Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lipca 2022 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie II Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SO Katarzyna Waseńczuk

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Warszawie w dniu 19 lipca 2022 r.

sprawy z powództwa (...) W.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej W. Ż.

I. oddala powództwo,

II. ustala, że powód jako przegrywający sprawę jest zobowiązany do zwrotu (...) z siedzibą w W. całości kosztów procesu, a także do pokrycia nieuiszczonych kosztów sądowych, przy czym ich szczegółowe wyliczenie pozostawia Referendarzowi Sądowemu.

Sygn. akt II C 1100/19

UZASADNIENIE

Pozwem złożonym 8 lipca 2019 r. ( data nadania k. 47) (...) W. wniosło o zasądzenie od (...) z siedzibą w W. kwoty 848 885 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 21 września 2018 r. do dnia zapłaty. Powód domagał się również zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że roszczenie wywodzi z Ubezpieczeniowej Gwarancji Należytego Wykonania Kontraktu i Usunięcia Wad i Usterek nr (...) (dalej także jako (...)). Stwierdził, że Gwarancja została wystawiona celem zabezpieczenia należytego wykonania, zawartej przez powoda z W. Ż. (dalej także jako (...)) umowy o wykonanie robót budowalnych polegających na budowie zespołu szkolno-przedszkolnego przy ul. (...)/S. w W., zmienionej aneksem z 8 lutego 2018 r. (dalej także jako (...)). Podniósł, że zgodnie z treścią Gwarancji pozwany zobowiązał się nieodwołalnie i bezwarunkowo do zapłaty na rzecz powoda jako beneficjenta Gwarancji należności kwoty 848 885 zł w razie gdyby Wykonawca był zobowiązany do zapłaty powodowi kar umownych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy. Stwierdził, że w związku z niewykonaniem przez Wykonawcę umowy i naliczeniem kary umownej, która nie została uiszczona w terminie, powód wystosował do pozwanego żądanie wypłaty, które spełniało wszystkie wymogi określone w Gwarancji. Wskazał, że pozwany odmówił wypłaty sumy gwarancyjnej m.in. powołując się na brak doręczenia żądania wypłaty za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek powoda. Powód podniósł, że odmowa wypłaty sumy gwarancyjnej była bezpodstawna, bowiem powód uczynił zadość wszystkim postanowieniom Gwarancji, w tym przede wszystkim przekazanie żądania wypłaty zostało dokonane zgodnie z pkt. 5 ppkt 1 Gwarancji. Stwierdził, że dopuszczalne było przekazanie żądania wypłaty przez pracownika powoda po uprzednim uzgodnieniu tego z Bankiem. Zaznaczył że fakt spełnienia przesłanki formalnej będącej podstawą do wypłaty sumy gwarancyjnej potwierdził również bank, za pośrednictwem którego doszło do przekazania przedmiotowego żądania. Powód podkreślił, że nie mogły odnieść skutku pozostałe zarzuty pozwanego bowiem odnosiły się one do stosunku podstawowego, a Gwarancja została udzielona w sposób nieodwołalny i bezwarunkowy co wyklucza możliwość powoływania się przez pozwanego, będącego gwarantem na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego ( pozew k. 3-8).

W odpowiedzi na pozew złożonej 19 września 2019 r. ( data nadania k. 99), pozwany (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanych. Jednocześnie wniósł o zawiadomienie W. Ż. działającego pod (...) z siedzibą w W. o toczącym się procesie oraz wezwanie go do udziału w postępowaniu, wskazując, że w przypadku uwzględnienia powództwa, będzie mu przysługiwać roszczenie regresowe przeciwko przypozwanemu. Uzasadniając stanowisko wskazał, że zgodnie z treścią Gwarancji żądanie wypłaty sumy gwarancyjnej musiało zostać doręczone - pod rygorem nieważności - za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek beneficjenta Gwarancji, który potwierdzi, że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych. Wskazał, że w niniejszej sprawie zostało spełnione tylko jedno z powyższych wymagań, tj. nastąpiło potwierdzenie przez bank prowadzący rachunek powoda, że podpisy na żądaniu zapłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu Beneficjenta. Podniósł, że złożenie żądania wypłaty bez zachowania drugiego z wymagań jest równoznaczne z niezachowaniem wymagań formalnych określonych w gwarancji, co w konsekwencji, na podstawie pkt. 6 ppkt 1 ww. Gwarancji uprawnia Gwaranta do odmowy wypłaty żądanej sumy gwarancyjnej. Niezależnie od tego podniósł, że dla skuteczności żądania wypłaty sumy gwarancyjnej musiałyby zostać uprzednio prawidłowo (tj. zgodnie z prawem i umową stron) naliczone Wykonawcy należności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy objętej Gwarancją, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, bowiem Wykonawca skutecznie odstąpił od zawartej z powodem umowy z przyczyn zależnych od Zamawiającego. W konsekwencji nie mogło powstać roszczenie powoda o zapłatę kary umownej z tytułu odstąpienia przez zamawiającego z winy wykonawcy a zatem nie został spełniony w sprawie cel gwarancji (nie powstały roszczenia powoda z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy). Pozwany ocenił żądanie wypłaty wystosowane przez powoda jako nadużycie Gwarancji wskazując, że doszło do przekształcenia się obowiązków z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań z umowy w obowiązek rozliczenia stron. Podniósł, że wobec tego nie było możliwe spełnienie celu gwarancji, czyli zabezpieczenia obowiązków z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, a w konsekwencji żądanie powoda nie powinno korzystać z ochrony prawnej (odpowiedź na pozew k. 56-65).

W piśmie złożonym 5 grudnia 2019 r. (data nadania k. 200) powód podtrzymał stanowisko wyrażone w pozwie wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem art. 98 § 1 ¹ k.p.c. Wniosek o przypozwanie W. Ż. pozostawił go do uznania Sądu zastrzegając, że przedmiotowe postępowanie dotyczy wyłączenie stosunku prawnego opartego na treści gwarancji ubezpieczeniowej, w związku z czym ani pozwany, ani też przypozwany (jeżeli przystąpi do udziału w sprawie) nie będzie uprawniony do powoływania się na jakiekolwiek okoliczności i zarzuty wynikające z (lub dotyczące) stosunku podstawowego - Umowy zawartej pomiędzy powodem, a W. Ż.. Zaznaczył, że doręczenie żądania wypłaty środków z Gwarancji nastąpiło przez osobę upoważnioną przez bank i podkreślił, że gwarancja ubezpieczeniowa w żaden sposób nie precyzowała, co ma oznaczać „doręczenie za pośrednictwem banku”, dlatego też Bank miał prawo wybrać dowolny sposób doręczenia - np. za pośrednictwem przesyłki kurierskiej, pocztowej lub też przez upoważnioną osobę (co miało miejsce w niniejszej sprawie). Stwierdził, że Gwarancja ubezpieczeniowa nie precyzowała, że Bank celem doręczenia Gwarancji żądania nie może upoważnić w tym zakresie pracownika beneficjenta Gwarancji i nie wskazywała, w jaki sposób Gwarant będzie badał (czy też na podstawie jakich dokumentów będzie stwierdzał) dostarczenie żądania za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek beneficjenta oraz umocowanie osób dostarczających żądanie do działania w imieniu Banku beneficjenta. Powód ponownie zaznaczył też, że pozwany nie jest uprawniony do podnoszenia jakichkolwiek zarzutów dotyczących, czy też wynikających z treści stosunku podstawowego, tj. Umowy, której wykonanie zabezpieczała wystawiona Gwarancja, w tym okoliczności odstąpienia od umowy przez wykonawcę, braku możliwości odstąpienia od tej umowy przez beneficjenta oraz skuteczności naliczenia kary umownej z tego tytułu. Zaznaczył, że zgodnie z treścią Gwarancji, istnienie wypadku gwarancyjnego udowadniane jest jedynie oświadczeniem Beneficjenta zawartym w żądaniu wypłaty. Podniósł, że pozwany jest uprawniony do podnoszenia wyłącznie aspektów formalnych i nie ma podstaw prawnych do prowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego badania co do np. skuteczności naliczenia kary umownej, której brak zapłaty stał się przyczyną wystąpienia z żądaniem wypłaty środków z gwarancji ubezpieczeniowej. Z daleko idącej ostrożności procesowej powód zakwestionował także twierdzenia pozwanego o skuteczności odstąpienia Generalnego Wykonawcy od Umowy, wskazując, że Generalnemu Wykonawcy nie przysługiwało prawo do odstąpienia od umowy na podstawie okoliczności podanych w oświadczeniu o odstąpieniu z 25 czerwca 2018 r., dlatego też oświadczenie to nie mogło skutkować rozwiązaniem Umowy. W konsekwencji powód zakwestionował także twierdzenie pozwanego o nieskuteczności odstąpienia przez powoda od Umowy oraz naliczenia na tej podstawie kary umownej od Generalnego Wykonawcy. Powód podkreślił, że żądanie pozwu w niniejszej sprawie oparte jest na obligacyjnym stosunku gwarancji (kara umowna wynikająca z niewykonania zobowiązania) i zostało zgłoszone pozwanej z zachowaniem wszelkich wymaganych gwarancją wymogów formalnych. Podkreślił, że odstąpienie od umowy przez Generalnego Wykonawcę było nieskuteczne ze względu na fakt, że Wykonawcy nie przysługiwało wobec inwestora roszczenie o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego, a w konsekwencji nie można skutecznie zarzucić inwestorowi, że odmawiając podwyższenia ryczałtu nie wykonuje obowiązku wynikającego z zawartej umowy o roboty budowlane. W konsekwencji brak jest możliwości zastosowania art. 491 k.c. i odstąpienia na tej podstawie od umowy przez wykonawcę robót budowlanych ( pismo powoda k. 110-132).

Pismem złożonym 19 listopada 2020 r. ( data nadania k. 220) przypozwany W. Ż. oświadczył, że przystępuje do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej według norm przepisanych. Interwenient uboczny podniósł, że w okresie pomiędzy zawarciem Umowy, a jej wykonaniem wystąpiła rzeczywista, istotna zmiana stosunków w postaci wzrostu kosztów materiałów budowlanych, wzrostu kosztów robocizny oraz powszechnie obserwowanego kryzysu na rynku pracowników budowlanych w latach 2017-2018. Do wzrostu kosztów w tak znacznym rozmiarze doszło w okresie jedynie 14 miesięcy. W konsekwencji stwierdził, że zaistniała sytuacja wypełniła przesłanki określone w art. 632 § 2 k.c., tj. wykonawca mógł żądać podwyższenia ryczałtu lub rozwiązania umowy ( pismo k. 212-217).

W piśmie 12 listopada 2021 ( data nadania k. 248) pozwany oświadczył, że popiera wszelkie twierdzenia i wnioski dowodowe przedstawione przez interwenienta ubocznego w piśmie z 19 listopada 2020 r. Dodatkowo wskazał, że Gwarancja w pkt. 5 ppkt 1 wymagała aby żądanie wypłaty zostało doręczone pod rygorem nieważności za pośrednictwem banku beneficjenta, który potwierdzi że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu beneficjenta co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, gdyż na żądaniu widnieje jedynie podpis pracownika banku bez żadnej adnotacji i oświadczenia a ponadto nie nastąpiło złożenie roszczenia za pośrednictwem banku. Stwierdził, że złożenie żądania wypłaty bez zachowania powyższego wymagania jest równoznaczne z niezachowaniem wymagań formalnych określonych w Gwarancji, co w konsekwencji, na podstawie pkt. 6 ppkt 1 ww. Gwarancji uprawnia pozwanego do odmowy wypłaty żądanej sumy gwarancyjnej. Pozwany zwrócił przy tym uwagę na podnoszone w orzecznictwie sądowym formalizm i konieczność rygorystycznego przestrzegania przez strony Gwarancji wszelkich wymogów określonych w jej treści. Jest to wynikiem ograniczonej możliwości badania przez gwaranta czy rzeczywiście miało miejsce ziszczenie się gwarantowanego przez niego rezultatu ( pismo pozwanego k. 246-247).

W piśmie złożonym 25 listopada 2021 r. ( data nadania k. 257) interwenient uboczny podtrzymał wniosek o oddalenie powództwa. Stwierdził przy tym, że istnieje możliwość oddalenia powództwa jeżeli zasądzenie roszczenia z gwarancji prowadziłoby do nadużycia gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej. Zaznaczył, że ocena czy dochodzenie danego roszczenia można uznać za nadużycie gwarancji wymaga uwzględnienia wszelkich okoliczności związanych z dochodzonym roszczeniem, w tym także okoliczności wynikających ze stosunku podstawowego ( pismo interwenienta ubocznego k. 250-256).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 23 września 2016 r. (...) W.-D. W. zawarło z W. Ż. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) z siedzibą w W. umowę nr (...) o wykonanie robót budowlanych polegających na budowie zespołu szkolno-przedszkolnego przy ul. (...)/ul. (...) w W.. Za wykonanie umowy zamawiający miał zapłacić wynagrodzenie ryczałtowe, zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia i wybraną w trybie przetargu ofertą Wykonawcy w kwocie brutto nieprzekraczającej 16 977 700 zł, łącznie z podatkiem VAT (§ 7).

W § 9 ust. 1 umowy strony ustaliły, że za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przedmiotu Umowy Zamawiający ma prawo naliczyć Wykonawcy karę umowną, m.in. za:

- opóźnienie w wykonaniu przedmiotu Umowy - w wysokości 0,5% o wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 7 ust. l Umowy, za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia w stosunku do terminu określonego w § 2 ust. 3 Umowy,

- za nienależytą realizację przedmiotu umowy, za odstąpienie Wykonawcy od Umowy lub gdy Zamawiający odstąpi od Umowy z tytułu okoliczności, za które odpowiada Wykonawca (§ 11) wysokości do 20% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 7 ust. l Umowy,

- opóźnienie przekraczające 30 dni w stosunku do terminów realizacji robót określonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym, o którym mowa w § 4 pkt 13 Umowy - w wysokości do 0,1% wynagrodzenia umownego brutto określonego w § 7 ust. l Umowy za każdy rozpoczęły dzień opóźnienia,

- w razie nieprzystąpienia przez Wykonawcę do protokolarnego przejęcia terenu robót, niepodpisania protokołu przejęcia terenu budowy łub nieprzystąpienia do wykonywania robót w ustalonym terminie - 0,5% wynagrodzenia brutto określonego w § 7 ust. 1, za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia,

W § 11 ust. 1 strony ustaliły że poza przypadkami określonymi w przepisach ogólnych, Zamawiający może, bez konieczności wyznaczenia dodatkowego terminu, odstąpić od Umowy wedle swego wyboru w całości lub w części niewykonanej, w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania Umowy przez Wykonawcę lub wystąpienia okoliczności uzasadniających nałożenie na Wykonawcę kar umownych (§ 9), z uwzględnieniem terminów poniższych, w tym m.in. gdy:

- Wykonawca nie rozpoczął robót w wyznaczonym w Umowie terminie - w terminie 30 dni od daty wyznaczonej na rozpoczęcie robót,

- Wykonawca przerwał realizację robót i przerwa trwa dłużej niż 7 kolejnych dni - w terminie 30 dni od dnia przetrwania robót,

- bieżąca kontrola postępu robót w oparciu o wpisy do dziennika budowy wykazuje, że nie dojdzie do wykonania robót w terminie umownym, a opóźnienie Wykonawcy w realizacji robót przekracza 30 dni w stosunku do terminu określonego w Umowie lub harmonogramie rzeczowo-finansowym robót - w terminie 60 dni od dnia ostatniej kontroli postępu robót,

Ustalono, że odstąpienie od Umowy wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Zgodnie z § 12 ust. 1 Umowy Wykonawca wniósł zabezpieczenie należytego wykonania Umowy w wysokości 5% ceny oferty, tj. 848 885 zł, w formie gwarancji ubezpieczeniowej. Zgodnie z ust. 2 tego paragrafu jeżeli Wykonawca wniósł zabezpieczenie należytego wykonania Umowy w formie gwarancji ubezpieczeniowych lub bankowych to muszą one zawierać zapis, że gwarant zobowiązuje się bezwarunkowo i nieodwołalnie do wypłacenia Zamawiającemu kwoty określonej w ust. 1 po otrzymaniu pierwszego pisemnego żądania, bez konieczności jego uzasadnienia ( umowa z załącznikami k. 11-24, wydruk z (...) k. 209).

4 lipca 2016 r. W. Ż. zawarł z (...) umowę Generalną o udzielanie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych nr (...). 13 września 2016 r. i 5 lutego 2018 r. strony podpisały aneksy do tej umowy ( umowa z aneksami k. 90-94).

16 września 2016 r. (...), działając na wniosek W. Ż., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...), wystawiło Ubezpieczeniową Gwarancję należytego wykonania kontraktu i usunięcia Wad i Usterek nr (...). W pkt. 1. Gwarancji (...) oświadczyło, że gwarantuje nieodwołalnie i bezwarunkowo, na zasadach określonych w Gwarancji, zapłatę należności:

a)  w okresie od 23 września 2016 r. do 20 czerwca 2018 r. do kwoty 848 885 zł do zapłacenia których na rzecz Beneficjenta Gwarancji Zobowiązany jest zobowiązany z tytułu zapłaty kar umownych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem Umowy z 23 września 2016 r., dotyczącej budowy zespołu szkolno-przedszkolnego przy ul. (...)/ul. (...) w W. w brzmieniu z dnia jej zawarcia,

b)  w okresie od 22 maja 2018 r. do 6 czerwca 2023 r. do kwoty 254 665,50 zł do zapłacenia których na rzecz Beneficjenta Gwarancji Zobowiązany jest zobowiązany w przypadku nieusunięcia lub nienależytego usunięcia wad i usterek, ujawnionych w ww. okresie, po podpisaniu protokołu zdawczo-odbiorczego, na zasadach określonych w umowie objętej gwarancją.

Zgodnie z pkt. 2 umowy kwota gwarancji określona w pkt 1a stanowiła górną granicę odpowiedzialności (...), a każda wypłata z tytułu Gwarancji obniżała odpowiedzialność (...)o wysokość wypłaconej kwoty.

Zgodnie z pkt. 4 Gwarancji zapłata przez (...) kwoty, o której mowa w pkt. 1 Gwarancji miała nastąpić w terminie 30 dni od dnia doręczenia do (...) przez Beneficjenta Gwarancji pisemnego żądania wypłaty wraz z:

1)  pisemnym oświadczeniem, że zobowiązany nie wykonał lub wykonał nienależycie umowę objętą gwarancją,

2)  pisemnym oświadczeniem, że zobowiązany nie usunął lub nienależycie usunął wady i usterki ujawnione po podpisaniu protokołu zdawczo -odbiorczego.

Punkt 5 Gwarancji precyzował wymagania jakim powinno odpowiadać żądanie wypłaty. Wskazano, że żądanie zapłaty powinno:

1)  być doręczone, pod rygorem nieważności, do (...) za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek Beneficjenta gwarancji, który potwierdzi, że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu Beneficjenta Gwarancji,

2)  być podpisane przez Beneficjenta Gwarancji lub osoby przez niego umocowane, ze wskazaniem podstawy umocowania,

3)  być doręczone do (...) najpóźniej w terminie 3 dni po okresie ważności Gwarancji w formie pisemnej pod rygorem nieważności,

4)  dotyczyć wyłącznie należności, które powstały w okresie ważności Gwarancji,

5)  zawierać oznaczenie rachunku bankowego, na który ma nastąpić wypłata z Gwarancji.

Zgodnie z pkt. 6 Gwarancji odpowiedzialność (...) z tytułu Gwarancji była wyłączona:

1)  w przypadku gdy Beneficjent gwarancji doręczy żądanie wypłaty z gwarancji niezgodne z warunkami określonymi w pkt. 4 i pkt. 5,

2)  w przypadku nieistnienia zobowiązania będącego przedmiotem Gwarancji (g warancja k. 28).

Pismem z 9 października 2017 r. W. Ż. wystąpił do (...) W. z wnioskiem o renegocjację postanowień umowy, w szczególności w zakresie terminu jej realizacji. Wskazał, że w realizacji umowy wystąpiły opóźnienia, na które nie miał wpływu, gdyż były spowodowane niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, a także brakiem pracowników oraz nieoczekiwanym wzrostem cen na rynku usług budowlanych. Oświadczył, że deklaruje wykonanie przedmiotu umowy w terminie do 10 sierpnia 2018 r. i zapewnił, że umożliwi wcześniejszy dostęp na teren obiektu osobom trzecim w celu przygotowania szkoły do funkcjonowania od 1 września 2018 r. Zaznaczył, że nadrzędnym celem wezwania jest przywrócenie równowagi kontraktowej między stronami ( pismo k. 84-85, 134).

Aneksem nr (...) do Ubezpieczeniowej Gwarancji Należytego Wykonania Kontraktu i Usunięcia Wad i Usterek nr (...) z 7 lutego 2018 r. m.in. przedłużono okres obowiązywania ww. gwarancji nieodwołalnej i bezwarunkowej zapłaty należności z tytułu kar umownych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem Umowy z 23 września 2016 r., do 30 sierpnia 2018 r. ( aneks nr (...) do gwarancji k. 28v.).

W dniu 8 lutego 2018 r. (...) W.-D. W. zawarło z W. Ż. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) z siedzibą w W. aneks nr (...) do umowy nr (...) o wykonanie robót budowlanych, w którym, z powodu niesprzyjających warunków atmosferycznych, strony przedłużyły termin na wykonanie robót o 71 dni i w związku z tym przedłużyły ostateczny termin zakończenia robót do 31 lipca 2018 r. Jednocześnie W. Ż. wskazał podwykonawców, z którymi zawarł umowy na wykonanie przedmiotu zamówienia ( aneks k. 25-27, pismo k. 29-30).

Pismem z 22 marca 2018 r. W. Ż. skierował do (...) W. ostateczne wezwanie do renegocjacji postanowień umowy, w szczególności w zakresie zmiany wysokości wynagrodzenia, pod rygorem odstąpienia od umowy. Stwierdził, że doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków w postaci zapaści wystąpieniu deficytu pracowników budowlanych w warunkach agresywnej konkurencji, skutkującej trudnościami Wykonawcy graniczącymi z niemożnością zatrudnienia dodatkowych pracowników (podwykonawców) celem realizacji Umowy, a nadto w związku z drastycznym wzrostem kosztów pracowniczych oraz kosztami nabycia materiałów budowlanych, skutkują nadmiernymi trudnościami Wykonawcy przy tytułu realizacji umowy, która to sytuacja spełnia łącznie przesłanki określone w art. 357 ¹ k.c. Wskazał, że wzrost kosztów nastąpił łącznie o kwotę 3 769 699,35 zł, a w konsekwencji dalsza realizacja Umowy na dotychczasowych warunkach skutkować będzie po jego stronie rażącą stratą ( pismo k. 86-87). Pismem z 24 kwietnia 2018 r. (...) W. poinformowało Wykonawcę o braku możliwości negocjowania wysokości wynagrodzenia.

Pismem z 7 maja 2018 r. W. Ż. poinformował powoda, że do czasu zawarcia porozumienia dalsze prace będą wykonywane w zakresie jego bieżących możliwości finansowych ( pismo k. 136).

Pismem z 25 czerwca 2018 r. W. Ż. złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy nr (...) wskazując jako przyczyny zwłokę Gminy w wykonaniu przewidzianego w art. 354 § 2 k.c. ustawowego obowiązku współdziałania przy realizacji Umowy polegającej na odmowie przystąpienia do renegocjacji warunków Umowy i uwzględnienia powstałych w trakcie jej realizacji nieprzewidzianych oraz niezawinionych przez niego okoliczności (wzrostu kosztów materiałów budowlanych i robocizny oraz kryzysu na rynku pracowników budowlanych) i brak podjęcia rozmów po otrzymaniu pisma z marca 2018 roku ( pismo k. 88-89).

Pismem z 10 lipca 2018 r. powód złożył W. Ż. oświadczenie o odstąpieniu ze skutkiem natychmiastowym od umowy nr (...) z 23 września 2016 r. zmienionej aneksem z 8 lutego 2018 r., z winy Wykonawcy (tj. W. Ż. prowadzącego działalność gospodarczą pod (...)) w zakresie niewykonanej części umowy. Jako podstawę odstąpienia wskazał § 11 ust. 1 pkt 5 umowy, tj. wyniki bieżącej kontroli postępu robót w oparciu o wpisy do dziennika budowy, wskazujące, że nie dojdzie do wykonania robót w terminie określonym w umowie oraz że opóźnienie wykonania umowy wynosi ponad 3 miesiące, a także ustalenie, że należności podwykonawców nie są regulowane. Jednocześnie wezwał W. Ż. do zapłaty - na podstawie § 9 ust. 1 pkt 3 umowy - kary umownej w wysokości 20% wynagrodzenia umownego brutto, tj. kwoty 3 395 540 zł, w terminie 21 dni od daty wezwania. Jednocześnie wezwał wykonawcę do stawienia się na placu budowy w celu podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego terenu budowy ( pismo k. 29-30).

W dniu 26 lipca 2018 r. (...) W. podpisało z wykonawcą protokół zdawczo-odbiorczy terenu budowy ( k. 151).

Dnia 10 sierpnia 2018 r. powód skierował do (...) żądanie wypłaty w związku z udzieloną Ubezpieczeniową Gwarancją Należytego Wykonania Usunięcia Wad i Usterek Nr (...) z 16 września 2016 r., wskazując że W. Ż. nie wykonał Umowy z 23 września 2016 r., objętej wyżej wymienioną gwarancją i nie dokonał zapłaty naliczonej kary umownej w wysokości 20% wynagrodzenia umownego brutto, tj. kwoty 3 395 540 zł, która to należność powstała w okresie ważności gwarancji. W konsekwencji powód zażądał wypłaty na jego rachunek całej gwarantowanej kwoty, tj. 848 885 zł. Do pisma dołączono dwa egzemplarze pełnomocnictw notarialnie potwierdzonych za zgodność z oryginałem dla L. B. oraz Ł. J.. W piśmie zawarto także potwierdzenie, że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do Pana Ł. B. D. W. (...) W. oraz Pana L. B. - zastępcy B. D. W. (...) W., tj. osób posiadających umocowanie do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu (...) W. D. W.. Pod oświadczeniem tym złożyli podpisy pełnomocnicy: A. P. oraz U. W. i zamieszczono pieczęć Banku (...) SA. Żądanie wypłaty wpłynęło do pozwanego (...) 21 sierpnia 2018 r. Zostało dostarczone do pozwanego (...) przez pracownika powoda U. K. (1) ( pismo powoda k. 31-32, niekwestionowane twierdzenia powoda).

W odpowiedzi na żądanie wypłaty, pismem z 28 września 2018 r., pozwany odmówił wypłaty sumy gwarancyjnej wskazując, że decyzja odmowna zawiera w sobie kilka podstaw, z których każda stanowi samoistny powód aby uznać żądanie wypłaty za niezasadne. Pozwany wskazał, że - jego odpowiedzialność jest wyłączona, Beneficjent gwarancji doręczy żądanie wypłaty z gwarancji niezgodne z warunkami określonymi w pkt. 5. Stwierdził, że żądania wypłaty nie przekazano Gwarantowi żądania wypłaty za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek Beneficjenta, co stanowi samoistną przesłankę formalną do wyłączenia odpowiedzialności (...) za złożone żądanie wypłaty. Ponadto stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły wymagalne należności, które zabezpiecza Gwarancja. Wskazał, że w trakcie przeprowadzanej analizy sprawy ustalił, że zobowiązany, czyli W. Ż., złożył wobec (...) W. D. W. skuteczne oświadczenie o odstąpieniu od przedmiotowej umowy - podstawa prawna art. 491 § 2 k.c. w zw. z art. 354 § 2 k.c. Pozwany stwierdził, że w następstwie tej czynności umowa wygasła, a wraz z nią wzajemne zobowiązania stron, a w konsekwencji wszelkie późniejsze czynności Inwestora, tj. odstąpienie od umowy oraz naliczenie i wezwanie do zapłaty kar umownych nie mają w stosunku do zobowiązanego żadnego skutku prawnego. Podniósł, że w tym stanie rzeczy brak istnienia wierzytelności zabezpieczonej gwarancją powoduje nie ziszczenie się przesłanek dla skuteczności i wymagalności zobowiązania gwarancyjnego. Wskazał, że żądanie zapłaty sumy gwarancyjnej stenowi przejaw nadużycia prawa podmiotowego przez Beneficjenta gwarancji, bowiem nie wystąpił tzw. wypadek gwarancyjny ( pismo pozwanego k. 33-35, 96-98).

W odpowiedzi na odmowę wypłaty sumy gwarancyjnej powód stwierdził, że nie podziela argumentacji przytoczonej w piśmie pozwanego i zażądał natychmiastowej wypłaty gwarantowanej kwoty. Wskazał, że w treści gwarancji nie zastrzeżono, w jakiej formie ma dojść do doręczenia (np. za pośrednictwem poczty listem zwykłym lub poleconym, przez kuriera, doręczenia przez pracownika banku lub innej osoby działającej w jego imieniu, systemu S. lub w innej wybranej przez bank formie), a więc jej wybór należał do banku prowadzącego rachunek beneficjenta. Stwierdził, że żądanie wypłaty złożył bezpośrednio w banku prowadzącym jego rachunek, przy czym bank ten zlecił jego pracownikowi przewiezienie i złożenie w imieniu banku żądania zapłaty do siedziby gwaranta. Podniósł, że tym samym doszło do wykonania postanowień umowy gwarancyjnej. Powód zaznaczył, że w treści gwarancji nie zastrzeżono konieczności dołączenia do żądania zapłaty odpowiednich dokumentów stwierdzających powyższe okoliczności, a nadto konieczność ich dołączenia nie była weryfikowana przy odbiorze żądania wypłaty przez Gwaranta. W konsekwencji stwierdził, że za wystarczające należy uznać, że czynności takie zostały wykonane w celu spełnienia obowiązku ze strony banku. Powód podniósł ponadto, że gwarant nie jest uprawniony do badania okoliczności niewynikających z gwarancji i ma obowiązek działać w ramach swojego zobowiązania w niej wyrażonego. Wskazał, że zleceniodawca gwarancji może wystąpić w ramach art. 189 k.p.c., z roszczeniem o ustalenie, że między nim a beneficjentem nie istnieje stosunek prawny, z którego wynika roszczenie objęte gwarancją. Podkreślił, że samodzielny i nieakcesoryjny charakter gwarancji uniemożliwia podniesienie przez gwaranta przeciwko beneficjentowi gwarancji zarzutów przysługujących dłużnikowi, którego świadczenie objął gwarancją. W tym stanie rzeczy powód stwierdził, że nie istniały podstawy do odmowy zapłaty gwarantowanej kwoty i wniósł o niezwłoczną zapłatę gwarantowanej kwoty ( pismo powoda z dowodem doręczenia k. 36-44).

Pismem z 13 listopada 2018 r. pozwany stwierdził, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymuje dotychczasowe stanowisko zawarte w decyzji z 28 września 2018 r. o odmowie wypłaty sumy gwarancyjnej. Jednocześnie wskazał, że uprawnienia gwaranta do badania czy żądanie zapłaty wyczerpuje przesłanki formalne określone w Gwarancji, czy honorowany jest przez beneficjenta cel gwarancji, a także czy nie dochodzi do nadużycia przez Beneficjenta gwarancji prawa podmiotowego wynikają z licznego orzecznictwa Sądu Najwyższego na ten temat. Stwierdził, że także w odniesieniu do gwarancji uznawanych przez Sąd Najwyższy jako gwarancje o charakterze abstrakcyjnym, tj. opatrzonych klauzulami „nieodwołalnie” i „bezwarunkowo”, gwarantowi przyznawane jest prawo, aby wyprowadzał ewentualne zasady ochrony przez obowiązek honorowania przez beneficjenta celu gwarancji i prawo do zarzutów wynikających z treści gwarancji (art. 65 k.c.), a także nadużycia prawa podmiotowego przez beneficjenta gwarancji ( pismo pozwanego k. 45, 95).

W piśmie z 18 października 2018 r., działający w imieniu Banku (...) SA pełnomocnicy S. P. i J. M., oświadczyli, że żądanie zapłaty dotyczące Gwarancji nr (...) zostało przekazane Bankowi przez Beneficjenta, tj. (...) W. D. W. i - po dokonaniu przez Bank potwierdzenia, że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu Beneficjenta gwarancji - Bank w porozumieniu z Beneficjentem uzgodnił, że Pani U. K. (1) - pracownik (...) W. przewiezie i złoży w imieniu Banku do siedziby Gwaranta, tj. (...) w W., w nieprzekraczalnym terminie do 30 sierpnia 2018 r. żądanie wypłaty Ubezpieczeniowej Gwarancji Wykonania Kontraktu i Usunięcia Wad i Usterek nr (...) z 16 września 2016 r., zmienionej Aneksem nr (...) z 7 lutego 2018 r., z 10 sierpnia 2018 r., znak (...). Stwierdzili, że w związku z tym warunek przekazania zapłaty za pośrednictwem Banku prowadzącego rachunek beneficjenta został spełniony ( pismo Banku k. 46).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów wymienionych w jego treści. Złożone do akt sprawy dokumenty nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Prawdziwość i autentyczność przedstawionych dokumentów, mimo że część z nich złożona została w kserokopiach, nie budziła wątpliwości Sądu, który oparł się na nich przy ustalaniu stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że stan faktyczny sprawy był generalnie między stronami bezsporny, a strony różniły się jedynie w ocenie skutków poszczególnych zdarzeń.

Sąd pominął wnioski dowodowe interwenienta ubocznego W. Ż. o dołączenie do akt I Co 355/18 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakres budownictwa, kosztorysowania i wyceny robót budowlanych, o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków M. B., G. S. i I. S., o zobowiązanie powoda do złożenia pełnej dokumentacji (w tym projektowej, budowlanej, przetargowej i finansowej) związanej z realizacją robót budowlanych dot. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego przy ul. (...) oraz o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym Sąd uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 1) ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U.2013.950 j.t. ze zm.), czynnościami ubezpieczeniowymi jest między innymi zawieranie umów gwarancji ubezpieczeniowych. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 16 kwietnia 1996 r., sygn. II CRN 38/96 (OSNC 1996/9/122, lex nr 25072) „przedmiotem działalności ubezpieczeniowej prowadzonej przez zakłady ubezpieczeń i reasekuracji na podstawie ustawy z 18 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (jedn. tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62) może być także udzielanie przez te zakłady gwarancji samoistnych, nieodwołalnych, bezwarunkowych i płatnych na pierwsze żądanie”. Pogląd ten jest aktualny także pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej.

Podobnie aktualny jest pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z 28 kwietnia 1995 r., sygn. III CZP 166/94 ( OSNC 1995/10/135, LEX nr 4232), podjętej w składzie Izby Cywilnej, zgodnie z którym „bank udzielający gwarancji opatrzonej klauzulami «nieodwołalnie i bezwarunkowo» oraz «na pierwsze żądanie» nie może skutecznie powołać się - w celu wyłączenia lub ograniczenia przyjętego na siebie obowiązku zapłaty - na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, w związku z którym gwarancja została wystawiona.” Powyższy pogląd należy odnieść analogicznie do gwarancji ubezpieczeniowych.

Gwarancja taka jest definiowana jako specyficzna, niestypizowana, a ukształtowana głównie przez praktykę, czynność ubezpieczeniowa, znajdująca oparcie prawne przede wszystkim w zasadzie swobody kształtowania stosunków zobowiązaniowych (art. 353 ¹ k.c.). Jej treść sprowadza się do zagwarantowania wypłaty przez gwaranta na rzecz beneficjenta gwarancji określonego świadczenia pieniężnego na wypadek zajścia wymienionego w gwarancji zdarzenia losowego. W praktyce życia gospodarczego gwarancja ubezpieczeniowa udzielana jest zazwyczaj na zlecenie dłużnika (kontrahenta) w celu wzmocnienia węzła obligacyjnego łączącego go z wierzycielem (beneficjentem). Samo wystawienie gwarancji i doręczenie jej beneficjentowi nie oznacza, że doszło do zawarcia umowy gwarancji ubezpieczeniowej. List gwarancyjny jest bowiem uznawany wyłącznie za ofertę gwaranta, która została skierowana do beneficjenta. Dominującym poglądem w doktrynie prawniczej i judykaturze, który Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, jest ten, który stanowi, że umowa gwarancji ubezpieczeniowej dochodzi do skutku w chwili przyjęcia oferty gwaranta (oferenta) przez beneficjenta (oblata). Z reguły następuje to z chwilą zgłoszenia przez beneficjenta żądania zapłaty, przy czym (w związku ze sformalizowanym charakterem gwarancji) żądanie takie nie może być obarczone brakami formalnymi, tj. musi być zgodne z wymaganiami, jakie konkretna gwarancja stawia dla tego typu dokumentów. Obowiązek gwaranta aktualizuje się zatem przez samo przedstawienie żądania zapłaty, przy czym ważne jest, aby żądanie to zostało złożone w dokładny sposób i przy użyciu sformułowań określonych w umowie gwarancji ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 lipca 2016 r., I ACa 1368/15, wyrok Sądu Apelacyjnego z 9 lipca 2013 r., I ACa 48/13). Przyjmuje się też, że ze względu na specyfikę tego zobowiązania, treść gwarancji nie powinna być poddawana wykładni elastycznej i liberalnej, a sformułowaniom użytym w gwarancji nie można przypisywać innego znaczenia niż wynika to z ich dosłownej treści (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2004 r., II CK 308/04). Z uwagi na doniosłe znaczenie wezwania do zapłaty dla powstania stosunku zobowiązaniowego pomiędzy gwarantem a beneficjentem gwarancji, w doktrynie i w judykaturze wskazuje się, że tylko dokonanie ważnego i kompletnego wezwania skutkuje powstaniem zobowiązania po stronie gwaranta. Przez ważne wezwanie do zapłaty rozumie się wezwanie odpowiadające wszystkim, nawet z pozoru mało istotnym, wymogom formalnym wskazanym w gwarancji.

W przedmiotowej sprawie, w Ubezpieczeniowej Gwarancji Należytego Wykonania Kontraktu i Usunięcia Wad i Usterek nr (...) z 16 września 2016 r. zmienionej Aneksem nr (...) z 7 lutego 2018 r., określone zostały formalne przesłanki, jakim powinno odpowiadać żądanie zapłaty z Gwarancji.

Zgodnie z treścią Gwarancji, pozwany gwarantował nieodwołalnie i bezwarunkowo na zasadach określonych w Gwarancji zapłatę należności w okresie od 29.09.2016 do 30.08.2018 do kwoty 848 885,00 zł przy czym żądanie wypłaty powinno:

1)  być doręczone, pod rygorem nieważności, do (...) za pośrednictwem banku prowadzącego rachunek Beneficjenta Gwarancji, który potwierdzi, że podpisy złożone na żądaniu wypłaty należą do osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu Beneficjenta Gwarancji,

2)  być podpisane przez Beneficjenta Gwarancji lub osoby przez niego umocowane, ze wskazaniem podstawy umocowania,

3)  być doręczone do (...) najpóźniej w terminie 3 dni po okresie ważności Gwarancji w formie pisemnej pod rygorem nieważności,

4)  dotyczyć wyłącznie należności, które powstały w okresie ważności Gwarancji,

5)  zawierać oznaczenie rachunku bankowego, na który ma nastąpić wypłata z Gwarancji.

Gwarancja przewidywała, że w razie doręczenia żądania wypłaty z Gwarancji niezgodnie z powyższymi warunkami odpowiedzialność pozwanego z tytułu Gwarancji będzie wyłączona.

Oceniając na tym tle żądanie wypłaty z gwarancji zawarte w piśmie z 10 sierpnia 2018 r. należy uznać je za nieskuteczne.

W przedmiotowej sprawie żądanie wypłaty z 10 sierpnia 2018 r. zostało pozwanemu doręczone przez pracownika powoda (Beneficjenta) U. K. (2). W konsekwencji zdaniem Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut pozwanego, że żądanie wypłaty obarczone było brakiem formalnym w postaci nieprawidłowego doręczenia pozwanemu, gdyż nie można uznać, że zostało ono doręczone gwarantowi „za pośrednictwem Banku” prowadzącego rachunek powoda jako beneficjenta Gwarancji. Zgodzić się co prawda należy, że żadne przepisy nie definiują sformułowania za pośrednictwem Banku, jednak trudno uznać, żeby tworzenie takiej definicji było niezbędne do ustalenia znaczenia tego pojęcia. Niewątpliwie sformułowanie takie daje Bankowi wybór co do sposobu doręczenia dokumentu - może to zrobić za pośrednictwem kuriera, swojego pracownika, za pośrednictwem poczty itp., przy czym w każdym wypadku niezbędne jest, żeby fakt zlecenia doręczenia „za pośrednictwem Banku” był oczywisty i wynikał z okoliczności. W przypadku doręczenia przez kuriera, czy przez pocztę, Bank powinien być nadawcą dokumentów, w przypadku doręczenia przez pracownika, pracownik powinien wylegitymować się odpowiednim upoważnieniem. Wbrew zarzutom powoda, nie jest to tworzenie dodatkowych wymagań gwarancji tylko konsekwencja użycia sformułowania „za pośrednictwem Banku”. Nie można uznać żeby doręczeniem „za pośrednictwem Banku” było doręczenie dokumentów przez pracownika powoda. Wniosku tego nie zmienia złożone przez powoda oświadczenie pełnomocników Banku, że „Bank, w porozumieniu z Beneficjentem uzgodnił, że Pani U. K. (1) (…) przewiezie i złoży w imieniu Banku do siedziby gwaranta (…) w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 sierpnia 2018 r. żądanie wypłaty Ubezpieczeniowej Gwarancji Należytego Wykonania Kontraktu i Usunięcia Wad i Usterek (…). Dostarczenia dokumentów przez pracownika powoda w żaden sposób nie można uznać za ich dostarczenie „za pośrednictwem Banku”, szczególnie że skuteczność „ustaleń” między pracownikami Banku, a pracownikiem powoda należy uznać za wątpliwą. Po pierwsze z żadnych dokumentów nie wynika, żeby podpisani pod oświadczeniem z 18 października 2018 r. pełnomocnicy Banku, byli uprawnieni do zlecania komukolwiek, w imieniu Banku, doręczania jakichkolwiek dokumentów (w oświadczeniu Banku mowa jedynie o „uzgodnieniach” między pracownikiem powoda, a bliżej nieokreślonymi pracownikami Banku, a nie umocowaniu tego pracownika przez osoby umocowane do działania w imieniu Banku). Po drugie oświadczenie to powstało 2 miesiące po doręczeniu żądania wypłaty. Po trzecie istotą doręczenia „za pośrednictwem Banku”, a nie w jakikolwiek inny sposób jest to, żeby ubezpieczyciel, który nie posiada uprawnień do badania zgłoszonego żądania, miał pewność, że po potwierdzeniu przez Bank podpisów na dokumencie nie doszło do jakiejkolwiek manipulacji.

