Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

17 października 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

Protokolant: sekr. sądowy Maria Nalewczyńska

po rozpoznaniu 17 października 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy J. P. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość kapitału początkowego

na skutek odwołania J. P. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z 24 listopada 2021 r. nr (...) (...)

1)  zmienia zaskarżoną decyzję, nakazując uwzględnienie przy obliczaniu kapitału początkowego zatrudnienia odwołującej w spółce cywilnej (...) od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem miesięcznym 2 370 000 zł (dwa miliony trzysta siedemdziesiąt tysięcy złotych),

2)  umarza postępowanie w pozostałym zakresie.

VII U 118/22

UZASADNIENIE

Decyzją z 24 listopada 2021 r., znak: (...) (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w związku ze złożonym przez J. P. (1) wnioskiem, ustalił wartość kapitału początkowego na 1 stycznia 1999 r. na 64 606,08 zł.

Organ rentowy uwzględnił okresy składkowe łącznie 7 lat, 4 miesiące, 26 dni, tj. 88 miesięcy oraz nieskładkowe 1 miesiąc i 6 dni i okresy sprawowania opieki nad dzieckiem - 6 lat. Łączny okres nieskładkowy przyjęty do obliczenia kapitału początkowego wyniósł 6 lat, 1 miesiąc i 6 dni. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. Wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 65,91%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 65,91 % przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w ustawie emerytalnej. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r., bowiem odwołująca się nie została wówczas zgłoszona do ubezpieczenia społecznego (akta rentowe).

Pismem z 4 stycznia 2022 r. J. P. (1) odwołała się od ww. decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez ponowne ustalenie wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. ze względu na: niezaliczenie do okresów składkowych (pominięcia), okresów pracy w (...) (...) (...), (...) sp. z o. o.; nieuwzględnienie okresów pobierania zasiłków dla bezrobotnych oraz przyjęcie do podstawy; przyjęcie od podstawy wymiaru kapitału początkowego minimalnego wynagrodzenia, w sytuacji, gdy z dostarczonych środków dowodowych jednoznacznie wynika, że pobierane było wyższe wynagrodzenie w Zakładach (...), (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) oraz (...) sp. z o. o. (k. 3).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie z 26 stycznia 2022 r. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ rentowy wskazał, że po przeanalizowaniu dodatkowych dokumentów załączonych do odwołania, które nie były złożone przez odwołującą do wniosku o ustalenie kapitału początkowego, istniałaby możliwość uwzględnienia do stażu i podstawy wymiaru w kapitale początkowym okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz uwzględnienia angaży dot. zatrudnienia w SM (...) za okres od 27 stycznia 1989 r. do 30 czerwca 1989 r. oraz z (...) za okres od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r., po przedłożeniu oryginałów dokumentów, które zostały załączone do odwołania.

W zaskarżonej decyzji J. P. (1) została poinformowana, że okres zatrudnienia od 1 sierpnia 1980 r. do 31 marca 1981 r. w (...) (...) (...) (...) zostanie ewentualnie uwzględniony po zakończeniu postępowania z Wydziałem Ubezpieczeń i Składek (10 stycznia 2022 r. zostało wysłane ponaglenie dotyczące potwierdzenia ubezpieczenia do wydziału UBS za ww. okres zatrudnienia).

Okres od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. dotyczące zatrudnienia w (...) nie został uwzględniony, ponieważ J. P. (1) nie została zgłoszona do ubezpieczenia przez pracodawcę pod nr (...). W decyzji odwołująca została poinformowana, że w celu ewentualnego uwzględnienia ww. okresu należy podać inny nr NKP pracodawcy, pod którym były odprowadzane składki.

Nadto, z Zakładów (...) przyjęto wynagrodzenie minimalne, gdyż odwołująca nie przedłożyła zaświadczenia o wynagrodzeniu, ani umowy o pracę. Świadectwo pracy nie jest środkiem dowodowym potwierdzającym osiągnięte wynagrodzenie w całym okresie pracy, a jedynie ostatnio osiągnę wynagrodzenie. Ze świadectwa pracy nie wynika, czy premia ma charakter stały. W ocenie organu zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami (k. 24).

