Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

Protokolant st. sekr. sądowy Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. w Warszawie

sprawy K. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W.

o wysokość kapitału początkowego i emerytury

na skutek odwołania K. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 3 listopada 2021 r. znak: (...) (...)

z dnia 2 lutego 2022 r. znak: (...) (...)

z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)

z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: (...) (...)

z dnia 20 kwietnia 2022 r. znak: (...)

z dnia 3 listopada 2022 r. znak: (...) (...)

z dnia 7 listopada 2022 r. znak: (...)

z dnia 9 lutego 2023 r. znak: (...) (...)

z dnia 14 lutego 2023 r. znak: (...)

1. zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W.:

- z dnia 3 listopada 2021 r. znak: (...) (...)

- z dnia 2 lutego 2022 r. znak: (...) (...)

- dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: (...) (...)

- z dnia 3 listopada 2022 r. znak: (...) (...)

- z dnia 9 lutego 2023 r. znak: (...) (...)

w ten sposób, że ustala wysokość kapitału początkowego K. J. na dzień 1 stycznia 1999 r., przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 227,35%, na kwotę 193.101,37 zł,

2. zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W.:

- z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)

- z dnia 20 kwietnia 2022 r. znak: (...)

- z dnia 7 listopada 2022 r. znak: (...)

- z dnia 14 lutego 2023 r. znak: (...)

w ten sposób, że ustala, że na dzień 11.10.2021 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego emerytura odwołującego K. J. wynosi 5.597,54 zł, przy ustaleniu, że kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 982.787,95 zł, natomiast po waloryzacji emerytura odwołującego z FUS wynosi odpowiednio: od 01.03.2022 – 5.989,37 zł, od 01.03.2023 – 6.875,80 zł, od 01.03.2024 – 7.709,15 zł,

3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. na rzecz odwołującego K. J. kwotę 3.240,00 zł (trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

4. stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE

W dniu 13 grudnia 2021 r. K. J. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 3 listopada 2021 r., znak (...) (...) zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez:



ustalenie prawidłowej wielkości okresów składkowych i nieskładkowych do 31 grudnia1998 r.;



ustalenie prawidłowej i rzeczywistej kwoty wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu pracy do 31 grudnia 1998r., z uwzględnieniem wynagrodzenia wskazanego w dokumentach płacowych potwierdzonych, stawek miesięcznych wskazanych w świadectwach pracy i umowach o pracę oraz dokumentów podatkowych;



przyjęcie ww. wartości wynagrodzeń do wyliczenia prawidłowej i najbardziej korzystnej podstawy wymiaru kapitału początkowego i wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz prawidłowej wysokości współczynnika proporcjonalnego do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego.

W uzasadnieniu odwołania K. J. podniósł, że zaskarżona decyzja ZUS jest wadliwa, ponieważ zarówno kwota kapitału jak i wskaźniki przyjęte do jej wyliczenia zostały ustalone nieprawidłowo, a uwzględnione okresy zatrudnienia i wynagrodzenie są niezgodne z przedłożonymi przez niego dokumentami, co skutkowało drastycznym i niezasadnym obniżeniem kwoty ustalonego kapitału początkowego i zaniżeniem kwoty emerytury. K. J. wskazał, że organ rentowy niezasadnie przyjął minimalne wynagrodzenie za okres 1 października 1991 r. do 30 września 1993 r. Ponadto nie wyjaśnił, które konkretnie okresy zostały uwzględnione do wyliczenia okresów składkowych i nieskładkowych oraz które wynagrodzenia przyjęto do wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego. Odwołujący się nadmienił, że z racji wykonywanego zawodu radcy prawnego od 2 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1998 r. zawsze wykonywał pracę u co najmniej dwóch pracodawców równocześnie. Okresy zatrudnienia u poszczególnych pracodawców częściowo lub całkowicie się pokrywały. Zakład nie uwzględnił ich do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego. W dalszej kolejności K. J. podniósł, że w całym okresie zatrudnienia tj. od dnia 8 grudnia 1980 r. do 31 grudnia 1998 r. nie korzystał ze zwolnień lekarskich, zasiłków chorobowych ani z urlopów bezpłatnych. Ponadto zaznaczył, że ustalony przez Zakład okres nieskładkowy w wymiarze 1 roku 10 miesięcy 16 dni nie wynika z przedłożonych przez niego dokumentów. Jednocześnie odwołujący się potwierdził, że nie przedłożył książeczki wojskowej, a zaświadczenie o okresie odbytych studiów zawierało błędna datę jego urodzenia, zanegował jednak nieuwzględnienie przez ZUS okresów zatrudnienia, tj. od 8 grudnia 1980 r. do 14 czerwca 1982 r. w Urzędzie Dzielnicowym W.-W. z powodu wadliwego świadectwa pracy z dnia 14 czerwca 1982 r. i od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. Zdaniem K. J. ustalenia dotyczące uznanych i nieuznanych przez organ rentowy okresów zatrudnienia, przyjętego wynagrodzenia i przyjętych wskaźników są i pozbawione podstawy prawnej, a zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych wyjaśnień dotyczących nieuwzględnienia połowy z ponad 18 lat okresów jego zatrudnienia oraz nieuwzględnienia istotnej części przedłożonych dokumentów finansowych, potwierdzających otrzymane wynagrodzenie do 31 grudnia 1998 r. (odwołanie – k. 2-3 a.s.).

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 15 lutego 2022 r. organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania od decyzji z dnia 3 listopada 2021 r. na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. W uzasadnieniu stanowiska Zakład scharakteryzował, że zaskarżoną decyzją ustalono kapitał początkowy K. J., a do jego wyliczenia przyjęto okresy składkowe w wymiarze 9 lat i 29 dni oraz okresy nieskładkowe wynoszące l rok, 10 miesięcy i 16 dni. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych tj. 1982-1991. Natomiast wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 67,02%. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie przyjął spornych okresów: tj. okresu studiów wyższych od 1 października 1976r. do 30 września 1980 r. z powodu błędnej daty urodzenia na przedłożonym zaświadczeniu, okresu od 8 grudnia 1980 r. do 4 maja 198 r. i od 30 kwietnia 1982 r. do 14 czerwca 1982 r., tj. zatrudnienia w Urzędzie Dzielnicowym W.-W., ponieważ przedłożone świadectwo pracy nie spełniało wymogów formalnych tj. zostało podpisane przez osobę z upoważnienia, okresu odbywania służby wojskowej z powodu nieprzedłożenia książeczki wojskowej lub zaświadczenia z (...), oraz okresu zatrudnienia w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie z powodu rozbieżności w datach zakończenia zatrudnienia, tj. inna data wskazana była w świadectwie pracy, a inna w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Organ rentowy nadmienił, że w wyniku odwołania ubezpieczonego i złożenia dodatkowych dokumentów w dniu 2 lutego 2022 r. wydana została decyzja o ponownym ustaleniu kapitału początkowego, która uwzględniała do wyliczenia wartości kapitału początkowego okres zatrudnienia od 8 grudnia1980 r. do 4 maja 1981 r. i od 30 kwietnia 1982 r. do 14 czerwca 1982 r., tj. okres zatrudnienia w Urzędzie Dzielnicowym W.-W. oraz okres zasadniczej służby wojskowej oraz wynagrodzenie na podstawie kart zarobkowych za okres od 2 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1991 r. z tytułu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) w Z. oraz z tytułu umów o pracę od 1 lipca 1996 r. do 31 grudnia 1996r. w (...) Sp. z o.o. i od 1 lipca 1996 r. do 1 stycznia 1997 r. w Zakładzie Produkcyjnym (...) a także okres zatrudnienia od 1 kwietnia 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. w PPHU (...) S.C.

