Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

sygn. akt II C 1611/21

UZASADNIENIE
wyroku z 25 listopada 2025 roku

P. G. pozwem z 22 kwietnia 2020 roku (data stempla pocztowego k. 18v) skierowanym przeciwko A. R. i D. O., wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym na podstawie weksla, że pozwani mają zapłacić solidarnie na jego rzecz kwotę 213.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 7 lutego 2020 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami.

Uzasadniając swoje stanowisko powód wskazał, iż pozwani, choć w tym miejscu pierwotnie oznaczył ich jako A. K., L. K. i M. K. wystawili weksel własny na jego zlecenie w celu zabezpieczenia spłaty pożyczki udzielonej pozwanym przez powoda na podstawie umowy z 23 sierpnia 2010 r. w kwocie 150.000,00 zł. Termin zwrotu pożyczki upłynął 23 lutego 2011r.

Powód wyjaśnił, iż w związku z brakiem zapłaty wypełnił weksel wystawiony przez pozwanych na kwotę 213.000,00zł, zgodnie z treścią deklaracji wekslowej (pozew k. 22-24v).

Sąd nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 16 marca 2021 roku uwzględnił powództwo. (nakaz zapłaty z dnia 16 marca 2021 roku k. 39).

A. R. wniosła sprzeciw od powyższego nakazu zaskarżając go w całości i żądając oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu. Wskazała, że nie złożyła podpisów na dokumentach umowy pożyczki, deklaracji wekslowej i weksla. Nie udzielała pełnomocnictw do zaciągania pożyczek. (sprzeciw k.61-63, k. 105-106).

Pozwana w dalszych pismach wskazała, że powód prowadzi niezarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek. Podniosła zarzut przedawnienia. Wywiodła, iż powód wykorzystał brak jej wiedzy i świadomości, jak również to, że została wprowadzona w błąd przez D. O., w celu uzyskania jej podpisu pod wekslem i pozostałymi dokumentami. Nadto pozwana zarzuciła, że roszczenie powoda, który zwlekał z wezwaniem chociażby do zwrotu pożyczki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a powództwo wytoczone przeciwko A. R. stanowi nadużycie prawa procesowego. (pismo pozwanej z dnia 12 czerwca 2025 roku k. 651-654)

D. O. wniósł sprzeciw od powyższego nakazu zaskarżając go w całości i żądając oddalenia powództwa. Zakwestionował roszczenie powoda co do zasady i co do wysokości. Przyznał, że zawarł umowę pożyczki w ramach prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej, przy czym wyjaśnił, iż opiewała obejmowała ona kwotę 100 000 zł i taką sumę też otrzymał otrzymał, zaś wpisanie do dokumentu umowy wartości 150 000 zł miało służyć obejściu przepisów o zakazie stosowania lichwy. Pozwany podniósł zarzut nieważności umowy, wskazując, że powód wykorzystał jego przymusowe położenie, w jakim się znajdował w chwili udzielenia pożyczki oraz do tego, by upozorować zawarcie przedmiotowej umowy poza prowadzoną działalnością gospodarczą. Dalej D. O. wskazał, że powód w 2010 roku i później uprawiał proceder zawierania tego typu umów pożyczek w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej wykorzystując trudną sytuację życiową osób i fakt, że nie mogły one uzyskać finansowania w bankach. Pozwany wskazał, że pożyczkę w części spłacił oddając powodowi kwotę 16000 zł w 2011 roku. Nadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego.

Pozwany wskazał również, że powód nigdy skutecznie nie wezwał go do wykupu weksla, co rzutuje na brak możliwości przez powoda dochodzenia odsetek od należności wekslowej (sprzeciw od nakazu zapłaty pozwanego k. 66-67k. 111-113).

P. G. podtrzymał powództwo w całości. Zaprzeczył twierdzeniom jakoby udzielił przedmiotowej pożyczki, jak i innych, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zaprzeczył także temu, że wykorzystał przymusowe położenie pozwanego, że D. O. dokonał częściowego zwrotu pożyczki. (pismo powoda z dnia 4 stycznia 2022 roku k. 139-140v, pismo powoda z dnia 10 listopada 2021 roku k. 125-126).

Sąd ustalił następujące fakty:

P. G. pozostając w związku małżeńskim w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej, od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowego obrotu wyrobami jubilerskimi. W tym celu korzysta z biura w W. przy ul. (...), w którym zatrudnia jedną osobę – M. B.. ( zeznania świadka M. B. k. 670v, przesłuchanie powoda k. 684v-685).

D. O. i A. R. pozostawali nieformalnym związku do 2021 r. Mieli wspólne dzieci, wspólnie też mieszkali.

D. O. prowadził działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Ponadto dokonywał inwestycji na rynku obrotu walutą ((...)) i w związku z tym w 2010 r. potrzebował gotówki. Dlatego zwrócił się o udzielenie pożyczki do P. G., o którym wiedział, że udziela tego typu finansowania. D. O. i P. G. łączyła znajomość o charakterze handlowym o stopniu niemożliwym do ustalenia w niniejszym postępowaniu. ( przesłuchanie pozwanych k. 686 -687v.przesłuchanie powoda k. 684v-685).

P. G. wyraził gotowość udzielenia pożyczki i przygotował dokumenty związane z zawarciem umowy o takim przedmiocie tj. umowy pożyczki, deklaracji wekslowej i weksla niezupełnego. P. G. z tymi projektami udał się do mieszkania zajmowanego przez D. O. i A. R., którzy wówczas złożyli na nich podpisy.

W ten sposób w dniu 23 sierpnia 2010 roku P. G. jako pożyczkodawca oraz A. R. i D. O. jako pożyczkobiorcy zawarli umowę pożyczki.

