Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Paweł Duda

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa M. W. (1) i P. R.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą
w Warszawie i (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W.

o zadośćuczynienie i odszkodowanie

I.  zasądza na rzecz M. W. (1):

1.  od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą
w W. kwotę 215.000 zł (dwieście piętnaście tysięcy złotych) wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 maja 2020 r. do dnia zapłaty,

2.  od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. kwotę 215.000 zł (dwieście piętnaście tysięcy złotych) wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 marca 2020 r. do dnia zapłaty,

z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

II.  oddala powództwo M. W. (1) w pozostałej części;

III.  zasądza na rzecz P. R.:

1.  od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą
w W. kwotę 155.020 zł (sto pięćdziesiąt pięć tysięcy dwadzieścia złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 maja 2020 r. do dnia zapłaty,

2.  od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. kwotę 155.020 zł (sto pięćdziesiąt pięć tysięcy dwadzieścia złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 marca
2020 r. do dnia zapłaty,

z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

IV.  oddala powództwo P. R. w pozostałej części;

V.  zasądza tytułem zwrotu kosztów postępowania solidarnie od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz M. W. (1) kwotę 17.808,50 zł (siedemnaście tysięcy osiemset osiem złotych pięćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

VI.  zasądza tytułem zwrotu kosztów postępowania solidarnie od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz P. R. kwotę 12.608,50 zł (dwanaście tysięcy sześćset osiem złotych pięćdziesiąt groszy) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

VII.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych:

1.  od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą
w W. kwotę 11.939,90 zł (jedenaście tysięcy dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych dziewięćdziesiąt groszy),

2.  od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. kwotę 11.939,90 zł (jedenaście tysięcy dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych dziewięćdziesiąt groszy).

Sygn. akt XXV C 1447/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 grudnia 2025 r.

Powodowie M. W. (1) i P. R. w pozwie z dnia 6 kwietnia 2021 r., skierowanym przeciwko pozwanym (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. i (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W., wnieśli o zasądzenie od pozwanych in solidum:

1)  na rzecz powódki M. W. (1) kwoty 250.000 zł, z tytułu zadośćuczynienia za śmierć syna J. R. w związku z opieką medyczną świadczoną na rzecz powódki podczas ciąży w zakładzie leczniczym (...)
Sp. z o.o., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku do pozwanego (...) S.A. od dnia 25 maja 2020 r.,
a w stosunku do pozwanego (...) Sp. z o.o. od dnia 5 marca 2020 r.;

2)  na rzecz powódki M. W. (1) kwoty 35.000 zł, z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie praw powódki jako pacjenta w związku
z nienależycie prowadzoną opieką podczas ciąży powódki przez pozwanego (...) Sp. z o.o., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku do pozwanego (...) S.A. od dnia 25 maja 2020 r.,
a w stosunku do pozwanego (...) Sp. z o.o. od dnia 5 marca 2020 r.;

3)  na rzecz powoda P. R. kwoty 200.000 zł, z tytułu zadośćuczynienia za śmierć syna J. R. w związku z opieką medyczną świadczoną na rzecz powódki podczas ciąży w zakładzie leczniczym pozwanego (...) sp. z o.o., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku do pozwanego (...) S.A. od dnia 25 maja 2020 r., a w stosunku do pozwanego (...) Sp. z o.o. od dnia 5 marca 2020 r.;

4)  na rzecz powoda P. R. kwoty 5.020 zł, z tytułu zwrotu kosztów pogrzebu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku do pozwanego (...) S.A. od dnia 25 maja 2020 r.,
a w stosunku do pozwanego (...) Sp. z o.o. od dnia 5 marca 2020 r.

W uzasadnieniu pozwu powodowie podali, że w 2016 r. u M. W. (1) rozpoznano samoistne nadciśnienie tętnicze. Od tego czasu powódka uczęszczała na wizyty lekarskie w celu weryfikacji niepokojących parametrów wysokości ciśnienia tętniczego, jak
i określenia całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego. Ciąża powódki była prowadzona od 2018 r. przez lekarza w poradni ginekologicznej (...) - Grupa (...)
w W.. Powódka w trakcie ciąży odbyła łącznie osiem konsultacji ginekologicznych, lekarz nie stwierdził żadnych nieprawidłowości, a wszelkie badania, w jego ocenie, nie wykazywały żadnych niepokojących odchyleń od norm. W dniu 13 marca 2019 r. powodowie stawili się na umówioną wizytę z lekarzem prowadzącym ciążę w celu przeprowadzenia badań kontrolnych ze względu na słabsze odczuwanie ruchów płodu przez powódkę. Lekarz przekazał informację, że to jeszcze nie jest czas rozwiązania, położna zmierzyła tętno dziecka metodą osłuchową, a wynik pomiaru oscylował przy dolnej granicy normy. Według przedstawionych przez lekarza informacji, nie stanowiło to wskazania do pilnego przetransportowania powódki do szpitala. Lekarz zaproponował, że skieruje powódkę na badanie KTG w celu jej uspokojenia w związku z obawami wystąpienia nieprawidłowości. Pomimo tego, powodowie podjęli decyzję o bezpośrednim transporcie do szpitala, powódka została przyjęta do placówki z zachowanym pęcherzem płodowym i bezwodziem. Po wykonaniu badania USG stwierdzono ciążę obumarłą w 38 tygodniu + 5 dni, powódka została przyjęta na salę porodową 14 marca 2019 r., zaś 15 marca 2019 r. miał miejsce poród naturalny dziecka martwego. Na pępowinie nie stwierdzono zmian patologicznych. W ramach przeprowadzonej sekcji, nie ujawniono wad rozwojowych płodu ani żadnych innych, niż niedotlenienie, przyczyn, które mogłyby doprowadzić do zgonu. Rozpoznanie patomorfologiczne bezpośrednio wskazało na cechy niedotlenienia wewnątrzmacicznego. Powodowie zarzucili personelowi spółki (...) nieprawidłowe prowadzenie ciąży wysokiego ryzyka u powódki oraz błąd diagnostyczny polegający na nierozpoznaniu wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu, małowodzia oraz ograniczenia funkcji łożyska. M. W. (1) wskazała nadto, że w związku z prowadzeniem jej ciąży doszło naruszenia jej praw, jako pacjenta, do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością, do udzielenia świadczeń zdrowotnych bez zwłoki oraz w trybie natychmiastowym ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia, do uzyskania informacji o swoim stanie zdrowia podczas ciąży, o których mowa w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jako podstawę prawną swojego żądania o zadośćuczynienie z tytułu śmierci syna powodowie wskazali na przepis art. 446 § 4 k.c., podnosząc, że wiadomość o śmierci dziecka całkowicie odmieniła ich życie, z osób dotychczas pełnych życia i radosnych stali się ludźmi przygnębionymi, stale analizującymi przebieg zdarzeń w celu wyjaśnienia tragedii, która ich spotkała, mającymi głębokie poczucie niesprawiedliwości. Związek powodów nie przetrwał traumy wywołanej śmiercią dziecka i powodowie rozstali się. Ponadto powódka żąda zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w zw. z art. 448 k.c., a powód żąda zwrotu poniesionych kosztów pogrzebu zmarłego syna. Powodowie wskazali, że ich roszczenia stały się wymagalne z terminem 7 dni od doręczenia (...) Sp. z o.o. wezwania do zapłaty wraz ze zgłoszeniem szkody, tj. 5 marca 2020 r. Natomiast pozwany ubezpieczyciel wydał decyzję w przedmiocie odszkodowania w dniu 25 maja 2020 r., a zatem termin wymagalności roszczenia wobec tego pozwanego to 25 maja 2020 r.

Pozwany (...) S.A. z siedzibą w W.
w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Pozwany potwierdził, że w dacie szkody obejmował ochroną ubezpieczeniową
w zakresie odpowiedzialności cywilnej podmiotu leczniczego spółkę z o.o. (...). Stosownie do warunków ubezpieczenia, suma gwarancyjna wynikająca z polisy ubezpieczenia obowiązkowego została ograniczona kwotą 100.000 Euro na jedno zdarzenie, co w dacie zawarcia umowy stanowiło równowartość 402.010 zł. Ponadto (...)
Sp. z o.o. posiadała ubezpieczenie dobrowolne odpowiedzialności cywilnej z sumą gwarancyjną 5.000.000 zł na jedno i wszystkie zdarzenia. Pozwany wskazał, że wypłacił M. W. (1) 15.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta. Zakwestionował dalej idące roszczenia powodów zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, podnosząc brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy ewentualnym działaniem lub zaniechaniem personelu (...) Sp. z o.o. a śmiercią dziecka. Według pozwanego, bezpośrednią przyczyną wewnątrzmacicznego obumarcia płodu było najprawdopodobniej znaczne ograniczenie przepływu krwi w łożysku, które w sposób krytyczny zmniejszyło powierzchnię wymiany matczyno-płodowej. Narastająca niewydolność łożyska zawsze wiąże się z ryzykiem przewlekłego lub ostrego niedotlenienia płodu ze zgonem włącznie, któremu często nie można zapobiec. Nie można zatem wnioskować, że nieprawidłowości w postępowaniu lekarskim bezpośrednio przyczyniły się do zgonu pacjenta czy wręcz stały się jego przyczyną. Pozwany przyznał jedynie, że doszło do nieprawidłowości w udzielonym świadczeniu medycznym, ponieważ u powódki obciążonej nadciśnieniem tętniczym nie wykonano badania ultrasonograficznego pomiędzy 36 a 37 tygodniem ciąży, a skierowanie powódki do szpitala wydano w 39 tygodniu jej ciąży. Z tego względu pozwany uznał, że podczas diagnostyki i procesu leczniczego doszło do niezachowania należytej staranności i wypłacił na rzecz powódki kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta. Pozwany zarzucił, że żądane przez powodów kwoty zadośćuczynienia za krzywdę są rażąco wygórowane oraz zakwestionował roszczenie o odszkodowanie w zakresie kosztów pogrzebu, wskazując, że kosztów tych można się domagać w takim zakresie w jakim nie zostały one pokryte przez zasiłek pogrzebowy.

Pozwany (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Pozwany zakwestionował roszczenia powodów co do zasady i co do wysokości oraz zaprzeczył, żeby doszło do błędów medycznych i nieprawidłowości związanych z leczeniem
i diagnostyką powódki ze strony personelu medycznego pozwanego, by następstwem rzekomych błędów medycznych była śmierć dziecka powodów oraz by doszło do naruszenia praw pacjenta przez osoby, za które odpowiedzialność ponosi pozwany. Według pozwanego, ciąża powódki była prowadzona w sposób prawidłowy, zalecane odstępy pomiędzy badaniami ultrasonograficznymi były prawidłowe, spóźnione wykonanie badań ultrasonograficznych
u powódki wynikały z decyzji powódki, powódka była informowana przez personel medyczny pozwanego o jej stanie zdrowia podczas ciąży oraz o możliwych powikłaniach
i planowanych działaniach medycznych. Zalecone przez lekarza badania oraz częstość wizyt do dnia 13 lutego 2019 r. nie odbiegały od zaleceń postępowania u kobiet z przewlekłym nadciśnieniem tętniczym. W trakcie wizyty w dniu 13 lutego 2019 r. w 35 tygodniu ciąży ginekolog zalecił następną wizytę kontrolną za 2 tygodnie, pacjentka zgłosiła się jednak po upływie 4 tygodni, tj. 13 marca 2019 r., czyli dwa tygodnie po wskazanym terminie kontroli, a opóźnienie to mogło mieć istotne znaczenie w dalszym postępowaniu. W trakcie tej wizyty w badaniu przedmiotowym napięcie macicy było prawidłowe, osłuchowo tętno płodu było miarowe, pacjentka odczuwała mniej intensywne ruchy płodu, a ginekolog zdecydował
o skierowaniu pacjentki do szpitala. Pozwany podniósł, że jego lekarze działali zgodnie
z aktualną wiedzą medyczną, obowiązującymi standardami i należytą staranności, a strona powodowa nie sprostała obowiązkowi wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniem osób, za których odpowiedzialność ponosi pozwany, a ewentualną szkodą lub krzywdą. Pozwany zarzucił nadto przyczynienie się powódki do wystąpienia ewentualnej szkody i krzywdy po stronie powodowej, ze względu na opóźnienie w zgłoszeniu się na kolejną wizytę kontrolną po wizycie z 13 lutego 2019 r.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W 2016 r. u M. W. (1), urodzonej (...), rozpoznano samoistne (pierwotne) nadciśnienie tętnicze. Z tej przyczyny powódka leczyła się u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W związku z powyższymi schorzeniami powódka odbywała regularne wizyty i przyjmowała leki zalecone przez lekarzy ( dokumentacja medyczna
z Poradni (...) Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) – k. 113-133 i 485-494v.).

M. W. (1) 18 lipca 2018 r. zgłosiła się po raz pierwszy do poradni ginekologiczno-położniczej (...) Sp. z o.o. ( Centrum Medycznego (...)), do lekarza specjalisty ginekologa-położnika W. M.,
z powodu dodatniego testu ciążowego. Podczas tej wizyty nie potwierdzono jeszcze ciąży. Kolejne wizyty (konsultacje ginekologiczne) w placówce (...) Sp. z o.o. u lekarza W. M. powódka odbyła 25 lipca 2018 r., 1 sierpnia 2018 r. (podczas tej wizyty potwierdzono ciążę), 5 września 2018 r., 17 października 2018 r. (podczas tej wizyty odnotowano u powódki nadciśnienie ciążowe bez znamiennego białkomoczu oraz że powódka przyjmuje leki na nadciśnienie D. i M.), 14 listopada 2018 r.,
19 grudnia 2018 r., 13 lutego 2019 r., 27 lutego 2019 r. i 13 marca 2019 r. Powódka przechodziła również w placówce (...) Sp. z o.o. zlecone przez lekarza badania laboratoryjne, a także badania USG płodu w dniach: 11 września 2018 r., 22 października 2018 r., 21 listopada 2018 r., 4 stycznia 2019 r. Powódka informowała lekarza W. M., że leczy się na nadciśnienie i niedoczynności tarczycy. Podczas każdej wizyty ginekologicznej lekarz mierzył powódce ciśnienie. W czasie żadnej z wizyt lekarz nie odnotował nieprawidłowości w przebiegu ciąży ( wyniki badań laboratoryjnych –
k. 34-54v., wynik badania USG z 11.09.2018 r. w Przychodni dla kobiet i dzieci (...) – k. 55-57, dokumentacja medyczna z (...). Sp. z o.o. - Centrum Medycznego (...) – k. 57v.-73v. i k. 353-469, częściowe zeznania świadka W. M. – k. 540-541, przesłuchanie powódki M. W. (1) – k. 541-542, przesłuchanie powoda P. R. – k. 586-587v.).