Jednocześnie organ zaznaczył, że do wyliczenia kapitału początkowego przyjęto kwoty minimalnego wynagrodzenia za następujące okresy:



od 1 września 1991 r. do 31 grudnia 1991r. - Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o.;



od 1 lutego 1992 r. do 30 czerwca 1996 r. i od 2 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o.;



od 2 stycznia 1997 r. do 31 marca 1998 r. w Zakładach Produkcyjnych (...);



od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. w Centrum (...), ponieważ zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 16 listopada 2001 r. nie spełnia wymogów formalnych tj. zostało wystawione na dwóch oddzielnych kartkach, a w takiej sytuacji pierwsza strona musi zostać opatrzona pieczątkami i podpisami osób upoważnionych, zaś pieczątki i podpisy na obu stronach muszą być zgodne.

Organ rentowy zaznaczył także, że do wyliczenia wartości kapitału początkowego nie uwzględniono okresów od 1 października 1988 r. do 31 października 1988r. z Prokuratury Okręgowej w Warszawie oraz od 1 lipca 1989 r. do 31 stycznia 1990 r. z powodu braku zgłoszenia K. J. do ubezpieczenia społecznego w ww. okresach przez pracodawcę (odpowiedź na odwołanie – k. 8-9v a.s.).

W dniu 9 marca 2022 r. K. J. odwołał się od kolejnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tj. decyzji z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)o przyznaniu emerytury. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że istotny wpływ na wysokość wyliczonej emerytury miała zaskarżona wcześniej decyzja z dnia 3 listopada 2021 r., znak (...) o ustaleniu kapitału początkowego. Zdaniem odwołującego się przy wyliczaniu wysokości emerytury organ rentowy niezasadnie nie uwzględnił:



okresu zatrudnienia w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. mimo przedłożonego świadectwa pracy,



zarobków osiąganych od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. w entrum (...) i (...) Inwalidów mimo przedłożenia zaświadczenia Rp-7,



zarobków osiąganych w PPHU (...) sp. z o.o. od 1 września 1991 r. do 30 września 1993 r. mimo przedłożenia dokumentów potwierdzających osiągane wynagrodzenie (umowy o pracę z 1 września 1991 r., dwóch świadectw pracy zawierających informacje o stawce wynagrodzenia miesięcznego, zeznania podatkowego za 1991 r. i informacji o dochodach za rok 1992 oraz 1993, przekazanych przez ww. pracodawcę do Urzędu Skarbowego),



wynagrodzenia osiąganego w okresie 1 lutego 1992 r. do 1 grudnia 1998 r. w (...) sp. z o.o. i Zakładach Produkcyjnych (...).

K. J. podniósł, że przyjęcie za ww. okresy kwot minimalnego wynagrodzenia zamiast faktycznie otrzymywanego wynagrodzenia spowodowało zaniżenie wysokości należnej mu emerytury (odwołanie od decyzji z dnia 3 lutego 2022 r. znak (...) – k. 2-2v akt sądowych o sygn. VII U 341/22).

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania od decyzji z dnia 3 lutego 2022r, znak: (...) na podstawie art. 477 ^{( 14)} § 1 k.p.c. oraz o połączenie sprawy z odwołania od ww. decyzji ze sprawą z odwołania wniesionego przez K. J. od decyzji z dnia 3 listopada 2021 r., znak (...)-2021, zarejestrowaną w sądzie pod sygn. VII U 183/22. W uzasadnieniu odwołania organ rentowy wskazał, że do ustalenia wysokości świadczenia przyjęto kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji – 108.927,10 zł kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego – 509.822,70 zł, kwotę środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem waloryzacji – 51.861,47 zł, średnie dalsze trwanie życia – 204,30 miesięcy. Wyliczona w oparciu o te dane kwota emerytury wyniosła 3.282,48 zł. W zakresie okresów przyjętych do ustalenia kapitału początkowego organ rentowy odesłał do treści odpowiedzi na odwołanie z dnia 15 lutego 2022 r., w której zajął stanowisko wobec odwołania ubezpieczeniowego od decyzji z dnia3 listopada 2021 r., znak (...) (...) (odpowiedź na odwołanie – k.4-4v akt sądowych VII U 341/22).

Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2022 r. sąd na podstawie art. 219 k.p.c. sprawę z odwołania K. J. od decyzji z dnia 3 lutego 2022r, znak: (...) połączył ze sprawą VII U 183/22 dotyczącą odwołania od decyzji z dnia 3 listopada 2021r., znak: (...)-2021 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (zarządzenie z dnia 10 czerwca 2022 r. – k. 12 akt sądowych VII U 341/22).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

K. J. urodził się w dniu (...) W okresie od 1 października 1976 r. do 30 września 1980 r. studiował na Wydziale Prawa
i Administracji (...) ( zaświadczenie o stanie odbytych studiów na Wydziale Prawa i Administracji UW z dnia 24 listopada 2021 – k. 4 a.s.).

Następnie był zatrudniony:



w okresie od 8 grudnia 1980 r. do 14 czerwca 1982 r. w Urzędzie Dzielnicowym W.-W., kolejno na stanowiskach: stażysta i referent, z przerwą na odbywanie służby wojskowej w okresie od 5 maja 1981 r. do 29 kwietnia 1982 r. (książeczka wojskowa – k. 4 a.s., zaświadczenie RP-7 z dnia 9 grudnia 2021 r. – k. 5v-7 a.s., świadectwo pracy – k. 7 a.r.);



od 15 czerwca 1982 r. do 31 października 1988 r. w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie w pełnym wymiarze czasu pracy (świadectwo pracy – k. 8 a.r., legitymacja ubezpieczeniowa – k. 71 a.s., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu – k. 9 – 10 a.r., akta osobowe z Prokuratury Okręgowej w Warszawie – k. 55 a.s.);



od 2 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1991 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w Z. jako radca prawny. W toku zatrudnienia K. J. osiągnął dochód w wysokości 1467260 zł za rok 1989 i dochód w kwocie 7620000 zł za rok 1991 (listy płac, świadectwo pracy – k. 11 a.r.);



od 2 listopada 1988 r. do 30 czerwca 1989 r. w (...) w W. jako radca prawny, przy czym do 30 kwietnia 1989 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a od 1 maja 1989 r. do końca zatrudnienia w wymiarze ½ etatu Z tytułu zatrudnienia K. J. osiągnął dochód za rok 1988 w kwocie 120680 zł, a za rok 1989 w kwocie 536.870 zł (świadectwo pracy – k. 15 a.r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z (...) S.A – k. 16 a.s.).



