Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 sierpnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia SO Maciej Kruszyński
Protokolant:	Sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk

po rozpoznaniu 21 sierpnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania Syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości w W.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania Syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości w W. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 27 czerwca 2024 r. Nr (...)

I.  oddala odwołanie;

II.  zasądza od Syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości w W. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia zł) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Maciej Kruszyński

Sygn. akt: XVII AmE 18/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 27 czerwca 2024 r., znak: (...) ( (...)), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej Prezes URE), na podstawie art. 168 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 z późn. zm. – dalej: „ ustawa OZE”) w zw. z art. 170 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 2a, art. 174 ust. 1 ustawy OZE oraz w związku z art. 52 ust. 1, art. 59 pkt 1 ustawy OZE i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w latach 2018-2019 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1559 – dalej: „ rozporządzenie ME”) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: „ k.p.a. ”) i art. 90 ust. 1 ustawy OZE, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) S.A. w upadłości z siedzibą w W., orzekł, że:

1)  przedsiębiorca: (...) S.A. w upadłości, nie przestrzegał za rok 2019, określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub na podstawie ustawy – Prawo energetyczne, na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r.;

2)  za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy: (...) S.A. w upadłości, karę pieniężną w kwocie 1 361 782,69 zł to jest w wysokości (...) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2020 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną.

(decyzja Prezesa URE z dnia 27.06.2024 r. k. 5-11v akt sąd.)

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Syndyk Masy Upadłości (...) S.A. w upadłości z siedzibą w W. i zaskarżył ją w całości, wnosząc o jej zmianę poprzez odstąpienie od wymierzenia (...) kary pieniężnej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji powód zarzucił naruszenie:

1.  art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. pominięcie wagi znanych Organowi z urzędu faktów, iż:



wobec (...) została ogłoszona upadłość;



(...) zaprzestał prowadzenia działalności polegającej na sprzedaży koncesjonowanej energii i gazu, co spowodowane było przede wszystkim utratą koncesji na obrót paliwami gazowymi i energią elektryczną,

co powinno doprowadzić do uznania, że (i) jedynym właściwym trybem dochodzenia należności od podmiotu w upadłości jest zgłoszenie wierzytelności na listę, (ii) kara pieniężna, która w założeniu ma dyscyplinować przedsiębiorcę w okolicznościach niniejszej sprawy nie spełni swojej zasadniczej funkcji prewencyjnej, lecz - w przypadku zgłoszenia przez Prezesa URE wierzytelności z tytułu nałożonej kary na listę wierzytelności - spowoduje konieczność jej proporcjonalnego pokrycia z funduszów zgromadzonych w masie upadłości, co będzie miało jedynie negatywny wpływ na poziom zaspokojenia pozostałych wierzycieli (...), którzy już uczestniczą w postępowaniu upadłościowym Spółki.

2.  art. 174 ust. 2 ustawy OZE poprzez jego niezastosowanie oraz uznanie, iż w sprawie brak jest podstaw do odstąpienia do wymierzenia kary pieniężnej wobec Spółki podczas gdy: (i) (...) zaprzestał naruszenia prawa, albowiem nie prowadzi aktualnie już żadnej działalności gospodarczej i znajduje się w stanie upadłości, (ii) jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego przy ocenie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie chodzi wyłącznie o proste zastosowanie przepisu, lecz istotną rolę odgrywają także czynniki o charakterze subiektywnym wynikające z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, które to czynniki wystąpiły w sprawie, lecz nie zostały wzięte przez Organ pod uwagę, co niewątpliwie powinno stanowić podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary.

(odwołanie powoda z dnia 16.07.2024 r. wraz z załącznikami k. 12-74 akt sąd.)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(pismo pozwanego z dnia 16.06.2024 r. k. 115-122v akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Spółka (...) S.A. w upadłości z siedzibą w W. posiadała koncesję na obrót energią elektryczną wydaną na podstawie decyzji Prezesa URE z dnia 3 grudnia 2015 r. Nr (...) z późn zm., obowiązującą od dnia 7 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2030 r., która została prawomocnie wycofana z obrotu prawnego w dniu 30 września 2021 r.

