VI Ka 1345/24 - wyrok Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie z 2025-09-16

Warszawa, dnia 16 września 2025 r.

Sygn. akt VI Ka 1345/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: SSA del. Anna Kalbarczyk

Sędziowie: SO Michał Chojnowski

SO Justyna Dołhy

protokolant: protokolant sądowy Małgorzata Jaworska

przy udziale prokuratora Wojciecha Groszyka

po rozpoznaniu dnia 16 września 2025 r.

sprawy A. W., syna M. i J., ur. (...) w O.

oskarżonego o przestępstwo z art. 190a § 1 kk

na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej i obrońcę oskarżonego

od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku

z dnia 9 września 2024 r. sygn. akt II K 868/21

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania.

SSA del. Anna Kalbarczyk SSO Michał Chojnowski SSO Justyna Dołhy

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 1345/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie Artura Witkowskiego.

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzuty obrońcy oskarżonego

1.

Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.

Lp.

Zarzuty pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej

1.

Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Naruszenie prawa do obrony – art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

1.  W dniu 6 września 2023 roku sąd I instancji powziął wątpliwości dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (k. 321).

2.  W związku z powyższym udział obrońcy oskarżonego w toczącym się postępowaniu był obligatoryjny  art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.

3.  W dniu 19 sierpnia 2024 roku roku biegli sporządzili opinię sądowopsychiatryczną wskazując we wnioskach, że oskarżony nie jest osobą chorą psychicznie, nie jest także upośledzony umysłowo. W okresie zarzucanego czynu mógł prawidłowo rozpoznać znacznie czynu i pokierować swoim postępowaniem. Biegli stwierdzili także, że oskarżony może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny oraz rozsądny (k. 381386).

4.  Pomimo takiej treści decyzji sąd nie postanowił, by uznać obronę oskarżonego za nieobligatoryjną.

5.  Obrońca oskarżonego uczestniczył w toczącym się postępowaniu i był obecny na rozprawie w dniach 30 stycznia 2023 roku.

6.  Nie był obecny na rozprawach w dniach 3 kwietnia 2023 roku, 14 czerwca 2023 roku. Co istotne nie był także obecny na rozprawach w dniach 27 maja 2024 roku, kiedy odtworzono nagrania i 28 sierpnia 2024 roku, kiedy odebrano głosy stron, czyli po wydaniu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów i zaistnieniu przesłanek z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.

7.  W dniu 28 sierpnia 2024 roku zamknięto przewód sądowy, a wyrok wydano 9 września 2024 roku.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

1.  W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny.

2.  Obrona obligatoryjna wynikająca z tych okoliczności może ustać wyłącznie wtedy, gdy zostanie wydane wskazane w § 4 tego artykułu postanowienie sądu i to niezależnie od tego, czy – między powstaniem wątpliwości co do poczytalności oskarżonego a wydaniem przez biegłych lekarzy psychiatrów opinii – oskarżony miał ustanowionego z wyboru lub wyznaczonego z urzędu obrońcę ( postanowienie SN z 28 stycznia 2020 roku, V KS 1/20).

3.  Tym samym obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, po uznaniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów za uzasadnioną – art. 79 § 4 k.p.k. ( wyrok SN z 16 stycznia 2018 roku, V KK 450/17; wyrok SN z 20 lipca 2023 roku, I KK 390/22; wyrok SN z 19 lipca 2023 roku, III KK 628/22).

4.  Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, który kwestię tę pojmuje wysoce restrykcyjnie, nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny ( postanowienie z 18 maja 2022 roku, I KZP 10/21, OSNK 2022/6, poz. 23, T. Markiewicz, aprobująca stanowisko glosa do tego postanowienia OSP 2022/9, poz. 75).

5.  Mając powyższe na względzie uznać należy, że doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na prowadzenie postępowania dowodowego na rozprawie w dniu 27 maja 2024 roku i 28 sierpnia 2024 roku pod nieobecność obrońcy. Na rozprawie tego dnia obrona oskarżonego była obroną obligatoryjną, gdyż sąd nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. To uchybienie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

6.  Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się do dwóch przypadków  sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. (vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761).

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić w całości postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.

6.  Koszty Procesu

Wskazać oskarżonego.

Przytoczyć okoliczności.

A. W.

Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie orzekano o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.

7.  PODPIS

Michał Chojnowski Anna Kalbarczyk Justyna Dołhy

1.1.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana

1.2.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt II K 868/21 w sprawie A. W..

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

co do winy

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

1.4. Wnioski

uchylenie

zmiana

Dodano:  ,  Opublikował(a):  Rafał Kwaśniak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
Osoba, która wytworzyła informację:  Anna Kalbarczyk,  Michał Chojnowski ,  Justyna Dołhy
Data wytworzenia informacji: