Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 stycznia 2018 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie II Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:	SSR (del.) Barbara Pyz-Kędzierska
Protokolant:	Marta Chmielewska

po rozpoznaniu w W. na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 roku

sprawy z powództwa M. M., A. P.

przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie co do kwoty 7728,88 zł (siedem tysięcy siedemset dwadzieścia osiem złotych osiemdziesiąt osiem grosze);

II.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

III.  zasądza solidarnie od powodów M. M. i A. P. na rzecz pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 7217 zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 7 200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt II C 74/15

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 29 stycznia 2015 r. ( data prezentaty) M. M. i A. P. wnieśli o zasądzenie od (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W., jako sukcesora generalnego praw po (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce
z siedzibą przy ul. (...), (...)-(...) W. kwoty 1.579.315,34 zł z tytułu szkody poniesionej w związku z zawarciem umowy kredytowej nr (...) z 26 czerwca 2008 roku, Aneksu nr (...) do ww. umowy z dnia 6 września 2011 roku oraz Aneksu nr (...) do ww. umowy z dnia 21 sierpnia 2013 roku oraz o ustalenie nieważności umowy kredytowej nr (...) z 26 czerwca 2008 roku Aneksu nr (...) do ww. umowy z dnia 6 września 2011 roku oraz Aneksu nr (...) do ww. umowy z dnia 21 sierpnia 2013 roku.

W uzasadnieniu swojego żądania powodowie wskazali, że zawarli w dniu 26 czerwca 2008 r. z pozwanym umowę kredytu indeksowanego do CHF nr (...) (dalej również jako: „umowa”). Przedmiotem w/w umowy było udzielnie kredytu w walucie polskiej w wysokości 737.000 zł indeksowanej do waluty franka szwajcarskiego. Powodowie ustanowili hipotekę na nieruchomości przy ul. (...) w W. do kwoty 1.474.000 zł celem zabezpieczenia kredytu.

Powodowie wskazali, iż przez okres od października 2008 r. do końca 2014 r. wpłacili pozwanemu Bankowi 201.462,78 zł i 43.183,22 CHF. Pozwany wypowiedział umowę
i postawił do wymagalności całe roszczenie po kursie z dnia wypowiedzenia, co łącznie
z odsetkami daje kwotę 1.196.483,04 zł na dzień złożenia pozwu. Powodowie podnoszą, że pomimo regularnych spłat rat kredytu ich zobowiązanie wzrosło o ponad 60%.

Podnieśli też, że podczas rozmów z przedstawicielami Banku nie mieli świadomości, iż zmiana kursu waluty lub oprocentowania może doprowadzić do znaczącego wzrostu należności głównej. Nadto, powodowie wskazali, iż byli zapewniani przez przedstawicieli Banku o stabilności franka szwajcarskiego i bezpieczeństwie przy zaciąganiu kredytu w tej walucie oraz, że gdyby mieli świadomość ryzyka kursowego, to nigdy nie zaciągnęliby takiego zobowiązania.

Jako podstawę prawną swoich roszczeń w zakresie poniesionej szkody powodowie wskazali na art. 415 k.c. twierdząc, iż w niniejszej sprawie doszło do wyrządzenia szkody przez pozwany Bank w związku z zawarciem nieważnej umowy, naruszenia praw podmiotowych, zasad współżycia społecznego, dobrych obyczajów i uczciwości. Następnie powodowie wskazali na art. 361 § 1 i 2 k.c. wyjaśniając, iż szkoda jaką ponieśli stanowi uszczerbek majątkowy w postaci realnej straty związanej z umową, skutkami jej zapisów,
a także toczącego się postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Zdaniem powodów, działanie pozwanego Banku polegało na powziętym z góry zamiarze zawarcia umowy na nierównych zasadach, krzywdzącej powodów, dążącej wyłącznie do maksymalizacji zysków Banku, bez uwzględnienia zasad uczciwości obrotu oraz zasad współżycia społecznego.

W dalszej części uzasadnienia pozwu, powodowie wskazali, iż zgodnie z art. 189 k.c. posiadają uzasadniony interes prawny, z uwagi na ich pokrzywdzenie, przy zawieraniu umowy z silniejszym podmiotem w obrocie gospodarczym jakim jest Bank, tym samym posiadają uprawnienie do żądania ustalenia nieistnienia określonego stosunku prawnego, jakim jest zawarcie umowy, w związku z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego.

