Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 14 maja 2019 roku

Na podstawie art. 424 § 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. zakres uzasadnienia wyroku został ograniczony do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku oraz wskazanych w nim rozstrzygnięć z uwagi na to, że wniosek o uzasadnienie wyroku dot. jedynie rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynów.

Sąd zważył, co następuje:

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że oskarżony K. L. poprzez swoje zachowanie wypełnił wszystkie znamiona występków, określonych w art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 2 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s. (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 01 grudnia 2016 roku Dz.U. z 2016 r. poz. 2024 w zw. z art. 2 § 2 k.k.s.) w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (przy czym art. 6 § 2 k.k.s. dotyczy trzeciego z przypisanych oskarżonemu czynów).

Przepis art. 62 § 2 k.k.s. penalizuje wystawianie faktur i rachunków nierzetelnych oraz używanie takich nierzetelnych dokumentów transakcyjnych. Za nierzetelne uznaje się rachunek lub fakturę niezgodne z rzeczywistością, a więc nieodzwierciedlające prawdziwego stanu rzeczy odnośnie do istotnych elementów tych dokumentów, np. dokonania transakcji w ogóle, jej daty, danych nabywcy i zbywcy, ilości towaru, ceny jednostkowej, wartości transakcji itd. Chodzi tu bowiem o taką niezgodność z rzeczywistym stanem, która ma znaczenie dla postępowania podatkowego i obowiązku podatkowego (T. Grzegorczyk, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. IV, LEX 2009, teza 3). Nie ulega wątpliwości, że posługiwanie się tzw. fakturą pustą narusza zawsze art. 62 § 2 k.k.s., jako że godzi to w obowiązek podatkowy.

Materiał dowodowy sprawy potwierdza, że faktury, którymi posługiwał się K. L. nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych.

Z uwagi na to, że na mocy ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2024), zmieniona została treść art. 62 § 2 k.k.s. (zaostrzono karę za tego rodzaju przestępstwo), Sąd – zgodnie z dyspozycja art. 2 § 2 k.k.s. zastosował wobec oskarżonego ustawę obowiązującą poprzednio, albowiem była względniejsza dla sprawcy.

Jednocześnie przy uwzględnieniu tzw. pustych faktur. K. L. złożył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.-U. zeznania podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011 oraz 2012, w których zawyżył koszty uzyskania przychodów oraz deklaracje dla podatku VAT za okres od 25 stycznia do 25 października 2012 roku, w których również podał nieprawdę, co do podatku naliczonego, wobec powyższego uszczuplił należne podatki i jego zachowanie wypełniło także każdorazowo znamiona występku z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 2 k.k.s.

Odpowiedzialności na podstawie art. 56 § 1 i 2 k.k.s. podlega podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie.

Powyższy przepis wprowadza karalność oszustwa podatkowego, zaś istotą zabronionego zachowania jest wprowadzenie organu podatkowego w błąd poprzez niezgodne z rzeczywistością przedstawienie (lub zatajenie) okoliczności mających wpływ na wysokość podatku. Oszustwo podatkowe polega więc na takim działaniu lub zaniechaniu, które wprawdzie czyni zadość formalnym obowiązkom podatkowym (składanie deklaracji), ale jednocześnie znamionuje się usiłowaniem (co najmniej) wprowadzenia organu podatkowego w błąd. Przy czym karalne jest samo narażenie podatku na uszczuplenie. Dla bytu przestępstwa określonego w art. 56 § 1 lub 2 k.k.s. nie jest wymagane nastąpienie faktycznego uszczuplenia należności podatkowych, które nie stanowi ustawowego znamienia wskazanego czynu. Zakresem powyższego przepisu objęte są czyny zabronione polegające już tylko na narażeniu na uszczuplenie podatku, a tym bardziej polegające na spowodowaniu takiego uszczuplenia (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., V KK 309/08, OSNKW 2009/4/31, LEX nr 485042).

Przez uszczuplenie rozumieć należy obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego w stosunku do jego wysokości ustalanej w oparciu o prawidłowe zastosowanie regulacji prawa podatkowego do konkretnego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 56 k.k.s., teza nr 62, w: Kardas Piotr, Łabuda Grzegorz, Razowski Tomasz, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, wyd. II, LEX).