P. G. udzielił A. R. i D. O. oprocentowanej pożyczki gotówkowej w kwocie 150 000,00 zł na okres 6 miesięcy. Oprocentowanie pożyczki wynosiło 22% w skali roku. Okres, na który została udzielona pożyczka rozpoczął swój bieg z dniem zawarcia umowy (paragraf 1). Zgodnie z paragrafem 2 umowy A. R. i D. O. pożyczkę przyjęli i potwierdzili odbiór całej kwoty pożyczki w gotówce. Oświadczyli, iż zwrócą ww. kwotę pożyczki najpóźniej z upływem terminu określonego w paragrafie 1, licząc od daty podpisania niniejszej umowy. Zwrot kwoty pożyczki nastąpić miał w gotówce do rąk P. G. (paragraf 3 umowy). W paragrafie 4 umowy postanowiono, że za zgodą obydwu stron termin spłaty pożyczki mógł zostać przedłużony poprzez zawarcie dodatkowej umowy pisemnej, określającej warunki udzielenia pożyczki na dalszy czas określony. W przypadku zwłoki w spłacie pożyczki pożyczkobiorcy zobowiązani byli do zapłaty na rzecz pożyczkodawcy odsetek za zwłokę w wysokości 22% w skali roku (paragraf 5 umowy). W paragrafie 6 umowy wskazano, że na zabezpieczenie roszczenia o zwrot pożyczki pożyczkobiorcy wręczyli pożyczkodawcy podpisane przez siebie dwa weksle in blanco opatrzone klauzulą bez protestu wraz z deklaracją wekslową. P. G. miał prawo wypłacić weksle w przypadku braku dobrowolnej spłaty pożyczki w umówionym terminie, na kwotę kapitału pożyczki, należnych odsetek, w tym odsetek za zwłokę, zgodnie z postanowieniami deklaracji wekslowej. Do sumy wekslowej miał prawo włączyć koszty opłaty skarbowej od weksli. Po bezskutecznym przedstawieniu weksla do zapłaty pożyczkodawca przystąpić miał do realizacji praw z weksla. Wszelkie koszty związane z zawarciem umowy, w tym koszty podatku od czynności cywilnoprawnych, ponosić mieli pożyczkobiorcy (paragraf 7 umowy). Wszelkie zmiany niniejszej umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności, zaś w sprawach nieuregulowanych umową, a dotyczących jej przedmiotu, stosować należało przepisy kodeksu cywilnego (paragraf 8 umowy). Zgodnie z paragrafem 9 umowy umowę sporządzono w trzech jednobrzmiących egzemplarzach, dwa egzemplarze otrzymali pożyczkobiorcy, jeden zaś pożyczkodawca.

Ponadto w ten sposób w dniu 23 sierpnia 2010 roku w załączeniu do umowy pożyczki jej strony zawarły deklarację wekslową, w której A. R. i D. O., zwani dalej wystawcą weksli oświadczyli, iż wręczyli P. G., zwanemu dalej Remitentem, podpisane przez siebie dwa weksle in blanco (bez określonej sumy wekslowej oraz terminu i miejsca płatności), celem zabezpieczenia roszczeń Remitenta wobec Wystawcy weksli wynikających z zawartej umowy pożyczki.

W myśl ust. 1 deklaracji wekslowej remitent miał prawo wypełnić weksle zgodnie z treścią niniejszej deklaracji oraz opatrzyć je klauzulą bez protestu, w przypadku braku spłaty przez wystawców weksli kwoty pożyczki wraz z należnymi odsetkami w terminie i na warunkach określonych w umowie pożyczki.

Zgodnie z ust. 2 deklaracji wekslowej przed wypełnieniem weksli remitent wezwać miał wystawców listem poleconym do zapłaty kwoty pożyczki wraz z odsetkami za zwłokę, wyznaczając w tym celu 7 dniowy termin zapłaty licząc od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu miał prawo wypełnić weksle na łączną sumę roszczenia obejmującą kwotę udzielonej pożyczki oraz umowne odsetki, w tym odsetki za zwłokę za okres od dnia wymagalności płatności do dnia wypełnienia weksli. Ponadto mógł włączyć do sumy wekslowej koszt opłaty skarbowej od weksli.

Stosownie do ust. 3 deklaracji wekslowej po bezskutecznym przedstawieniu weksli do zapłaty remitent mógł bez dalszych wezwań przystąpić do zaspokojenia swoich roszczeń z weksli i wystąpić w tym celu na drogę postępowania sądowego.

P. G. miał zwrócić weksle do rąk D. O. i A. R. na ich żądanie, po uregulowaniu przez nich wszelkich zobowiązań wynikających z zawartej umowy pożyczki (ust. 4 deklaracji wekslowej). Deklarację sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron (ust. 5 deklaracji).

Na deklaracji podpis złożyli D. O. i A. R. jako Wystawcy weksli oraz P. G. jako Remitent ( deklaracja wekslowa k. 5).

Ponadto w ten sposób w dniu 23 sierpnia 2010 roku D. O. i A. R. złożyli podpisy co najmniej na jednej karcie papieru zawierającej wyrugowane słowa „weksel”, „zapła攄weksel na zlecenie”, „sumę”, „płatny”. (umowa pożyczki z dnia 23 sierpnia 2010 roku k. 6-6v, deklaracja k. 5, weksel k. 17, przesłuchanie pozwanych k. 686 -687v.przesłuchanie powoda k. 684v-685).

Kwota 150.000 zł w gotówce wykonaniu umowy pożyczki została przekazana D. O. przez P. G. w jego biurze przy ul. (...) w W., gdzie uprzednio miał ją zabezpieczoną w sejfie. ( przesłuchanie pozwanych k. 687-687v.przesłuchanie powoda k. 684v-685).

D. O. i A. R. nie zwrócili pożyczki P. G.. ( przesłuchanie powoda k. 684v-685).

P. G. pismem z dnia 19 września 2018 roku skierowanym do A. R. i z dnia 4 października 2018 roku skierowanym do D. O., którym w związku z brakiem zwrotu udzielonej pożyczki w kwocie 150.000,00 zł oprocentowanej w wysokości 22% w skali roku, udzielonej na podstawie umowy pożyczki zawartej w dniu 23 sierpnia 2010 roku, której termin zwrotu zgodnie z treścią umowy pożyczki upłynął w dniu 23 lutego 2011 roku -wezwał do zapłaty na jego rzecz kwoty pożyczki wraz z umownymi odsetkami kapitałowymi i za opóźnienie w wysokości 22% w skali roku liczonymi od dnia 23 sierpnia 2010 r. do dnia zapłaty. Do zapłaty powyższych należności zakreślił nieprzekraczalny termin 7 dni począwszy od daty doręczenia wezwania. Zapłaty należało dokonać na rachunek bankowy o numerze: (...). W przypadku braku zwrotu udzielonej pożyczki wraz z umówionymi odsetkami w zakreślonym terminie miał przystąpić do wypełnienia wystawionych weksli in blanco oraz realizacji praw z weksli na drodze postępowania sądowo-egzekucyjnego (wezwanie do zapłaty z dnia 19 września 2018 roku k. 7, potwierdzenie nadania k. 7v-8, wezwanie do zapłaty z dnia 3 października 2018 r. k. 9, potwierdzenie nadania k. 9v-10).

Pismami z dnia 24 stycznia 2020 roku P. G. skierował do A. R. i D. O. wezwanie do wykupu weksla, w którym poinformował, że wobec braku spłaty pożyczki w kwocie 150.000,00 zł oprocentowanej w wysokości 22% w skali roku, udzielonej na podstawie umowy pożyczki zawartej w dniu 23 sierpnia 2010 roku, której termin zwrotu zgodnie z treścią umowy upłynął w dniu 23 lutego 2011 roku, w dniu 24 stycznia 2020 roku został wypełniony weksel in blanco wystawiony przez nich na zabezpieczenie spłaty należności wynikających z ww. umowy pożyczki. Na sumę wekslową w łącznej kwocie 213.000,00zł składały się:

1)  kwota 150.000,00 zł – z tytułu kwoty głównej pożyczki,

2)  kwota 63.000,00 zł – tytułem odsetek maksymalnych za opóźnienie wymagalnych na dzień wypełnienia weksla.

W związku z powyższym P. G. wezwał do wykupu weksla, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Wpłaty należało dokonać na rachunek bankowy o numerze: (...). Poinformował również, że oryginał weksla będzie dostępny do wglądu w siedzibie kancelarii jego pełnomocnika, po uprzednim uzgodnieniu terminu. W przypadku braku zapłaty sumy wekslowej w zakreślonym terminie, miał przystąpić do realizacji praw z weksla i wystąpić z pozwem na drogę postępowania sądowego, a następnie przystąpić do egzekucji należnych kwot na drodze egzekucji komorniczej (wezwania do wykupu weksla k. 11-12, potwierdzenie nadania k. 11v i 12v).

W dniu 24 stycznia 2020 roku P. G. wypełnił wskazaną wyżej kartę papieru jako weksel in blanco opatrzony podpisami D. O. i A. R. na kwotę 213.000,00 zł za okazaniem, z określeniem bez protestu - weksel na zlecenie P. G. na sumę dwieście trzynaście tysięcy złotych płatny w W. (weksel k. 17).

P. G. oraz jego córka udzielali pożyczek także innym osobom, w tym M. S. (1) i S. D. (1). ( zeznania świadków M. S. (2) k. 222v-223, S. D. (1) k. 671-672, A. W. k. 672

W dziale IV księgi wieczystej o nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej przy ul. (...) w miejscowości S., dla której prowadzona jest księga wieczysta (...) wpisana została hipoteka umowna kaucyjna na kwotę 500000,00 zł na podstawie umowy pożyczki udzielonej Z. P. z dnia 28 października 2005 roku w wysokości 400.000,00 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości 2% w skali miesiąca, liczonymi od dnia 29.12.2005 roku do dnia zapłaty włącznie, dla której wierzycielem hipotecznym został wpisany P. G. (wydruk treści księgi wieczystej (...) k. 372-378).

W dziale IV księgi wieczystej prowadzonej o nr (...), prowadzonej dla nieruchomości przy ulicy (...) w miejscowości Z., wpisana została hipoteka umowna zwykła opiewająca na 300000,00 zł z wierzytelności zabezpieczenia zwrotu zadatku w podwójnej wysokości, dla której wierzycielem hipotecznym jest P. G. i B. G.. Ponadto ustanowiona jest również hipoteka umowna zwykła opiewająca na 700000,00 zł z tytułu zabezpieczenia zwrotu zadatku w podwójnej wysokości, dla której wierzycielem hipotecznym jest P. G.. Dla niniejszej nieruchomości ustanowiona jest również hipoteka umowna zwykła na kwotę 200000,00 zł z tytułu zabezpieczenia zwrotu pożyczki, oprocentowanej w wysokości 23% w skali roku z terminem zapłaty 19 lipca 2009 roku, dla której to wierzycielami hipotecznymi jest również P. G. wraz z B. G. (wydruk treści księgi wieczystej (...) k. 379-388v).

W dziale IV księgi wieczystej o nr (...) prowadzonej dla nieruchomości przy ulicy (...) w miejscowości R., stanowiącej własność B. M., M. M. (1) i J. M. została wpisana hipoteka umowna zwykła na kwotę 250000,00 zł na zabezpieczenie pożyczki z terminem zwrotu 13 lipca 2011 roku. Hipoteka została ustanowiona na rzecz P. G. i B. G. ( wydruk treści księgi wieczystej k. 394-400v).

W dziale IV księgi wieczystej o nr (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowości G. Św. M. na zabezpieczenie pożyczki z 23 marca 2012 roku ustanowiona została hipoteka umowna na kwotę 50000,00 zł, dla której wierzycielem hipotecznym jest P. G. ( wydruk treści księgi wieczystej (...) k. 402-417).

W dziale IV księgi wieczystej o nr (...) prowadzonej dla nieruchomości pozostającej własnością S. D. (1). tytułem zabezpieczenia zapłaty wierzytelności wraz z odsetkami umownymi wynikającymi z opóźnienia w zapłacie wierzytelności została wpisana hipoteka umowna do sumy 2000000,00 zł, której wierzycielem hipotecznym został P. G. (wydruk treści księgi wieczystej (...) k. 418-431).

Na podstawie umowy pożyczki z dnia 28 lutego 2017 roku w księdze wieczystej o numerze (...) prowadzonej dla nieruchomości w W. ustanowiona została hipoteka umowna łączna opiewająca na 2200000,00 zł, dla której wierzycielem hipotecznym jest powód P. G. ( wydruk treści wieczystej (...) k. 433-445).

Powyższe Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów w postaci dołączonych do akt dokumentów i ich odpisów, w tym dokumentu opinii biegłego sporządzonej w aktach postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą (...) przez prokuratora Prokuratury RejonowejW.. Sąd uznał wymienione wyżej dokumenty za zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy.

Pozwana A. R. ostatecznie nie kwestionowała autentyczności jej podpisów na powołanych dokumentach: umowy pożyczki, deklaracji wekslowej i weksla. W konsekwencji bezprzedmiotowe było czynienia dalszych ustaleń w tym zakresie.

Podstawą ustaleń faktycznych były również zeznania świadków: M. S. (1), M. B., S. D. (1), A. W. i oraz dowód z przesłuchania stron: powoda P. G. i pozwanych A. R. i D. O..

Na podstawie zeznań świadka M. S. (1) Sąd ustalił, że powód zajmował się udzielaniem pożyczek osobom prywatnym, w sposób powtarzalny i zorganizowany. Z zeznań świadka wynikało, że nie znał on wcześniej powoda, ale uzyskał od pozwanego informację o możliwości pożyczenia pieniędzy od powoda lub członków jego rodziny. Powód udzielił świadkowi pożyczki na kwotę 100 tysięcy złotych, a pożyczka miała charakter formalny, według świadka została zabezpieczona aktem notarialnym. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M. S. (1), uznając je za spójne oraz logiczne, także w świetle treści księgi wieczystej Świadek rzeczowo oraz szczegółowo opisał okoliczności nawiązania kontaktów z P. G., przebieg rozmów poprzedzających udzielenie pożyczki, formę jej przekazania oraz sposób późniejszego rozliczania (protokół z rozprawy z dnia 26 października 2023 roku k. 222v-223v).

Świadek M. B. zeznała, że pracuje u powoda od 2000 roku – zajmuje się obsługą klienta, sprzedażą biżuterii. Wskazała, że widziała pozwanego kilka razy pod siedzibą handlowa powoda, bądź w tej siedzibie. z której wychodził w obecności powoda. Z zeznań świadka wynika, że pozwany nie dokonywał u powoda zakupów. Wskazała, że ostatnia wizyta pozwanego u powoda była przed pandemią lub wcześniej i była to wizyta koleżeńska. Wskazała, że nie widziała weksla w biurze i że nie jest odpowiedzialna za zabezpieczenie weksli. Zeznała również, że nie przyjmowała pieniędzy od pozwanego celem spłaty kredytu, zaś dokumentów dotyczących pożyczek w biurze nie było. Sąd zważył, że zeznania świadka były spójne i rzeczowe w zakresie jej własnych obowiązków oraz obserwacji dotyczących działalności biura, jednak w ocenie Sądu mają ograniczoną wartość dowodową w zakresie ustalenia czy powód udzielał pożyczek oraz jaki charakter miały jego relacje z pozwanym. Świadek jest pracownikiem biurowym, wykonującym zadania związane głównie z obsługą klientów i sprzedażą biżuterii, a jej wiedza o innych aspektach działalności powoda, w tym o ewentualnych transakcjach finansowych, może być niepełna. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga również, że świadek przyznała, iż widywała pozwanego kilkukrotnie w siedzibie pozwanego lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie, mimo że, według jej wiedzy, nie dokonywał on zakupów ani nie korzystał z usług przedsiębiorstwa. Okoliczność ta przemawia za tym, że jego obecność tam miała związek z innymi sprawami załatwianymi z powodem, niezwiązanymi z bieżącą działalnością handlowo - jubilerską firmy. Brak wiedzy świadka o charakterze tych kontaktów nie może więc prowadzić do wniosku, że takie relacje nie istniały. W konsekwencji Sąd uznał, że zeznania świadka są wiarygodne w zakresie faktów, które osobiście postrzegała i które znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym, jednak nie mogą stanowić podstawy do kategorycznego wykluczenia, że powód podejmował działania, o których świadek nie miała wiedzy, w tym dotyczące ewentualnych umów pożyczek z pozwanym czy innymi osobami (zeznania świadka – protokół z rozprawy z dnia 18 września 2025 roku k. 670v-671).

Z zeznań świadka S. D. (1) wynika, iż zna on powoda od wielu lat i utrzymywał z nim relacje o charakterze biznesowym. Według świadka powód prowadził działalność gospodarczą, która jego zdaniem obejmowała również udzielanie pożyczek na wysoki procent. Świadek zeznał, że sam pożyczył w latach 2005-2007 około 1 mln zł i spłacał znaczne odsetki. Świadek opisał własne rozliczenia finansowe z powodem, wskazując, że łączne należności, jakie uiścił powodowi, miały wynieść według jego oceny około 10 mln zł. Twierdził także, że powód zwracał się do niego z prośbą o napisanie oświadczeń potwierdzających zapłatę określonych kwot, które miały być przedstawiane w banku. Ponadto świadek wskazał, że zawierane z powodem umowy formalnie dokumentowano w formie aktu notarialnego choć w jego ocenie były to faktycznie umowy pożyczki. Istnienie takiej umowy potwierdza treść księgi wieczysteh Świadek zaznaczył, że w środowisku, w którym funkcjonowali oni zawodowo, powód miał negatywną opinię i opinię osoby wzbudzającej obawę innych osób. Jednocześnie wskazał, że jego własny spór sądowy z powodem trwa od wielu lat. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka, z których wynikało, iż powód utrzymywał kontakty finansowe z różnymi osobami, a jego obecność w transakcjach świadek postrzegał jako działalność o charakterze pożyczkowym (zeznania świadka – protokół z rozprawy k. 671-672).

Sąd częściowo dał wiarę zeznaniom świadka A. W.. Świadek zeznał, że nie wie na jaką skalę powód udziela pożyczek, lecz chyba na niemałą. Świadek wskazał też, że był dłużny powodowi, ale z tytułu relacji biznesowych, a nie z tytułu pożyczonych pieniędzy. Sąd ocenił zeznania świadka jako ogólnikowe, bowiem świadek zeznał, że „Było jakieś oprocentowanie, ale nie słyszałem o lichwie”, wcześniej twierdząc, że nie był dłużny powodowi z tytułu udzielonej pożyczki. Zeznania świadka nie przyczyniły się w przeważającej części do ustalenia przez Sąd stanu faktycznego, pozwoliły, jednakże na potwierdzenie faktu udzielania pożyczek przez powoda P. G. (zeznania świadka – protokół z rozprawy k. 672-672v).

Z dokumentu opinii biegłego z dnia 18 stycznia 2021 roku sporządzonej przez biegłego J. B. w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową W. o sygn. (...) wynika, że podpis o treści (...) złożony w dolnej, prawej tercji na awersie weksla na kwotę 213.000,00 zł wystawionego na rzecz P. G. w dniu 24 stycznia 2020 roku został nakreślony przez A. R. (opinia biegłego wykonana na zlecenie prokuratora Krystyny Siechniewicz z Prokuratury Rejonowej W.w sprawie (...) k. 206-209). Okoliczności tej pozwana ostatecznie nie kwestionowała.