Powodowie, argumentując swoje żądanie powołali się również na Rekomendację S dotyczącą dobrych praktyk, wydaną przez Komisję Nadzoru Finansowego 20 marca 2006 r., która to Rekomendacja obejmowała przede wszystkim obowiązek pisemnego informowania konsumenta o charakterze kredytu walutowego, o ryzyku związanym ze zmianą kursu walutowego, a także o wszelkich ryzykach związanych ze zmianą wartości składników stanowiących zabezpieczenie kredytu, w tym obciążonych hipotecznie.

Ponadto, powodowie podnieśli, że nie posiadają wykształcenia ekonomicznego jak
i prawniczego, ani specjalistycznej wiedzy umożliwiającej rozpoznanie ryzyka umowy kredytu walutowego. Sam więc zapis, iż są świadomi ryzyka walutowego nie oznacza, aby
w jakikolwiek sposób pracownicy Banku wyjaśnili powodom czym jest zapis i dlatego, zdaniem powodów, zostali oni celowo wprowadzeni w błąd przez pozwanego, który przemilczał istotne ryzyka związane z udzieleniem kredytu.

Powodowie wyjaśnili też w uzasadnieniu pozwu, iż odszkodowanie którego domagają się w niniejszej sprawie obejmuje kwoty dotychczas wpłacone dobrowolnie do Banku
w wysokości 201.462,78 zł oraz kwoty bezpośrednio wpłaconej we frankach w wysokości 43.183,22 CHF (181.369,52 zł) oraz pozostałą do zapłaty kwotę wynikającą z postawienia
w stan wymagalności całego zobowiązania w związku z wypowiedzeniem przez pozwanego umowy kredytowej, tj. 1.196.483,04 zł, co daje łącznie 1.579.315,34 zł.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując, iż pozew jest w całości pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych i nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł, iż warunki udzielenia kredytu, w tym także waluta kredytu, zostały uzgodnione przez strony przed zawarciem umowy, co potwierdza treść wniosku kredytowego, załączników do tego wniosku, projekt umowy o kredyt hipoteczny oraz decyzji kredytowych wydanych w tej sprawie, na podstawie których zostały przygotowane dla powodów dokumenty dotyczące kredytu hipotecznego.

Argumentując swoje stanowisko pozwany poniósł, iż wraz z umową powodowie podpisali załączniki do umowy, w tym też oświadczenie kredytobiorcy związane
z zaciągnięciem kredytu zabezpieczonego hipoteką, oświadczenie kredytobiorcy
o ustanowieniu hipoteki oraz warunki udzielania elastycznego kredytu domowego. Z treści umowy i wskazanych do niej załączników wynika, iż powodowie świadomie zaciągnęli kredyt w PLN indeksowany do waluty obcej CHF, jak również, że byli świadomi możliwości zmian kursu waluty i wysokości rat kredytu, jak i całego zobowiązania w złotych.
O świadomie podjętej przez powodów decyzji, zdaniem pozwanego Banku, świadczy też czteromiesięczny upływ czasu od dnia wnioskowania przez powodów o kredyt hipoteczny do dnia zawarcia umowy.

W dalszej kolejności pozwany podniósł również, iż zmienność kursów walut jest faktem notoryjnym, a wahania kursów walut nawet o znacznej sile, nie stanowią nadzwyczajnej zmiany stosunków, a należy je uznać za typowe i powtarzalne. Zmianom kursu franka szwajcarskiego towarzyszyła również zmiana stawki LIBOR, o którą oparte jest oprocentowanie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego, a co za tym idzie istotnego zmniejszenia oprocentowania kredytu powodów. Wzrost kursu franka szwajcarskiego spowodował proporcjonalny wzrost raty kredytowej, lecz pomimo tego suma zapłaconych rat w tym okresie dla kredytu we frankach szwajcarskich jest wciąż niższa od takiego samego kredytu w złotych polskich.

Pozwany wskazał też w odpowiedzi na pozew, że Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego nie stanowią przepisów o charakterze ius cogens, a ponadto nigdy nie miały zastosowania do oddziału instytucji kredytowej jakim był (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce – Bank kredytodawca w tej sprawie. Natomiast samo ich wydawanie stosownie do art. 137 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe jest fakultatywne. Niezależnie od powyższego, pozwany podał, że w okresie wnioskowania przez powodów o kredyt i zawarcia umowy, stosował wobec klientów indywidulanych zainteresowanych kredytem hipotecznym obowiązki informacyjne przewidziane w przedmiotowej Rekomendacji S.

Zdaniem pozwanego, powodowie nie mają interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy, dlatego zasadne jest oddalenie powództwa w całości. Nadto, zdaniem pozwanego, bezzasadne pozostają roszczenia odszkodowawcze powodów oparte na twierdzeniu powodów o celowym wprowadzeniu ich w błąd przez pozwanego oraz, że powodowie nie uzasadniają faktycznie ani prawnie twierdzeń dotyczących zastosowania w umowie klauzul abuzywnych, a abuzywność klauzuli umownej nie oznacza niewłaściwego wykonywania umowy ( odpowiedź na pozew, k. 126-217).

W replice na odpowiedź na pozew powodowie zmodyfikowali roszczenie z pkt. 1 pozwu wnosząc o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kwoty 1.579.315,34 PLN z tytułu szkody poniesionej w związku z zawarciem nieważnej umowy kredytowej nr (...) z 26 czerwca 2008 roku, Aneksu nr do w/w umowy z dnia 6 września 2011 r. oraz Aneksu nr (...) do w/w umowy z dnia 21 sierpnia 2013 r. Powodowie cofnęli żądanie z pkt 2. pozwu tj. wniosek o ustalenie nieważności umowy i aneksów. Ponadto, powodowie wnieśli żądanie ewentualne o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego kwoty 7.390 PLN wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uiszczenia pierwszej raty do dnia zapłaty – tj. kwoty jaką pozwany zyskał z tytułu różnicy kursowej kupna sprzedaży CHF w związku z ustalaną jednostronnie ceną sprzedaży według własnego kursu, którą to kwotę powodowie wpłacili w czasie od dnia uiszczenia pierwszej raty kredytu do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy-Prawo bankowe z dnia 29 lipca 2011 r. tj. do dnia 26 sierpnia 2011r.

Odnosząc się do modyfikacji roszczenia z pkt. 1 pozwu oraz cofnięcia żądania z pkt. 2 pozwu, powodowie wskazali, iż powództwo o zapłatę szkody jest konsekwencją stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej z Bankiem i nie stanowi odrębnego żądania
o ustalenie.

Nadto, zdaniem powodów, wykazali oni szkodę, zdarzenie powodujące szkodę, związek przyczynowy oraz winę. Szkoda wywołana została nieważną umowa kredytową,
w związku z naruszeniem wskazanych w pozwie zasad współżycia społecznego przy zawieraniu umowy. Wina istnieje po stronie pracowników pozwanego Banku oraz samego pozwanego, który w sposób rozmyślny, mając świadomość zagrożenia zmiany kursów waluty, nie informował należycie klientów, w celu maksymalizacji zysków ze sprzedaży kredytów. Spełniony został również, zdaniem powodów, wymóg istnienia związku przyczynowego między poniesioną szkodą, a zdarzeniem ją powodującym tj. nieważną umową kredytową (replika na odpowiedź na pozew, k. 228-246).

W odpowiedzi na powyższe pozwany wyraził zgodę na cofnięcie powództwa
w zakresie żądania stwierdzenia nieważności umowy, podtrzymał wniosek o oddalenie powództwa w całości. Ponadto wskazał, iż modyfikacja powództwa implikuje konieczność ustalenia przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie nieważności umowy o kredyt. W zakresie roszczenia ewentualnego pozwany wskazał, iż powodowie nie wykazali w jaki sposób została ustalona żądana kwota i do czego ta kwota się odnosi ( pismo pozwanego, k. 250-303).

Strona powodowa do pisma z dnia 27 czerwca 2016 r. ( data prezentaty) załączyła sporządzone wyliczenie w zakresie nadpłaty tzw. spreadu wskazując, iż precyzuje tym samym roszczenie związane z nadpłatą przy spłacie kolejnych rat kredytu, wnosząc o zapłatę nienależnych kwot uiszczonych w okresie od wpłaty pierwszej raty do dnia wejścia w życie aneksu nr (...) do niniejszej umowy w wysokości 6.915,84 PLN (pismo powodów, k. 564-672).