Pismem z 26 sierpnia 2025 r. ubezpieczona wniosła o uwzględnienie w przeliczeniu kapitału początkowego tzw. „ubruttowienia” rzeczywistego wynagrodzenia, osiąganego w spółce (...) za okres od 1 stycznia 1992 r. do 31 października 1992 r., tzn. 2 370 000 zł miesięcznie, zamiast 2 000 000 zł miesięcznie oraz uwzględnienie w naliczeniu kapitału początkowego okresu zatrudnienia w spółce (...) od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. wraz z rzeczywistym „ubruttowieniem” tego wynagrodzenia, tj. 2 370 000 zł miesięczne, biorąc pod uwagę wyrok Sądu Pracy dla Warszawy - Pragi z 25 czerwca 1993 r., sygn. akt P - 2355/92 oraz z 26 marca 1992 r. sygn. akt VIII P 128/92 (k. 278 - 279).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. P. (1), ur. (...), w okresie od 1 sierpnia 1980 r. do 31 marca 1981 r. zatrudniona była w (...) (...) (akta rentowe).

W okresie od 27 stycznia 1989 r. do 30 czerwca 1989 r. ubezpieczona była zatrudniona w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) (akta rentowe).

Odwołująca się w okresie od 15 września do 31 grudnia 1988 r. zatrudniona była w Zakładach (...) S.A. i otrzymywała wynagrodzenie 26 500 zł, 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%, od 1 stycznia 1989 r. do 26 stycznia 1989 r. w wysokości 29 000 zł, 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7% (k. 34).

W okresie od 1 października 1991 r. do 30 czerwca 1993 r. ubezpieczona była zatrudniona w (...) sp. z o. o. siedzibą w W. na stanowisku księgowej. Od 1 października do 31 grudnia 1991 r. otrzymywała wynagrodzenie w kwocie 2 000 000 zł, natomiast od stycznia do 30 czerwca 1992 r. jej wynagrodzenie wyniosło 2 370 000 zł. Od stycznia 1992 r. wszystkie wynagrodzenia zostały przeliczone w zw. z tzw. ubruttowieniem w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych. Ubezpieczona 30 lipca 1992 r. urodziła dziecko i korzystała z urlopu macierzyńskiego do końca listopada 1992 r.

W latach 1992 - 1993 toczyło się postępowanie z powództwa J. P. (1) przeciwko spółce (...) o przywrócenie do pracy i odszkodowanie, a Prokuratura Rejonowa prowadziła dochodzenie z art. 190 KK przeciwko dyrektorowi ww. spółki. Wyrokiem z 26 marca 1992 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Pragi w Warszawie VIII Wydział Pracy przywrócił J. P. (1) do pracy w Spółce Cywilnej (...) w W. na warunkach określonych w umowie z 1 października 1991 r., ustalił, że odszkodowanie za czas pozostawania powódki J. P. (1) bez pracy w okresie 1 marca 1992 r. do 26 marca 1992 r. zostało jej wypłacone przez pozwaną spółkę (...) 29 stycznia 1992 r. w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Natomiast wyrokiem z 25 czerwca 1993 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Pragi w Warszawie VIII Wydział ustalił, że powódka J. P. (1) nie porzuciła pracy i stosunek zatrudnienia trwa nadal z pozwanym (...) w W.; zasądził od (...) w W. na rzecz J. P. (1) kwotę 35 155 000 zł tytułem odszkodowania za czas pozostawania bez pracy wraz z 54% odsetek w skali rocznej od 25 czerwca 1993 r. wraz z ustawowymi odsetkami w razie ich zmiany do dnia zapłaty; wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 2 370 000 zł (k. 34 , k. 254 , k. 261 ; k. 268).

J. P. (1) była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna i pobierała zasiłek w okresie:

1)  za okres od 12 sierpnia do 30 listopada 1990 r. w kwocie 476.000 zł;

2)  za okres od 15 lipca do 14 sierpnia 1993 r. w kwocie 1.359.000 zł;

3)  za okres od 15 września do 31 grudnia 1993 r. w kwocie 5.048.000 zł;

4)  za okres od 1 stycznia do 14 lipca 1994 r. w kwocie 10.612.000 zł (k. 34).

W toku postępowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości na okoliczność ustalenia wysokość kapitału początkowego J. P. (2) przy uwzględnieniu:

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 26 500 zł od 15 września do 31 grudnia 1998 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 29 000 zł od 1 do 28 stycznia 1989 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

zatrudnienia w spółce (...) od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem 2 000 000 zł miesięcznie (k. 76).