Na dzień przed wizytą lekarską z 13 marca 2019 r., M. W. (1) słabo odczuwała ruchy płodu, ruchy były delikatne. Powódka poinformowała o tym fakcie lekarza W. M. podczas wizyty z 13 marca 2019 r. W czasie tej wizyty osłuchowo zbadano tętno płodu, lekarz stwierdził, że tętno jest zwolnione, na granicy normy (120 minUDT), w związku z czym wystawił powódce skierowanie do szpitala celem wykonania badania kardiotograficznego (KTG) ( wydruk z konsultacji ginekologa
z 13.03.2019 r. – k. 72-73 wraz ze skierowaniem na badanie KTG – k. 459-461, skierowanie do szpitala -k. 73v., częściowe zeznania świadka W. M. – k. 540-541, przesłuchanie powódki M. W. (1) – k. 541-542, przesłuchanie powoda P. R. – k. 586-587v.)

Bezpośrednio po wizycie u lekarza W. M. z 13 marca 2019 r., M. W. (1) wraz z partnerem P. R. (ojcem dziecka, z którym
w ciąży była powódka) udali się do Szpitala (...) (...) Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej
w W.. W Szpitalu wykonano badanie KTG, podczas którego stwierdzono brak tętna płodu, stwierdzono utrzymany pęcherz płodowy i małowodzie, a w oparciu o badanie USG wykonane 13 marca 2019 r. o godz. 12:57 stwierdzono wewnątrzmaciczne obumarcie płodu w 38 tygodniu + 5 dni. Powódka została przyjęta do Szpitala celem indukcji porodu, w dniu
14 marca 2019 r. stymulowano poród, a w dniu 15 marca 2019 r. o godzinie 1:40 powódka urodziła martwego syna. Ze Szpitala powódka została wypisana do domu 18 marca 2019 r. ( dokumentacja medyczna ze Szpitala (...) – k. 75-111, protokół badania autopsyjnego – k. 134-136, odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, które urodziło się martwe – k. 137, przesłuchanie powódki M. W. (1) – k. 541-542, przesłuchanie powoda P. R. – k. 586-587v.).

Przyczyną obumarcia płodu było niedotlenienie wewnątrzmaciczne u powódki. Opieka medyczna w trakcie ciąży powódki M. W. (1) była prowadzona
w placówce (...) sp. z o.o. prawidłowo wyłącznie w pierwszej połowie ciąży. Natomiast po ukończeniu 20 tygodnia ciąży wykonano tylko podstawowe badania ginekologiczne i laboratoryjne, nie prowadząc diagnostyki biofizycznej rozwijającego się płodu. Nie prowadzono żadnych badań związanych z nadciśnieniem w ciąży, nie oceniono ruchów płodu, nie wykonano badań kardiograficznych, a z wykonanego USG w III trymestrze ciąży nie wyciągnięto właściwych wniosków klinicznych. W czasie wizyt kontrolnych lekarz prowadzący nie uczulił ciężarnej powódki na samoocenę aktywności płodu (liczenie ruchów płodu). Lekarz prowadzący nie rozpoznał hipotrofii płodu (zespołu ograniczonego wzrastania płodu), bezwodzia, nie poszerzył w tym zakresie badań diagnostycznych, nie skierował ciężarnej do szpitala o III poziomie referencyjności. W konsekwencji nie wdrożono intensywnej terapii płodu, co doprowadziło do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.
W prawidłowym czasie, tj. po 35 tygodniu ciąży, po stymulacji dojrzałości płuc płodu, wobec nadciśnienia u matki, hipotrofii płodu i bezwodziu należało planowo rozwiązać ciążę cięciem cesarskim. Badanie sekcyjne płodu wykluczyło współistnienie wad rozwojowych płodu, wskazując na niedotlenienie jako przyczynę wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.
W łożysku stwierdzono zmiany dotyczące krążenia płodowego, co było spowodowane przewlekłym niedotleniem i ograniczeniem powierzchni wymiany między matką a płodem.
Wobec powyższego zachodził związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem poprawnego postępowania ze strony personelu medycznego placówki (...) Sp. z o.o.
a śmiercią płodu na skutek niedotlenienia ( opinia biegłego sądowego lekarza z zakresu położnictwa i ginekologii – k. 604-608, k. 638-639 i k. 680-681).

W trakcie ciąży M. W. (1) uczęszczała na wszystkie wizyty lekarskie, stosowała się do zaleceń lekarza. Powodowie urządzili pokój dla mającego narodzić się dziecka, w którym umieścili wyprane i wyprasowane ubrania dla dziecka oraz łóżeczko. Powodowie uczęszczali do szkoły rodzenia, wspólnie chodzili na wizyty lekarskie. P. R. poprzez przygotowania do narodzin dziecka – wspólne z powódką wizyty
u lekarza, składanie łóżeczka, dotykanie i osłuchiwanie brzucha powódki, nawiązał więź
z mającym narodzić się synem. Po urodzeniu przez powódkę martwego dziecka, powodom umożliwiono w szpitalu pożegnanie się ze zmarłym synem. M. W. (1) nie chciała wówczas z nikim rozmawiać, P. R. poinformował rodzinę o śmierci dziecka. Powódka otrzymała w szpitalu skierowanie na konsultację z psychologiem, ale ta wizyta nie okazała się pomocna. Powodowie wzięli udział w rekolekcjach z osobami, które straciły dzieci, ale nie przyniosły im one ulgi w cierpieniu. P. R. usunął z pokoju dziecięcego rzeczy przygotowane na narodziny dziecka, jeszcze zanim M. W. (1) opuściła szpital. Po pochowaniu zmarłego syna, powodowie postawili dla niego nagrobek na cmentarzu. Po śmierci syna, powodowie odizolowali się od innych, nie chcieli rozmawiać z członkami rodziny. M. W. (1) odczuwała wstyd, bała się relacji z innymi osobami, bała się wyjścia z domu obawiając się widoku matek z wózkami
z małymi dziećmi. P. R. po kilku dniach od urodzenia przez powódkę martwego syna, powrócił do pracy, w późniejszym czasie przechodził psychoterapię, bo nie mógł poradzić sobie z emocjami. Natomiast M. W. (1) przez 8 tygodni pozostawała na urlopie macierzyńskim, dużo wtedy spała i płakała, bardzo przeżywała śmierć syna i była rozstrojona, ciężko było jej wrócić do pracy po upływie urlopu macierzyńskiego. Śmierć syna wywołała kryzys w związku powodów. Powodowie postanowili dać sobie rok czasu na przeżycie żałoby po śmierci syna, myśleli o powrocie do starań o kolejne dziecko, powódka odbywała konsultacje lekarskie i wykonywała badania w celu ustalenia, czy może być
w kolejnej ciąży. Po roku czasu od śmierci syna, związek powodów rozpadł się. M. W. (1) stwierdziła, że chce dziecka, a P. R. nie był na to gotowy, obawiał się co się stanie, jak się kolejny raz nie uda, podjął decyzję o rozstaniu
i poinformował o niej powódkę. Powódka podjęła wówczas próbę samobójczą przez zażycie wszystkich tabletek na nadciśnienie, którymi dysponowała. O zażyciu tabletek powódka powiedziała telefonicznie siostrę, która zorganizowała dla powódki pomoc. Po tym zdarzeniu powódka była hospitalizowana przez 3 dni ( zeznania świadków: W. K. – k. 538v.-539 i M. W. (1) – k. 539-540, przesłuchanie powódki M. W. (1) – k. 541-542, przesłuchanie powoda P. R. – k. 586-587v.).

P. R. zorganizował pogrzeb zmarłego syna powodów J. R. i poniósł koszty tego pogrzebu w wysokości 5.020 zł ( umowa nr (...) z 19.03.2019 r.–
k. 149, potwierdzenie przelewu z 19.03.2019 r. – k. 150)

M. W. (1) ma obecnie 39 lat, zaś P. W. ma 41 lata. Po około dwóch latach od rozstania z P. R., M. R. weszła w nowy związek, 15 stycznia 2022 r. wyszła za mąż, a w kwietniu 2022 r. urodziła dziecko ( zeznania świadków: W. K. – k. 538v.-539 i M. W. (1) – k. 539-540, przesłuchanie powódki M. W. (1) – k. 541-542, przesłuchanie powoda P. R. – k. 586-587v.).