Na rozprawie w dniu 18 września 2024 roku Sąd oddalił wniosek pozwanej o zasięgnięcie informacji z właściwego Urzędu Skarbowego, a także o ponowne dołączenie akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuratura Prokuratury Rejonowej W. (...)oraz o zobowiązanie notariuszy wskazanych w piśmie z dnia 12 czerwca 20025 roku do udzielenia informacji, czy w latach 2005-2015 powód był stroną czynności notarialnych, o jakim charakterze oraz do przedstawienia tych aktów. Nadto na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 5 k.p.c. Sąd pominął dowód z zeznań świadków wskazanych w piśmie pełnomocnika pozwanej z 8 lipca 2025 roku, poza S. D. (1), od którego to zeznania zostały odebrane. Sąd pominął wnioski dowodowe, gdyż przeprowadzenie ich prowadziłoby wyłącznie do przedłużenia postępowania. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a okoliczności, na które miały zostać przeprowadzone dowody, które Sąd pominął, nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i niezasadnie przedłużałyby postępowanie (protokół z rozprawy k. 670-673).

Na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 roku Sąd pominął dowód z zeznań świadka A. S. jako niemożliwy do przeprowadzenia z uwagi na jej stan zdrowia. Nadto na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 2 k.p.c Sąd pominął dowód z zeznań świadków G. W. i T. J. (protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2025 roku).

Sąd dał wiarę twierdzeniom powoda podanym w czasie przesłuchania w zakresie okoliczności udzielenia pożyczki objętej niniejszym postępowaniem. Powód wskazał, że znał pozwanego, kiedy ten poprosił go o pożyczkę. Sąd uznaje za wiarygodne twierdzenia powoda o przygotowaniu przez niego umowy pożyczki, weksla czy deklaracji, a także odnośnie tego, że pozwani podpisali powyższe dokumenty. Sąd jednak nie dał wiary zeznaniom powoda w zakresie twierdzeń, że pożyczał pieniądze 3, do 5 razy i że nie pamięta pożyczkobiorców. Twierdzenia powoda są sprzeczne z ze złożonymi w aktach sprawy odpisami z ksiąg wieczystych, w których powód wskazywany jest jako wierzyciel, czy też wierzyciel hipoteczny. Sąd nie dał też wiary zeznaniom powoda w zakresie udzielenia pożyczek m. in. świadkowi S. D. (2) oraz temu, by nie pamiętał czy udzielał pożyczek D. P., J. M., panu B. (przesłuchanie powoda – protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2025 roku).

Podczas przesłuchania w dniu 25 listopada 2025 roku pozwana po raz pierwszy w niniejszym postępowaniu opisała sytuację, w której powód przyniósł do niej do mieszkania, dokumenty, które one podpisała. Sąd dał wiarę twierdzeniom pozwanej o kontakcie z innymi dłużnikami powoda oraz o okolicznościach zawarcia tamtejszych umów, co częściowo znajduje odzwierciedlenie w dołączonych do akt sprawy wydrukach z ksiąg wieczystych nieruchomości. Sąd po dokonaniu wszechstronnej oceny dowodów, nie dał wiary zeznaniom pozwanej, w których twierdziła, że podpisała dokumenty bez świadomości ich treści. W szczególności, Sąd uznał za sprzeczne i niewiarygodne jej stanowisko, zważywszy, iż zaledwie kilka minut później powódka oświadczyła, że została nauczona, aby nie podpisywać żadnych dokumentów bez uprzedniego ich przeczytania. Tego rodzaju rozbieżność w jej zeznaniach podważyła wiarygodność jej wersji wydarzeń, co skutkowało uznaniem jej wypowiedzi za niewiarygodne w kontekście oceny prawnej sprawy (przesłuchanie pozwanej – protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2025 roku).

Sąd nie dał zaś wiary twierdzeniom pozwanego, jakoby częściowo spłacał pożyczone pieniądze od powoda, bowiem żaden dokument na wykazanie powyższych okoliczności nie został dołączony do akt sprawy nieruchomości (przesłuchanie pozwanego – protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2025 roku).

Sąd nie uwzględnił materiałów prasowych dołączonych do pisma pozwanej z dnia 12 czerwca 2025 roku, ponieważ dokumenty te nie stanowiły o dowodu w sprawie, a ich zawartość nie miała bezpośredniego wpływu na ocenę faktów w niniejszym postępowaniu.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.

Strona powodowa dochodziła zapłaty kwoty 213.000,00 zł na podstawie zawartej umowy pożyczki zabezpieczonej wekslem in blanco wystawionym przez pozwanych A. R. i D. O..

Powód wywodził swoje roszczenie ze zobowiązania wekslowego w stosunku do wystawców weksla. Złożył oryginał weksla wystawionego przez D. O. i A. R. i na jego podstawie domagał się zasądzenia przedmiotowej kwoty. Należy jednak zauważyć, iż nie tylko wystawienie i istnienie weksla stanowiło podstawę faktyczną żądania powoda. Przedstawiony weksel miał przy tym charakter weksla in blanco, a strony postępowania i jednocześnie umowy pożyczki ustaliły warunki ewentualnego wypełnienia weksla w treści porozumienia wekslowego. P. G. uczynił zatem kwestię rozliczenia pożyczki drugim elementem uzasadniającym jego powództwo.

Weksel ze swej istoty jest abstrakcyjnym i bezwarunkowym zobowiązaniem zapłaty sumy wekslowej, oderwanym od okoliczności, na podstawie których doszło do jego wystawienia. W sprawie w takim to tylko ujęciu nie byłoby obowiązkiem powoda wykazywanie istnienia i wysokości pozawekslowego zobowiązania pozwanych oraz causae wystawienia weksla. Pozwani ostatecznie nie kwestionowali, że wystawili przedmiotowy weksel w celu zabezpieczenia roszczeń powoda związanych z umową pożyczki z 23 sierpnia 2010 r.

Powód jednak, jak zauważono wyżej, dwutorowo uzasadniał swoje żądanie. Pozwani zatem byli uprawnieni do podniesienia wobec powoda zarzutów osobistych ze stosunku podstawowego, będącego podstawą wystawienia weksla, a odnoszących się zarówno co do zasady, jak i co do wysokości dochodzonej przez powoda wierzytelności. Wynika to obok ustalonej przez powoda dwupłaszczyznowej podstawy faktycznej pozwu, także z zasady ograniczenia abstrakcyjnego charakteru zobowiązania wekslowego w stosunkach pomiędzy wystawcą a remitentem, czyli wierzycielem wekslowym. Prawa z weksla nie zostały bowiem przeniesione na podstawie indosu, a zatem strony zobowiązania wekslowego i zobowiązania będącego causae wystawienia weksla pozostają te same.

