Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 25 czerwca 2025 roku

Pozwem z dnia 23 grudnia 2024 r. powód P. P. wniósł o zasądzenie od Uczelni (...) kwoty 5480 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 października 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwany w dniu 23 sierpnia 2024 r. skierował do studentów, w tym do powoda maila, w którym wskazał, że studia prowadzone przez pozwanego zostały wstrzymane, a studenci nie są w stanie ich kontynuować i ukończyć. Powód odstąpił od umowy i wezwał pozwanego do zwrotu świadczeń uiszczonych na podstawie umowy (pozew, k. 3-8).

Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w W. nakazem zapłaty z dnia 28 marca 2025 r. w całości uwzględnił powództwo (nakaz zapłaty, k. 45).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł, że powód nie udowodnił zasadności wysokości roszczenia, nie było podstaw do odstąpienia od umowy, a świadczenie było w znacznym stopniu spełnione z uwagi na zrealizowanie całego programu studiów podyplomowych. Pozwany wskazywał na umowę na kierunku E. M. of Business (...) ( (...)) (sprzeciw, k. 49-57).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Uczelnia (...) w W. jest wpisana do ewidencji uczelni niepublicznych, prowadzonej przez Ministra Nauki zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Pod wskazaną nazwą uczelnia funkcjonuje od 17 lipca 2024 r., wcześniej natomiast występowała jako (...) – Szkoła Główna Menadżerska w W. (okoliczności bezsporne, nadto dowód: wydruk z ewidencji – k. 12-14).

W dniu 31 sierpnia 2023 r. (...) – Szkoła Główna Menadżerska w W. (dalej także jako: Uczelnia) i P. P. jako słuchacz zawarli umowę o świadczenie usług edukacyjnych przez Uczelnię na studiach podyplomowych zgodnie z ustawą z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz posiadanymi uprawnieniami nadanymi przez właściwego ministra do spraw szkolnictwa wyższego oraz programem studiów. Przedmiotem zawartej umowy było także określenie warunków odpłatności za studia podyplomowe „M. of (...) ( (...))”. Umowa została zawarta na okres trwania studiów, to jest na 2 semestry. Umowa ulegała rozwiązaniu przed upływem tego terminu w wypadku:

- ostatecznego skreślenia słuchacza z listy uczestników studiów podyplomowych przez Uczelnię,

- złożenia przez słuchacza pisemnej rezygnacji ze studiów (§ 1 ust. 4).

Na podstawie umowy Uczelnia zobowiązała się między innymi do zapewnienia słuchaczowi kształcenia na poziomie studiów podyplomowych odbywanych w trybie niestacjonarnym zgodnie z obowiązującymi standardami nauczania oraz innymi przepisami prawa dotyczącymi szkolnictwa wyższego; przeprowadzania zajęć dydaktycznych przez nauczycieli akademickich posiadających odpowiednie kwalifikacje naukowe, dydaktyczne lub zawodowe; wystawiania dokumentów związanych z odbywaniem studiów podyplomowych; wydania świadectwa ukończenia studiów po ich ukończeniu (§ 2 ust. 1). Do obowiązków słuchacza należało między innymi terminowe wnoszenie opłat za studia podyplomowe (§ 3 ust. 2 pkt 4).

Zgodnie z § 5 ust. 6 umowy skreślenie z listy słuchaczy, rozwiązanie umowy albo odstąpienie od umowy nie zwalnia słuchacza z obowiązku wniesienia należnych opłat za studia zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej umowie i Regulaminie Studiów (...). Z kolei § 5 ust. 7 umowy stanowił, że w przypadku złożenia przez słuchacza pisemnej rezygnacji ze studiów w trakcie ich trwania lub skreślenia go z listy słuchaczy przysługuje mu zwrot wpłaconych opłat za studia, pomniejszonych o kwotę należną za miesiące, w których słuchacz pobierał naukę na studiach podyplomowych.

Na podstawie § 6 umowy słuchacz zobowiązał się wnieść opłaty za studia w następujących terminach i wysokości:

- wpisowe w kwocie 390 zł do 1 września 2023 r.,

- opłata rekrutacyjna w kwocie 190 zł do 1 września 2023 r.,

- czesne roczne w kwocie 4900 zł do 1 września 2023 r.,

(dowód: umowa – k. 15-19).

Zgodnie z § 12 ust. 1 Regulaminu organizacja zajęć na studiach nie musi pokrywać się z kalendarium roku akademickiego określonego dla studiów wyższych. Warunkiem ukończenia studiów jest zaliczenie wszystkich zajęć dydaktycznych lub modułów kształcenia przewidzianych w programie studiów oraz uzyskanie wymaganej liczby punktów (...) oraz złożenie egzaminu końcowego lub złożenie pracy końcowej (w zależności od kierunku studiów. Datą ukończenia studiów jest data uzyskania zaliczenia lub złożenia egzaminu przewidzianego w programie studiów (§ 15 ust. 1 i 2). W myśl § 16 ust. 1 i 2 absolwent studiów otrzymuje świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, potwierdzające uzyskanie kwalifikacji podyplomowych (w przypadku studiów kwalifikacyjnych), zgodne ze wzorem uchwalonym przez Senat. Uczelnia sporządza i wydaje absolwentowi świadectwo ukończenia studiów w terminie 30 dni roboczych od dnia ukończenia studiów.

(dowód: regulamin studiów podyplomowych – k.63-71).

P. P. na rzecz uczelni uiścił kwotę 5480 zł (dowód: potwierdzenia przelewów – k. 20-22).

P. P. zrealizował program studiów podyplomowych na kierunku ,,M. of (...) ( (...))” ( okoliczność niezaprzeczona).

Począwszy od 2024 r. w mediach zaczęły pojawiać się informacje o licznych nieprawidłowościach w funkcjonowaniu Uczelni. Zgodnie z przedmiotowymi doniesieniami Uczelnia miała między innymi wydawać dyplomy ukończenia studiów osobom, które faktycznie nie odbyły zajęć i nie przystąpiły do egzaminu końcowego (wydruk z portal gov.pl, k. 28-32).

Wobec ujawnionych informacji doszło do wszczęcia postępowania przygotowawczego i zatrzymania między innymi ówczesnego rektora uczelni. W ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego prokurator w dniu 14 marca 2024 r. wydał postanowienie o ustanowieniu przymusowego zarządu Uczelni (dowód: kopia postanowienia – k. 23-26 verte).

W e-mailu z 23 sierpnia 2024 r. Uczelnia poinformowała słuchaczy, że w związku z sytuacją w jakiej się znalazła, aktualnie władze uczelni wstrzymały obrony, wydawanie dyplomów, kart przebiegów studiów ocen oraz cały proces dyplomowania z konieczności zweryfikowania legalności ocen. (dowód: wiadomość e-mail z 23 sierpnia 2024 r. – k. 24).

W piśmie z 17 września 2024 r. P. P. złożył Uczelni oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dnia 31 sierpnia 2023 r. W oświadczeniu wskazał, że powodem rezygnacji jest niemożliwości spełnienia przez Uczelnię Świadczeń wzajemnych, w szczególności o których mowa w paragrafie 2 ust. 1 pkt 2 i 3 umowy. Jednocześnie P. P. wezwał uczelnię do zwrotu całej opłaty za studia w kwocie 5480 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Pismo zostało doręczone Uczelni w dniu 19 września 2024 r. (dowód: oświadczenie o odstąpieniu od umowy wraz z wezwaniem do zapłaty – k. 34, potwierdzenie nadania – k. 36, wydruk emonitoring.poczta-polska.pl – k. 37).

Rok akademicki 2023/2024 zakończył się 30 września 2024 r. ( dowód: zarządzenie Rektora (...) – Szkoły Głównej Menadżerskiej w sprawie organizacji roku akademickiego 2023/2024).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dokumentów, których nie kwestionowała żadna ze stron oraz stosownie do treści art. 229-230 k.p.c. okoliczności niezaprzeczonych i przyznanych.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Przedmiotem umowy stron było świadczenie przez pozwaną usług edukacyjnych na studiach podyplomowych (...) na rzecz powoda, które zakończyć się miały przystąpieniem do egzaminu końcowego, a następnie wydaniem po ukończeniu studiów świadectwa umowa została zawarta na dwa semestry na rok akademicki 2023/2024. Natomiast do obowiązków powoda należało dokonywanie opłat w wysokościach i terminach określonych w umowie. Powód podnosił, że pozwana z przyczyn od niej zależnych nie wywiązała się z zaciągniętych na podstawie zobowiązań.

Co do stanowiska pozwanego, to wskazać należy że potwierdził on fakt zawarcia z powodem umowy o numerze (...). Co od dalszej części stanowiska pozwanego, to wskazać należy, że podniósł on że powód był studentem na kierunku E. M. Business (...) ( (...)) oraz że otrzymał wiadomość mailową o ustalonym terminie przeprowadzenia testu końcowego. Tymczasem z dołączonej do pozwu umowy wynika, że powód rozpoczął studia na zupełnie innym kierunku ( (...)) oraz że problemy związane z ich ukończeniem nie dotyczyły testu końcowego (100 pytań), a wiązały się ze wstrzymaniem obron, wydawania dyplomów, kart przebiegów studiów, brakiem możliwości uzupełnienia ocen, co zostało opisane w wiadomości e-mail do powoda (k. 33). Już tylko z uwagi na powyższe wskazać trzeba, że pozwany nieskutecznie zakwestionował stanowisko powoda, w żaden sposób nie odnosząc się do okoliczności niewykonania przez niego umowy dotyczącej studiów podyplomowych „M. of (...) ( (...))”, co podnosiła strona powodowa.

