Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 sierpnia 2025r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025r. w Warszawie

sprawy S. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek

na skutek odwołania S. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z 18 stycznia 2021 roku, znak: (...)

1.  oddala odwołanie;

2.  zasądza od S. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

S. W. w dniu 25 stycznia 2021r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 18 stycznia 2021r., znak: (...), stwierdzającej, że jest dłużnikiem Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne i wniósł o jej anulowanie, ponieważ została sporządzona z naruszeniem podstawowego prawa, jakim jest prawidłowe rozliczenie konta. W jego przypadku ZUS nie rozliczył konta, tylko wpisał fikcyjne dane do „Szczegółowego zestawienia należności”, za to w rozliczeniu zobowiązań potwierdził już wpłaty, jakich ubezpieczony dokonał. Podał, że 10 listopada 2016r. brak jest wpłaty 288,95 zł, a w rozliczeniu w dniu 17 listopada 2016r. została odnotowana wpłata w kwocie 577,90 zł, która została dokonana za październik i za listopad. Według odwołującego się jest to pierwsze oszustwo ZUS. Dalej zostały wykazane niedopłaty składek: 11 stycznia 2016r. – 9,01 zł, 10 lutego 2016r. – 18,55 zł, 10 marca 2016r. – 18,55 zł, 11 kwietnia 2016r. – 18,55 zł. Tymczasem w rozliczeniu została wykazana wpłata w dniu 20 kwietnia 2016r. wynosząca 342,80 zł. To oznacza, że odwołujący się nadpłacił 72,40 zł, a według ZUS niedopłata to 64,66 zł. Faktycznie nadpłacił więc 7,74 zł, co jest drugim oszustwem ZUS. Z kolei na 10 lutego 2017r. wykazana została kwota 8,33 zł, podczas gdy rozliczenie podaje wpłatę z 9 lutego 2017r. wynoszącą 305,61 zł. Wielkość składki za luty to było 297,28 zł, powstała więc nadpłata 8,33 zł, a ZUS policzył to jako niedopłatę i jest to trzecie oszustwo.

W związku z powyższym odwołujący się wniósł o odrzucenie decyzji ZUS jako bezzasadnej. Wskazał, że osobiście był w ZUS we wrześniu i grudniu 2020r. i za każdym razem zapewniano o słuszności jego wywodów. Co zaś działo się w pokojach decydentów ZUS, tego nie wie, ale sądzi, że był oszukiwany, z tym że nie wie w jakim celu (odwołanie z 24 stycznia 2021r., k. 3-4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od odwołującego się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając przedstawione stanowisko, pełnomocnik Zakładu wskazał, że S. W. w związku z powadzoną działalnością gospodarczą był zobowiązany do opłacania należnych składek za każdy miesiąc bez uprzedniego wezwania, w obowiązującym terminie i w odpowiedniej wysokości. Organ rentowy dokonał rozliczenia jego konta i stwierdzono zaległości – drobne niedopłaty składek za długi okres. Pismem z 4 września 2020r. zawiadomiono odwołującego się o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia. Natomiast w dniu 10 grudnia 2020r. wysłano zawiadomienie o zakończeniu postępowania. Następnie, na podstawie rozliczenia konta płatnika, decyzją z 18 stycznia 2021r. organ rentowy stwierdził zadłużenie z tytułu niedopłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2015r. do stycznia 2017r. w kwocie 379,96 zł wraz z odsetkami za zwłokę wynoszącymi 118,00 zł.

W dalszej części odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik zacytował art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 23 tej samej ustawy. Odnosząc się do treści odwołania, wskazał że nie wnosi ono do sprawy żadnych okoliczności, mogących skutkować zmianą decyzji. Wpłaty podane w odwołaniu, dokonane w dniach 17 listopada 2016r., 20 kwietnia 2016r. i 9 lutego 2017r. zostały rozliczone zgodnie z rozporządzeniem na najstarsze zaległości w następujący sposób:

I.  wpłata w kwocie 577,90 zł z 17 listopada 2016r. została rozliczona na FUZ za:

- listopad 2016r. - 288,95 zł należność główna

- luty 2015r. – 40,75 zł należność główna

- marzec 2015r. – 9,01 zł należność główna

- maj 2015r. – 8,29 zł należność główna

- czerwiec 2015r. – 208,90 zł należność główna oraz 22 zł na odsetki

II.  wpłata w kwocie 342,80 zł z 20 kwietnia 2016r. została rozliczona na FUZ za:

- kwiecień 2016r. – 288,95 zł należność główna

- luty 2015r. – 53,85 zł należność główna

III.  wpłata w kwocie 305,61 zł z 9 lutego 2017r. została rozliczona na FUZ za:

- za luty 2017r. – 297,28 zł należność główna

- za czerwiec 2015r. – 8,33 zł należność główna

(odpowiedź na odwołanie z 23 lutego 2021r., k. 7-8 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

S. W. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. W okresie styczeń 2015r. – kwiecień 2017r. był zobowiązany opłacać jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym czasie dokonał następujących wpłat: 16 stycznia 2015r. – 270,40 zł, 19 marca 2015r. – 270,40 zł, 7 kwietnia 2015r. – 540,08 zł, 19 maja 2015r. – 271,12 zł, 8 lipca 2015r. – 540,80 zł, 31 sierpnia 2015r. – 270,40 zł, 7 września 2015r. – 270,40 zł, 15 października 2015r. – 270,40 zł, 12 listopada 2015r. – 270,40 zł, 28 grudnia 2015r. – 270,40 zł, 18 stycznia 2016r. – 270,40 zł, 25 lutego 2016r. – 270,40 zł, 1 marca 2016r. – 270,40 zł, 20 kwietnia 2016r. – 342,80 zł, 19 maja 2016r. – 288,95 zł, 22 czerwca 2016r. – 288,95 zł, 25 lipca 2016r. – 288,95 zł, 20 sierpnia 2016r. – 288,95 zł, 9 września 2016r. – 288,95 zł, 17 listopada 2016r. – 577,90 zł, 27 grudnia 2016r. – 288,95 zł, 20 stycznia 2017r. – 288,95 zł, 9 lutego 2017r. – 305,61 zł, 20 marca 2017r. – 297,28 zł, 6 kwietnia 2017r. – 297,28 zł (rozliczenie zobowiązań, k. 6, 21, 27-28 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonywał rozliczenia wpłat składek przekazywanych przez S. W. zgodnie z deklaracjami, a kwoty wyższe niż należne rozliczył następująco:

I.  wpłata w kwocie 540,08 zł z 7 kwietnia 2015r. rozstała rozliczona na FUZ za:

- kwiecień 2015r. – 279,41 zł należność główna

- maj 2014r. – 50,84 zł należność główna

- październik 2014r. – 202,83 zł należność główna i 7 zł na poczet odsetek

II.  wpłata w kwocie 540,80 zł z 8 lipca została rozliczona na FUZ za

- lipiec 2015r. – 279,41 zł należność główna

- październik 2014r. – 67,57 zł należność główna

- styczeń 2015r. – 9,01 zł należność główna

- luty 2015r. – 184,81 zł należność główna

III.  wpłata w kwocie 342,80 zł z 20 kwietnia 2016r. została rozliczona na FUZ za:

- kwiecień 2016r. – 288,95 zł należność główna

- luty 2015r. – 53,85 zł należność główna

IV.  wpłata w kwocie 577,90 zł z 17 listopada 2016r. została rozliczona na FUZ za:

- listopad 2016r. - 288,95 zł należność główna

- luty 2015r. – 40,75 zł należność główna

- marzec 2015r. – 9,01 zł należność główna

- maj 2015r. – 8,29 zł należność główna

- czerwiec 2015r. – 208,90 zł należność główna oraz 22 zł na odsetki

V.  wpłata w kwocie 305,61 zł z 9 lutego 2017r. została rozliczona na FUZ za:

- za luty 2017r. – 297,28 zł należność główna

- za czerwiec 2015r. – 8,33 zł należność główna

(rozliczenie zobowiązań, k. 6, 21, 27-28 a.s.).