(...) Sp. z o.o. w okresie udzielania świadczeń medycznych powódce ubezpieczona była w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą, z sumą gwarancyjną wynoszącą 100.000 Euro na jedno zdarzenie, co w dacie zawarcia umowy ubezpieczenia stanowiło równowartość kwoty 402.010 zł, a także w zakresie dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z sumą gwarancyjną 5.000.000 zł ( fakty ustalone na podstawie art. 230 k.p.c. – podane przez pozwanego (...) S.A. w odpowiedzi na pozew, niezakwestionowane przez powodów i pozwanego (...) Sp. z o.o. ).

Powodowie, reprezentowani przez Krajowy Rejestr (...) Sp. z o.o., pismem z dnia 18 lutego 2020 r. zgłosili szkodę (...) Sp. z o.o. oraz wezwali tę spółkę do zapłaty w terminie 7 dni od doręczenia wezwania: 1) na rzecz M. W. (1) kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią osoby bliskiej (syna) i kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta, 2) na rzecz P. R. kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmiercią osoby bliskiej (syna) i kwoty 5.020 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu. Powodowie zarzucili w piśmie nieprawidłowe prowadzenie ciąży M. W. (1) przez lekarza W. M. w poradni ginekologicznej CM (...) – Grupa (...). Pismo powyższe zostało doręczone spółce (...) 24 lutego 2020 r. ( pismo 18.02.2020 r. – k. 151-167, potwierdzenie nadania przesyłki pocztowej – k. 168, wydruk z portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A. – k. 169-171).

Powyższe zgłoszenie szkody, (...) Sp. z o.o. przekazała ubezpieczycielowi (...) S.A., w którym spółka posiadała polisę ubezpieczenia OC. Ubezpieczyciel poinformował pełnomocnika powodów o wpłynięciu zgłoszenia o wypłatę odszkodowania z policy OC pismem z 28 lutego 2020 r. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, (...) S.A.
w związku z przedmiotową szkodą przyznał dla M. W. (1) i wypłacił na rzecz pełnomocnika powódki kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
w związku z naruszeniem praw pacjenta, w oparciu o umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą zawartą z (...) Sp. z o.o. Ubezpieczyciel zakwalifikował jako nieprawidłowość niewykonanie
u powódki, która była obciążona nadciśnieniem tętniczym, badania ultrasonograficznego pomiędzy 36 a 37 tygodniem ciąży i wydanie skierowania pacjentki do szpitala dopiero w 39 tygodniu ciąży, podczas gdy ocena biometrii płodu, ilości płynu owodniowego i przepływów w naczyniach płodowych w badaniu USG w 37 tygodniu ciąży mogłaby zwiększyć szanse na postawienie rozpoznania wewnątrzmacicznego zahamowania wzrastania płodu lub małowodzia, a co za tym idzie rozpoznanie zagrożenia zdrowia i życia płodu. Ubezpieczyciel odmówił uwzględnienia pozostałych roszczeń powodów, wskazując na brak pewności, że prawidłowe postępowanie lekarskie pozwoliłoby na skuteczne zapobieżenie śmierci pacjenta ( pismo (...) Sp. z o.o. z 28.02.2020 r. – k. 173-175, pismo (...) S.A. z 28.02.2020 r. –
k. 172-172v., pisma (...) S.A. z 25.05.2020 r. – k. 178-179, k. 180-181, k. 182-184).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych wyżej dowodów.

Sąd uznał za wiarygodne obiektywne dowody z dokumentów stanowiących materiał dowodowy sprawy, które nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i zgodności stwierdzonych nimi faktów z rzeczywistym stanem rzeczy.

Sąd dał wiarę w całości zeznaniom świadków W. K. i M. W. (2), w których osoby te przekazały informacje dotyczące przygotowań
i oczekiwań powodów co do narodzin ich dziecka, stanu psychicznego powodów po śmierci ich dziecka, a także zmian, jakie sytuacja ta wywołała w życiu powodów. Zeznania tych osób pozostawały w zgodzie z faktami podanymi przez powodów podczas ich przesłuchania
w charakterze stron postępowania, tworząc spójną i logiczną całość, obrazującą opisany wyżej stan faktyczny.

Zeznania świadka W. M. Sąd ocenił jako niewiarygodne
w części, w której świadek wskazał, że proponował powódce skierowanie do poradni specjalistycznej o wyższym stopniu referencyjności celem prowadzenia ciąży, bowiem takie twierdzenie świadka nie znajduje odzwierciedlenia w dokumentacji medycznej powódki.
W pozostałym zakresie zeznania tego świadka korespondowały z dokumentacją medyczną
z okresu ciąży powódki, wobec czego nie budziły wątpliwości.

Sąd uznał za wiarygodne w całości zeznania powodów złożone w charakterze stron postępowania, w których powodowie opisali przebieg wizyt w poradni ginekologicznej placówki (...) Sp. z o.o., okoliczności śmierci wewnątrzmacicznej ich syna, przygotowań i oczekiwań co do mającego narodzić się dziecka, stanu psychicznego powodów po śmierci dziecka oraz zmiany ich sytuacji życiowej w związku ze śmiercią dziecka. Zeznania powodów korespondowały z dowodami z dokumentów i z zeznaniami świadków, nie budząc żadnych wątpliwości.

Na wiarę zasługiwała w całości opinia biegłego sądowego lekarza z zakresu ginekologii i położnictwa prof. dr. hab. med. M. S.. Biegły sporządził opinię
w sposób charakterystyczny dla tego rodzaju dokumentów, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym obszerną dokumentację medyczną, swoją fachową wiedzę medyczną i doświadczenie zawodowe. Biegły w opinii pisemnej (głównej
i uzupełniających) przekonująco uzasadnił wnioski opinii w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości postępowania lekarza prowadzącego ciążę powódki w placówce (...) Sp. z o.o., w tym odnośnie braku zlecenia niezbędnych badań, braku rozpoznania hipotrofii płodu i bezwodzia, a w konsekwencji niewdrożenia właściwej terapii płodu, czego skutkiem było wewnątrzmaciczne obumarcie płodu. Opinia biegłego była rzetelna, kompletna, udzielająca jednoznacznych odpowiedzi na postawione biegłemu pytania, niezbędne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Opinia nie budziła zastrzeżeń z punktu widzenia zasad logiki czy też zasad prawidłowego rozumowania, nie nasuwała żadnych wątpliwości co do wiedzy i fachowości jej autora.

Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego sądowego psychologa, zgłoszony przez powodów na okoliczności ustalenia charakteru więzi łączącej powodów z nienarodzonym synem i krzywdy doznanej przez powodów w związku ze śmiercią syna. Ustaleń w tym zakresie można było dokonać na podstawie zeznań świadków
i przesłuchania powodów, w oparciu o zwykłe doświadczenie życiowe, nie była do tego wymagana wiedza specjalna.

Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął dowód z opinii biegłego sądowego lekarza kardiologa, zgłoszony przez pozwanego (...) Sp. z o.o. Fakty, które pozwany zamierzał wykazać tym dowodem, dotyczące prawidłowości bądź nieprawidłowości leczenia powódki z powodu nadciśnienia tętniczego krwi czy efektów tego leczenia, były zbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wobec czego prowadzenie tego dowodu prowadziłoby wyłącznie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Dla oceny roszczeń powodów istotna była ocena prawidłowości czynności medycznych podejmowanych wobec powódki przez lekarza ginekologa prowadzącego ciążą powódki, zatrudnionego
w placówce medycznej pozwanego, do czego posłużyła Sądowi opinia biegłego sądowego lekarza specjalisty z zakresu ginekologii i położnictwa.