(decyzja Prezesa URE z dnia 15.09.2021 r. k. 45v-51v akt adm.)

Przedsiębiorca dokonał w 2019 r. sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 43 197,996 MWh, w związku z tym był zobowiązany do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r.

(okoliczności bezsporne)

Przedsiębiorca za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium RP lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, lub na podstawie ustawy – prawo energetyczne, ani nie uiścił opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

(okoliczności bezsporne)

Postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (sygn. akt XVIII GU 404/21) ogłosił upadłość Spółki.

(kopia postanowienia SR dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 25.10.2021 r. k. 34-34v akt adm.)

W dniu 20 kwietnia 2022 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wezwał Syndyka do przekazania m.in. informacji dotyczących dokonanej w latach 2019-2020 sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązku w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, względnie uiszczenia opłaty zastępczej, jednakże powód nie udzielił stosownych informacji. Pismo to pozostało bez odpowiedzi.

(pismo Prezesa URE z dnia 20.04.2022 r. wraz z załącznikami k. 1-8v akt adm.)

Dnia 18 lipca 2023 r. pozwany ponownie wezwał Syndyka do przekazania m.in. informacji odnoszących się do dokonanej w latach 2019-2020 sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązku w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia względnie uiszczenia opłaty zastępczej.

(pismo Prezesa URE z dnia 18.07.2023 r. k. 9-13v akt adm.)

Syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości z siedzibą w W. odniósł się do pisma pozwanego i wniósł o odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na obiektywne okoliczności, które są w całości niezależne od Syndyka i jego woli. Wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy- prawo upadłościowe z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości. Wskazał, że w przypadku uznania braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej jedyną drogą dochodzenia roszczeń od przedsiębiorcy jest zgłoszenie ich na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Dodał również, że dokumentacja przedstawiona przez przedsiębiorcę była niekompletna i nie zawierała informacji umożliwiających syndykowi odniesienie się do wezwania organu.

(pismo Syndyka z dnia 11.08.2023 r. k. 28-32v akt adm.)

Pismem z dnia 11 stycznia 2024 r. Prezes URE zawiadomił Syndyka, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia (...) S.A. w upadłości z siedzibą w W. kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości niezrealizowania za 2019 r. obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia. Jednocześnie, wezwał Syndyka, do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, dokumentów dotyczących działań, jakie Przedsiębiorca podjął w związku z istniejącym za rok 2019 obowiązkiem uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia. Ponadto, wezwał Syndyka m.in. do udzielenia wszelkich wyjaśnień i informacji mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu; przesłania wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej Przedsiębiorcy oraz oświadczenia władz Przedsiębiorcy o wysokości przychodu uzyskanego w 2023 r. Syndyk masy upadłości nie ustosunkował się do powyższego pisma.

(zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11.01.2024 r. k. 84-87 akt adm., nieodebrana korespondencja k. 89-89v akt adm.)

Powód w 2020 r. osiągnął przychód z działalności koncesjonowanej w wysokości (...) zł. (okoliczności bezsporne)

Powyższy stan faktyczny był bezsporny między stronami, a Sąd ustalił go w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy nałożenia przez Prezesa URE kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przez powoda, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium RP lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub na podstawie ustawy – Prawo energetyczne, na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE, w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r.

Zgodnie z art. 52 ust 1 ustawy OZE, ( w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), Przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy, odbiorca przemysłowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w ust. 2, są obowiązane:

⚫

uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo pochodzenia lub świadectwo pochodzenia biogazu rolniczego wydane:

a.  odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub

b.  na podstawie ustawy - Prawo energetyczne lub

⚫

uiścić opłatę zastępczą w terminie określonym w art. 68 ust. 2 obliczoną w sposób określony w art. 56.