W konsekwencji zarzuty ze stosunku podstawowego, czyli umowy pożyczki, mogły zostać podniesione przez pozwanych, ponieważ ograniczenia w tym zakresie przewidziane w art. 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 160 tekst jedn.) nie znajdują zastosowania w stosunku pomiędzy wystawcą weksla a remitentem. Owa możliwość podnoszenia zarzutów odnoszących się do stosunku podstawowego wynika z faktu, że abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego mający swoje źródło w treści art. 10 i art. 17 prawa wekslowego ulega istotnemu osłabieniu w relacji wystawca weksla – remitent i w związku z tym wystawca i podmiot odpowiadający tak jak wystawca może zawsze wystąpić przeciwko remitentowi z zarzutami dotyczącymi stosunku prawnego, który stał się podstawą do wystawienia weksla.

Ograniczenia w podnoszeniu zarzutów przez dłużników wekslowych zawarte w art. 10 i art. 17 prawa wekslowego służą bowiem bezpieczeństwu obrotu wekslowego i dlatego też znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy zapłaty od dłużnika wekslowego domaga się osoba trzecia, która nabyła weksel na podstawie czynności unormowanej w prawie wekslowym. Tym samym w bezpośrednich stosunkach stron czynności wekslowej, ograniczenia te nie mogą znaleźć zastosowania. Tym samym po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty pozwany był uprawniony do przeniesienia sporu na płaszczyznę stosunku cywilnoprawnego. Zaprezentowane powyżej stanowisko znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2000 r., sygn. V CKN 136/00, OSNCP 2001/6/89 i z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. III CKN 341/00, OSNCP 2002/4/50).

Jak już wskazano wyżej weksel własny stanowi przyrzeczenie bezwarunkowej zapłaty sumy pieniężnej a wystawca weksla własnego jest głównym dłużnikiem wekslowym, na którym ciąży przede wszystkim obowiązek zapłaty sumy wekslowej. Weksel własny, zawierający bezwarunkowe przyrzeczenie wystawcy zapłacenia określonej sumy pieniężnej we wskazanym miejscu i czasie, stwarza bezwarunkową odpowiedzialność osób na nim podpisanych. Zobowiązanie wekslowe powstaje przez wręczenie podpisanego weksla (w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania) i odebranie go przez osobę uprawnioną. Umowa o wręczenie weksla jest czynnością prawną kauzalną, której ważność zależy od istnienia i ważności causy, rozumianej jako cel gospodarczy przysporzenia. W przypadku weksli, zwłaszcza weksli gwarancyjnych przyczyną powstania zobowiązań w nich inkorporowanych są kauzalne stosunki, najczęściej stosunki umowne, co do których strony ustanawiają zabezpieczenie w postaci wykreowania dodatkowych zobowiązań z weksla między tymi samymi stronami ( wyrok SA w Łodzi z 24 września 2014 r., I ACa 405/14).

Weksel złożony przy pozwie spełnia wymogi formalne z art. 101 i 102 ustawy Prawo wekslowe. Nie budzi przy tym wątpliwości, że podpisy pozwanych na tym dokumencie, wówczas niezupełnym, zostały zawarte w celu zaciągnięcia ewentualnego zobowiązania wekslowego. Pozwana wprawdzie podniosła, iż uczyniła to w pośpiechu i bez głębszej refleksji, lecz jednocześnie powołała się na przyjęte przez siebie zasady postępowania tj. badanie dokumentów przed złożeniem na nich własnego podpisu. Wobec zatem braku dalszych dowodów obrazujących okoliczności wystawienia spornego weksla, Sąd nie miał żadnych przesłanek do zakwestionować skuteczności wekslowej podpisu A. R..

Rozpoznając sprawę na jej początkowym etapie Sąd miał na uwadze ówczesne brzmienie art. 485 § 2 k.p.c. Jednocześnie wziął pod uwagę niżej wskazane zapatrywania wyrażone przez Rzecznika Generalnego i wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Używanie weksli własnych, tj. weksli, w przypadku których wystawca weksla sam zobowiązuje się do zapłaty danej sumy, jako zabezpieczenia umowy kredytu konsumenckiego, jest w Polsce – inaczej niż w części innych państw członkowskich– dozwoloną i szeroko rozpowszechnioną praktyką. Polskie prawo procesowe przewiduje szybkie postępowanie nakazowe wszczynane na podstawie weksla własnego, które ogranicza sąd do formalnego badania weksla własnego. Jeżeli weksel służy zabezpieczeniu umowy pożyczki, postępowanie nakazowe wyłącza tym samym badanie umowy pożyczki, źródło zobowiązania podlegającego zabezpieczeniu. (opinia Rzecznika Generalnego przedstawiona w dniu 26 kwietnia 2018 r. Sprawa C‑176/17).

Trybunał orzekł zaś, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż sprzeciwia się on przepisom krajowym takim jak te będące przedmiotem postępowania głównego, pozwalającym na wydanie nakazu zapłaty opartego na wekslu własnym, który stanowi gwarancję wierzytelności powstałej z umowy kredytu konsumenckiego, w sytuacji gdy sąd rozpoznający pozew o wydanie nakazu zapłaty nie jest uprawniony do zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków tej umowy, jeżeli sposób wykonania prawa do wniesienia zarzutów od takiego nakazu nie pozwala na zapewnienie przestrzegania praw, które konsument opiera na tej dyrektywie (wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 13 września 2018 r. Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 93/13 WE – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 2008/48 WE – Postępowanie w sprawie wydania nakazu zapłaty na podstawie weksla własnego, który zabezpiecza zobowiązania wynikające z umowy kredytu konsumenckiego W sprawie C‑176/17).

W konsekwencji Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, a nie postępowania nakazowym, pomimo że jedną z podstaw roszczenia były weksel, biorąc pod uwagę względniejsze skutki procesowe pierwszego z tych orzeczeń dla pozwanych, których nie sposób było potraktować wówczas, jak i obecnie w ramach rozpatrywanego roszczenia za nie konsumentów.

Dalej Sąd zważył, że jak wskazuje się w nauce i orzecznictwie prawa cywilnego, zobowiązania z weksla in blanco, który jest wekslem niezupełnym o charakterze gwarancyjnym, dochodzić można jedynie w przypadku zgodnego z deklaracją wekslową wypełnienia weksla. Oznacza to, że charakter abstrakcyjny weksla in blanco ulega znacznemu osłabieniu, a istotne znaczenie dla zasadności roszczeń wierzyciela wekslowego ma ustalenie zgodnego z deklaracją wekslową wypełnienia weksla. Deklaracja wekslowa może zostać złożona przez wystawcę weksla w formie dowolnej, z tym, że jeżeli dokonywana jest w formie pisemnej, nosi nazwę porozumienia wekslowego ( tak M. Czarnecki, M. Bagińska [w:] Prawo wekslowe i czekowe, Komentarz, 5. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008, s. 25, s. 186).