od 1 lipca 1989 r. do 30 czerwca 1996 r. w (...) Sp. z o.o. L. w wymiarze pełnego etatu jako wiceprezes ds. organizacyjno-prawnych, gdzie za okres zatrudnia od 1 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1991r. osiągnął dochód w kwocie 19.760.000 zł i dochód w kwocie 56.440.000 zł za okres zatrudnia od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. Za okres zatrudnienia od 1 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1993 r. K. J. osiągnął dochód w kwocie 132.095.000 zł, za rok 1994 dochód w kwocie 101.600.000 zł, za rok 1995 dochód w kwocie 15.875,08 zł, za rok 1996 w kwocie 15.875,08 zł (legitymacja ubezpieczeniowa – k. 79 a.s., świadectwo pracy – k.13 a.r., dokumenty PIT 11 – k. 17 a.s.).



od 1 września 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o. w Z. jako radca prawny w pełnym wymiarze czasu pracy, osiągając w tym czasie wynagrodzenie za 1991 r. w kwocie 20.000.000 zł (5.000.000 x 4 m-ce), a od 1 października 1991 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o. w W., Oddział Z., gdzie zatrudniony był na stanowisku doradcy-pełnomocnika za wynagrodzeniem 3.500.000 zł i z tytułu zatrudnienia na tym stanowisku osiągnął dochód w roku 1991 r. w kwocie 10.500.000 zł. (3 500 000 x 3 m-ce), a za rok 1992 dochód w kwocie 700.000 zł (3.500.000 x 2 m-ce). Od 1 września 1992 r. K. J. zatrudniony był na stanowisku (...) sp. z o.o. w Z. i osiągnął dochód z tego tytułu w roku 1992 w kwocie 15517865 zł, która to kwota stanowiła pięciokrotną wysokość średniej płacy w pięciu podstawowych działach gospodarki we wrześniu 1992 r. zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 14 października 1992 r. W okresie zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1992 ubezpieczony osiągnął dochód w kwocie 769.750.000 zł, a w okresie od 1 stycznia 1993 r. do 31 lipca 1993 r. dochód w kwocie 166.845.000 zł (świadectwo pracy – k. 17 a.r., świadectwo pracy – k. 19 a.r., umowa o pracę z dnia 1 września 1992 r. – k 22 a.r., umowa o pracę z dnia 1 września 1991 r. – k. 20 a.r., informacja o dochodach uzyskanych w okresie od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. i od 1 stycznia 1993 r. do 31 lipca 1993 r. – k. 4 a.s., dokumenty PIT 11 – k. 17 a.s., zeznania świadka R. K. – k. 136-138 a.s.);



od 1 lipca 1996 r. do 31 marca 1998 r. w Zakładzie Produkcyjnym (...) jako radca prawny w wymiarze ¼ etatu do 2 stycznia 1998 r., a następnie w wymiarze ½ etatu do końca okresu zatrudnienia Za okres zatrudnienia od 1 lipca 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. ubezpieczony osiągnął dochód w kwocie 1.854,88 zł, a za okres od 1 lipca 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. dochód w kwocie 3.505,76 zł i za rok 1998 dochód w kwocie 901,44 zł (dokumenty PIT 11 – k. 17 a.s., świadectwo pracy – k. 26 a.r., umowa o pracę – k. 27 a.r.);



od 1 lipca 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. w (...) sp. z o.o. jako radca prawny w wymiarze ¼ etatu i od 2 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. w wymiarze ½ etatu. Z tytułu zatrudnienia ubezpieczony za okres od 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. osiągnął dochód w kwocie 3.605,76 zł i dochód w kwocie 4.263,53 zł za okres 1998 r. (świadectwo pracy – k. 24 a.r., umowa o pracę – k. 25 a.r., (umowa o pracę z (...) sp. z o.o. – k. 134 a.s., umowa o pracę z Zakładami Produkcyjnymi (...) – k. 134 a.s., dokumenty PIT 11 – k. 17 a.s., zeznania świadka T. B. – k. 155-156 a.s.)



od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. w Centrum (...) w K., gdzie w ramach zatrudnienia świadczył doradztwo prawne w wymiarze 5/6 etatu za wynagrodzeniem 1.330 zł brutto (świadectwo pracy – k. 28 a.r., umowa o pracę z 1 kwietnia 1997 r. – k. 50 a.s., lista płac z Centrum (...) – k. 50 a.s., informacja o uzyskanych dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy – k. 17 a.s.);



od 1 kwietnia 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. w PPHU (...) S.C. L. jako radca prawny w wymiarze ½ etatu za wynagrodzeniem miesięcznym 250 zł (świadectwo pracy – k. 32 a.r., umowa o pracę – k. 34 a.r.).

W dniu 6 września 2021 r. K. J. złożył do organu rentowego wniosek o ustalenie kapitału początkowego, a w dniu 16 września 2021 r. wniosek o emeryturę (wnioski – akta rentowe).

W dniu 3 listopada 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. wydał decyzję znak (...) (...), którą ustalił K. J. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 51.223,81 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 818,24 zł, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 67,02% oraz współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 47,40%. Zakład przyjął za udowodnione łącznie 9 lat, 0 miesięcy i 29 dni tj. 108 miesięcy okresów składkowych oraz łącznie 1 rok 10 miesięcy 16 dni tj. 22 miesiące okresów nieskładkowych.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił:



okresu studiów od 1 października1976 r. do 30 września 1980 r. z powodu błędnej daty urodzenia na zaświadczeniu;



okresu od 8 grudnia 1980 r. do 4 maja 1981r. oraz od 30 kwietnia 1982 r. do 14 czerwca 1982 r. z powodu wad formalnych świadectwa pracy – podpis został złożony przez osobę z upoważnienia,



okresu od 5 maja 1981 r. do 29 kwietnia 1982 r. z powodu braku książeczki wojskowej;



okresu od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. jako niewystarczająco udowodnionego.

Ponadto, Zakład poinformował, że do podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjął kwoty minimalnego wynagrodzenia za okresy pracy od 1 października 1991 r. do 30 września 1993 r. (decyzja z dnia 3 listopada 2021 r., znak: (...) (...)– k. 47-50 a.r.).

Następnie, w dniu 4 listopada 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. wydał decyzję (...) którą przyznał K. J. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 11 października 2021 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość emerytury została ustalona na kwotę 2.063,10 zł (decyzja z dnia 4 listopada 2021 r., znak: (...) k. 4 II tom akt rentowych).