Pozwany w piśmie złożonym na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. zakwestionował powyższe wyliczenie powodów wskazując w szczególności na błędne założenia zastosowane do wyliczeń roszczenia ewentualnego, tj. w oparciu o kurs średni NBP, podtrzymując swoje wcześniej zaprezentowane stanowisko, że stosowane przez pozwanego w odniesieniu do umowy kursy były prawidłowe i nie były zawyżone przez pozwanego (były to kursy rynkowe) ( pismo pozwanego, k. 689-712v).

Powodowie pismem złożonym a rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. ponownie dokonali zmiany powództwa wnosząc obok roszczenia zawartego w pkt. 1 petitum pozwu roszczenie dodatkowe o zasądzenie od pozwanego (...) Bank (...) S.A. z siedzibą
w W. na rzecz powodów kwoty 33.532,88 PLN z tytułu nienależnego świadczenia pobranego na podstawie niedozwolonego zapisu o waloryzacji kredytu do waluty CHF
z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. Powodowie podtrzymali w dalszej kolejności roszczenie ewentualne na kwotę 6.915,84 PLN z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia płatności pierwszej raty do dnia zapłaty ( pismo powodów, k. 755-774)

W odpowiedzi na powyższe pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego, podnosząc w szczególności, iż powodowie dokonując modyfikacji powództwa wskazali, iż w przedmiotowej umowie kredytu zawarte zostały niedozwolone w rozumieniu art. 385 ¹ k.c. klauzule umowne odnoszące się do waloryzacji pożyczki do CHF. Roszczenia powodów, zdaniem pozwanego, pozostają w oczywistej sprzeczności z przyjętym rozwiązaniem ustawowym tj. ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw i wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt IV CSK 362/14 i prowadziłyby do niedopuszczalnej zmiany charakteru umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej. W dalszej kolejności pozwany podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, z jedną modyfikacją, tj. przyznaniem że klauzula indeksacyjna zawarta w par. 2 ust. 1 umowy zawartej z powodami nie stanowiła essentiala negotii umowy kredytu, gdyż w chwili jej zawierania przez powodów ustawa Prawo bankowe nie obligowała Banku do opisania w tej umowie zasad ustalania kursów.

W kolejnych pismach przygotowawczych strony podtrzymały powyższe stanowiska.

Ostatecznie, na skutek zapłaty przez pozwanego w trakcie procesu na rzecz powodów kwoty 6915,84 zł z odsetkami za opóźnienie od dnia sprecyzowania żądania do dnia zapłaty powodowie cofnęli powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie roszczenia ewentualnego o zasadzenie od pozwanego kwoty 6 915,84 zł i odsetek jakie pozwany uiściła na rzecz powodów w trakcie procesu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie M. M. oraz A. P. złożyli w dniu 22 kwietnia 2008r.
w (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. wniosek o kredyt hipoteczny na kwotę 1.000.000 PLN, w walucie CHF, na okres kredytowania 360 miesięcy ( wniosek o kredyt hipoteczny - k. 144- 148).

We wniosku kredytowym powód M. M. wskazał jako źródło dochodu własną działalność - (...) ( k. 145). W zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2006 i 2007 przez powoda M. M. wykazany został dochód powoda w wysokości (...) zł w 2006 r. oraz (...) zł
w 2007 r. (k. 180-186).

W dniu 21 maja 2008 r. (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział
w Polsce z siedzibą w W. wydał wstępną decyzję kredytową dla powoda M. M.. Zgodnie ze wstępną decyzją wartość kredytu opiewała na kwotę 1.000.000 PLN, walutą kredytu był CHF, okres kredytowania 360 miesięcy. Po spełnieniu warunków wstępnej decyzji kredytowej, w dniu 20 czerwca 2008 r. (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. wydał decyzję kredytową dla powoda M. M.. Jednym z warunków udzielenia kredytu było przystąpienie do umowy kredytu wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W ostatecznej decyzji pozwany udzielił powodowi kredytu o wartości 737.000,00 PLN w walucie CHF, marża 3.69%, okres kredytowania 360 miesięcy, wartość zabezpieczenia 1.135.000,00 PLN (decyzje kredytowe,
k. 151-152).

W dniu 26 czerwca 2008 r. pomiędzy (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. a powodami M. M. i A. P. zawarta została umowa kredytowa nr (...).