Zgodnie z art. 493 § 1 k.c., jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić. Z kolei paragraf 2 stanowi, że razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Powyższa odnosi się do wypadku następczej niemożliwości świadczenia, gdy odpowiedzialność za taki stan ponosi dłużnik wzajemny. Odpowiedzialność ta rozumiana jest jako niezachowanie należytej staranności, chyba że coś innego wynika ze szczególnego przepisu ustawy lub czynności prawnej. Nie ma przy tym znaczenia, czy u podstaw niemożliwości świadczenia leżą okoliczności faktyczne, czy też prawne (tak: T. Wiśniewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2018, art. 493). Skutkiem wskazanej niemożliwości świadczenia nie jest wygaśnięcie stosunku zobowiązaniowego, lecz powstanie uprawnienia po stronie wierzyciela do – według jego wyboru – naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania albo odstąpienia od umowy.

Strony zawarły umowę wzajemną. Po stronie pozwanej doszło do następczej niemożliwości spełnienia przedmiotowego świadczenia usług edukacyjnych na studiach podyplomowych (...) wraz z wystawieniem świadectwa ukończenia studiów. Sama pozwana w wiadomości do powoda wskazała, że wstrzymała proces oceniania, obron, wydawania dyplomów, z uwagi na konieczność zweryfikowania legalności ocen. Pozwana miała poinformować studentów o zakończeniu weryfikacji ocen, a sama nie miała informacji, kiedy dokładnie zakończy się proces. Mając na uwadze stanowisko pozwanego przedstawione w dniu zamknięcia rozprawy, tj. w dniu 25 czerwca 2025 r. przyjąć należy, że proces ten nie zakończył się jeszcze w tej dacie. Tym samym pomimo zakończenia roku akademickiego 2023/2024 w dniu 30 września 2024 r. powód po blisko roku nadal nie mógł być oceniany, nie mógł mu zostać wydany dyplom, a sama pozwana nie dysponowała wiedzą, do kiedy taka sytuacja może się utrzymać. W konsekwencji należy stwierdzić, że trwale niemożliwe stało się spełnienie przez uczelnię zobowiązania w postaci usług edukacyjnych prowadzących do nabycia takich kwalifikacji i uzyskania potwierdzającego je dyplomu, jak zapewniała pozwana uczelnia.

W ocenie Sądu niemożliwość – ze względu na wiadomy stronom cel umowy – dotyczy całości świadczenia po stronie uczelni. Pozwana rzeczywiście zapewniła P. P. dostęp do portalu wraz z harmonogramem zjazdów i materiałami edukacyjnymi, a nawet przeprowadziła zajęcia zgodnie z przedstawionym planem. Jednak te elementy usług edukacyjnych jawią się jako niemające większego znaczenia dla studentów w obliczu faktu, że nie mogła potem wydać powodowi dyplomu ukończenia studiów. Pomimo zdobycia wiedzy bez uzyskanego dyplomu potwierdzającego te kompetencje powód na rynku pracy będzie traktowany jako osoba bez tych kompetencji. Odbyte zajęcia na studiach bez uzyskania dyplomu są studiami nieukończonymi. Student bez dyplomu ukończenia studiów jest traktowany jakby w ogóle ich nie odbył. Tym samym Sąd nie miał wątpliwości, że pomimo odbycia zajęć powód był uprawniony do odstąpienia od umowy. Sąd nie podzielił więc zarzutu pozwanej o nieskuteczności złożonego przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Pozwana sama wskazała, że nie ma możliwości oceniania studentów, na dzień zamknięcia rozprawy nie wskazała, kiedy mogłaby to uczynić, koncentrując się na teście na innym kierunku ( (...) 100 pytań).

Podsumowując – powód skutecznie odstąpił od umowy, a skoro tak, to pozwana powinna zwrócić mu opłaty uiszczone na jej rzecz w wykonaniu umowy (art. 494 § 1 k.c.). Wobec braku dobrowolnego zwrotu powództwo podlegało uwzględnieniu.

Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem pozwanej, że powód nie udowodnił wysokości swojego żądania. Wysokość opłat za studia jednoznacznie wynikała z umowy oraz potwierdzeń przelewów.

O odsetkach od należności głównej Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Pismem doręczonym w dniu 19 września 2024 r. (k. 37) powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 5480 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia. Termin na zapłatę upłynął zatem 26 września 2024 r., a więc odsetki za opóźnienie należały się powodowi zgodnie z żądaniem pozwu.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. Pozwana jako strona przegrana powinna zwrócić powodowi koszty procesu, na które złożyły się:

- opłata od pozwu w wysokości 400 zł (art. 13 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c.),

- wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 1800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie),

- opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł;

Na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku.

ZARZĄDZENIE 1.  doręczyć pełnomocnikowi pozwanego adw. B. G. odpis wyroku z uzasadnieniem z informacją, że termin na wniesienie apelacji wynosi 3 tygodnie na podstawie art. 369 par. 1 (1) k.p.c.