek pracy. Dodatkowo stwierdziła, że jej najmłodsze dziecko miało pójść do przedszkola od września 2019 r., co oznacza, że przyjmując wersję wydarzeń jej męża, nie miała ona możliwości prowadzenia firmy aż do września 2019 r.

Sąd nie ustalał stanu faktycznego w oparciu o zeznania świadka M. W., gdyż jej wiedza nie była użyteczna dla dokonania rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Świadek nie znała okoliczności związanych
z nabyciem przez odwołującą kluboksięgarni od M. I. ani nie potrafiła wskazać, w jaki sposób wyglądały negocjacje dotyczące kupna-sprzedaży. Sąd również pominął wszystkie okoliczności związane z działalnością ubezpieczonej po 30 października 2019 r., co wynikało też ze zgromadzonego materiału dowodowego
w sprawie.

Tak zgromadzony i oceniony materiał dowodowy stanowił podstawę do dokonania rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie E. F. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 13 lutego 2020 r., nr: (...) podlegało oddaleniu.

Odwołująca domagała się objęcia ją obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym, rentowym i wypadkowym oraz dobrowolnie chorobowemu od dnia 1 marca 2019 r. do 30 października 2019 r. Organ rentowy zaś stanął na stanowisku, że działania podjęte przez ubezpieczoną nie potwierdzają prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zarobkowy, zorganizowany i ciągły.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.) zwanej dalej ,,ustawą’’, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. W rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy, dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy. Jak stanowi art. 12 ust. 1 ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W świetle art. 13 pkt 4 ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Definicję działalności gospodarczej zawiera zaś art. 3 ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców ( Dz. U. z 2019 r., poz. 1292), zgodnie
z którym działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zatem ustawodawca uzależnił prowadzenie działalności gospodarczej od spełnienia trzech kryteriów, tj. zorganizowania, zarobkowości i ciągłości.

Na gruncie obowiązujących przepisów prawa został zaprezentowany pogląd wskazujący na możliwość wyodrębnienia materialnego i formalnego aspektu zorganizowania działalności gospodarczej. Cechę zorganizowania działalności gospodarczej należy wiązać głównie z jej zorganizowaniem w aspekcie materialnym,
a przede wszystkim z faktem dysponowania przez dany podmiot środkami niezbędnymi do realizacji założonego celu zarobkowego i podejmowaniem działań ukierunkowanych na jego osiągnięcie. Istnienie takiego powiązania świadczy o zorganizowanym charakterze działalności gospodarczej. W konsekwencji do stwierdzenia, że działalność ma charakter zorganizowany wystarczy dysponowanie przez podmiot środkami, które pozwalają na faktyczne podejmowanie działań służących realizacji założonego przez ten podmiot celu zarobkowego. Zorganizowanie działalności gospodarczej w płaszczyźnie materialnej odbywa się przykładowo przez zapewnienie kapitału, lokalu, środków biurowych, maszyn, sprzętu, technologii, zatrudnienia pracowników, przedsięwzięcie działań o charakterze marketingowym oraz przez podejmowanie działań zmierzających do uzyskania
i utrzymania wymaganych kwalifikacji niezbędnych ze względu na rodzaj wykonywanej działalności ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt I UK 65/15 oraz z dnia 16 lutego 2016 r., I UK 77/15).