Stosownie do art. 59 pkt 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, obowiązek, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), uznaje się za spełniony przez podmioty, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy OZE, jeżeli za 2019 r. udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia 1 lipca 2016 r. lub ekwiwalentnej ilości energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, lub uiszczonej opłaty zastępczej w:

a)  ilości energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym niebędącym odbiorcami przemysłowymi, o których mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, albo

b)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo

c)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na własny użytek, na podstawie transakcji zawieranych poza giełdą towarową lub rynkiem, o którym mowa w lit. b, będących przedmiotem rozliczeń prowadzonych w ramach giełdowej izby rozrachunkowej przez spółkę prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową, przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, albo

d)  całkowitej ilości energii elektrycznej wynikającej z zakupu energii elektrycznej na podstawie transakcji zawieranych na zlecenie odbiorców końcowych na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany, albo

e)  ilości energii elektrycznej zakupionej na własny użytek – wynosi 18,50 %.

Poza sporem było, że powód posiadał wydaną przez Prezesa URE koncesję numer (...) na obrót energią elektryczną na okres od dnia 7 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2030 r., która została prawomocnie wycofana z obrotu prawnego w dniu 30 września 2021 r.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Przedsiębiorca dokonał w 2019 r. sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 43 197,996 MWh. W związku z powyższym, Przedsiębiorca był obowiązany do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., na ilość 7 991,629 MWh. Ilość ta nie budziła jednocześnie wątpliwości Sądu (43 197,996 MWh x 18,50 % = 7 991,629 MWh).

Przedsiębiorca za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectwa pochodzenia energii elektrycznej, ani też Przedsiębiorca nie uiszczał opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, brakująca ilość energii elektrycznej niezbędnej do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, wynosi 7 991,629 MWh.

1.  Kara

Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy należy zauważyć, że kara pieniężna wymierzona powodowi nie mogła być niższa od kwoty (...) PLN (współczynnik 1,3 x 1 037 153,61 PLN tj. wysokość opłaty zastępczej).

Omawiana kara pieniężna nie może być niższa aniżeli 130 % opłaty zastępczej (art. 170 ust. 2 pkt 1) ustawy OZE) nawet wówczas, gdy przychody ukaranego podmiotu są tak niskie, że 15% tych przychodów nie przekracza równowartości 130% opłaty zastępczej.

W art. 170 ust. 1 ustawy OZE ustawodawca określił, że wysokość kary pieniężnej nie może przekroczyć pewnej kwoty (obliczanej w relacji do wysokości przychodu ukaranego podmiotu w poprzednim roku podatkowym). Niemniej podkreślić trzeba, iż przepis ten należy odczytywać w powiązaniu z art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, który mówi o dolnej granicy wysokości kary. W konsekwencji przepis art. 170 ust. 1 wyznacza górną granice wysokości kary pieniężnej, i limituje on wysokość kary tylko w sytuacji, gdy Prezes URE chciałby wymierzyć podmiotowi karę inną aniżeli kara minimalna (ustalona w oparciu o treść art. art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE).

Z kolei nieuiszczona opłata zastępcza określona w przedmiotowej sprawie dla potrzeb obliczenia kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 168 pkt 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) wynosi 1 037 153,61 zł. Uwzględniając zatem dyspozycję art. 170 ust. 2 pkt 1 ustawy OZE, wysokość tej kary nie może być niższa niż (...) , kwoty te nie zostały skutecznie zakwestionowane przez powoda w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 168 pkt 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, w terminie określonym w art. 67 ust. 2 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) oraz na zasadach określonych w art. 47 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.) albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2 ustawy OZE.