Sąd zważył, co następuje:

Podstawy odpowiedzialności pozwanych.

W rozpatrywanej sprawie kwestia odpowiedzialności cywilnej pozwanego (...) Sp. z o.o. wobec powodów za skutki nieprawidłowości przy wykonywaniu czynności medycznych (udzielaniu świadczeń medycznych) przy prowadzeniu ciąży powódki M. W. (1), podlegała ocenie na gruncie art. 416 k.c. w zw. z art. 415 k.c. Zgodnie
z art. 416 k.c., osoba prawna jest odpowiedzialna za szkodę wyrządzoną z winy jej organu. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej, wynikającymi z ogólnego przepisu regulującego tę kwestię, tj. art. 415 k.c., są: powstanie szkody, zdarzenie, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy oznaczonego podmiotu (czyn niedozwolony) oraz związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przepis ten statuuje zasadę winy jako naczelną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej. Za czynności zatrudnianego personelu medycznego podmiot leczniczy ponosi przy tym odpowiedzialność na podstawie art. 430 k.c., w myśl którego, kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Podstawy odpowiedzialności ubezpieczyciela (...) S.A. poszukiwać należy natomiast w treści art. 822 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wyznaczona jest – zarówno co do zasady, jak i granic – odpowiedzialnością podmiotu ubezpieczonego. Dochodząc roszczeń od ubezpieczyciela poszkodowany musi przede wszystkim wykazać przesłanki odpowiedzialności samego sprawcy szkody, bez których
w ogóle nie powstaje odpowiedzialność ubezpieczyciela.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U. nr 293, poz. 1729), mającego zastosowania do umowy obowiązkowego ubezpieczenia zawartej przez pozwanego ubezpieczyciela z (...)
Sp. z o.o., ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna świadczeniodawcy,
o którym mowa w art. 5 pkt 41 lit. b i d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, za szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem ubezpieczonego, w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej, przy udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej wykonywanych na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (§ 2 ust. 1 Rozporządzenia). Ubezpieczenie OC nie obejmuje szkód: 1) polegających na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie rzeczy; 2) polegających na zapłacie kar umownych; 3) powstałych wskutek działań wojennych, stanu wojennego, rozruchów i zamieszek, a także aktów terroru (§ 2 ust. 2 Rozporządzenia). Ubezpieczenie OC obejmuje wszystkie szkody w zakresie, o którym mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2, bez możliwości umownego ograniczenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń (§ 2 ust. 3 Rozporządzenia). Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu świadczącego usługi medyczne obejmuje wszystkie zdarzenia medyczne, a więc także błędy diagnostyczne
i organizacyjne skutkujące naruszeniem praw pacjenta, co nie było kwestionowane przez pozwanego ubezpieczyciela w niniejszej sprawie.

Zwrócić trzeba również uwagę, że odpowiedzialność ubezpieczyciela ograniczona jest do zastrzeżonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Jeśli chodzi o sumy gwarancyjne wskazane w polisach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą, wyrażone w walucie euro, to wysokość tych sum w złotych polskich ustala się przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski po raz pierwszy w roku, w którym umowa ubezpieczenia OC została zawarta, stosownie do § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U. nr 293, poz. 1729). W sprawie niniejszej poza sporem pozostawało, że suma gwarancyjna w polisie ubezpieczenia obowiązkowego (...) Sp. z o.o. wynosiła 100.000 Euro na jedno zdarzenie, co w dacie zawarcia umowy ubezpieczenia stanowiło równowartość 402.010 zł, oraz że (...)
Sp. z o.o. posiadała dodatkowo również ubezpieczenie dobrowolne odpowiedzialności cywilnej z sumą gwarancyjną 5.000.000 zł na jedno i wszystkie zdarzenia.

Zawiniony czyn sprawcy, pociągający za sobą odpowiedzialność cywilną, musi wykazywać znamiona niewłaściwości postępowania zarówno od strony przedmiotowej, co określa się mianem bezprawności czynu, jak i od strony podmiotowej, co określa się jako winę w znaczeniu subiektywnym. Bezprawność – jako przedmiotowa cecha sprawcy czynu – jest ujmowana jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który rozumie się nakazy i zakazy wynikające nie tylko z norm prawnych, lecz także wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako „zasady współżycia społecznego” lub „dobre obyczaje”. Bezprawność zaniechania następuje wówczas, gdy istniał nakaz działania, zakaz zaniechania, czy też zakaz sprowadzenia skutku, jaki przez zaniechanie może nastąpić (por. Gerard Bieniek, w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, tom 2, Warszawa 2005, s. 235-236; orz. SN z dnia 19.02.2003 r., V CKN 1681/00). Wina
w znaczeniu subiektywnym odnosi się natomiast do sfery zjawisk psychicznych człowieka
i rozumie się ją jako naganną decyzję odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu, z tym że w przypadku osób prawnych kwalifikacja ta odnosić będzie się do członków organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej. Zatem na gruncie prawa cywilnego winę można przypisać podmiotowi prawa, kiedy istnieją podstawy do negatywnej oceny jego zachowania zarówno z punktu widzenia obiektywnego, jak i subiektywnego – tzw. zarzucalność postępowania (tak: SN w orz. z dnia 26.09.2003 r., IV CK 32/02).

W dziedzinie odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę szczególnie istotne jest zagadnienie miernika staranności, gdyż zgodnie z art. 355 § 1 k.c. dłużnik jest zobowiązany do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). W myśl art. 355 § 2 k.c. należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Model starannego działania kształtowany jest przez przepisy prawa, zasady współżycia społecznego, zwyczaje, zasady wykonywania zawodu, itp. Wzorzec należytej staranności ma przy tym charakter obiektywny oraz abstrakcyjny.
W praktyce jego zastosowanie polega na wyznaczeniu stosownego modelu, ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, odpowiednio skonkretyzowanego
i aprobowanego społecznie, a następnie na porównaniu zachowania danego podmiotu z tak określonym wzorcem. O tym, czy na tle konkretnych okoliczności można danej osobie postawić zarzut braku należytej staranności w dopełnieniu obowiązków decyduje jednak nie tylko niezgodność jej postępowania z wyznaczonym modelem, lecz także empirycznie uwarunkowana możliwość oraz powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania. Miernik postępowania, w istocie odnoszący się do miary należytej staranności, nie powinien być formułowany na poziomie obowiązków niedających się wyegzekwować, oderwanych od doświadczeń oraz uwzględniających reguły zawodowe i konkretne okoliczności a także – jak tego wymaga art. 355 § 2 k.c. – typ stosunków ( tak również SN
w orz. z 08.07.1998r., III CKN 574/97). W przypadku staranności lekarzy i innego personelu placówek medycznych poziom wymagań w sferze diagnozy i terapii musi wyznaczać stan wiedzy medycznej, który należy pojmować szeroko. Obejmuje on nie tylko metody leczenia, ale również stosowanie leków i wyposażenie medyczne placówek zdrowia ( tak SN w orz.
z dnia 28.10.1983 r., II CR 358/83).