W dniu 13 grudnia 2021 r. K. J. odwołał się od decyzji o ustaleniu kapitału początkowego z dnia 3 listopada 2021 r., znak: (...) (...). Do odwołania załączył zaświadczenie z 24 listopada 2021 r. o stanie odbytych studiów na Wydziale Prawa i Administracji UW w latach 1976-1980, książeczkę wojskową z potwierdzeniem odbywania służby wojskowej w okresie od 5 maja 1981 r. do 29 kwietnia 1982 r., informację PPUH (...) sp. z o.o. o dochodach za rok 1992 oraz 1993, przekazanych przez płatnika do Urzędu Skarbowego, umowę o pracę z 1 września 1991 r. z PPUH (...) sp. z o.o. (odwołanie – k. 2-3 a.s.).

W dniu 2 lutego 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję znak: (...) (...) którą ponownie ustalił K. J. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 100.171,61 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.084,27 zł, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 88,81% oraz współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 67,03%. Zakład przyjął za udowodnione łącznie 17 lat, 11 miesięcy i 23 dni tj. 215 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata 0 miesięcy 0 dni tj. 48 miesięcy okresów nieskładkowych. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresu od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. jako niewystarczająco udowodnionego oraz dochodów z roku 1997 w kwocie 3.990,00 zł, z uwagi na to, że zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu nie spełnia wymogów formalnych (decyzja z dnia 2 lutego 2022 r., znak: (...) (...)– k. 67-67v a.r.).

W konsekwencji ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego, organ rentowy w dniu 3 lutego 2022 r. wydał decyzję znak: (...)o przyznaniu K. J. emerytury od 11 października 2021 r. w kwocie 3.282, 48 zł (decyzja o przyznaniu emerytury z dnia 3 lutego 2022 r., znak: (...) – k. 12 II tom akt rentowych).

W dniu 9 marca 2022 r. K. J. złożył kolejne odwołanie, w którym zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...) o przyznaniu emerytury odwołanie od decyzji z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)– k. 2-2v akt sądowych o sygn. VII U 341/22).

Ponadto, w toku postępowania sądowego zainicjowanego odwołaniami od dotychczas wydanych decyzji: z dnia 3 listopada 2021 r. i z dnia 3 lutego 2022 r., K. J. pismem z dnia 21 marca 2022 r. rozszerzył odwołanie na decyzję z dnia 2 lutego 2022 r. i załączył dowody w postaci informacji składanych przez pracodawców – płatników do Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych z tytułu zatrudnienia w latach 1992 – 1998 w (...) sp. z o.o., w latach 1996 – 1998 w Zakładach produkcyjnych (...) i w 1997 r. w Centrum (...) (pismo procesowe z dnia 21 marca 2022 r. – k. 15-16 a.s.).

W dniu 19 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał kolejną decyzję znak: (...) (...) którą ponownie ustalił K. J. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 103.925,25 zł, uwzględniając do jego wyliczenia kwoty minimalnego wynagrodzenia za okres od 1 lutego 1990 r. do 31 grudnia 1991 r. w (...) sp. z o.o. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.153,13 zł, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 94,45% oraz współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 67,03%. Zakład przyjął za udowodnione łącznie 17 lat, 11 miesięcy i 23 dni tj. 215 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata 0 miesięcy 0 dni tj. 48 miesięcy okresów nieskładkowych. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresu od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. jako niewystarczająco udowodnionego oraz dochodów z roku 1997 w kwocie 3.990,00 zł, z uwagi na to, że zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu budziło wątpliwości organu rentowego, co do jego autentyczności (decyzja z dnia 19 kwietnia 2022 r., znak: (...) (...) – k. 74-74v a.r.).

Pismem procesowym datowanym na dzień 6 czerwca 2022 r. K. J. rozszerzył odwołanie na decyzję z 19 kwietnia 2022 r. znak: (...) (...) Odwołujący się zanegował przyjęcie w ww. decyzji kwot minimalnego wynagrodzenia za okresy pracy od 1 września 1991 r. do 30 września 1993 r. w PPHU (...) sp. z o.o. i wniósł o uwzględnienie wynagrodzenia rzeczywiście wypłaconego, potwierdzonego przedłożonymi PIT 11 (pismo procesowe z dnia 6 czerwca 2022 r. – k. 29-29 v a.s.).

W następstwie wydania decyzji o przeliczeniu wartości kapitału początkowego organ rentowy w dniu 20 kwietnia 2022 r. z urzędu wydał decyzję znak: (...) o przeliczeniu emerytury od dnia 11 października 2021 r. i ustalił, że po korekcie kapitału początkowego przeliczona kwota emerytury wynosi 3.375,99 zł (decyzja z dnia 20 kwietnia 2022 r. o przeliczeniu emerytury, znak: (...)– k. 21 II tom akt rentowych).

Pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. K. J. rozszerzył odwołanie także na decyzję przeliczeniu emerytury z 20 kwietnia 2022 r. (pismo z dnia 12 sierpnia 2022 r. – k. 39-40 a.s.).

W dniu 3 listopada 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał kolejną decyzję znak: (...) (...)w której uwzględnił w podstawie wymiaru wynagrodzenie za okres od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. i ponownie ustalił K. J. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 103.925, 25 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.153,13 zł, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 88,81% oraz współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 67,03%. Zakład przyjął za udowodnione łącznie 17 lat, 11 miesięcy i 23 dni tj. 215 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata 0 miesięcy 0 dni tj. 48 miesięcy okresów nieskładkowych. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresu od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r. jako niewystarczająco udowodnionego (decyzja z dnia 3 listopada 2022 r., znak: (...) (...) – nienumerowana karta akt rentowych).

Konsekwencją wydania decyzji o przeliczeniu wartości kapitału początkowego było wydanie przez organ rentowy z urzędu w dniu 7 listopada 2022 r. decyzji o przeliczeniu emerytury od dnia 11 października 2021 r. gdzie ZUS ustalił, że po korekcie kapitału początkowego przeliczona kwota emerytury wynosi 3.375,99 zł (decyzja z dnia 7 listopada 2022 r. o przeliczeniu emerytury, znak: (...) – nienumerowana karta II tom akt rentowych).

Pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. K. J. zaktualizował swoje roszczenie i wniósł także o zmianę wydanych przez organ rentowy decyzji z dnia 3 listopada 2022 r. o ponownym ustalenia kapitału początkowego i decyzji z dnia 7 listopada 2022 r. o przeliczeniu emerytury. Odwołujący się wskazał, że obie decyzje stanowią powtórzenie wcześniejszego stanowiska organu rentowego i jako takie nie są prawidłowe. Do pisma odwołujący się dołączył dowód w postaci legitymacji ubezpieczeniowej (pismo procesowe z dnia 12 stycznia 2023 r. – k. 68-70 a.s.).

W dniu 9 lutego 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. uwzględnił informacje z legitymacji ubezpieczeniowej i wydał kolejną decyzję znak (...) (...)którą ponownie ustalił K. J. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. w wysokości 120.793, 64 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1.455,18 zł, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 119,19 % oraz współczynnik proporcjonalny do wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 67,13%. Zakład przyjął za udowodnione łącznie 18 lat, 0 miesięcy i 23 dni tj. 216 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata 0 miesięcy 0 dni tj. 48 miesięcy okresów nieskładkowych (decyzja z dnia 9 lutego 2023 r., znak: (...)-2021 - nienumerowana karta akt rentowych).

W dniu 14 lutego 2023 r., organ rentowy w związku z przeliczeniem wartości kapitału początkowego, z urzędu wydał decyzję o przeliczeniu emerytury od dnia 11 października 2021 r. i ustalił, że przeliczona kwota emerytury wynosi 3.796,22 zł (decyzja z dnia 14 lutego 2023 r. o przeliczeniu emerytury, znak: (...) – nienumerowana karta II tom akt rentowych).

Pismem procesowym z dnia 30 marca 2023 r. K. J. rozszerzył odwołanie na decyzje z dnia 9 lutego 2023 r. i na decyzję z dnia 14 lutego 2023 r. (pismo procesowe z dnia 30 marca 2023 r. – k. 80-82 a.s.).

Pismem dnia 21 stycznia 2025 r. pełnomocnik K. J. wniósł o zmianę wszystkich dziewięciu zaskarżonych decyzji, tj. decyzji o ustaleniu kapitału początkowego z 3 listopada 2021 r. i kolejno wydawanych decyzji o onownym ustaleniu kapitału początkowego z 2 lutego 2022 r., z 19 kwietnia 2022 r., 3 listopada 2022 r. i z 9 lutego 2023 r. oraz o zmianę decyzji o przyznaniu emerytury z 3 lutego 2022 r. i kolejno wydawanych decyzji przeliczeniu emerytury, tj. decyzji z 20 kwietnia 2022 r., z 7 listopada 2022r. i z 14 lutego 2023 r. w zakresie przyjętych w nich kwot zwaloryzowanego kapitału początkowego i w zakresie ustalonych w nich kwot emerytury na dzień 11 października 2021 r. Ponadto odwołujący podtrzymał stanowisko, co do wniosku o zasądzenie od organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pismo procesowe z dnia 21 stycznia 2025 r. – k. 215 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o wymienione wyżej dowody z dokumentów i zeznań świadków, uznając je co do zasady za wiarygodne.

Z uwagi na charakter niniejszej sprawy Sąd w dużej mierzy opierał się na informacjach wynikających z zebranej w sprawie dokumentacji załączonej do akt rentowych, a także na dokumentach pozyskanych w toku postępowania sądowego, które uprzednio nie były znane organowi rentowemu, tj. na zaświadczeniu o okresie odbytych studiów, które zawierało prawidłową datę urodzenia K. J., książeczce wojskowej, aktach osobowych z Prokuratury Okręgowej w Warszawie, legitymacji ubezpieczeniowej, dokumentacji kadrowo-płacowej oraz oryginałach umów o pracę nadesłanych przez Centrum Kompleksowej (...) w K. i oryginałach umów o pracę z (...) sp. z o.o. i Zakładami Produkcyjnymi (...) złożonych przez odwołującego się, których wcześniej nie posiadał organ rentowy.

Podstawą ustaleń faktycznych były także deklaracje PIT-11, ponieważ stanowią wiarygodne i pewne źródło informacji o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia.

Z tego względu zasadne było ustalenie wartości kapitału początkowego również w oparciu o te dokumenty, ponieważ deklaracje PIT na tle pozostałego materiału dowodowego w sprawie, zawierały dane, które, jako że są wiarygodnym źródłem informacji o wysokości zarobków ubezpieczonego i mogły stanowić podstawę do wyliczenia kapitału początkowego odwołującego się.

Sąd oparł się również na hipotetycznym wyliczeniu organu rentowego, które zdaniem Sądu, nie nasuwa jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego matematycznej poprawności. Zaznaczyć należy, że ubezpieczony nie zgłosił żadnych zarzutów do wyliczeń Zakładu, wprost oświadczając, że zgadza się z tym wyliczeniem i wnosił o zmianę zaskarżonych decyzji z uwzględnieniem tego wyliczenia.

Przechodząc do oceny wiarygodności dowodu z zeznań świadków R. K. i T. B. to sąd uznając je za szczere oparł się na nich w zakresie w jakim były przydatne do potwierdzenia miejsca i okresu zatrudnienia odwołującego się. Zaznaczyć jednak należy, że zeznania ww. osób w zakresie w jakim nie miały one konkretnej wiedzy o wynagrodzeniu K. J., niewspartej dokumentacją pracowniczą, nie mogłyby stanowić podstawy ustalenia wysokości wynagrodzenia, jakie osiągał ubezpieczony. Sąd nie może ustalać wysokości zarobków na podstawie przypuszczeń, uśrednień, czy też hipotetycznych wyliczeń. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych może być bowiem uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a ustalona jego wysokość musi być niewątpliwa i bezwarunkowa, a nie jedynie prawdopodobna.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Ubezpieczony K. J. wniósł odwołania od wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzji o ustaleniu wartości kapitału początkowego i od decyzji o przyznaniu emerytury oraz od kolejno wydawanych decyzji o przeliczeniu tego świadczenia.

Odwołania ubezpieczonego dotyczyły następujących decyzji organu rentowego:



z dnia 3 listopada 2021 r. znak: (...) (...)



z dnia 2 lutego 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)



z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 20 kwietnia 2022 r. znak: (...)



z dnia 3 listopada 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 7 listopada 2022 r. znak:(...)



z dnia 9 lutego 2023 r. znak: (...) (...)



z dnia 14 lutego 2023 r. znak: (...)

Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania przypomnieć należy, że zgodnie art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 504) zwanej dalej ustawą emerytalną, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei kapitał początkowy, stanowiący jeden ze składników decydujących o wysokości podstawy obliczenia emerytury z art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 tejże ustawy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym, że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3).

Spór zawisły na gruncie przedmiotowej sprawy dotyczył tego czy organ rentowy prawidłowo w kolejnych decyzjach obliczał wartość kapitału początkowego i w konsekwencji czy prawidłowo ustalił wysokość należnego K. J. świadczenia emerytalnego. K. J. domagał się zmiany w toku postępowania sądowego wydanych przez organ rentowy decyzji dotyczących kapitału początkowego i emerytury, co poprzedzać miało ustalenie prawidłowej wielkości okresów składkowych i nieskładkowych do 31 grudnia 1998 r., ustalenie prawidłowej i rzeczywistej kwoty wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu pracy do 31 grudnia 1998r i przyjęcie tych danych do wyliczenia prawidłowej podstawy wymiaru kapitału początkowego i w konsekwencji świadczenia emerytalnego.