W związku z powyższym, wbrew stanowisku powoda, nie sposób uznać, że jego pracownik był upoważniony do złożenia żądania wypłaty w imieniu Banku. W tym stanie rzeczy należało uznać doręczenie za nieskuteczne jako dokonane z uchybieniem postanowień Gwarancji.

Jak już powyżej wskazano gwarancja jest instytucją bardzo sformalizowaną i konieczne jest precyzyjne spełnienie wymagań do wypłaty sumy gwarancyjnej. Wbrew stanowisku powoda, postanowienia Gwarancji nie dopuszczały przekazania żądania wypłaty przez pracownika powoda „po wcześniejszym uzgodnieniu tej okoliczności z bankiem”. Żądanie wypłaty mogło odnieść skutek tylko i wyłącznie jeżeli zostało przekazane za pośrednictwem Bank (...) SA (przez kuriera lub jego prawidłowo umocowanych pracowników). Treść Gwarancji jednoznacznie wskazuje, że rolą Banku nie było jedynie potwierdzenie podpisów złożony w imieniu Beneficjenta, lecz także przekazanie żądania Gwarantowi. Stanowisko powoda zasługiwałoby na aprobatę, gdyby treść gwarancji wskazywała, że wymóg przesłanie żądania zapłaty za pośrednictwem banku było wymogiem formalnym służącym wyłącznie identyfikacji osób podpisujących żądanie (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I ACa 1570/16). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż z treści gwarancji jednoznacznie wynika, że wymóg formalny obejmuje nie tylko potwierdzenie przez Bank podpisów na dokumencie, ale również jego doręczenie „za pośrednictwem Banku”.

Stosowana przez powoda liberalna wykładnia postanowień gwarancji jest niedopuszczalna, mając na względzie abstrakcyjny i samodzielny charakter gwarancji ubezpieczeniowej, a także ograniczony zakres obrony gwaranta, który dokonuje oceny spełnienia wymogów formalnych wyłącznie w oparciu o treść wezwania oraz dokumentacji do niego dołączonej. Gwarant także musi przestrzegać warunków udzielonej gwarancji, gdyż przeciwnym razie, mógłby spotkać się z zarzutem zobowiązanego, wobec którego zgłosiłby następnie roszczenie regresowe, że dokonał bezpodstawnej wypłaty świadczenia na rzecz Beneficjenta.

W świetle powyższych rozważań podzielić należy stanowisko pozwanego, że wezwanie do zapłaty z 10 sierpnia 2018 r. nie wykreowało ważnego zobowiązania pozwanego z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej, a żądanie zapłaty nie zasługiwało na uwzględnienie.

W związku z powyższym Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.

Jednocześnie należy stwierdzić, że nieuzasadnione są pozostałe, podniesione przez pozwanego podstawy odmowy wypłacenia gwarantowanej kwoty. Jak już powyżej zaznaczono ubezpieczyciel nie może skutecznie powołać się - w celu wyłączenia lub ograniczenia przyjętego na siebie obowiązku zapłaty - na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, w związku z którym gwarancja została wystawiona.

Wbrew stanowisku pozwanego i interwenienta ubocznego, odmowa wypłaty gwarantowanej kwoty z powodu nieistnienia zobowiązania będącego przedmiotem Gwarancji, mogłaby nastąpić wyłącznie wówczas, gdyby nieistnienie tego zobowiązania było oczywiste. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, a skuteczność odstąpienia od umowy przez W. Ż. jest przedmiotem sporu między stronami. Nie można w takiej sytuacji uznać, żeby pozwany posiadał uprawnienie do dokonywania oceny skuteczności złożonych przez strony oświadczeń i zasadności naliczenia przez powoda kar umownych. Brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do uznania, że powód nadużył uprawnień wynikających z gwarancji. W. Ż. uzasadniając prawo odstąpienia od umowy powoływał się na art. 632 § 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Z przepisu tego nie wynika zatem żeby to wykonawca posiadał uprawnienie do żądania podwyższenia wynagrodzenia pod rygorem odstąpienia od umowy bądź do rozwiązania umowy. Wynika z niego, że o ewentualnej zasadności podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego bądź zaistnieniu podstaw do rozwiązania umowy decyduje Sąd, a decyzje takie - co wynika z porównania treści art. 632 § 1 i 2 k.c. - są podejmowane jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z pewnością zatem oceny takiej i to jedynie na podstawie oświadczenia Wykonawcy, nie może podjąć (...), które wystawiło gwarancję ubezpieczeniową. W konsekwencji należy uznać, że pozwany nie miał prawa do dokonywania oceny prawidłowości i zasadności naliczenia przez powoda kar umownych. Z niekwestionowanych przez strony okoliczności sprawy wynika, że W. Ż. nie wywiązał się z zawartej z powodem umowy, a z treści umowy wynika, że kara umowna została naliczona w prawidłowej (zgodnej z umową) wysokości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. nakładając na powoda jako przegrywającego sprawę obowiązek zwrotu pozwanemu wszystkich kosztów procesu, a także do pokrycia nieuiszczonych kosztów sądowych. W oparciu o art. 108 § 1 k.p.c. Sąd pozostawił szczegółowe rozliczenie tych kosztów Referendarzowi Sądowemu.

SSO Katarzyna Waseńczuk

ZARZĄDZENIE

(...)