W myśl art. 47 ust. 2 ustawy OZE, podmiot, o którym mowa w art. 52 ust. 2 ustawy OZE, jest obowiązany do wykonania obowiązku określonego w art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), w przypadku, gdy którakolwiek z średnioważonych cen praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego będzie niższa od wartości jednostkowej opłaty zastępczej określonej w art. 56 ustawy OZE. Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do roku obowiązku 2019 r. Za 2019 r. możliwość realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, przy pomocy uiszczenia opłaty zastępczej została wyłączona z uwagi na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy OZE.

Oceniając sytuację finansową przedsiębiorcy, mając na uwadze dyspozycję zawartą w art. 170 ust. 2a ustawy OZE, Prezes URE wziął pod uwagę informacje, znajdujące się w dostępnym w zasobach URE, złożonym przez Przedsiębiorcę, formularzu opłaty koncesyjnej z dnia 9 kwietnia 2021 r., zawierające rozliczenie przychodu osiągniętego w roku 2020 r. z działalności objętej koncesją (tj. w ostatnim roku, za który Przedsiębiorca przekazał formularz opłaty koncesyjnej do URE), zgodnie z którym przychód Przedsiębiorcy z działalności koncesjonowanej, polegającej na obrocie energią elektryczną w roku 2020 wyniósł (...) zł.

Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy OZE, wysokość tej kary wymierzonej w takim przypadku, nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna jest związana z działalnością gospodarczą wykonywaną na podstawie koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, wysokość kary nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętej w poprzednim roku podatkowym.

Zaś w myśl art. 174 ust. 1 ustawy OZE, Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń lub korzyści finansowe możliwe do uzyskania z tytułu naruszenia.

Zgodnie z treścią art. 170 ust. 2a ustawy OZE w przypadku gdy przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w zakresie nieprzestrzegania obowiązku, w przypadku określonym w art. 168 pkt 1 ustawy OZE, z jakichkolwiek przyczyn nie można ustalić przychodu za rok kalendarzowy poprzedzający rok nałożenia kary pieniężnej lub dokonanie tych ustaleń jest znacząco utrudnione, Prezes URE, nakładając karę pieniężną, uwzględnia ostatni ustalony przychód wynikający z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej osiągnięty przez ukarany podmiot. Wymierzona przez Prezesa URE kara pieniężna w kwocie 1 361 782,69 zł stanowi (...) % tego przychodu i niewątpliwie mieści się w granicach określonych w art. 170 ust. 1 ustawy OZE.

Oceniając natomiast zakres naruszeń, należy zauważyć, iż Przedsiębiorca nie zrealizował obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.), w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 2 pkt 1 rozporządzenia ME, w wysokości 7 991,629 MWh, czyli w odniesieniu do całego wolumenu 43 197,996 MWh energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym.

Ustalając wysokość kary w kontekście powtarzalności naruszeń Prezes URE uwzględnił również fakt, że nie było to pierwsze naruszenie przedsiębiorcy. Pozwany, decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. znak (...) (decyzja jest prawomocna) wymierzył przedsiębiorcy karę pieniężną za niewypełnienia przedmiotowego obowiązku za rok 2016, co zostało uwzględnione przy ustalaniu wymiaru kary.

Sąd podzielił stanowisko pozwanego, że przedsiębiorca niewątpliwie uzyskał korzyść finansową, rozumianą zarówno jako zwiększenie aktywów, jak i zmniejszenie pasywów lub uniknięcie strat, poprzez nieponiesienie kosztów z tytułu nabycia praw majątkowych wynikających z ww. świadectw pochodzenia.