Porozumienie wekslowe uważa się za umowę sui generis, stanowiącą niezbędny element konstrukcyjny weksla in blanco, przy czym jest to umowa niesamodzielna, związana najczęściej z innymi umowami np. umową kredytową, leasingową, sprzedaży, agencyjną czy umową o pracę ( tak M. H. Koziński, op. cit., str. 199). Wypełnienie weksla in blanco jest zgodne z porozumieniem wekslowym, gdy dokona go osoba uprawniona i jeżeli treść weksla odpowiada umowie zawartej między podpisanym na wekslu a osobą, której weksel został wręczony. Upoważnienie do wypełnienia weksla może zostać udzielone w sposób wyraźny lub dorozumiany. Dla przyjęcia ważności zobowiązania wekslowego z weksla in blanco przyjąć należy obowiązek istnienia ważnego zobowiązania wekslowego ( tak M. H. Koziński, op. cit., str. 200).

Powód jako element podstawy faktycznej powództwa wskazał także na umowę pożyczki. Jednocześnie kwestia stosunku podstawowego pomiędzy stronami została podniesiona w stanowiskach procesowych poznanych i była przedmiotem dalszego sporu.

Sąd zważył (choćby w świetle wyroku Sądu Najwyższego z 14 marca 1997. I CKN 48/97), że po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty, wydanego na podstawie weksla gwarancyjnego, spór z płaszczyzny stosunku prawa wekslowego przenosi się na ogólną płaszczyznę stosunku prawa cywilnego. Strony mogą zatem powoływać się na podstawy faktyczne i prawne wynikające z łączącego je stosunku prawnego, który jest źródłem dochodzonego przez powoda roszczenia cywilnoprawnego, nawet jeśli okaże się, że roszczenie wekslowe nie istnieje.

Zgodnie zaś z treścią art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pożyczka jest umową, na podstawie której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki, a biorący zobowiązuje się zwrócić przedmiot pożyczki w pieniądzach o tej samej wielkości lub w rzeczach tego samego gatunku i takiej samej jakości. Warto dodać, że pożyczka jest umową, przy której podobnie jak przy umowie sprzedaży dochodzi do zmian w obrębie prawa własności przedmiotu umowy. Umowa pożyczki jest umową konsensualną, dwustronnie zobowiązującą.

Nadto art. 720 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w 2010 r. stanowił, że umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy pisemnej (obecnie dokumentowej).

Sąd, na podstawie ustalonych faktów, stwierdził, iż między stronami doszło do zawarcia umowy pożyczki opiewającej na kwotę 150 000,00 zł, której zabezpieczenie stanowił weksel in blanco. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie zarówno w formie złożonej przez powoda deklaracji, jak i w dalszym toku postępowania. Zabezpieczenie wekslem in blanco stanowi skuteczną formę ochrony wierzyciela przed niewykonaniem zobowiązania przez dłużnika.

Sąd nie znalazł podstaw, aby przyjąć, iż kwota przedmiotowej pożyczki różniła się od kwoty 150 000 zł, ponieważ twierdzenia pozwanego w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami. Zgodnie z art. 6 k.c., ciężar dowodu w zakresie okoliczności faktycznych spoczywa na stronie, która z nich wywodzi skutki prawne, a pozwany nie przedstawił żadnych dokumentów ani innych dowodów, które mogłyby podważyć ustaloną przez Sąd wysokość kwoty pożyczki. W związku z tym, Sąd uznał, że nie zachodziły żadne okoliczności, które mogłyby skłonić go do przyjęcia innej kwoty niż ta wskazana w umowie.

Kwestia spożytkowania środków z pożyczki przez pozwanych jest irrelewantna dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro z umowy wprost wynika, iż oboje pokwitowali odbiór pieniędzy od powoda. Wewnętrzne rozliczenia pomiędzy pozwanymi nie mają znaczenia dla sprawy.

Sąd nie znalazł również żadnych dowodów, które potwierdzałyby okoliczność, że pozwani, w szczególności D. O.. zwrócili jakąkolwiek część pożyczki na rzecz powoda. Twierdzenia pozwanego w tej kwestii pozostają niewykazane i nie zostały poparte żadnymi dokumentami ani wiarygodnymi dowodami, które mogłyby wykazać, iż zobowiązanie zostało częściowo lub w całości spłacone. Zgodnie z art. 232 k.p.c., strony mają obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a brak takich dowodów skutkował wnioskiem, iż pozwany nie wykonał zobowiązania w zakresie zwrotu pożyczonej kwoty.

Pozwany nie przedstawił pokwitowania z art. 462 k.c. lub innych dowodów potwierdzających jego twierdzenie.

Co do zasady zatem podstawy żądania zapłaty przez powoda zostały wykazane w sprawie.

Kluczowe zatem w świetle zgodnego zarzutu D. O. i A. R., stało się ustalenie w jakim charakterze powód przystąpił z pozwanymi do umowy pożyczki, deklaracji wekslowej i otrzymania weksla niezupełnego, tj. to czy miało to charakter zawodowy (gospodarczy) czy też nie, w celu przestygnięcia czy roszczenia o zwrot pożyczki było przedawnione w chwili wypełnienia weksla.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że zarzut wypełnienia weksla in blanco po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego jest zarzutem wypełnienia weksla niezgodnie z zawartym porozumieniem (art. 10 pr. wekslowego). Przyjmuje się również, że treścią upoważnienia zawartego w deklaracji wekslowej, towarzyszącej wystawieniu weksla in blanco, wręczanego dla zabezpieczenia określonego roszczenia, jest objęte uzupełnienie weksla przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu. Odnosi się to także do przypadków użycia w deklaracji wekslowej zwrotu przewidującego możliwość wypełnienia weksla w każdym czasie oraz opatrzenia go datą płatności według uznania wierzyciela. Również na gruncie prawa wekslowego należy bowiem unikać sytuacji, w których wierzyciel będzie w sposób nieograniczony w czasie dysponował wierzytelnością, pozostawiając dłużnika w niepewności, co do konieczności spełnienia świadczenia. W konsekwencji, uprawnienie do wypełnienia weksla in blanco nie obejmuje wypadków, w których roszczenie ze stosunku podstawowego uległo przedawnieniu. (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1971 r., II CR 277/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 139, z dnia 9 września 2004 r., II CK 499/03, nie publ., z dnia 9 grudnia 2004 r., II CK 170/04, nie publ., z dnia 14 grudnia 2004 r., II CK 259/04, nie publ., z dnia 15 lutego 2006 r., IV CSK 15/05, nie publ., z dnia 14 lipca 2006 r., II CSK 75/06, nie publ., z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 522/07, nie publ., z dnia 15 maja 2008 r., OSNC-ZD 2009, Nr 2, poz. 49, z dnia 19 listopada 2004 r., V CK 228/04, OSP 2005, Nr 11, poz. 130, z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 616/09, nie publ., z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 142/10, OSNC - ZD 2011, nr D, poz. 73, i z dnia 1 grudnia 2010 r., I CSK 181/10, nie publ.- wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2018 r II CSK 370/17).