W opinii z 10 lutego 2023 r. biegła sądowa E. Z. wskazała, że kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. przy uwzględnieniu:

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 26 500 zł od 15 września do 31 grudnia 1998 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 29 000 zł od 1 do 28 stycznia 1989 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

zatrudnienia w spółce (...) od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem 2 000 000 zł miesięcznie

wynosi 76 239,02 zł (k. 80).

Postanowieniem z 27 marca 2023 r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłej sądowej E. Z. na okoliczność ustalenia wysokości kapitału początkowego J. P. (2) przy uwzględnieniu dodatkowo okresów i wysokość pobieranych zasiłków dla bezrobotnych zgodnie z zaświadczenie z 30 grudnia 2021 r. - k. 34 (koperta); zatrudnienia w spółce (...) od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. z wynagrodzeniem 2 000 000 zł miesięcznie, a nadto na okoliczność ustosunkowania się do zarzutów stron do opinii głównej (k. 108).

W opinii uzupełniającej z 26 kwietnia 2023 r. biegła sądowa wskazała, że przy uwzględnieniu:

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 26 500 zł od 15 września do 31 grudnia 1998 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

wynagrodzenia w Zakładach (...) w wysokości 29 000 zł od 1 do 28 stycznia 1989 r., 43% premii i dodatku stażowego w wymiarze 7%,

⚫

zatrudnienia w spółce (...) od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem 2 000 000 zł miesięcznie,

⚫

okresów i wysokości pobieranych zasiłków dla bezrobotnych zgodnie z zaświadczeniem z 30 grudnia 2021 r.

wynosi 81 476,56 zł (k. 117).

Postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. Sąd sprostował postanowienie z 4 listopada 2022 r. w ten sposób, że datę zakończenia zatrudnienia odwołującej się w Zakładach (...) określił na 26 stycznia 1989 r. oraz dopuścił dowód z drugiej uzupełniającej opinii biegłej sądowej E. Z. na okoliczność ustalenia wysokości kapitału początkowego J. P. (2) przy uwzględnieniu sprostowania z pkt 1 niniejszego postanowienia oraz na okoliczność ustosunkowania się do zarzutu zgłoszonego do opinii na k. 107 przez organ rentowy dotyczącego zdublowania (zsumowania) przez biegła wynagrodzenia odwołującej się z okresu od 1 stycznia do 26 stycznia 1989 r. i wynagrodzenia minimalnego wskazanego przez organ rentowy (k. 134).

W opinii uzupełniającej z 18 października 2023 r. biegła sądowa E. Z. ustaliła kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 81 183,96 zł. Dla wyliczeń za miesiąc styczeń 1989 r. przyjęto okres od 1 stycznia 1989 r. do 26 stycznia 1989 r., zarobki za cały rok 1989 uwzględniają tylko i wyłącznie kwotę wynikająca z wyliczeń biegłej (1 - 26 stycznia 1989r.) oraz kwoty wynikające z Zaświadczenia ERP - 7 wystawionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) (k. 142 - 147).

Postanowieniem z 29 listopada 2023 r. Sąd dopuścił dowód z trzeciej uzupełniającej opinii biegłej sądowej E. Z. na okoliczność ustosunkowania się do zastrzeżeń do opinii z k. 60 (k. 162).

W opinii uzupełniającej z 5 czerwca 2024 r. biegła sądowa E. Z. wskazała, że kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosi 81 399,23 zł. Dla wyliczeń za styczeń 1989 r. przyjęto okres od 1 stycznia 1989 r. do 26 stycznia 1989 r., zarobki za cały rok 1989 uwzględniają tylko i wyłącznie kwotę wynikającą z wyliczeń biegłej (1 - 26 stycznia 1989) oraz kwoty wynikające z Zaświadczenia ERP - 7 wystawionego przez Spółdzielnie Mieszkaniową (...) (k. 173).

Postanowieniem z 17 lipca 2024 r. Sąd dopuścił dowód z kolejnej uzupełniającej opinii biegłej sądowej E. Z. na okoliczność ustosunkowania się do zarzutów wskazanych przez strony na k. 192 i 195 (k. 197).

W opinii uzupełniającej z 10 stycznia 2024 r. biegła sądowa E. Z. ustaliła kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r. na 82 352,27 zł. Przyjmując założenia wynikające z tezy dowodowej, biegła podtrzymała wyliczenia z poprzedniej opinii, gdzie kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł 81 399,23 zł. Przy przyjęciu ubruttowienia wynagrodzenia odwołującej się na poziomie 2 370 000 zł dla okresu od 1 styczna 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. wysokość kapitału początkowego wyniosła 82 352,27 zł (k. 211 - 217).