Przedsiębiorca za rok 2019 nie zrealizował przedmiotowego obowiązku w wysokości 7 991,629 MWh, czyli w odniesieniu do wolumenu 43 197,996 MWh energii elektrycznej sprzedanej odbiorcom końcowym. Nie można więc w niniejszej sprawie mówić o znikomym zakresie naruszeń, co nie daje podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Wspomnieć należy, że powód w odwołaniu zwrócił uwagę na to, że kara pieniężna w okolicznościach niniejszej sprawy nie spełni swojej zasadniczej funkcji prewencyjnej. W tym zakresie Sąd zwraca uwagę, że funkcja prewencyjna kary ma za zadanie nie tylko oddziaływać na karanego przedsiębiorcę, ale także na inne podmioty, które winny mieć świadomość o nieuchronności wymierzenia kary pieniężnej w przypadku braku realizacji obowiązku określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE.

2.  Zarzuty związane z upadłością powoda.

2.1  – kwestia konieczności zwieszenia postępowania

Brak było podstaw do zawieszenia postępowania toczącego się przed Prezesem URE i przed SOKiK.

Postępowanie wszczęte przeciwko podmiotowi, wobec którego została ogłoszona upadłość podlega zawieszeniu, jeżeli dochodzona wierzytelność podlega zgłoszeniu do masy upadłości (art. 145 ust 1 p.u.).

Odwołanie powoda dotyczy, nałożonej przez Prezesa URE zaskarżoną decyzją. kary administracyjnej, która nie ma waloru wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Kara wynika z działań upadłej spółki zanim wobec niej orzeczono upadłość. Tryb zgłoszenia wierzytelności sędziemu-komisarzowi należy uznać za wyłączną drogę dochodzenia w postępowaniu upadłościowym należności publicznoprawnych powstałych przed ogłoszeniem upadłości, niemniej wyjątek od tej zasady dotyczy wierzytelności, które powstają na podstawie konstytutywnej decyzji organu (por.: Wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., I SA/Wr 634/99; por. również wyrok NSA z dnia 26 maja 2000 r., I SA/Wr 2549/98 - oba wyroki cytuję za: P. Miłek, Ogłoszenie upadłości a administracyjne postępowanie egzekucyjne, Mon.Praw. 2001, nr 2, s. 92 i n.).

Oznacza to, że jeżeli przed ogłoszeniem upadłości, czy też po ogłoszeniu – ale z przyczyn dotyczących okresu poprzedzającego upadłość, zostało wszczęte postępowanie zmierzające do wydania konstytutywnej decyzji, to nie może ono zostać zawieszone przed wydaniem tej decyzji, ponieważ wówczas organ nie miałby możliwości dochodzenia przysługującej mu wierzytelności w postępowaniu upadłościowym (bez decyzji wierzytelność nie istnieje).

Wierzytelność taka wówczas – de facto - powstaje po ogłoszeniu upadłości i nie podlega umieszczeniu na liście wierzytelności. Z tego powodu nie ma przeszkód, aby, po ogłoszeniu upadłości, toczyło się postępowanie dotyczące tej wierzytelności.

Decyzja w przedmiocie kary pieniężnej jest indywidualnym aktem administracyjnym, niekorzystnym dla jej adresata. Jest to jedna decyzja administracyjna, ale składająca się w warstwie materialnej z następujących elementów:

1)  stwierdzającego naruszenie obowiązków wynikających z norm pr. en., skutkujących nałożeniem kary pieniężnej;

2)  nakładającego karę pieniężną.

Należy więc odróżnić tę część decyzji, która dotyczy stwierdzenia naruszenia obowiązków wynikających z norm pr. en. i ma wyłącznie deklaratoryjny charakter, stwierdzający jedynie istnienie określonej sytuacji prawnej, od jej części konstytutywnej, zawierającej imperatyw postępowania, nakładający na adresata obowiązek zapłaty kary pieniężnej.

W części dotyczącej stwierdzenia naruszenia obowiązków wynikających z pr. en. decyzja ta ma deklaratoryjny charakter. Nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz stwierdza, że dany stan faktyczny, ustalony w toku postępowania administracyjnego, wyczerpuje przesłankę naruszenia obowiązków uregulowanych w art. 56 pr. en.

