Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

25 czerwca 2024 roku

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki

po rozpoznaniu na rozprawie 11 czerwca 2023 roku w W.

przy udziale protokolanta Jacka Mostowskiego

sprawy z wniosku A. J. i P. J.

z udziałem I. M.

o zniesienie współwłasności

postanawia

1.  znieść współwłasność nieruchomości lokalowej, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...), w ten sposób, że przyznać ją wnioskodawcom A. J. i P. J. – na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej;

2.  zasądzić od wnioskodawców solidarnie na rzecz uczestniczki 240 400 zł (dwieście czterdzieści tysięcy czterysta złotych) tytułem spłaty płatnej w terminie miesięcznym od uprawomocnienia się postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności;

3.  zasądzić od uczestniczki na rzecz wnioskodawców 3 250 zł (trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 10 lutego 2024 r. do dnia zapłaty tytułem rozliczenia pożytków;

4.  oddalić żądanie wnioskodawców o rozliczenie pożytków w pozostałej części;

5.  nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy w W. tytułem wydatków tymczasowo uiszczonych ze środków Skarbu Państwa:

a.  od wnioskodawców po 498,15 zł (czterysta dziewięćdziesiąt osiem złotych piętnaście groszy);

b.  od uczestniczki 996,30 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt sześć złotych trzydzieści groszy).

UZASADNIENIE

A. i P. J. wnieśli o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiącej lokal przy ul. (...) w W., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr (...), przez przyznanie im tego lokalu za spłatą współwłaścicielki I. M.. Wnieśli ponadto o zasądzenie od I. M. 5 350 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia wniosku do dnia zapłaty tytułem rozliczenia pożytków oraz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych (wniosek k. 1-2, rozszerzenie wniosku k. 128).

I. M. wniosła o zniesienie współwłasności przez przyznanie jej lokalu za spłatą wnioskodawców (odpowiedź na wniosek k. 95-97). Żądania o zwrot nakładów zostały zwrócone (k. 102, 150), zawodowy pełnomocnik nie wniósł zastrzeżeń do protokołu w tym przedmiocie.

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

Lokal mieszkalny przy ul. (...) w W. jest od 25 listopada 2021 r. współwłasnością P. i A. J. (udział 1/2 na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej) oraz I. M. (udział 1/2) (okoliczności bezsporne).

Wcześniej I. M. była współwłaścicielką lokalu wraz ze swoją córką (o takim samym imieniu i nazwisku), przy czym udział córki w toku licytacji komorniczej nabyli P. i A. J. (bezsporne, nadto postanowienie o przysądzeniu k. 5, wydruk z księgi wieczystej k. 6-10).

(...) córka I. M. zawarła w jej imieniu umowę najmu ww. lokalu, a czynsz ustalono na 2 100 zł miesięcznie (bezsporne, nadto kopia umowy k. 11-19, kopia pełnomocnictwa k. 20). Umowa została wypowiedziana 28 sierpnia 2022 r. (wypowiedzenie k. 110-111). 31 sierpnia 2022 r. została zawarta kolejna umowa najmu z takim samym czynszem (kopia umowy k. 133-141), która została wypowiedziana 1 listopada 2022 r. (wypowiedzenie k. 109).

W okresie od czerwca 2022 r. do października 2022 r. tj. 5 miesięcy uczestniczka pobierała czynsz po 2 100 zł miesięcznie (okoliczność przyznana przez uczestniczkę, nadto oświadczenie k. 21).

Uczestniczka przekazała wnioskodawcom 2 000 zł (dowody wpłat k. 116-117, te same wpłaty k. 142-143).

Wartość rynkowa lokalu to 480 800 zł (opinia biegłego k. 161-177).

P. i A. J. są właścicielami biura obrotu nieruchomościami. Mają zgromadzone środki, są w stanie spłacić uczestniczkę w terminie miesiąca, są właścicielami innego mieszkania (zeznania k. 204-205).

W przedmiocie ustale ń faktycznych:

Uczestniczka przyznała wynajmowanie lokalu przez kilka miesięcy (k. 96). Przyznała też, że przyczyną zakończenia czerpania dalszych pożytków z najmu było jego przerwanie (k. 96). Wskazała też, że do tego przerwania doszło 1 listopada 2022 r. (k. 107, 153). Przyznała też, że w okresie najmu czerpała pożytki z najmu w kwocie 2 100 zł miesięcznie (k. 96, 108 – w zakresie przekazywania tych kwot wnioskodawcom, twierdzenie zostało przez wnioskodawców zaprzeczone i przez uczestniczkę ponad 2 000 zł niewykazane). Sąd oparł się na tych okolicznościach zgodnie z art. 229 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ustalając, że w okresie od 1.06.2022 r. do 31.10.2022 r. (5 miesięcy) uczestniczka pobrała z tytułu czynszów 10 500 zł.

Wnioskodawcy nie wykazali natomiast, żeby pożytki były czerpane przez uczestniczkę przez dłuższy czas niż do 31.10.2022 r. Jak wskazali na rozprawie, to tylko ich domysły oparte na założeniu o trwaniu i wykonywaniu umowy w okresie, na który była zawarta tj. do końca lutego 2023 r. (k. 150). Przesłuchiwany wnioskodawca wskazał, że widział najemców mieszkających w lokalu, ale nie pamięta, czy było to przed czy po 1 listopada 2022 r. (k. 205). Tymczasem to na wnioskodawcach spoczywał ciężar dowodu (art. 6 k.c.), tym samym nieprzyznanie przez stronę przeciwną i niewykazanie faktów, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki (roszczenie o rozliczenie pożytków), ich obciąża. Dość w tym miejscu zaakcentować, że rozliczenie dotyczy wyłącznie rzeczywiście pobranych (a nie li tylko należnych) pożytków. Na marginesie wskazać należy, że sami wnioskodawcy, choć dochodzili 5 350 zł (k. 128), to w dalszej części pisma trafnie wskazali na należne im 3 250 zł (k. 129).

Uczestnika nie wykonała zobowiązania do wykazania swojej sytuacji majątkowej i dochodowej (k. 99), mianowicie nie wykazała posiadania udziałów w nieruchomościach, natomiast jak chodzi o wykazane przez nią dochody z pracy (k. 154-155) to odpowiadają one ok. 2 000 zł miesięcznie (vide k. 191). Twierdzenie, że posiada „środki pieniężne” (k. 108) pozostało gołosłowne. Jak chodzi o dochody z najmów, to ograniczyła się do złożenia 3 potwierdzeń przelewów (k. 120-122), przy czym 2 od tej samej osoby z tego samego dnia zatytułowane „czynsz od 15.12.2023 do 15.01.2024” a trzeci zatytułowany „przelew wychodzący”. Nie wiadomo zatem ani czy dochody są regularne (nie złożono umowy ani historii transakcji za dłuższy czas), ani nawet w jakiej części przypadają uczestniczce (szczególnie mając na uwadze, że jak wskazała w odpowiedzi na wniosek, jej udziały we współwłasności „nie przekraczają 20%”, i to licząc w tym udział po zmarłym mężu – k. 96). Nie stawiła się też na rozprawę zdalną, na którą była wezwana (w trybie art. 133 § 3 k.p.c. w zw. z art. 11355 § 1 k.p.c.) i zgodnie z ustaleniami zapewniono tłumacza (k. 150v), nie usprawiedliwiając nieobecności (k. 204-205), natomiast jej pełnomocnik stawił się w czasie głosu końcowego pełnomocnika wnioskodawców, nie wiedział, dlaczego uczestniczka nie połączyła się zdalnie zgodnie z ustaleniami. Prowadzi to do skutków z art. 302 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (vide postanowienie k. 204).

Uczestniczka nie wykazała też przekazania wnioskodawcom więcej niż 2 000 zł (dowody wpłat k. 116-117, te same przelewy k. 142-143 – wnioskodawcy zaprzeczyli twierdzeniom o przekazaniu im innych kwot), mimo że wskazywała, że to wpłaty „przykładowe” (k. 108).

S ąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 210 § 1 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać wniesienia współwłasności. W przypadku rzeczy niepodzielnych (rzeczą taką jest przedmiotowy lokal) zgodnie z art. 212 § 2 k.c. mogą być one przyznane stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.

W ocenie sądu okoliczności sprawy przemawiały za przyznaniem nieruchomości wnioskodawcom. Sąd miał na uwadze ich stabilną sytuację finansową i realną chęć i gotowość spłaty uczestniczki. W przypadku uczestniczki istnieją natomiast realne obawy co do problemów ze spłatą, tak mając na uwadze jej dochody, jak i niewykonywanie zobowiązań sądu, nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie, nierozliczanie się z pobieranych pożytków z najmu, zadłużenie mieszkania, które doprowadziło do egzekucji (zobowiązanie do uiszczania opłat było solidarne z córką), podawanie nieprawdziwych lub gołosłownych twierdzeń w toku postępowania (co do sytuacji majątkowej, rozliczeń). Uczestniczka nie zamieszkuje w Polsce, nie jest z mieszkaniem związana, jeśli twierdzi, że jest majętna (vide k. 205), może nabyć inne. Natomiast wnioskodawcy w ramach działalności nabyli udział w zadłużonym mieszkaniu w postępowaniu egzekucyjnym (terminowo uiszczając cenę nabycia w gotówce), chcą obecnie znieść współwłasność, żeby móc następnie zrealizować swoją inwestycję i zbyć je innej osobie, i taki ich interes zasługuje na ochronę.

Z tego względu sąd przyznał nieruchomość wnioskodawcom (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, zasądzając od nich solidarnie (art. 370 k.c.) na rzecz uczestniczki 240 400 zł spłaty tj. połowę równowartości lokalu, zgodnie z przypadającym uczestniczce udziałem we współwłasności.

Zgodnie z art. 212 § 3 k.c. sąd ustalił miesięczny termin spłaty, kierując się deklaracją wnioskodawcy o gotowości do takiej spłaty (k. 205), a także tym że spłaty w takim terminie oczekiwali od uczestniczki (k. 118v). Brak też podstaw do nadmiernego odsuwania w czasie spłaty, co naruszałoby interes uczestniczki, skoro już z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia na wnioskodawców przejdzie udział uczestniczki. Sąd na zasadzie art. 212 § 3 k.p.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. zastrzegł odsetki ustawowe za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności spłaty.

Zgodnie z art. 618 § 1 k.p.c. w zw. z art. 207 k.c. sąd orzekł o rozliczeniu pożytków czerpanych przez uczestniczkę z najmu wspólnej nieruchomości. Wnioskodawcom przypada połowa tych pożytków (zgodnie z udziałem we współwłasności), tym samym skoro uczestniczka pobrała ich 10 500 zł, na wnioskodawców przypada 5 250 zł, co po odliczeniu 2 000 zł, które uczestniczka już wnioskodawcom przekazała, dało 3 250 zł, które sąd zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawców. O odsetkach ustawowych za opóźnienie sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c., zasądzając je od 10 lutego 2024 r., na zasadzie art. 455 k.c. uznając, że uczestniczka powinna spełnić to żądanie niezwłocznie (7 dni) po dniu, kiedy jej pełnomocnik mógł zapoznać się z pismem z tym żądaniem (k. 128). Dalej idące żądanie jako niewykazane sąd oddalił.

Zgodnie z art. 520 § 1 k.c. każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, dlatego sąd nie zasądzał od żadnej ze stron zwrotu kosztów postępowania na rzecz drugiej.

Tymczasowo uiszczonymi ze środków Skarbu Państwa kosztami opinii biegłego (k. 188) sąd na podstawie art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 520 § 2 k.p.c. obciążył uczestniczkę i wnioskodawców po połowie tj. zgodnie z udziałami we współwłasności, mając na uwadze, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego wynikało z kwestionowania przez uczestniczkę wartości lokalu podanej przez wnioskodawców, którzy z kolei podali wartość znacznie odbiegającą od wartości rynkowej.

Z. ądzenia:

- odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi uczestniczki adw. P. K. przez umieszczenie w portalu informacyjnym;

- wszyć potwierdzenia doręczeń korespondencji k. 93-94 jako k. 94a;

- akta przedstawić niezwłocznie z kwitem z opłatą od wniosku o uzasadnienie od wnioskodawców i z potwierdzeniem doręczenia wezwania do opłaty (k. 220) albo z adnotacją o braku opłaty po upływie zakreślonego terminu.

W., 15 lipca 2024 roku asesor sądowy Mateusz Janicki