Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 595/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 21 lutego 2025r. o sygn. akt II K 1309/22.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

- w zakresie czynu z art. 160§2 kk na niekorzyść oskarżonego – obraza prawa materialnego inna, niż kwalifikacja prawna czynu w postaci pominięcia znamienia działania w warunkach ciążącego na oskarżonym obowiązku opieki nad osobami narażonymi na niebezpieczeństwo;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut pominięty w trybie art. 436 kpk, jako bezprzedmiotowy, z uwagi na uwzględnienie innego uchybienia z urzędu.

Wniosek

Zmiana opisu przypisanego czynu w kształcie opisanym w apelacji.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

W związku z pominięciem zarzutu, wniosek stał się bezprzedmiotowy.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Nie wykazano, że oskarżony naraził na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo wywołania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu u przewożonych w pojeździe mechanicznym pasażerów.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy ponad wszelką wątpliwość prowadzi do ustalenia, co słusznie uczynił Sąd pierwszej instancji, że oskarżony we wskazanym miejscu i czasie prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, znajdując się w stanie nietrzeźwości, mając za pasażerów dwóch małoletnich chłopców. Ani z opisu czynu, ani z akt sprawy, ani pisemnego uzasadnienia wyroku nie wynika, by pojawiła się jakakolwiek inna okoliczność, mogąca stanowić bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty przez małoletnich życia, czy wywołania u nich ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jedynym zdarzeniem, do jakiego doszło podczas owego kierowania, było przytarcie tylną częścią pojazdu o betonowy słup podczas wykonywania przez oskarżonego manewru zawracania, co spowodowało zarysowanie powłoki lakierniczej na zderzaku i błotniku, z oczywistych względów nie spełniając wskazanego kryterium. Można zatem ustalić, że jedynym sposobem działania oskarżonego, jaki miał doprowadzić do wywołania rzeczonego stanu niebezpieczeństwa, o jakim mowa w art. 160 kk było prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. W ocenie Sądu Okręgowego, z taką wykładnią wskazanego przepisu nie można się zgodzić.

Przywołany występek ma skutkowy charakter i dla jego zastosowanie jest niezbędne wykazanie, że doszło do wytworzenie stanu narażenia człowieka na bezpośrednie określone w nim niebezpieczeństwo. Sprawca musi zatem nie tylko wywołać niebezpieczeństwo o określonym dla życia i zdrowia rozmiarze, to jeszcze musi być ono bezpośrednie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022r. o sygn. akt II KK 216/21 wskazał, że „zagrożenie bezpośrednie dla dóbr określonych w art. 160 § 1 KK to takie, w którym nie musi wystąpić żadne inne zdarzenie (element łańcucha przyczynowo - skutkowego), by w przyszłości wystąpił skutek w postaci naruszenia zagrożonego dobra prawnego. Chodzi zatem wyłącznie o takie działania, które stwarzają konkretne, realne i natychmiastowe zagrożenie dla życia lub zdrowia pokrzywdzonego. Określenie "bezpośrednie" wyklucza natomiast możliwość objęcia nim przypadków, w których niebezpieczeństwo wprawdzie istnieje, ale jego realizacja zależy od ewentualnych dalszych działań sprawcy bądź innych osób”. W komentarzu do kodeksu karnego pod redakcją Włodzimierza Wróbla podniesiono, że „bezpośrednie niebezpieczeństwo zachodzi wtedy, kiedy zachodzi sytuacja niewymagająca dla swojego dalszego rozwoju „włączenia się w dany układ zdarzeń elementu dodatkowego, zwłaszcza [...] podjęcia ze strony sprawcy jakiegokolwiek działania dynamizującego ten układ w wyższym stopniu”. W wyroku Sądu Najwyższego z 15 listopada 2017r. o sygn. akt IV KK 293/17 podniesiono, że „przepis art. 160 KK nie stanowi generalnego typu penalizującego sprowadzenie jakiegokolwiek niebezpieczeństwa dla innych osób. Do przyjęcia odpowiedzialności konieczne jest zatem zaistnienie skutku w postaci obiektywnie istniejącego potencjału niebezpieczeństwa utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Narażenie na to niebezpieczeństwo ma mieć charakter konkretny, ustawodawca wymaga, aby było to niebezpieczeństwo bezpośrednie. Bezpośredniość tę rozumieć należy bądź jako nieuchronne następstwo dalszego niebezpiecznego dla życia lub zdrowia rozwoju sytuacji, bądź jako wysokie prawdopodobieństwo jego wystąpienia".