Na początkowym etapie postępowania sądowego sporne pomiędzy stronami było to czy organ rentowy słusznie przyjął, do podstawy wymiaru kapitału początkowego kwoty minimalnego wynagrodzenia za okresy pracy K. J.:



od 1 września 1991 r. do 30 września 1993 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o.;



od 1 marca 1992 r. do 30 września 1993 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o.;



od 1 lutego 1992 r. do 30 czerwca 1991 r. w (...) sp. z o.o.;



od 1 stycznia 1993 r. do 30 czerwca 1996 r. w (...) sp. z o.o.;



od 2 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) sp. z o.o.;



od 2 stycznia 1997 r. do 31 marca 1998 r. w Zakładach Produkcyjnych (...).

Ponadto przedmiotem sporu było także to czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych słusznie pominął okres zatrudnienia w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r., podnosząc, że za ww. okres pracodawca nie zgłosił K. J. do ubezpieczeń społecznych, a pomiędzy dokumentami potwierdzającymi okres zatrudnienia zachodzą rozbieżności, tj. świadectwo pracy wskazuje na okres zatrudnienia od 15 czerwca 1982 r. do 31 października 1988 r. natomiast w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 6 listopada 2000 r. wskazana jest data 30 września 1988 r., jako data końca zatrudnienia.

Oprócz powyższego sporne było również to czy okres zatrudnienia K. J. od 1 lipca 1989 r. do 31 stycznia 1990 r. w (...) sp. z o.o. powinien zostać uwzględniony przy obliczaniu wartości kapitału początkowego, ponieważ ww. pracodawca – zgodnie z tym, co twierdził Zakład – nie zgłosił K. J. do ubezpieczeń społecznych w ww. okresie, a od lutego 1990 r. sporządzał jedynie deklaracje bezimienne podając tylko liczbę zatrudnionych pracowników ogółem bez imiennego wykazu osób ubezpieczonych.

Sporne było również to, że organ rentowy nie uwzględnił do obliczania kapitału początkowego okresu zatrudnienia od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r. w Centrum (...), ponieważ zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 16 listopada 2001 r. nie spełniało wymogów formalnych, tj. zostało wystawione na dwóch oddzielnych kartkach, a w przypadku takiego wystawienia dokumentu pierwsza strona musi być opatrzona pieczątką i podpisem dwóch osób upoważnionych do jego wystawienia. Przedmiotem sporu było także to, że organ rentowy nie uwzględnił okresu studiów wobec błędu w zapisie daty urodzenia w zaświadczeniu potwierdzającym okres pobierania nauki na Uniwersytecie (...).

W kontekście powyższych spornych kwestii, odnosząc się do podnoszonych na początkowym etapie postępowania sądowego wskazań K. J., że organ rentowy nie uwzględnił wszystkich okresów jego zatrudnienia i osiąganego wynagrodzenia, zaznaczyć należy, że postępowanie dowodowe prowadzone przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a dotyczące świadczeń wypłacanych z systemu emerytalnego, podlega pewnym ograniczeniom.

Regulacje określające dowody dopuszczalne w takim postępowaniu określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1412). Zgodnie z § 21 ww. rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Odmiennie niż w postępowaniu przed organem rentowym, w postępowaniu cywilnym w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe sąd nie jest związany takimi ograniczeniami w dowodzeniu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r., I UK 111/07). Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej orzecznictwie znajduje uzasadnienie w tym, że z uwagi na upływ lat ubezpieczeni wnioskujący o przyznanie im prawa do świadczenia emerytalnego lub jego przeliczenie mogą napotkać pewne trudności w należytym udokumentowaniu nie tylko przebiegu zatrudnienia czy też faktu otrzymywania konkretnych składników wynagrodzeń bądź ich wysokości, lecz również samej okoliczności zatrudnienia w danym zakładzie pracy. Praktyka orzecznicza obrazuje wiele przypadków, w których dostęp ubezpieczonych do pełnych akt osobowych jest problematyczny. Przyczyną tego stanu rzeczy najczęściej jest likwidacja zakładu pracy, w którym ubezpieczony przed laty pracował, zagubienie dokumentacji w związku z krótkim termin jej obowiązkowej archiwizacji czy przejęciem zakładu pracy przez inny podmiot, lecz również niestaranne prowadzenie dokumentacji kadrowo-płacowej przez byłego pracodawcę. Ujemne konsekwencje związane z trudnościami w dokumentowaniu okresów składkowych czy też wysokości wynagrodzeń z lat odległych nie powinny zatem obciążać wyłącznie ubezpieczonych, jednakże nie można również odpowiedzialności za taki stan rzeczy przenosić w całości na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być wprawdzie udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego, jednakże zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r. II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007 r. I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 marca 2006, III AUa 1096/05).

Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniu odwoławczym od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma ograniczeń co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków i w myśl art. 473 k.p.c. wysokość wynagrodzenia może być dowodzona wszelkimi dostępnymi dowodami przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego. Rzeczą sądu jest natomiast ocena wiarygodności przedstawionych w toku postępowania dowodów. Pomimo braku ograniczeń dowodowych w postępowaniu przed sądami ubezpieczeń społecznych nie można jednak zapominać, że wysokość zarobków stanowiących podstawę wyliczenia składki na ubezpieczenia społeczne nie może być ustalana w sposób hipotetyczny, przybliżony, oparty jedynie na domniemaniu czy uprawdopodobnieniu. Zadaniem Sądu Okręgowego w sprawach o wysokość emerytury czy kapitału początkowego jest więc dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe muszą być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, w ściśle określonej kwotowo wysokości w odniesieniu do poszczególnych miesięcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 1997 r. II UKN 186/97, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 marca 1997 r. III AUa 105/97).

O ile więc w postępowaniu przed sądem nie obowiązują ograniczenia, co do zakresu środków dowodowych, nie oznacza to dopuszczalności ustalania okresu zatrudnienia, zajmowanego stanowiska czy wysokości osiąganego dochodu w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Z kolei stosownie do treści art. 6 k.c., obowiązek wykazania wysokości podstawy wymiaru świadczenia wyższej niż przyjęta przez organ rentowy jako podstawa do przeliczenia kapitału początkowego, ciąży na odwołującym się.

W przekonaniu Sądu K. J. sprostał ciążącemu na nim z mocy art. 6 k.c. obowiązkowi. W toku postępowania sądowego ubezpieczony przedłożył informację o miejscu przechowywania dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie i w Centrum (...). Sąd wykorzystując te informacje wystąpił do Prokuratury Okręgowej w Warszawie i Centrum Kompleksowej (...) w K. o wypożyczanie i przesłanie do Sądu dokumentacji płacowej potwierdzającej wynagrodzenia uzyskane w całym okresie zatrudnienia u ww. pracodawców tj., w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r oraz w Centrum (...) od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r.