Druga część decyzji, tj. w zakresie nałożenia kary pieniężnej, ma charakter konstytutywny, którego konsekwencją jest skuteczność orzeczonej sankcji karnoadministracyjnej, zasadniczo od momentu, w którym decyzja stała się prawomocna (ostateczna). Taki walor, przedmiotowa w sprawie decyzja, uzyskuje dopiero z momentem prawomocnego zakończenia postępowania przez SOKiK.

Zatem dopiero z tym momentem prawomocności powstaje możliwość egzekwowania środków represyjnych i zastosowania środków przymusu unormowanych w ustawie z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.). Gdy stanie się ostateczna, a adresat nie będzie zachowywał się zgodnie z jej treścią (tj. nie uiści dobrowolnie kary pieniężnej), wówczas właściwy organ egzekucyjny będzie mógł, przez zastosowanie środków egzekucji administracyjnej, zmusić adresata do zachowania zgodnego z jej treścią, w sposób, który – w kontekście upadłości powoda – nie podlega przesądzeniu w tym postępowaniu. (zob.: Muras Zdzisław (red.), Swora Mariusz (red.), Prawo energetyczne. Tom II. Komentarz do art. 12-72, wyd. II, Opublikowano: WK 2016).

Z tych przyczyn nie istniała podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie (zarówno na etapie postępowania przed Prezesem URE, jak również przed SOKiK). Jeżeli postępowanie nie dotyczy wierzytelności, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może ono toczyć się po ustaleniu osoby syndyka. Wówczas, art. 145 p.u. nie ma zastosowania. (por. też. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie VII ACa 839/17, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 28 marca 2022 r., sygn. VII AGa 494/21, z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. VII AGa 1229/21).

Powyższy pogląd podzielił również sędzia komisarz w toku postępowania dotyczącego innej upadłej spółki, z którą współpracował powód – (...) S.A. w upadłości. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego sprzeciw Prezesa URE, od odmowy umieszczenia wierzytelności, na liście wierzytelności. jednej z kar, w postępowaniu upadłościowym (...) S.A. w upadłości, na podstawie nieprawomocnej decyzji, sędzia komisarz wskazał, iż aktualnie to w kompetencji SOKiK – u leży orzeczenie o istnieniu wierzytelności wynikającej z kary administracyjnej (znane Sądowi z urzędu – z akt sprawy XVII AmE 69/24).

Dlatego zarzuty związane z błędnym trybem zgłoszenia wierzytelności były niezasadne.

Na marginesie powyższych rozważań (podobnie jak wypowiadał się Sąd w tym składzie w uzasadnieniu wyroku w innych sprawach z udziałem upadłych spółek) należy stwierdzić, że Sąd dostrzega pewien problem rysujący się tle kwestii dochodzenia (egzekwowania) wierzytelności z kary administracyjnej orzeczonej za działania poprzedzające upadłość, a ukonstytuowanej po ogłoszeniu upadłości. Sytuacja ta może nieco wymykać się dystynkcji wynikającej z art. 230 pr.u. Problem ten uwidacznia niespójne stanowisko judykatury i piśmiennictwa, nakazujące raz traktować tę wierzytelność jako niepodlegającą zgłoszeniu do masy upadłości, wedle innego poglądu podlegającą, nawet po czasie na to wyznaczonym, lub jako koszt upadłości (uprzywilejowując Prezesa URE kosztem innych wierzycieli) ewentualnie wierzytelność wobec której zawieszeniu podlega egzekucja itd.

Niemniej rozważania w tej kwestii wykraczałyby poza ramy zainteresowania Sądu w tym postępowaniu.

3.  Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a.

Podniesione przez powoda zarzuty odnośnie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przedmiotowe postępowanie sądowe ma charakter pierwszoinstancyjny, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska. Co do zasady zatem uchybienia postępowania administracyjnego nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy przed Sądem OKiK.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, na które złożyło wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

sędzia Maciej Kruszyński