Sąd Okręgowy w pełni podziela powyższe stanowiska. Choć prowadzenie pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości posiada w sobie niewątpliwy potencjał zagrożenia dla ludzkiego życia i zdrowia, co stanowi zresztą istotę penalizowania takiego zachowania, to typy przestępstw opisane w art. 178a kk mają charakter przestępstwa abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, które z natury swojej zalicza się do przestępstw formalnych. Wprowadzenie tego występku do kodeksu karnego wiąże się z prewencyjnym działaniem na przedpolu innych przestępstw skierowanych przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które cechują następstwa w sferze najwyższej wartości dóbr prawnie chronionych, lecz samo prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości bezpośrednio dobrom tym nie zagraża. Idąc tokiem rozumowania przyjętym w apelacji należałoby uznać, że każdy występek opisany w art. 178a§1 kk wyczerpuje jednocześnie znamiona jednej z postaci naruszenia art. 160 kk, co winno przyjąć postać określonych zabiegów legislacyjnych, na wzór art. 173, czy 174 kk. Gdyby ustawodawca chciał stworzyć kwalifikowaną postać prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości poprzez znamię skutku lub uznał, że wskazany występek nie ma charakteru abstrakcyjnego, to by w ramach swoich kompetencji to wyraził.

Raz jeszcze należy podkreślić, że okoliczności przypisanego oskarżonemu występku z art. 178a§1 kk, w tym również stopień jego nietrzeźwości nie przekroczyły, zdaniem Sądu granic typowego zachowania kwalifikowanego z powyższego przepisu, co nie pozwala nawet przejść do rozważań na temat dopuszczalności stosowania art. 160 kk w zbiegu z przestępstwami opisanymi w Rozdziale XXI Kodeksu Karnego i wykroczeniami opisanymi w Rozdziale XI Kodeksu Wykroczeń. Tylko dla porządku należy przywołać brzmienie uchwały Sądu Najwyższego o randze zasady prawnej z dnia 15 lutego 1977r. o sygn. VII KZP 22/76, gdzie stwierdzono, że „kierujący pojazdem mechanicznym, który naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, nie odpowiada na podstawie art. 160 k.k.”. Nie ulega wątpliwości, iż prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

0.0.2 Uznanie zachowań oskarżonego opisanych w zaskarżonym wyroku za jeden czyn i eliminacja z jego opisu znamion występku z art. 160§2 kk.

Zwięźle o powodach zmiany

Z przyczyn powyżej opisanych, oskarżony nie mógł zostać skazany za występek z art. 160§2 kk, już tyko z tego powodu, że swoim zachowaniem nie wyczerpał wszystkich znamion tego przestępstwa. Sąd Okręgowy uznał jednak, że nie należy oskarżonego od jego popełnienia uniewinnić, bowiem przypisane mu zachowania w istocie stanowiły jeden czyn, o jakim mowa w art. 11§2 kk. Pod pojęciem czynu Sąd uznał zdarzenie historyczne, dziejące się w określonym miejscu i czasie, w określonych okolicznościach, przy określonej stronie podmiotowej sprawcy. Przyjmując na potrzeby tego uzasadnienia symulację uznającą dopuszczalność zbiegu art. 178a kk z art. 160 kk, przy zastosowaniu powyższych kryteriów niewątpliwie należałoby wyodrębnić z zachowania oskarżonego tylko jeden doniosły prawno-karnie czyn, wyczerpujący znamiona obu wskazanych kwalifikacji. Ponieważ w polskim systemie prawnym uniewinnienie może dotyczyć wyłącznie całości czynu, który pozostaje niepodzielny, bez względu na ilość zbiegających się kumulatywnie kwalifikacji, należało wyeliminować z opisu czynu te, które nie zostały uznane za dopuszczalne. W konsekwencji, na nowo należało wymierzyć oskarżonemu karę za występek z art. 178a§1 kk, analogiczną do rozstrzygnięcia, jakie zapadło przed Sądem Rejonowym, pozostawiając w mocy orzeczenie w zakresie środków karnych, bowiem te były powiązane z niekwestionowanym, co do winy i okoliczności przestępstwem opisanym w art. 178a§1 kk i nie wymagały modyfikacji, ani wymierzenia ich na nowo.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Mając na uwadze sytuację materialną i stan majątkowy oskarżonego, a także obciążenie finansowe związane z wymierzonym mu świadczeniem pieniężnym, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego i zwolnił oskarżonego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym.

7.  PODPIS

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Zmiana opisu czynu.

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

Zmiana