Sprawcami tychże czynów zabronionych mogą być podatnicy tylko w odniesieniu do tych podatków, które związane są z ustawowym obowiązkiem składania deklaracji. Uzupełnieniem tej normy blankietowej będą przepisy poszczególnych ustaw podatkowych przewidujące stosowne terminy składania wskazanych oświadczeń przez podatnika.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że oskarżony K. L. posługując się tzw. pustymi fakturami wiedział, że w składanych deklaracjach VAT i zeznaniach podatkowych PIT-36 podaje nieprawdę i zataja prawdę. Z uwagi na liczbę wystawionych deklaracji i zeznań oraz działanie przez okres kliku miesięcy, nie sposób uznać, iż było to tylko przeoczenie oskarżonego, ale realizacja wcześniej zaplanowanego zamiaru.

Z kolei po myśli art. 6 § 2 k.k.s. dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności, uważa się za jeden czyn zabroniony, przy czym w zakresie czynów zabronionych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej za krótki odstęp czasu uważa się okres do 6 miesięcy. Mając więc ten przepis na uwadze Sąd uznał, że prezentowane przez oskarżonego w ramach trzeciego przypisanego mu czyny (podatek VAT) na przestrzeni kilku miesięcy zachowanie, stanowi jeden czyn zabroniony.

Po myśli zaś art. 53 § 14 k.k.s. mała wartość jest to wartość, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia, które w 2011 roku wynosiło 1386 złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z 5.10.2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. Dz.U. 2010 r. Nr 194, poz. 1288), a w 2012 roku wynosiło 1500 złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z 13.09.2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. Dz.U. 2011 r. Nr 192, poz. 1141). Zatem uszczuplony przez oskarżonego podatek (dochodowy i VAT) w zakresie przypisanych mu czynów, każdorazowo nie przekraczał progu małej wartości, dlatego też zachowanie K. L., każdorazowo wypełniało znamiona czynu z art. 56 § 2 k.k.

Jednocześnie zgodnie z art. 7 § 1 k.k.s. jeżeli ten sam czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach kodeksu, przypisuje się tylko jedno przestępstwo skarbowe lub tylko jedno wykroczenie skarbowe na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów. Dlatego też zachowania K. L. wypełniające zarówno znamiona występku z art. 62 § 2 k.k.s. jak i z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. każdorazowo potraktowane zostały jako jeden czyn zabroniony.

Mając powyższe na uwadze Sąd wymierzył oskarżonemu K. L. za pierwszy przypisany mu czyn karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych, za drugi przypisany mu czyn karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) stawek dziennych, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych, zaś za trzeci przypisany mu czyn – karę grzywny w wysokości 300 (trzystu) stawek dziennych, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych.

Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które wyłączałyby możliwość przypisania oskarżonemu winy. Jest on osobą pełnoletnią, dojrzałą, poczytalną, nie działał pod wpływem błędu. Można więc było od niego wymagać zachowania zgodnego z obowiązującymi normami prawnymi, a jego postępowania nie usprawiedliwiają jakiekolwiek okoliczności nadzwyczajne. Przypisanie winy oskarżonemu jest więc w pełni uzasadnione. Oceniając stopień winy oskarżonego, Sąd uznał, iż oskarżony przypisanych mu czynów dopuścił się umyślnie, w zamiarze bezpośrednim.

Jako okoliczność obciążającą przy wymiarze kary Sąd uwzględnił przede wszystkim znaczny stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu, na który składa się przede wszystkim rodzaj i charakter naruszonego dobra prawnego, którym jest tu mienie Skarbu Państwa oraz wysokość uszczuplonych podatków.

Rozważając okoliczności negatywnie wpływające na wymiar kary Sąd wziął pod uwagę także stosunkowo długi okres czasu, w ciągu którego oskarżony dopuścił się zarzucanych mu czynów, jak również stopień winy oskarżonego, który prowadząc działalność gospodarczą zdawał sobie sprawę, do jakich skutków doprowadzają jego działania i swoim zachowaniem uszczuplił należne Skarbowi Państwa – podatki dochodowy i VAT.