Na gruncie powyższych reguł, w rozpatrywanej sprawie istnieją podstawy do przypisania pozwanemu (...) sp. z o.o. bezprawności postępowania oraz zawinienia
w opisanym wyżej znaczeniu, w związku z postępowaniem lekarza prowadzącego ciążę powódki. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, a w szczególności z opinii biegłego sądowego z zakresu ginekologii i położnictwa wynika, że ciąża powódki była prowadzona nieprawidłowo, niezgodnie ze współczesną wiedzą medyczną (w tym
z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia i z rekomendacjami (...) Towarzystwa Ginekologicznego). Pomimo wiedzy lekarza prowadzącego ciążę o nadciśnieniu tętniczym powódki w trakcie ciąży, skutkującym zwiększonym ryzykiem dla prawidłowego rozwoju płodu, po ukończeniu 20 tygodnia ciąży lekarz nie prowadził prawidłowej diagnostyki biofizycznej rozwijającego się płodu. Nieprawidłowość opieki medycznej udzielanej powódce w placówce medycznej pozwanej spółki wyrażała się w braku przeprowadzenia badań związanych z nadciśnieniem w ciąży, nieocenieniu ruchów płodu, niewykonaniu badań kardiotokograficznych, niewyciągnięciu z wykonanego USG w III trymestrze ciąży właściwych wniosków klinicznych, a w konsekwencji nierozpoznaniu hipotrofii płodu, bezwodzia i niewdrożeniu intensywnej terapii płodu. Postępowanie lekarza z placówki medycznej (...) Sp. z o.o., prowadzącego ciążę powódki, cechowało się brakiem należytej staranności, wymaganej od personelu specjalistycznej placówki medycznej, która winna zapewniać wysoki poziom profesjonalizmu w celu zapobiegania zdarzeniom zagrażającym zdrowiu lub życiu pacjentów.

Wskutek opisanych zaniedbań doszło do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu
w wyniku niedotlenienia. Tymczasem, przy właściwym prowadzeniu ciąży, po 35 tygodniu ciąży, po stymulacji dojrzałości płuc płodu, należało rozwiązać ciążę cięciem cesarskim, co zapobiegłoby wskazanemu negatywnemu skutkowi. Wobec tego występuje adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem personelu medycznego (...) Sp. z o.o. a śmiercią syna powodów przed jego narodzeniem (w 38 tygodniu i 5 dniu ciąży). Pozwany niezasadnie zarzucił przy tym przyczynienie się powódki do wystąpienia ewentualnej szkody i krzywdy po stronie powodów. Niezasadnie twierdził bowiem, że powódka z opóźnieniem zgłosiła się na kolejną wizytę kontrolną po wizycie z 13 lutego 2019 r. Wbrew twierdzeniu pozwanego, powódka po powyższej wizycie zgłosiła się na kolejną wizytę do lekarza w dniu 27 lutego 2019 r. (zgodnie z zaleceniem), a nie dopiero 13 marca 2019 r.

W tej sytuacji (...) Sp. z o.o. ponosi odpowiedzialność cywilną deliktową względem powodów za doznaną przez nich szkodę lub krzywdę w wyniku śmierci ich syna,
a (...) S.A. ponosi odpowiedzialność gwarancyjną z tytułu objęcia ochroną ubezpieczeniową odpowiedzialności cywilnej spółki (...).

Roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę z tytułu śmierci najbliższego członka rodziny.

W myśl art. 446 § 4 k.c., sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W polskim systemie prawnym zarówno płód, jak i dziecko nienarodzone podlegają ochronie prawnej, mającej swoje źródło zarówno w Konstytucji (art. 38), jak i w ustawach (art. 1 ustawy z dnia
7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, art. 446 ¹ k.c., art. 152 k.k.). Stopień tej ochrony może być uzależniony od poziomu rozwoju, na jakim znajduje się dziecko nienarodzone. Dalej idącej ochronie podlega dziecko nienarodzone, lecz zdolne do samodzielnego życia poza organizmem matki, przy czym zdolność do życia poza organizmem definiowana jest jako taki stopień rozwoju dziecka, który, po odłączeniu go od ciała matki, daje szansę przeżycia.
W związku z tym w orzecznictwie przyjęto, że dziecko nienarodzone, znajdujące się na takim stopniu rozwoju, że byłoby zdolne do życia poza organizmem matki, które zmarło (urodziło się martwe), może być uznane za ,,zmarłego’’ w rozumieniu art. 446 § 4 k.c. ( vide orz. SN
z 09.03.2012 r., I CSK 282/11 i z 26.11.2014 r., III CSK 307/13).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zmarły w okresie prenatalnym syn powodów zdolny był już do życia poza organizmem matki. Z opinii biegłego sądowego wynika bowiem, że w razie prawidłowego postępowania lekarza prowadzącego ciążę powódki, powinna zostać podjęta decyzja o rozwiązaniu ciąży cięciem cesarskim po
35 tygodniu ciąży. Tymczasem obumarcie wewnątrzmaciczne płodu nastąpiło w okresie 38 tygodnia + 5 dni ciąży, a więc w czasie kiedy możliwy był już poród dziecka, zdolnego do samodzielnego życia.

W dalszej kolejności wymagało rozważenia, czy zachodzi kolejna przesłanka pozwalająca na przyznanie powodom zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c., tj. czy nienarodzone dziecko powodów jest osobą najbliższą w rozumieniu tego przepisu. O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalny stopień pokrewieństwa. Z tego względu do ustalenia, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny zmarłego konieczne jest stwierdzenie, czy istniała odpowiednio silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym ( vide orz. SN z 03.06.2011 r., III CSK 279/10).
Gdy z żądaniem zadośćuczynienia występują rodzice zmarłego dziecka istotne jest, czy pomiędzy nimi a zmarłym istniała więź pozwalająca na uznanie, że było ono uznawane za członka rodziny (osobę bliską) i jaki był charakter tej więzi. Od chwili poczęcia dziecko nienarodzone może być traktowane przez rodziców za ich dziecko, której już mają, co z kolei powoduje wywiązanie się określonych więzi emocjonalnych i uczuć do nienarodzonego dziecka. Na dokonanie takiej oceny wpływa nie tylko okres życia dziecka w organizmie matki, lecz również subiektywne zapatrywanie rodziców na oczekiwanie potomka oraz sposób przygotowywania się do narodzin dziecka. Istotny jest stosunek każdego z rodziców do nienarodzonego dziecka – czy było oczekiwane, chciane oraz jakie wiązali z nim nadzieje ( tak SN w orz. z 09.03.2012 r., I CSK 282/11).

Obydwoje powodowie, jako rodzice swego zmarłego w okresie prenatalnym syna, są niewątpliwie jego najbliższymi członkami rodziny w rozumieniu wskazanego przepisu. Bliski stopień pokrewieństwa rodzi domniemanie faktyczne istnienia silnej i pozytywnej więzi pomiędzy krewnymi (art. 231 k.p.c.). Domniemanie to znajdowało potwierdzenie
w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, z których wynikało, że zmarły syn powodów był przez nich bardzo oczekiwany. Powodowie zaangażowali się w przygotowania do narodzin potomka, uczęszczali wspólnie do szkoły rodzenia i na wizyty lekarskie, urządzili pokój dla mającego narodzić się syna, przygotowali ubrania i łóżeczko dla dziecka. Istnienie szczególnie silnej więzi kobiety w ciąży ze swoim mającym narodzić się dzieckiem jest oczywiste, skoro ciąża prowadzi u niej do zmian fizycznych i psychicznych w celu podjęcia wyzwań związanych z nadchodzącym macierzyństwem. Nie budzi więc żadnych wątpliwości powstanie takiej silnej więzi emocjonalnej u M. W. (1) z mającym narodzić się synem, podczas pozostawania przez nią w ciąży. Więź tego rodzaju powstała również
u P. R., który wspólnie z powódką wyczekiwał narodzin syna
i przygotowywał się do ojcostwa, w opisany już wcześniej sposób.

W konsekwencji oboje powodowie są uprawnieniu do zadośćuczynienia z tytułu śmierci syna jeszcze przed jego narodzeniem (w okresie płodowym), na podstawie art. 446
§ 4 k.c.