W ocenie Sądu Okręgowego element zorganizowania działalności gospodarczej, prowadzonej przez odwołującą, nie został spełniony w niniejszej sprawie na dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu 1 marca 2019 r. ani w kolejnych dniach tego miesiąca ubezpieczona nie była gotowa do prowadzenia swojej firmy. Nie miała żadnego biznesplanu ani nie podjęła żadnych czynności mających na celu przygotowania jakichkolwiek warunków do prowadzenia działalności gospodarczej. Dopiero na przełomie marca i kwietnia 2019 r. przypadkowo dowiedziała się, że M. I. ma zamiar sprzedać swoją kluboksięgarnię. Do tej pory ubezpieczona nie podejmowała działań mających na celu prowadzenie działalności zgodnie z jej nowym profilem. Można założyć, że dopiero od kwietnia 2019 r. ubezpieczona rozpoczęła prowadzenie takich działań, jednakże w ocenie Sądu, nie zostały one podjęte w celu osiągnięcia zysku z działalności. Z zeznań ubezpieczonej wynikało, że wznawiając prowadzenie działalności gospodarczej miała ona na celu powrót na rynek pracy. Przyjmując hipotetycznie tę wersję Sąd zauważa, że odwołująca mogła wznowić działalność również w innym terminie, który niekoniecznie byłby zbieżny z okresem, w którym zaszła w ciążę. Dokonując analizy zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że zeznania P. F. nie są zbieżne z twierdzeniami jego żony. Świadek ten wskazał, że ubezpieczona mogła prowadzić działalność gospodarczą od marca 2019 r., ponieważ ich młodsze dziecko zaczęło chodzić do przedszkola. Tymczasem odwołująca zeznała, że jej dziecko mogło rozpocząć uczęszczanie do przedszkola dopiero od września 2019 r. Zatem żadna z powołanych okoliczności nie była przekonująca w kontekście tego, czym kierowała się odwołująca przy wyborze terminu wznowienia działalności gospodarczej. W konsekwencji, zdaniem Sądu, jedynym jej zamiarem było korzystanie z zasiłków, które zapewniał Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Negocjacje z M. I. nie dają podstaw do ustalenia, że odwołująca rzeczywiście prowadziła swoją firmę. Strony nie wykazały na podstawie rzeczowego materiału dowodowego, aby ubezpieczona od 1 marca 2019 r. rozpoczęła poszukiwanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej celem prowadzenia zajęć dla dzieci. Wznowienie działalności gospodarczej było spowodowane otrzymaniem wiadomości o ciąży i chęcią zapewnienia sobie ochrony ubezpieczeniowej. Na dzień 1 marca 2019 r. odwołująca nie miała żadnych skonkretyzowanych planów jak zorganizować i prowadzić działalność gospodarczą, ani jak pozyskać środki do osiągnięcia zysku z działalności. Rozmowy podjęte ze znajomymi przez Internet nie dały odwołującej żadnych zmaterializowanych efektów. Pozostałe czynności, które miała wykonywać, według relacji jej i jej męża, nie zostały wykazane w toku prowadzonego postępowania sądowego. W konsekwencji Sąd stwierdził, że odwołująca dążyła do spełnienia kryterium zorganizowania w celu mającym uzyskanie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W oparciu o posiadany w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał,
iż ubezpieczona w istocie nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej,
a jedynie chciała to upozorować, podejmując czynności organizacyjne oraz formalnoprawne mające świadczyć o faktycznym zamiarze wykonywania przez nią działalności. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2001 r., II UKN 428/00
i z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 80/05). Z powyższego wywieść należy wniosek, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika w każdej sytuacji z faktycznego prowadzenia tej działalności.

Sąd doszedł do wniosku, że celem odwołującej nie było uzyskanie przychodu wypracowanego poprzez przejęcie kluboksięgarni w czerwcu 2019 r. Po pierwsze, umowa została zawarta przez jej męża i w spornym czasie nie doszło do przekazania ubezpieczonej kluboksięgarni. Ponadto ubezpieczona wówczas była niezdolna do pracy, więc nie mogła uzyskać żadnych korzyści materialnych z uwagi na przeniesienie składników majątkowych na jej męża. Jednocześnie odwołująca wskazała, że okres wakacyjny jest sezonem martwym w tego typu działalności, co dodatkowo podkreśla, iż jej działania nie były zorientowane na wypracowanie sobie zysku z prowadzonej firmy. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej należy wiązać z towarzyszącym tej działalności zamiarem jego osiągnięcia. Działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu ( wyrok Naczelnego Sądu Apelacyjnego z dnia 26 września 2008 r., II FSK 789/07). Bez znaczenia pozostaje natomiast fakt osiągnięcia dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nawet jeżeli nie przynosi ona zarobku, bowiem nie przestaje być wówczas działalnością gospodarczą. O zarobkowym charakterze działalności decyduje dążenie do osiągnięcia zarobku. Nie jest natomiast konieczną cechą definiującą działalność gospodarczą kryterium dochodowości ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92).

Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że prowadzona przez odwołującą firma nie była rentowna. Ubezpieczona nie była nastawiona na zysk, o czym świadczy brak jakichkolwiek dochodów. W tym miejscu zaznaczania wymaga, że generowanie strat przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, zamiast spodziewanych zysków, z uwagi na koszty działalności przewyższające dochód, nie przekreśla jej zarobkowego charakteru. Niemniej jednak, inaczej należy ocenić sytuację, w której to od początku wymiernym, stałym i założonym z góry kosztem, nieznajdującym pokrycia w przewidywanych zyskach, staje się opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne. Takie multiplikowanie kosztów prowadzonej działalności nieuzasadnione jest potrzebą inwestowania w podjęte przedsięwzięcie celem jego perspektywicznego rozwoju ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy mieć także na względzie fakt, że z uwagi na brak dochodowości firmy odwołującej, zadeklarowanie podstawy wymiaru składek miało na celu jedynie uzyskanie ochrony ubezpieczeniowej, tym bardziej, że podejmując działalność gospodarczą ubezpieczona wiedziała, że w niedługim okresie zacznie korzystać ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Składając tego rodzaju deklarację odwołująca nie podjęła działań podporządkowanych zasadzie racjonalnego gospodarowania. Sąd Okręgowy zważył, że prowadzenie działalności gospodarczej powinno być działaniem konsekwentnym i przemyślanym m.in. pod względem ekonomicznym i finansowym, a warunkom tym nie odpowiadają działania podjęte przez ubezpieczoną. Prawdą jest, że o pozorności prowadzenia działalności gospodarczej nie może decydować fakt, iż moment jej założenia zbiegł się w czasie z ciążą ubezpieczonej. Prowadzenie własnej działalności gospodarczej w celu uzyskania świadczenia z tego tytułu jest bowiem dopuszczalne i nie świadczy o intencji obejścia prawa. Zaakcentować jednak należy, że w takiej sytuacji warunkiem objęcia ubezpieczeniem społecznym jest to, aby działalność podjęta przez kobietę w ciąży była faktycznie przez nią wykonywana. Innymi słowy, samo rozpoczęcie działalności gospodarczej przez kobietę w ciąży, niezależnie od tego, czy jest to ciąża początkowa czy zaawansowana, nie może świadczyć o braku woli do prowadzenia tej działalności. Taką wolę należy jednak każdorazowo badać w oparciu o całokształt okoliczności sprawy pod kątem rzeczywistej realizacji czynności będących przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie odwołująca dokonała zgłoszenia i zadeklarowania podstawy wymiaru składek wyłącznie w celu uzyskania ochrony ubezpieczeniowej w związku rychłą perspektywą ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego.

Kolejną cechą, od której uzależniony jest fakt prowadzenia działalności gospodarczej, jest ciągłość, która wiąże się zazwyczaj ze stałością, powtarzalnością
i regularnością jej wykonywania oraz jednocześnie przeciwstawia się ją działalności jednorazowej, okazjonalnej i sporadycznej. Nie jest jednak ona tożsama z obowiązkiem nieprzerywania działalności. O ciągłości działalności gospodarczej nie decyduje fakt prowadzenia jej w sposób nieprzerwany, czy przez określony czas, ale zamiar wykonywania w taki sposób. Ciągłość musi być elementem zamiaru podmiotu podejmującego działalność gospodarczą ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2012 r., II SA/Po 427/12). Zamiar ten powinien obejmować powtarzalność określonych czynności w celu osiągnięcia dochodu i co do zasady z góry nieokreślony czas wykonywania takiej działalności ( wyrok Naczelnego Sądu Apelacyjnego z dnia 28 kwietnia 2011 r., II OSK 333/11 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia
2008 r., I UK 208/07). Fakt, że o prowadzeniu działalności gospodarczej decyduje zamiar jej ciągłego i powtarzalnego wykonywania nakazuje przyjąć, iż objęta takim zamiarem działalność nie utraci swojego statusu, nawet jeżeli faktycznie wykonywana była przez bardzo krótki czas. W takim ujęciu dla uznania danej firmy za działalność gospodarczą nie jest nawet konieczne, aby objęty nią cykl gospodarczy powtórzył się chociażby jeden raz. W przypadku działalności gospodarczej nie jest zatem wymagana cecha ciągłości
w ścisłym znaczeniu, tylko rodzajowa powtarzalność ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Gliwicach z dnia 10 czerwca 2008 r., I SA/Gl 886/07 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2015 r., I UK 207/14).