Decyzją z 25 maja 2022 r., znak: (...) (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z urzędu ponownie ustalił wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł 66 284,35 zł. Organ rentowy uwzględnił okresy składkowe łącznie 8 lat, 26 dni, tj. 96 miesięcy oraz nieskładkowe 1 miesiąc i 6 dni i okresy sprawowania opieki nad dzieckiem - 6 lat. Łączny okres nieskładkowy przyjęty do obliczenia kapitału początkowego wyniósł 6 lat, 1 miesiąc i 6 dni. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę kapitału początkowego w kwocie 804,69 zł ustaloną w decyzji z 24 listopada 2021 r. o ustalenie kapitału początkowego. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r., bowiem odwołująca się nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego (akta rentowe).

Po uwzględnieniu wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) 27 stycznia 1989 r. do 30 czerwca 1989 r. wykazane w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 3 stycznia 2022 r. oraz okresów zarejestrowania, pobierania oraz wysokość pobieranych zasiłków dla bezrobotnych wykazane w zaświadczeniu z 22 grudnia 2021 r. z Urzędu Pracy, decyzją z 14 września 2022 r., znak: (...) (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. po otrzymaniu nowych dowodów mających wpływ na wartość kapitału początkowego, ponownie ustalił wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł 75 198,20 zł. Organ rentowy uwzględnił okresy składkowe łącznie 9 lat, 4 miesiące, 15 dni, tj. 112 miesięcy oraz nieskładkowe 1 miesiąc i 6 dni i okresy sprawowania opieki nad dzieckiem - 6 lat. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. Wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 74,55%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 74,55% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w ustawie emerytalnej. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r., bowiem odwołująca się nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego (akta rentowe).

Następnie, po wyliczeniu i uwzględnieniu wynagrodzenia na podstawie przedłożonych angaży z (...) (...) za okres zatrudnienia 15 września 1988 r. do 26 stycznia 1989 r. oraz za okres od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. (...) (wcześniej za te okresy przyjęte były wynagrodzenia minimalne), decyzją z 27 lipca 2025 r., znak: (...) (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z urzędu ponownie ustalił wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł 80 805,67 zł. Organ rentowy uwzględnił okresy składkowe łącznie 9 lat, 4 miesiące, 15 dni, tj. 112 miesięcy oraz nieskładkowe 1 miesiąc i 6 dni i okresy sprawowania opieki nad dzieckiem - 6 lat. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjęto podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od 1 stycznia 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. Wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 85,54%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 85,54% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w ustawie emerytalnej. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r., bowiem odwołująca się nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego (akta rentowe).

Po ponownym przeliczeniu kapitału, została również decyzją z 25 lipca 2025 r. przeliczona emerytura z FUS i okresowa emerytura kapitałowa w kwocie zaliczkowej od 1 lutego 2024 r., tj. od miesiąca nabycia uprawnień do świadczenia. Wysokość emerytury od 1 lutego 2024 r. wyniosła 5352,44 zł, natomiast wysokość okresowej emerytury kapitałowej wyniosła 1362,10 zł (k. 273).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych, a także na podstawie wiarygodnych zeznań odwołującej J. P. (1). Zdaniem Sądu, dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Dokumenty nie były przez strony sporu kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z nich okoliczności należało uznać za mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd w przedmiotowej sprawie dopuścił również dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu księgowości E. Z., na okoliczność ustalenia wysokości kapitału początkowego. Biegła sporządziła cztery opinie uzupełniające, w których ustosunkowała się do zarzutów wskazanych przez strony.

Zeznania odwołującej się J. P. (1) Sąd ocenił jako wiarygodne, bowiem w sposób logiczny wyjaśniła, na czym polegała jej praca w (...), nadto znalazły one potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Z uwagi na przedmiot sporu, tytułem wstępu podkreślania wymaga, że kapitał początkowy, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631, dalej: ustawa emerytalna), ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). Z kolei art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przewiduje, że kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2 - 12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1)  okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1 - 3 i 6 - 12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999r (art. 174 ust. 3). Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego r., do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego r. do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (art. 174 ust. 3b).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 6 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury (także kapitału początkowego) stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego:

1.  w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę, albo

2.  w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy emerytalnej, w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1.  oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego r. z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;

2.  oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;

3.  oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4.  mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.

Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy (art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej).

Zgodnie z art. 175 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w tej ustawie, co w szczególności dotyczy katalogu środków dowodowych, jakie służą ubezpieczonemu w postępowaniu przed organem rentowym do wykazania zarówno stażu ubezpieczonego, jak i wysokości przychodów.

W analizowanej sprawie organ rentowy nie uwzględnił ubezpieczonej do wysokości kapitału początkowego okresu zatrudnienia od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r., ponieważ pracodawca w tym okresie rozliczał się za pracowników imienne i ubezpieczona nie została zgłoszona do ubezpieczenia. Organ rentowy uwzględnił natomiast okres od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. w (...).

W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) w § 22 ust. 1 wskazano, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1)  legitymacja ubezpieczeniowa;

2)  legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

W rozpatrywanej sprawie ubezpieczona spełniła wymogi, które określa zacytowany przepis, by dany okres mógł zostać uwzględniony jako składkowy. Ubezpieczona przedstawiła w toku postępowania świadectwo pracy z 30 czerwca 1993 r. potwierdzające zatrudnienie w (...) sp. c. oraz umowę o pracę z 1 października 1991 r., z której wynika, że otrzymywała wynagrodzenie od 1 października 1991 r. w kwocie 2 000 000 zł. Sąd przyjął, że od stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1992 r. jej wynagrodzenie wyniosło 2 370 000 zł., mając na uwadze, że od stycznia 1992 r. wszystkie wynagrodzenia zostały przeliczone w zw. z tzw. ubruttowieniem w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zakłady pracy podwyższą pracownikom wynagrodzenie należne za styczeń 1992 r., przeliczając je w taki sposób, aby po potrąceniu podatku dochodowego od tego wynagrodzenia nie było ono niższe niż wynagrodzenie za ten miesiąc przed przeliczeniem, z zastrzeżeniem ust. 2 - 5. W wypadku gdy wynagrodzenie należne za styczeń 1992 r. zostanie wypłacone przed dniem 1 stycznia tego r., zakład pracy podwyższa wynagrodzenie należne za luty 1992 r. Podkreślić również należy, że w latach 1992 - 1993 toczyło się postępowanie z powództwa J. P. (1) przeciwko spółce (...) o przywrócenie do pracy i odszkodowanie. Wyrokiem z 25 czerwca 1993 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy - Pragi w Warszawie VIII Wydział ustalił, że powódka J. P. (1) nie porzuciła pracy i stosunek zatrudnienia trwa nadal z pozwanym (...) w W. oraz zasądził od (...) w W. na rzecz J. P. (1) kwotę 35 155 000 zł tytułem odszkodowania za czas pozostawania bez pracy wraz z 54% odsetek w skali rocznej od 25 czerwca 1993 r. wraz z ustawowymi odsetkami w razie ich zmiany do dnia zapłaty, nadto wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 2 370 000 zł.

W tych okolicznościach Sąd uznając odwołanie J. P. (1) za zasadne zważył, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 KPC, zmienił zaskarżoną decyzję, nakazując uwzględnienie przy obliczaniu kapitału początkowego zatrudnienia odwołującej w spółce cywilnej (...) od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem miesięcznym 2 370 000 zł.

Odnosząc się do dalszych roszczeń ubezpieczonej, wskazać należy, że w toku postępowania doszło do częściowego uwzględnienia żądania ubezpieczonej, gdyż organ rentowy 25 lipca 2025r. wydał decyzję, w której ponownie przeliczył kapitał początkowy J. P. (1), uwzględniając wynagrodzenia na podstawie przedłożonych angaży z (...) (...) za okres zatrudnienia 15 września 1988 r. do 26 stycznia 1989 r. oraz za okres od 1 października 1991 r. do 31 października 1992 r. (...) (wcześniej za te okresy przyjęte były wynagrodzenia minimalne). W opisanej sytuacji Sąd zastosował art. 477 ^{( 13)} § 1 zd. 1 KPC Przewiduje on, że zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. W przedmiotowej sprawie, skoro organ rentowy, wydając decyzję z 25 lipca 2025r., uwzględnił częściowo roszczenie ubezpieczonej, to w tym zakresie postępowanie podlegało umorzeniu.