Jeśli chodzi o wysokość należnego powodom zadośćuczynienia z tytułu śmierci dziecka, wskazać potrzeba, że celem przyznania takiego świadczenia jest złagodzenie doznanej przez poszkodowanego krzywdy wyrządzonej deliktem. Krzywdą w rozumieniu tego przepisu są cierpienia psychiczne i ich konsekwencje spowodowane stratą osoby najbliższej. Natomiast na rozmiar krzywdy mają wpływ: dramatyzm doznań pokrzywdzonego, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci (np. nerwicy, depresji), roli
w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, sposób, w jakim pokrzywdzony odnajdzie się
w nowej rzeczywistości i zdolność jej zaakceptowania, wiek pokrzywdzonego. Krzywdę jest trudno „wycenić”, każdy przypadek powinien być indywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Wprowadzenie do przepisu art. 446 § 4 k.c. klauzuli „odpowiedniej sumy” pozostawia sądowi orzekającemu margines uznaniowości co do wysokości zasądzanej kwoty, który jest dodatkowo wzmocniony fakultatywnym („sąd może”) charakterem tego świadczenia. Rozmiar zadośćuczynienia powinien być odnoszony do stopy życiowej społeczeństwa, która pośrednio może rzutować na jego umiarkowany wymiar i to
w zasadzie bez względu na status społeczny oraz materialny poszkodowanego ( tak: SN w orz. z dnia 03.06.2011 r., III CSK 279/10). Wysokość zadośćuczynienia musi jednak przedstawiać dla poszkodowanego ekonomicznie odczuwalną wartość, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej i stopy życiowej społeczeństwa ( por. orz. SN z dnia 14.01.2011 r., I PK 145/10). Ma ono bowiem charakter kompensacyjny.

Wychodząc z powyższych założeń zważyć potrzeba, że przy określaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego dla powodów za krzywdę doznaną na skutek śmierci syna
w okresie płodowym, należało mieć na uwadze charakter więzi nawiązanej przez nich ze zmarłym. Jak już wskazano, powodowie układali swoje życie ze świadomością
i nadzieją na pozytywne rozwiązanie ciąży oraz narodziny potomka. Wspólnie chodzili do szkoły rodzenia, na wizyty lekarskie w ciąży powódki, przygotowali pokój dla mającego narodzić się dziecka, wyczekiwali narodzin syna. Wytworzyli w ten sposób silną więź emocjonalną z nienarodzonym jeszcze dzieckiem. Dlatego śmierć syna w okresie płodowym, na krótko przed spodziewanym rozwiązaniem ciąży, wywołała u obydwojga powodów wstrząs emocjonalny, z którego przez długi okres czasu nie mogli się podnieść. Powodowie odczuwali głęboki smutek i pustkę po tej niespodziewanej śmierci, nie mogli się z nią przez długi czas pogodzić. Tego tragicznego zdarzenia nie przetrwał związek tworzony przez powodów, bowiem po roku od śmierci syna powodowie rozstali się, nie mogąc poradzić sobie z emocjami. Jeśli śmierci takiej można było przy tym uniknąć w razie zachowania odpowiedniego poziomu staranności przez personel placówki medycznej prowadzącej ciążę powódki, to odczucie krzywdy po stronie powodów musi być jeszcze większe. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że śmierć syna była dla powodów dramatycznym przeżyciem, wywołującym u nich dotkliwe cierpienia moralne. Uwzględniając wszystkie te okoliczności, Sąd ocenił rozmiar krzywdy doznanej przez powodów na skutek śmierci syna jako bardzo duży, przy czym krzywda powódki spotęgowana została jeszcze przez fakt, że musiała urodzić martwe dziecko, które nosiła w swoim łonie przez ponad 38 tygodni. W konsekwencji Sąd uznał, że należne powodom z tego tytułu sumy zadośćuczynienia powinny być
w znacznej wysokości, wyższej jeszcze dla powódki niż dla powoda. Wysokość zadośćuczynienia winna być przy tym odniesiona do aktualnych realiów ekonomicznych, po to by mogło ono spełnić należycie funkcję kompensacyjną. W ocenie Sądu, w kontekście rozmiaru krzywdy powodów w wyniku śmierci syna, odpowiednim zadośćuczynieniem dla powódki jest kwota 200.000 zł, zaś dla powoda kwota 150.000 zł. Takie sumy zadośćuczynienia spełnią właściwie funkcję kompensacyjną, stanowiąc realne przysporzenie ekonomiczne dla powodów. Z drugiej strony kwoty takie nie będą nadmierne w odniesieniu do aktualnej stopy życiowej społeczeństwa i nie będą prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia się powodów kosztem pozwanych. Odpowiadać będą przy tym sumom zadośćuczynienia zasądzanym w podobnych przypadkach w orzecznictwie sądowym.

Roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta.

Powódka żądała również przyznania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jej praw pacjenta, o których mowa w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 581). Zgodnie z art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy, w razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego. Przepis art. 448 k.c. stanowi natomiast, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Z dalszych przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wynika, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej (art. 6 ust. 1), ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych
z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym (art. 8), ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia (art. 9 ust. 1 ustawy).

Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie wykazało, że sposób postępowania lekarza w placówce medycznej (...) Sp. z o.o., prowadzącego ciążę powódki, był nieprawidłowy – niezgodny ze współczesną wiedzą medyczną i uznanymi standardami. Popełnione zostały przez lekarza zaniedbania w zakresie diagnostyki biofizycznej rozwijającego się płodu, szczegółowo wcześniej opisane. W rezultacie lekarz nie rozpoznał hipotrofii płodu, bezwodzia i nie wdrożył wymaganej intensywnej terapii płodu, rozwijającego się w łonie powódki. Niestaranne i nieprawidłowe z punktu widzenia wiedzy medycznej postępowania lekarza wobec powódki, będącej pacjentką placówki medycznej prowadzonej przez pozwaną spółkę, w konsekwencji prowadziło do naruszenia praw powódki jako pacjenta. Naruszenie to ocenić należy jako znaczące ze względu na fakt, że dotyczyło kobiety w ciąży, a więc znajdującej się w szczególnie istotnym dla kobiety okresie życia.

W związku z powyższym, powódka może domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie jej praw pacjenta, tj. prawa do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej i udzielanej z należytą starannością, na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zadośćuczynienie takie ma pełnić funkcję kompensacyjną, wobec czego powinno korespondować z rodzajem i stopniem naruszenia praw pacjenta oraz z winą sprawcy naruszenia dóbr osobistych. W opisanych okolicznościach, stopień (intensywność) naruszenia prawa powódki jako pacjenta i stopień winy pozwanego podmiotu medycznego, należało ocenić jako poważne. Zaniechania skutkujące naruszeniem praw powódki jako pacjenta dotyczyły bowiem kwestii o dużym ciężarze gatunkowym, za jaką trzeba uznać prowadzenie ciąży w taki sposób, który nie będzie stwarzał ryzyka dla kobiety ciężarnej oraz rozwijającego się w jej organizmie płodu.

Sąd uznał, że odpowiednią rekompensatą dla powódki za naruszenie jej praw pacjenta winno być zadośćuczynienie pieniężne w wysokości 30.000 zł. W ocenie Sądu, taka suma zadośćuczynienia jest adekwatna do stopnia naruszenia przez personel medyczny pozwanej spółki obowiązku starannego działania, zgodnego z wymaganiami aktualnej wiedzy medycznej. Zadośćuczynienie w tej kwocie nie będzie nadmierne, lecz utrzymane
w rozsądnych rozmiarach w stosunku do skali naruszenia praw powódki jako pacjenta. Suma taka będzie spełniać należycie funkcję kompensacyjną, dając powódce odpowiednią satysfakcję moralną w związku z naruszeniem jej praw pacjenta (dóbr osobistych). Jako że ubezpieczyciel wypłacił już z tego tytułu na rzecz powódki 15.000 zł, do dopłaty pozostaje dalsza kwota 15.000 zł.

Roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu.

Zgodnie z art. 446 § 1 k.c., jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Koszty pogrzebu zmarłego syna powodów wyniosły 5.020 zł i zostały pokryte przez powoda P. R.. Niezasadne było stanowisko pozwanego (...) S.A., że zwrotu kosztów pogrzebu można żądać tylko w takim zakresie, w jakim nie zostały pokryte przez zasiłek pogrzebowy. Zasiłek pogrzebowy, jako świadczenie o charakterze ubezpieczeniowym (z dziedziny ubezpieczenia społecznego), nie podlega bowiem zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z art. 446 § 1 k.c. Nie może więc ograniczać kwotowo zakresu odpowiedzialności nie tylko sprawcy szkody, ale również ubezpieczyciela ( tak SN w uchw. pełnego składu Izby Cywilnej z 15.05.2009 r., III CZP 140/08). Dlatego roszczenie powoda
o zwrot kosztów pogrzebu w kwocie 5.020 zł zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Roszczenie o odsetki za opóźnienie.

Powodom należą się również odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie przyznanych im kwot pieniężnych. Stosownie do art. 481 § 1 i 2 k.c., za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności,
a jeżeli strony nie oznaczyły z góry stopy odsetek, należą się odsetki ustawowe. Orzeczenie sądu przyznające zadośćuczynienie, jak i odszkodowanie, ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego. Nie zasługuje więc na uwzględnienie stanowisko, że odsetki od kwoty zadośćuczynienia pieniężnego mogą być przyznane dopiero od daty wyrokowania. Zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia, jak i odszkodowania, ma charakter zobowiązania bezterminowego. Przekształcenie się ich w zobowiązania terminowe może nastąpić w wyniku wezwania wierzyciela skierowanego do dłużnika do spełnienia świadczenia, zgodnie z art. 455 k.c. ( vide: orz. SN z 22.02.2007 r., I CSK 433/06).
W okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że odpowiednim terminem do zapłaty przez pozwanych na rzecz powodów uzasadnionych kwoty zadośćuczynienia lub odszkodowania był termin 30 dni od daty doręczenia wezwania do zapłaty (zgłoszenia szkody), co w przypadku ubezpieczyciela jest także zgodnie z art. 817 § 1 k.c. Czas taki był wystarczający do dokonania przez pozwanych analizy i oceny żądań powodów oraz do zaspokojenia ich w uzasadnionym zakresie, skoro pozwani zajmują się zawodowo działalnością medyczną lub ubezpieczeniową.

Powodowie zgłosili szkodę i wezwali pozwanego (...) Sp. z o.o. do zapłaty przedmiotowych świadczeń, w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r., które zostało doręczone pozwanemu 24 lutego 2020 r. Spółka (...), nie dokonując zapłaty w terminie 30 dni, znalazła się zatem w opóźnieniu w zapłacie zasądzonych na rzecz powodów świadczeń
w dniu 26 marca 2020 r., co uzasadniało przyznanie odsetek za opóźnienie od tego pozwanego od tej daty. Odnośnie pozwanego (...) S.A., to zgłoszenie szkody powodów zostało przekazane ubezpieczycielowi przez spółkę (...) w dniu 28 lutego 2020 r. Ubezpieczyciel winien przeprowadzić niezbędne postępowanie likwidacyjne i wypłacić powodom świadczenia odszkodowawcze w terminie 30 dni, czyli do 30 marca 2020 r. Ubezpieczyciel znajdował się zatem w opóźnieniu w zapłacie w dniu 25 maja 2020 r., od którego powodowie zażądali przyznania odsetek za opóźnienie od tego pozwanego.

Sposób zasądzenia świadczeń od pozwanych na rzecz powodów.

Odpowiedzialność (...) sp. z o.o. względem powodów za zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowania jest odpowiedzialnością deliktową (z tytułu czynu niedozwolonego), na podstawie art. 416 k.c. w zw. z art. 415 k.c. Natomiast (...) S.A. odpowiada wobec powodów wspólnie z (...) sp. z o.o., lecz na podstawie odrębnego tytułu prawnego, tj. z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, jakim ubezpieczyciel objął ochroną ubezpieczeniową spółkę (...). W sytuacji takiej dopuszczalne jest stosowanie per analogiam tych przepisów o solidarności dłużników, które odpowiadają celowi i charakterowi danego stosunku prawnego, przede wszystkim art. 366 k.c., co oznacza zwłaszcza możność pozwania według wyboru i woli wierzyciela wszystkich dłużników in solidum, tylko kilku z nich lub jednego oraz przyjęcie, że do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy pozostają zobowiązani, zaś spełnienie świadczenia przez jednego z dłużników in solidum zwalnia pozostałych w odpowiedniej części ( vide orz. SN z 27.04.2016 r., II CSK 361/15).

Mając na uwadze wszystkie opisane okoliczności, Sąd na podstawie powołanych przepisów zasądził od każdego z pozwanych – w punkcie I sentencji na rzecz powódki M. W. (1) łączną kwotę 215.000 zł (w tym 200.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za śmierć najbliższego członka rodziny i 15.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta), w punkcie III sentencji wyroku na rzecz powoda P. R. łączną kwotę 155.020 zł (w tym 150.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za śmierć najbliższego członka rodziny i 5.020 zł z tytułu zwrotu kosztów pogrzebu), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od terminów tam wskazanych –
z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty, zaś w punktach II i IV sentencji wyroku oddalił powództwo powodów w pozostałej części.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

Orzekając o kosztach postępowania pomiędzy stronami w pkt. V i VI sentencji wyroku, Sąd kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Jako że powodowie wygrali sprawę w przeważającej części (ulegli co do niewielkiej części swych żądań), a nadto określenie wysokości zadośćuczynienia zależało od oceny sądu, na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. Sąd włożył na pozwanych obowiązek zwrotu powodom pełnych kosztów procesu niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty te po stronie powódki M. W. (1) składały się: uiszczona część opłaty sądowej od pozwu w wysokości 6.000 zł, wydatki na opinię biegłego sądowego w wysokości 1.000 zł, połowa opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez powodów w wysokości
8,50 zł i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powódki w stawce 10.800 zł, ustalonej na podstawie ustalonej na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz. U.
z 2023 r., poz. 1964). Natomiast koszty procesu po stronie powoda P. R. wyniosły 12.608,50 zł, na co składały się: uiszczona część opłaty sądowej od pozwu
w wysokości 800 zł, wydatki na opinię biegłego sądowego w wysokości 1.000 zł, połowa opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez powodów
w wysokości 8,50 zł i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda w stawce 10.800 zł, ustalonej na podstawie ustalonej na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Powyższe koszty podlegały zasądzeniu solidarnie od pozwanych, na podstawie art. 105 § 2 k.p.c.

Rozstrzygnięcie o nieuiszczonych kosztach sądowych.

Nieuiszczone przez strony koszty sądowe wyniosły 23.879,80 zł, w tym nieuiszczona część opłaty sądowej od pozwu M. W. (1) (od której powódka została zwolniona) w wysokości 8.250 zł, nieuiszczona część opłaty sądowej od pozwu P. R. (od której powód został zwolniony) w wysokości 9.451 zł, wydatki na opinię biegłego sądowego, wyłożone tymczasowo przez Sąd Okręgowy w Warszawie, w wysokości 6.178,80. Ze względu na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
w pkt. VII sentencji wyroku nakazał pobrać od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych po 11.939,90 zł (po rozdzieleniu sumy nieuiszczonych kosztów po połowie pomiędzy dwóch pozwanych).