Ciągłość działalności gospodarczej można rozpatrywać w trzech aspektach, tj. czasowym, celowym i podstawy utrzymania. Element ciągłości świadczy o względnie stałym zamiarze wykonywania działalności gospodarczej, co nie wyklucza możliwości prowadzenia jej tylko sezonowo lub do czasu osiągnięcia postawionego przez dany podmiot celu. Ustawodawcy chodziło bowiem o wyeliminowanie z pojęcia działalności gospodarczej przedsięwzięć o charakterze incydentalnym i sporadycznym. Do zachowania ciągłości wystarczające jest, aby z całokształtu okoliczności wynikał zamiar powtarzania określonego zespołu konkretnych działań w celu osiągnięcia efektu w postaci zarobku. Powinna to być działalność stała, planowa (celowa), przy czym obojętne jest, czy plan obejmuje dłuższy czy krótszy okres. Nie jest natomiast wymagane nieprzerwane prowadzenie działalności. Planowe i celowe przerwy w działalności, uzależnione od jej charakteru, koniunktury, warunków pracy nie mają istotnego znaczenia, jeżeli nie oznaczają definitywnego zaprzestania prowadzenia działalności ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2005 r., I SA/Wr 3237/03). Działalność gospodarcza to sfera aktywności nieograniczonej czasowo, która nie powinna być wykonywana incydentalnie, jednorazowo lub okazjonalnie, lecz zarazem nie traci waloru ciągłości działalność, w ramach której nastąpiły sytuacje związane z faktycznym czasowym nie wykonywaniem czynności, nawet gdyby był to stan długotrwały.

W toku postępowania sądowego ubezpieczona nie wykazała, aby jej działalność miała charakteryzować się elementem ciągłości. Ubezpieczona nie pozyskała żadnych kontrahentów oraz nie rozpoczęła współpracy z żadną osobą, z którą kontaktowała się za pośrednictwem portalu społecznościowego. Dodatkowo po kilku miesiącach od wznowienia działalności przeszła na zwolnienie lekarskie. Takie postępowanie wynikające z faktów ustalonych w rozpatrywanej sprawie nie daje możliwości uznania przez Sąd, aby kryterium ciągłości zostało zachowane w rozpatrywanej sprawie.

Reasumując powołane okoliczności nie pozwoliły objąć odwołującej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowym oraz dobrowolnie chorobowym od dnia 1 marca 2019 r. Oczywiście żadna ze wskazanych okoliczności pojedynczo nie mogłaby być wystarczająca do zaprzeczenia prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże ich zestawienie prowadzi do jednoznacznego wniosku, że odwołująca nie prowadziła działalności gospodarczej nastawionej na zysk i ciągłość. Analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi jednak do przekonania, że podjęte przez ubezpieczoną działania w rzeczywistości zmierzały jedynie do wykreowania sytuacji,
w której nabędzie prawo do wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w pkt 2 wyroku.
Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę ma obowiązek zwrócić koszty na żądanie jej przeciwnika procesowego. Na tej podstawie Sąd zasądził od odwołującej na rzecz organu rentowego kwotę 180,00 złotych zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2018 r., poz. 265).