W następstwie wyżej wspomnianej aktywności ubezpieczonego pozyskano do sprawy dowód w postaci umowy o pracę z dnia 1 kwietnia 1997 r. oraz oryginały list płac za okres zatrudnienia w Centrum (...) od 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r., a także dowód w postaci akt osobowych K. J. z okresu zatrudnienia w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie.

W toku postępowania sądowego K. J. przedłożył także legitymację ubezpieczeniową zawierającą m. in. poświadczenie zatrudnienia od dnia 1 lipca 1991 r. w (...) sp. z o.o. na stanowisku wiceprezesa spółki oraz wpisy zarobków uzyskanych na tym stanowisku w okresie 1 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. w kwocie 19.760.000 zł oraz 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. w kwocie 56.440.000 zł.

W miarę składania przez odwołującego się dowodów organ rentowy kolejnymi decyzjami dokonywał ponownych obliczeń wartości kapitału początkowego i przeliczał świadczenie emerytalne. Ostatecznie, w dniu 9 lutego 2023 r. wydał decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego, a w dniu 14 lutego 2023 r. decyzję o przeliczeniu emerytury. Do wyliczenia wartości kapitału początkowego przyjął dotychczas nieuwzględniony okres pracy w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie od 1 października 1988 r. do 31 października 1988 r., z uwagi na dokonany w legitymacji ubezpieczeniowej wpis o dacie ustania zatrudnienia z dniem 31 października 1988 r. Do wyliczenia wskaźnika podstawy wymiaru uwzględnił również wynagrodzenie osiągnięte u pracodawców: (...) Sp. z o.o. od 1 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1992 r. na podstawie dokonanego wpisu wynagrodzenia w legitymacji ubezpieczeniowej za okres 1 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. w wysokości 19.760.000 zł i od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1992 r. w wysokości 56.440.000 zł i w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym (...) Sp. z o.o. w okresie od 1 października 1991 r. do 28 lutego 1992 r. z tytułu zatrudnienia w wymiarze ½ etatu na podstawie umowy o pracę z 1 października 1991 r. gdzie stawka płacy wynagrodzenia została wskazana w wysokości 3.500.000. Organ rentowy za ww. okresy zatrudnienia dotychczas przyjmował wynagrodzenia minimalne wobec braku oryginałów umów o pracę.

Konsekwencją powyższego było to, że ostatecznie decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. organ rentowy ustalił prawidłowo okresy składkowe w wymiarze 18 lat 23 dni i nieskładkowe w wymiarze 4 lata uwzględniając przy tym wszystkie sporne okresy, tj.:



okres studiów od 1 października 1976 r. do 30 września 1980 r.,



okres zatrudnienia od 8 grudnia 1980 r. do 14 czerwca 1982 r. w Urzędzie Dzielnicowym W.-W., w tym okres odbywania służby wojskowej



okres zatrudnienia od 1 października 1988 r. do 31 października 1988r. w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie .

Ponadto Zakład w zaskarżonych decyzjach dotyczących kapitału początkowego uwzględnił faktycznie osiągane przez K. J. wynagrodzenie w:



(...) Przedsiębiorstwie (...) w Z. za lata 1988-1991,



Centrum (...) w okresie 1 kwietnia 1997 r. do 30 czerwca 1997 r.,



(...) sp. z o.o. w okresie 1 lipca 1991r. do 31 grudnia 1992 r.,



PPHU (...) sp. z o.o. w okresie od 1 października 1991 r. do 28 lutego 1992 r.

We wskazanym wyżej zakresie roszczenia K. J. zostały zaspokojone i w tej części cofnął on o odwołania od wszystkich zaskarżonych decyzji.

Należy jednak zaznaczyć, że o ile ZUS decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. uwzględnił wynagrodzenie faktycznie osiągane w (...) sp. z o.o. w okresie 1 lipca 1991 r. do 31 grudnia 1992 r. oraz PPHU (...) sp. z o.o. w okresie od 1 października 1991 r. do 28 lutego 1992 r. zamiast przyjmowanego dotychczas wynagrodzenia minimalnego, to nadal nie uwzględnił faktycznie wypłaconego wynagrodzenia za pozostałe okresy nieprzerwanie wykonywanego zatrudnienia w tych samych zakładach pracy i nadal przyjmował dla nich wynagrodzenie minimalne. Z tego powodu na dalszym etapie postępowania sądowego spór pomiędzy stronami koncentrował się na przyjęciu przez organ rentowy jedynie minimalnych kwot wynagrodzenia i nieuwzględnieniu do wyliczenia wartości kapitału początkowego faktycznych zarobków osiąganych przez K. J.:



w PPHU (...) sp. z o.o. 1 września 1991 r. do 31 grudnia 1991 r., kiedy był zatrudniony jako radca prawny i od 1 marca 1992 r. do 30 września 1993 r., kiedy był zatrudniony jako pełnomocnik, a od 1 września 1992 r. jako Dyrektor Naczelny Oddziału Z. z wynagrodzeniem pięciokrotnej wysokości przeciętnej płacy.



w (...) sp. z o.o. w okresach: 1 lutego 1990 r. do 30 czerwca 1991 r., od 1 stycznia 1993 r. do 30 czerwca 1996 r. i od 2 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r.



w Zakładach Produkcyjnych (...) w okresie 1 lipca 1996 r. do 31 marca 1998 r.

W toku rozprawy w dniu 12 stycznia 2024 r. pełnomocnik K. J. skorygował stanowisko ubezpieczonego i oświadczył, że odwołujący się nie kwestionuje wynagrodzenia minimalnego, jakie organ rentowy przyjął z okresu zatrudnienia w (...) sp. z o.o. od 1 lutego 1990 r. do 30 czerwca 1991 r.

Jednocześnie, wówczas dopiero pełnomocnik K. J. złożył w poczet materiału dowodowego oryginały umów o pracę z dnia 31 grudnia 1997 r. z (...) sp. z o.o. i Zakładami Produkcji (...). Dotychczas, wobec braku oryginalnych dokumentów umów o pracę organ rentowy negował możliwość uwzględnienia przy obliczaniu wartości kapitału początkowego wynikających z nich okresów zatrudnienia i wynagrodzenia osiągniętego u ww. pracodawców.

Sąd posiłkował się także zeznaniami świadków R. K. i T. B.. Zeznania te były przydatne jako potwierdzenie faktu zatrudnienia K. J. w PPHU (...)., w (...) sp. z o.o. oraz w Zakładach Produkcyjnych (...), zajmowanych tam stanowisk pracy.