Pismem z 3 września 2020r., doręczonym S. W. w dniu 8 września 2020r., organ rentowy zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne (zawiadomienie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – akta ZUS). Następnie pismem z 9 grudnia 2020r. płatnik został poinformowany, że Zakład zakończył postępowanie i poinformował o możliwości wglądu w akta sprawy oraz zgłaszania dowodów, przedstawiania wyjaśnień i wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. S. W. wskazane pismo otrzymał 14 grudnia 2020r. i nie zajął stanowiska (pismo z 9 grudnia 2020r. ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – akta ZUS). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 18 stycznia 2021r. wydał decyzję znak: (...), w której stwierdził, że S. W. jest dłużnikiem Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2015r. do stycznia 2017r. w łącznej kwocie 379,96 zł oraz odsetek za zwłokę wynoszących 118 zł. Na kwotę wskazanej należności głównej złożyły się następujące zaległości: za październik, listopad i grudzień 2015r. – po 9,01 zł, za styczeń, luty i marzec 2016r. – po 18,55 zł, za październik 2016r. – 288,95 zł i za styczeń 2017r. – 8,33 zł. Z kolei kwota należności z tytułu odsetek objęła: po 7 zł za styczeń, luty i marzec 2016r. i 97 zł za październik 2016r. (decyzja ZUS z 18 stycznia 2021r. – akta ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów. Na jeden z nich - rozliczenie zobowiązań, S. W. powoływał się w toku postępowania dla wykazania słuszności swoich twierdzeń. Nie podnosił, aby jego wpłaty widniejące w tym rozliczeniu zostały błędnie odnotowane, jeśli chodzi o terminy płatności i kwoty, wobec tego Sąd na podstawie wskazanego dokumentu dokonał ustaleń faktycznych w tym zakresie. Ustalenia objęły również sposób rozliczenia wpłat przez ZUS, który odwołujący się kwestionował, zarzucając błędne działania. Sąd ocenił jednak, że był on prawidłowy, co będzie przedmiotem analizy w części obejmującej rozważania prawne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie S. W. podlegało oddaleniu.

Odwołujący się, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, zobowiązany był dokonywać płatności składek na ubezpieczenie zdrowotne, art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 2008 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2016r., poz. 963) – dalej jako ustawa systemowa, w okresie gdy prowadzona była działalności, jak i obecnie, wskazuje bowiem, że płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Nadto, stosownie do treści art. 47 ust. 1 ww. ustawy (stan prawny obowiązujący w czasie prowadzenia działalności), płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż:

1)  do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,

2)  do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,

3)  do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników.

Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021r. poz. 1540). Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata zwane dalej „należnościami z tytułu składek” nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie zaś z treścią art. 32 ww. ustawy, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytury Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców, ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

W przedmiotowej sprawie, ponieważ odwołujący się nie kwestionował samego obowiązku opłacania składek na FUZ, jak i wpłat, jakie na jego koncie odnotował ZUS, a sposób rozliczenia wpłaconych kwot, to przypomnieć należy, że zasady wedle, jakich ZUS takie rozliczenie przeprowadza, nie są dowolne. Regulują je odpowiednie przepisy. Przed 1 stycznia 2018r. obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz. 465). Zostało zastąpione przez nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 21 września 2017 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 1771), ale w przypadku S. W. nie mogło być stosowane, gdyż § 32 wskazuje, że do wpłat dokonanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec faktu, iż odwołujący się składki płacił do kwietnia 2017r., a więc przed datą wejścia w życie nowego rozporządzenia, to w jego przypadku tym aktem prawnym, który mógł i powinien być stosowany, było przywołane wcześniej rozporządzenie z 18 kwietnia 2008r. Zacytowanie jego fragmentu, obejmującego istotne w przedmiotowej sprawie regulacje, Sąd uznaje za istotne, biorąc pod uwagę to, że odwołujący się kwestionując niekorzystane dla niego stanowisko ZUS oraz opinie biegłej sądowej E. Z., która w przeciwieństwie do biegłej B. Z., zastosowała wskazane rozporządzenie, powtarzał swoje argumenty, nie przyjmując do wiadomości tego, że rozliczenie składek nie jest dokonywane w pełnym zakresie tak, jak chciałby płatnik. Według odwołującego się skoro w pewnych okresach płacił więcej niż składka należna za miesiąc, za który była składana deklaracja i dokonywana płatność, to ZUS nadwyżkę tej kwoty powinien rozliczyć tak, jak odwołujący się przyjmował. Według odwołującego się, skoro nie dopłacił składek np. za styczeń, luty i marzec 2016r. (płacone były kwoty niższe niż należne, bo składka na FUZ wynosiła w tym czasie 279,41 zł, a płacone było 270,40 zł), a w kwietniu 2016r. zapłacił więcej, bo 342,80 zł, to ZUS powinien wskazaną kwotę rozliczyć na miesiąc bieżący, za który była dokonywana wpłata, resztę zaś na poczet niewielkich niedopłat w miesiącach styczeń, luty i marzec 2016r. Rozporządzenie, o którym była mowa, podstaw do takiego rozliczenia nie daje jednak. Z § 15 wynika:

1. Jeżeli wpłata składek na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa niż kwota należnych składek z tego tytułu wynikająca z rozliczenia dokonanego w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy, nadwyżkę pozostałą po pokryciu należnych składek z tego tytułu za dany miesiąc kalendarzowy zalicza się na pokrycie zaległych należności z tytułu tych składek, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

2. Z kwoty pozostałej po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 1, pokrywa się proporcjonalnie należności funduszu emerytalnego i otwartych funduszy emerytalnych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

3. Z kwoty pozostałej po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 2, pokrywa się proporcjonalnie należności funduszu rentowego, funduszu chorobowego i funduszu wypadkowego, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

3a. Z kwoty pozostałej po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 3, pokrywa się należności z tytułu składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

4. Z kwoty pozostałej po rozliczeniu, o którym mowa w ust. 3a, pokrywa się proporcjonalnie należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

Powołane rozporządzenie zawiera też unormowania sytuacji, gdy wpłaty zostały dokonane niezgodnie z przepisami. Stosownie do § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia - wpłaty składek dokonane przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie powinny obejmować również odsetki za zwłokę. W przypadku gdy wpłata, o której mowa w ust. 3, nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie określonym w ustawie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę. Z kolei zgodnie z § 11 ust. 3 - jeżeli płatnik składek dokona w obowiązującym terminie wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne, na Fundusz Emerytur Pomostowych, na ubezpieczenie zdrowotne lub na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nieoznaczonej co do okresu, wpłatę tę zalicza się w pierwszej kolejności na pokrycie należności z danego tytułu, poczynając od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z zachowaniem w ramach wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne pierwszeństwa zaspokojenia należności funduszu emerytalnego i otwartych funduszy emerytalnych. Natomiast w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli wpłata składek na ubezpieczenia społeczne jest niższa od kwoty należnych składek rozliczonych w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy, zgodnie z zasadami określonymi w § 6 ust. 1 pkt 1, w pierwszej kolejności rozlicza się ją na pokrycie należnych składek na fundusz emerytalny i na otwarte fundusze emerytalne.

Wskazane przepisy umożliwiają zaewidencjonowanie składek wpłaconych niezgodnie z deklaracją lub z prawidłowo ustalonymi kwotami za dany miesiąc w przypadku, gdy: składka została wpłacona po terminie bez prawidłowo naliczonych odsetek za zwłokę, w niższej lub wyższej kwocie oraz w przypadku składki "nieoznaczonej co do okresu". W przypadku S. W. – choć wskazywał na wywiązywanie się prawidłowo ze wszystkich obowiązków – składki nie były płacone w niektórych miesiącach w pełnej wysokości albo były nadpłacane. W takiej sytuacji – mimo, że odwołujący się uznał, że wszystkie brakujące należności zostały wyrównane – cytowane przepisy rozporządzenia nakazywały rozliczać nadpłaty w inny sposób. Zgodnie z tym sposobem jasno określonym w przepisach, organ rentowy rozliczył wpłaty wyższe niż należne w części na poczet należności określonej w składanej deklaracji, czyli za miesiąc bieżący, w pozostałej zaś części na pokrycie zaległych należności funduszu ubezpieczeń zdrowotnych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności. Pokryciu podlegały więc zaległości, jakie S. W. miał w latach wcześniejszych. Według odwołującego się, skoro zadłużenie określone w decyzji obejmowało tylko konkretny okres od października 2015r. do stycznia 2017r., to wpłaty z tego okresu powinny być zaliczone tylko na poczet należności, jakie tego okresu dotyczyły.