W niniejszej sprawie weksel, który początkowo był niezupełny, został wypełniony dopiero 24 stycznia 2020 roku.

Poczynione w sprawie ustalenia pozwalają przypisać powodowi powyższe cechy.

W odniesieniu do kwestii prowadzenia Sąd uznał, że powód udzielił pożyczki w ramach faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, mimo iż taki przedmiot jego działalności nie został zaewidencjonowany.

Zgodnie z art. 43 1 k.c. przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33 ¹ § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Ustawodawca zatem nie włącza do tej normatywnej konstrukcji elementu formalnego zgłoszenia danej działalności.

Kluczowe znaczenie dla zdefiniowania pojęcia przedsiębiorcy ma zatem element funkcjonalny, który łączy się z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zawodowej. Ustawa wymaga bowiem, aby przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą lub zawodową. W literaturze przyjmuje się, że stwierdzenie „prowadzi działalność” zakłada określony ciąg działań, a nie tylko pojedyncze czynności. Przedsiębiorcą będzie więc tylko ten, kto wykonuje czynności powtarzalne i w taki sposób, że tworzą one pewną całość, a nie stanowią oderwanego świadczenia czy świadczeń określonych rzeczy lub usług. Jeżeli takie działania mają charakter gospodarczy lub zawodowy, istnieją podstawy do uznania, że podejmujący je podmiot jest przedsiębiorcą. (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 7 sierpnia 2006 r. I ACz 441/06).

W odniesieniu do kwestii działalności gospodarczej, Sąd zwrócił uwagę na konstrukcję samej pożyczki, która wskazuje na działalność typową dla osoby udzielającej jej dla osiągniecia zysku. Wskazuje na to przyjęte z umowie, której treść została przygotowana przez powoda oprocentowanie w wysokości 22%, podczas gdy odsetki ustawowe w 2010 r. wynosiły 13%, które zdecydowanie odbiega od standardowych warunków finansowych oferowanych okazjonalnie znajomym.

Jednocześnie powód udzielając pożyczki pozwanym przedsięwziął kroku w celu zgromadzenia ich danych osobowych takich jak adresy, numery PESEL, a następnie własnymi silami sporządził projekty dokumentów umowy, deklaracji wekslowej weksla. Jednocześnie przechowywał środki pieniężne wydatkowane na udzielenie pożyczki w biurze prowadzanym dna potrzeby działalności gospodarczej.

Przede wszystkim zaś zeznania świadków i treść ksiąg wieczystych wskazują, że P. G. prowadził aktywną działalność polegającą na udzielaniu pożyczek innym osobom, zabezpieczonych hipotecznie. Co istotne wpisy w księgach wieczystych obejmują pożyczki udzielone zarówno przed jak i po tej, będącej przedmiotem rozpoznania.

To wszystko pozwala przyjąć, że powód w sposób zorganizowany, stały, obejmujący podejmowanie czynności wymagających zaangażowania wiedzy i czasu w postaci przygotowania dokumentów, stawiennictwa przed notariuszem, złożenia wniosku wieczystoksięgowego, trudnił się działalnością związaną z odpłatnym udzielaniem finansowania innym osobom. Zakres tych czynności neguje możliwość kwalifikowania ich jako okazjonalnych i grzecznościowych. Powód pozostając w związku małżeńskim, w którym funkcjonuje ustrój wspólności majątkowej, nie dzielił się z żoną wiedzą o udzielaniu pożyczek ani nie uzyskiwał jej zgody na takie czynności, co wskazuje, iż stanowiły one element jego codziennej działalności, a nie incydentalne rozporządzenia płynnymi składnikami majątku.

Sporna pożyczka mieści się zatem w powyższych ramach i należy ją traktować jako czynność związaną z działalnością gospodarczą powoda, choć taką, która nie została ujawniona wobec organów publicznych i nie była objęte publicznie i powszechne dostępną ofertą.

Przedmiotowa pożyczka wina zostać zwrócona zgodnie z § 1 umowy w dniu 21 lutego 2011r. Termin przedawnienia roszczenia przysługującego powodowi z tego tytułu upłynął zatem zgodnie z art. 118 k.c w brzmieniu obowiązującym do 8 lipca 2018 r, upłynął zatem 21 lutego 2014 r.

Skoro zatem przedmiotowy weksel został wypełniony dopiero 24 stycznia 2020 r., to nastąpiło to z naruszeniem postanowienia pkt 1 deklaracji wekslowej, który wprost upoważniał do tego powoda w przypadku braku zwrotu pożyczki w terminie wynikającym z umowy. Ne sposób zatem doszukać się podstaw do prolongaty uzupełnienia weksla po 21 lutego 2014 r.

W konsekwencji roszczenie o zwrot pożyczki należy uznać za przedawnione w chwili wniesienia pozwu tj. 22 kwietnia 2020 r., a weksel wręczony powodowi jaki niezupełny – za uzupełniony niegodnie z deklaracją wekslową. Dlatego też powództwo podlega oddaleniu w całości.

Sąd nie doszukuje się przy tym, by podniesienie zarzutu przedawnienia i w istocie wadliwego wypełnienia weksla naruszało zasady współżycia społecznego. Nie sposób dopatrzeć się czy to cech osobowych stron, czy cech przedmiotu roszczenia, które nakazywałby uznać oddalenie powództwa za sprzeczne z klauzulą generalna z art. 5 k.c.

Z tych względów Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu należnych A. R. Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na zasądzone koszty składało się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w wysokości określonej na podstawie § 1 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

sędzia Marcin Polakowski