Zgromadzone w toku postępowania sądowego nowe dowody spowodowały, że sąd zobowiązał organ rentowy do wyliczenia hipotetycznej wysokości kapitału początkowego oraz emerytury dla odwołującego się K. J. z uwzględnieniem wprowadzonych już zmian oraz przy uwzględnieniu wynagrodzeń odwołującego z okresów zatrudnienia w PPUH (...) Sp. z o.o. od 1 września 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. jako radca prawny z wynagrodzeniem miesięcznym 5.000.000,00 złotych, w PPUH (...) od 1 marca 1992 r. do 30 września 1993 r. z wynagrodzeniem z umowy o pracę z dnia 1 października 1991 r. oraz z umowy o pracę od 1 września 1992 r. dołączonych do akt rentowych oraz PIT złożonych w toku postępowania i z okresu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. od 1 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. oraz w Zakładach Produkcyjnych (...) w okresie do 1 lipca 1996 r. do 31 marca 1998 r. na podstawie danych wynikających z dokumentów PIT.

Organ rentowy, aby wywiązać się w całości ze zobowiązania, jakie nałożył sąd kilkukrotnie sporządzał hipotetyczne wyliczenia. Ostatecznie wymogi sądu spełniło wyliczenie Zakładu dokonane w piśmie procesowym z dnia 18 grudnia 2024 r. Organ rentowy sporządzając wyliczenia, zaznaczył, że dokumenty PIT-11 będące podstawą dokonanych obliczeń nie stanowią środka dowodowego dla organu rentowego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe z 11 października 2011 r.(Dz. U. nr 10 poz. 49 ze zm.). Odnosząc się do tego należy zwrócić uwagę, że przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe z 11 października 2011 r. nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym, w którym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Ewentualne ograniczenia dowodowe mogą zatem wynikać jedynie z przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W takim przypadku należy zwrócić uwagę, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują ograniczeń co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy wskazując, że wysokość zarobków, których pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.) i może być przed sądem udowadniana wszelkimi środkami wynikającymi z przepisów k.p.c. Tym samym za nietrafioną należy uznać należy uznać argumentację organu rentowego odnośnie do ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego za sporny okres na podstawie deklaracji PIT-11, które stanowią podstawową informację na temat przychodów, dochodów, kosztów oraz pobranych zaliczek na podatek osobowy od osób fizycznych. Z tego względu wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego w spornych okresach mogła być określona na podstawie deklaracji PIT-11 jakie pracodawcy składali do organów podatkowych.

Do hipotetycznego wyliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego i emerytury organ rentowy zgodnie z zarządzeniem Sądu przyjął rzeczywiste wynagrodzenie odwołującego wynikające ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji pracowniczej.

Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych tj. od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1995 r. Wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 227,35%, a kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 193.101,37 zł. Po korekcie kapitału początkowego wysokość emerytury od 11 października 2021 r., wyniosła 5.597.54 zł, a po waloryzacji od 1 marca 2022 r. – 5.989,37 zł, od 1 marca 2023 r. – 6.875,80 zł, a od 1 marca 2024 – 7.709,15 zł.

Pomimo wszechstronnie i wyczerpująco prowadzonego postępowania dowodowego, nie zgromadzono dowodów pozwalających na przyjęcie wartości rzeczywiście osiąganego wynagrodzenia osiąganego we wszystkich okresach zatrudnienia, jakich domagał się K. J.. Z tego powodu w wyliczeniu hipotetycznym organu rentowego uwzględnione zostało jedynie minimalne wynagrodzenie za okres zatrudnienia od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 1991 r. w C., okres zatrudnienia od 1 marca 1992 r. do 31 sierpnia 1992 r. w P.P.U.H. (...) Sp. z o.o. i okres zatrudnienia od 1 sierpnia 1993 r. do 30 września 1993 r. w P.P.U.H. (...) Sp. z o.o.

Ubezpieczony K. J. ostatecznie nie kwestionował hipotetycznych wyliczeń wysokości kapitału początkowego oraz emerytury dokonanych przez organ rentowy w toku postępowania sądowego. Wyliczony przez organ wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego okazał się wyższy od dotychczas przyjmowanego w zaskarżonych decyzjach Zakładu wydanych ubezpieczonego i co istotne, skutkował zwiększeniem wartości kapitału początkowego, a w konsekwencji emerytury.

Również Sąd z urzędu nie znalazł powodów do podważenia hipotetycznych wyliczeń pozwanego organu rentowego, których poprawność matematyczna nie nasuwała jakichkolwiek zastrzeżeń.

Zważywszy na powyższe okoliczności i uwzględniając uzyskane w toku postępowania informacje mające wpływ na wysokość kapitału początkowego i emerytury Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie zachodziły okoliczności, które zasadnymi czyniły wywiedzione przez K. J. odwołania od wszystkich decyzji ZUS. Uzyskana w toku postępowania dokumentacja zawierała bowiem informacje pozwalające na korzystniejsze ustalenie parametrów służących do obliczenia wysokości kapitału początkowego i w konsekwencji wysokości emerytury odwołującego się.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał odwołania K. J. za zasadne, wobec czego w punkcie I wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.:



z dnia 3 listopada 2021 r. znak: (...) (...)



z dnia 2 lutego 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 3 listopada 2022 r. znak: (...) (...)



z dnia 9 lutego 2023 r. znak: (...) (...)

w ten sposób, że ustalił wysokość kapitału początkowego K. J. na dzień 1 stycznia 1999 r., przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 227,35%, na kwotę 193.101,37 zł.

W punkcie II wyroku zmieniał decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W.:



z dnia 3 lutego 2022 r. znak: (...)



z dnia 20 kwietnia 2022 r. znak: (...)



z dnia 7 listopada 2022 r. znak: (...)



z dnia 14 lutego 2023 r. znak: (...)

w ten sposób, że ustalił, że na dzień 11 października 2021 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, emerytura odwołującego K. J. wynosi 5.597,54 zł, przy ustaleniu, że kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 982.787,95 zł, natomiast po waloryzacji emerytura odwołującego z FUS wynosi odpowiednio: od 1 marca 2022 r. – 5.989,37 zł, od 1 marca 2023 r. – 6.875,80 zł, od 1 marca 2024 r. – 7.709,15 zł.

W punkcie III wyroku sąd zawarł rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Odwołujący się K. J. jest stroną, która wygrała sprawę. Z tego powodu, Sąd w oparciu o art. 98 k.p.c. w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych orzekł o obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. na rzecz K. J. kwotę 3.240,00 zł (360,00 x 9) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zasądzona kwota jest dziewięciokrotnością kwoty wynikającej z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia, z uwagi na to, że przedmiotem postępowania było rozpoznanie odwołań od dziewięciu zaskarżonych decyzji.

W punkcie IV wyroku sąd działając na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUZ i wnioskując a contrario, nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji mając na względzie fakt, że dopiero wyniki postępowania przed sądem i wówczas pozyskana dokumentacja osobowo płacowa ubezpieczonego pozwoliła na poczynienie ustaleń dotyczących prawidłowej wartości kapitału początkowego i emerytury. W toku postępowania przed organem rentowym Zakład nie dysponował tymi dokumentami, zatem nie ma podstaw do tego, by obciążać organ rentowy odpowiedzialnością za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do prawidłowego wydania decyzji.