Wskazane stanowisko S. W., w świetle cytowanych przepisów rozporządzenia, jest błędne. Inny niż chciałby odwołujący się sposób rozliczenia wpłat nie jest wyrazem braku wiedzy czy też braku zapoznania się z aktami, co odwołujący się bezpodstawnie zarzucał w toku postępowania, ale wynikiem zastosowania tych regulacji, które były cytowane. One wyraźnie wskazują, że składki zapłacone w zbyt wysokiej kwocie, albo w innych przypadkach, o których była mowa, mogą być zaliczane na najstarsze zaległości, a więc nie tylko te, które przypadają w analizowanej sprawie na okres uwzględniony w zaskarżonej decyzji, ale cały okres, kiedy działalność była prowadzona, a istniały zaległości, które się nie przedawniły.

Potwierdzeniem poprawności rozliczenia, jakiego zgodnie z powołanymi przepisami dokonał ZUS, jest opinia biegłej sądowej E. Z.. Biegła zastosowała ww. rozporządzenie i składki zapłacone w kwotach wyższych, a więc 342,80 zł (wpłata w dniu 20 kwietnia 2016r.), 577,90 zł (wpłata w dniu 17 listopada 2016r.) oraz 305,61 zł (wpłata w dniu 9 lutego 2017r.) rozliczyła na poczet należności głównych za miesiące zgodnie z deklaracją, a więc odpowiednio na kwiecień 2016r., listopad 2016r. i luty 2017r. Pozostała część, po pokryciu tych należności, zgodnie z § 13 rozporządzenia, została rozdysponowana na niezapłacone składki o najwcześniejszym terminie płatności. Pokryta została z tego m.in. należność za luty 2015r., za który płatność nie została dokonana – wprawdzie odwołujący się 7 kwietnia 2015r. zapłacił 540,08 zł, ale ta kwota wedle tych samych zasad, o których była mowa, pokryła należność za kwiecień 2015r. oraz zaległości z miesięcy wcześniejszych, a więc maja i października 2014r. Ponadto nadpłacone, wcześniej wskazane kwoty pokryły zaległości z marca i maja 2015r. (za te miesiące odwołujący się miał zapłacić składkę na FUZ w wysokości 279,41 zł miesięcznie, a zapłacił 19 marca 2015r. – 270,40 zł, 19 maja 2015r. – 271,12 zł), za luty 2015r. i za czerwiec 2015r. (za te miesiące wpłaty brak – wpłaty dokonane były w styczniu, marcu, kwietniu, maju, lipcu 2015r. itd., a wyższa kwota zapłacona 7 kwietnia 2015r. - 540,08 zł, pokryła należność za kwiecień 2015r., zaś reszta została zaliczona na poczet zaległości z 2014r. o najwcześniejszym terminie płatności wedle tych samych zasad, o których wcześniej była mowa).

Odwołujący się, kwestionując tak główną, jak i uzupełniającą opinię biegłej E. Z., choć jest księgowym, nie wskazał żadnych konkretnych danych matematycznych, które zostałyby podane niezgodnie z prawdą i fałszywie. W piśmie z 22 lipca 2024r. (k. 314) zarzucił, że tabele, jakie biegła przygotowała, są zafałszowane, a jako dowód rzekomego fałszerstwa wskazał tabelę III, w której za październik biegła wpisała kwotę 0,00 zł. Taka kwota – co zresztą biegła wyjaśniła w opinii uzupełniającej – jest skutkiem takiego rozliczenia wpłaty z 17 listopada 2016r., z jaką odwołujący się nie zgadzał się. O tym jednak, że stanowisko odwołującego się w tym zakresie jest niezasadne, była już mowa w części, w której Sąd analizował przepisy rozporządzenia z 18 kwietnia 2008r.

Uwzględniając wskazane okoliczności, w tym poprawność matematyczną wyliczeń wskazanej biegłej oraz zastosowanie zasad rozliczania wpłat z tytułu składek, wynikających z ww. rozporządzenia, Sąd ocenił opinie biegłej E. Z. jako rzetelne, a dalsza niezgodna S. W. na stanowisko biegłej, przedstawiona w piśmie z 19 marca 2025r. (k. 349) ma tylko charakter polemiczny, nie merytoryczny i odwołujący się do sformułowań, które do zasad rozliczania składek nie nawiązują w ogóle.