Zaś jako okoliczność łagodzącą Sąd uwzględnił dotychczasową niekaralność oskarżonego.

Zgodnie z przepisami art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 23 § 1 k.k. za przypisane oskarżonemu występki można było wymierzyć grzywny w wysokości od 10 do 720 stawek dziennych. Mając zatem na uwadze okoliczności poszczególnych czynów Sąd uznał, że – zróżnicowane ze względu na wysokości uszczuplonego podatku w każdym czynie – kary grzywny są adekwatne do społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu występków. W przekonaniu Sądu dolegliwość orzeczonych kar grzywny nie przekracza także stopnia zawinienia oskarżonego.

Ustalając z kolei wysokość stawki dziennej grzywny Sąd miał na względzie dochody oskarżonego, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, jak również uwzględnił treść art. 23 § 3 zdanie 2 k.k.s., zgodnie z którym stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystukrotności, dlatego też orzekł kwotę 60 złotych jako adekwatną każdą stawkę dzienną grzywny.

W niniejszej sprawie zachodziły przesłanki określone w art. 85 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i w art. 39 § 1 k.k.s. do orzeczenia wobec K. L. kary łącznej.

Zgodnie z cytowanymi przepisami karę łączną wymierza się, gdy sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu.

Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał na potrzebę badania związku podmiotowego i przedmiotowego pomiędzy zbiegającymi się czynami jako na okoliczność decydującą w poważnej mierze o zastosowaniu zasady absorpcji przy wymiarze kary łącznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1983 r., OSNKW 1984, nr 5-6, poz. 65; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1986 r., OSNKW 1976, nr 10-11, poz. 128). Podobne stanowisko prezentują sądy apelacyjne (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 8 marca 2001, sygn. II AKa 59/01, Prok.i Pr. 2002/3/21, Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 czerwca 2002, sygn. II AKa 138/02, KZS 2002/7-8/41 oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 9 maja 2001, sygn. II AKa 63/01, Prok.i Pr. 2002/7-8/20).

Nadto słusznie rozstrzygnął Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 9 maja 2001, sygn. II AKa 63/01, opubl. w Prok.i Pr. 2002/7-8/20, że zastosowanie zasady absorbcji, asperacji czy kumulacji przy orzekaniu tak kary łącznej, jak i wydawaniu wyroku łącznego uwarunkowane jest nie tylko relacjami zachodzącymi pomiędzy osądzonymi czynami, czyli bliskością związku przedmiotowo-podmiotowego, ale także tym, w jakich odstępach czasu zostały one popełnione. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zauważa, że im bliższe są te relacje, tym bardziej wyrok łączny powinien być zbliżony do dopuszczalnego minimum, uwarunkowanego wysokością kar orzeczonych za przestępstwa, objęte tym wyrokiem.

Zasadę absorpcji stosuje się więc, gdy przestępstwa wskazują na bliską więź przedmiotową i podmiotową, są jednorodzajowe i popełnione zostały w bliskim związku czasowym i miejscowym, stanowiąc blisko powiązany zespół zachowań sprawcy, mimo godzenia w różne dobra osobiste.

Dokonując rozważań w zakresie orzeczenia kary łącznej grzywny, Sąd ocenił w stosunku do oskarżonego K. L. bliski związek przedmiotowo – podmiotowy, między popełnionymi przezeń czynami, godzenie w tożsame dobra, choć w zakresie dwóch różnych zobowiązań podatkowych, ale jednocześnie działanie w dłuższym, zbliżonym czasie.

Sąd wziął również pod uwagę wcześniejszą niekaralność oskarżonego za przestępstwa.

Biorąc wszystkie te elementy pod uwagę, Sąd orzekł wobec oskarżonego karę łączną grzywny w wysokości 500 (pięciuset) stawek dziennych, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 60 (sześćdziesięciu) złotych, a więc na zasadzie częściowej absorpcji.

Mając zaś na uwadze aktualną sytuację majątkową oskarżonego (dotąd na utrzymaniu rodziny, od niedawna podjął pracę), Sąd zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych uznając, że ich uiszczenie byłoby dla niego zbyt uciążliwe.