Analizując zaś opinie wydane przez biegłą sądową B. Z., Sąd nie nadał im przymiotu rzetelności. Po pierwsze, biegła w ogóle nie odwołała się rozporządzenia z 18 kwietnia 2008r. i nie zastosowała zasad z niego wynikających, mimo zacytowanego brzmienia przepisów i niekwestionowanego faktu, iż S. W. płacił zbyt niskie składki, albo nadpłacał je. W takim przypadku, kierując się brzmieniem § 15 ww. rozporządzenia, biegła nie mogła poprzestać tylko na prostym zestawieniu płaconych należności z tym, co było należne oraz z wolą odwołującego się zaliczenia wpłat w nadwyżce na należności, jakie wskazał. ZUS natomiast miał podstawy do rozliczenia nadpłaty na najstarsze zaległości. Biegła B. Z. tymczasem tych okoliczności w ogóle nie wzięła pod uwagę. Po drugie, biegła bezzasadnie powołała się na przedawnienie części należności. Organ rentowy w piśmie z 2 listopada 2023r. i załączniku (k. 218-220) zasadnie wskazał, że termin przedawnienia co do należności za październik – grudzień 2015r. został zawieszony z uwagi na treść art. 24 ust. 5f ustawy systemowej. Przepis ten stanowi, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W przypadku S. W. wszczęcie postępowania w sprawie obowiązku opłacania składek nastąpiło w dniu, w którym odwołujący się odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a więc 8 września 2020r. Było to zanim należności składkowe za październik, listopad i grudzień 2015r. przedawniły się (okres przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od terminu płatności składek, który przypadał odpowiednio na 10 listopada 2015r., 10 grudnia 2015r. i 10 stycznia 2016r.). Do daty doręczenia odwołującemu się ww. zawiadomienia, licząc od wskazanych dat, nie upłynęło 5 lat. Termin przedawnienia w dacie, w której zawiadomienie zostało doręczone został zawieszony i stan ten trwał będzie do czasu uprawomocnienia się decyzji z 18 stycznia 2021r. Biegłego nie wzięła tego pod uwagę, jej opinia jest więc i w tym zakresie obarczona błędem. Jeśli chodzi zaś o przedawnienie należności z lat wcześniejszych, co również było sugerowane w opiniach B. Z., to z takim nie mamy do czynienia, gdyż w czasie, kiedy ZUS pokrywał zaległości np. z roku 2014 wpłatami, jakich dokonał S. W. w wyższych niż należne kwotach, a było to w roku 2015, w roku 2016 i w roku 2017, to 5 – letni termin przedawnienia i jeszcze nie upłynął. Do takiego rozliczenia mogło więc dojść.

Podsumowując, zdaniem Sądu, rozliczenie organu rentowego jest poprawne. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022r. (III USKP 121/21) przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podobnie jak przepisy ustawy systemowej nie znają instytucji zaliczania nadpłat z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w sposób zgodny z wolą płatnika. W tej sytuacji odstępstwo od ich zastosowania może być dopuszczalne wyłącznie w przypadkach wynikających z realizacji innych obowiązków ustawowych (np. wykonania wyroku karnego nakładającego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej pracownikom przez nieodprowadzanie należnych składek na ubezpieczenia społeczne, środki wpłacone na rachunek organu rentowego z takiego tytułu muszą zostać zaliczone na poczet zaległości składkowych objętych takim wyrokiem i nie można do nich stosować kolejności zaliczania wpłat na poczet zaległości przewidzianej w przepisach rozporządzenia rozliczeniowego).

W przypadku S. W. nadpłaty zostały poprawnie rozliczone zgodnie z powołanym rozporządzeniem, nie zaś wolą odwołującego się. Z tego względu na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. odwołanie zostało oddalone.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 99 k.p.c. w zw. art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając je od ubezpieczonego – jako strony przegrywającej spór – na rzecz organu rentowego, reprezentowanego przez radcę prawnego. Wysokość tychże kosztów została ustalona przy uwzględnieniu okoliczności, że postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczyło wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, a w takim przypadku koszty zastępstwa procesowego powinny zostać ustalone według stawek liczonych od wartości przedmiotu sporu (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2019r., III UZP 9/19). Wartość przedmiotu sporu obejmująca należności z tytułu składek (bez odsetek, z uwagi na brzmienie art. 20 k.p.c. oraz poglądy orzecznictwa – postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022r., I UZ 12/22) wyniosła w przedmiotowej sprawie 380 zł (art. 126 ¹ § 3 k.p.c.), co uzasadniało zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwoty 90 zł, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935).

sędzia Agnieszka Stachurska