Zgodnie z § 2 przedmiotowej umowy bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 737.000,00 PLN waloryzowanego kursem CHF na warunkach określonych w umowie oraz regulaminie. Okres kredytowania wynosił 360. Zgodnie z § 6 ust. 2 spłata kredytu następowała w miesięcznych ratach równych. W ust. 6 zostało uregulowane, iż raty kredytu oraz inne należności związane z kredytem pobierane będą z rachunku bankowego kredytobiorcy. Kredytobiorca zobowiązany był do utrzymywania wystarczających środków na w/w rachunku, uwzględniając możliwe wahania kursowe w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej.

W § 3 umowy zostało uregulowane, że kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która na dzień sporządzenia umowy wynosiła 6,50000 % w stosunku rocznym. Zgodnie z ust. 2 tego paragrafu zmienna stopa procentowa ustalana była jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) oraz stałej marży banku w wysokości 3,69 punktów procentowych.

Zgodnie z § 7 umowy kredyt został zabezpieczony poprzez ustanowienie na rzecz banku hipoteki na nieruchomości przy ul. (...), nr działki (...), dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Warszawie, IX Wydział Ksiąg Wieczystych, Księga Wieczysta o nr (...) ( umowa k. 26-30).

Szczegółowe zasady udzielania i spłaty kredytu zostały uregulowane w załączonym do umowy regulaminie kredytu hipotecznego (dalej również jako „regulamin”). W § 2 pkt 12 określono definicję Tabeli jako tabeli kursów walut obcych obowiązującej w Banku. Zgodnie z § 4 regulaminu na wniosek wnioskodawcy Bank udzielał kredytu indeksowanego do waluty obcej. W przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej wnioskodawca wnioskował
o kwotę kredytu wyrażoną w złotych, z zaznaczeniem iż wniosek dotyczy kredytu indeksowanego do waluty obcej. Regulamin opisywał również szczegółowo kwestię oprocentowania kredytu. Zgodnie z § 5 ust. 5 oprocentowanie kredytu ulegało zmianie
w zależności od zmian stopy referencyjnej. O nowych wartościach zmiennej stopy procentowej Bank informował Kredytobiorcę w informacji dystrybuowanej listownie. Zasady spłaty kredytu zostały uregulowane w § 9 regulaminu, zgodnie z którym w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej raty kredytu podlegające spłacie wyrażone były
w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane były z rachunku bankowego, wskazanego przez kredytobiorcę w umowie, według kursu sprzedaży zgodnie z tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu. W § 14 regulaminu została przewidziana również możliwość zmiany waluty kredytu przez bank na wniosek Kredytobiorcy ( regulamin, k. 160-168).

Jeszcze przed zawarciem w/w umowy powodowie ubiegając się o kredyt złożyli oświadczenia jako wnioskodawcy związane z ubieganiem się o kredyt hipoteczny indeksowany do waluty obcej, które stanowiły kolejno załącznik nr 8 i nr 9 do wniosku kredytowego. Zgodnie ze wskazanymi oświadczeniami powodowie w pierwszej kolejności potwierdzili, iż zostali zapoznani przez pracownika Banku z kwestią ryzyka kursowego
w przypadku udzielenia kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz, że będąc w pełni świadomymi ryzyka kursowego rezygnują z możliwości zaciągnięcia kredytu w złotych
i dokonują wyboru zaciągnięcia kredytu indeksowanego do waluty obcej. W dalszej kolejności powodowie oświadczyli, iż są świadomi że ponoszą ryzyko kursowe związane
z wahaniem kursów waluty, do której indeksowany jest kredyt oraz, że ryzyko kursowe ma wpływ na wysokość zobowiązania względem Banku, wynikającego z umowy o kredyt oraz na wysokość rat spłaty kredytu. W kolejnym oświadczeniu wnioskodawcy powodowie oświadczyli, iż zostali zapoznani przez pracownika Banku z kwestią ryzyka zmiany stopy procentowej, która ma wpływ na wysokość zobowiązania względem Banku, wynikającego
z wnioskowanego kredytu oraz na wysokość rat spłaty kredytu ( oświadczenia wnioskodawcy, k. 149-150).

Przy zawarciu zaś przez powodów umowy kredytu, powodowie złożyli oświadczenie kredytobiorcy związane z zaciągnięciem kredytu zabezpieczonego hipoteką.
W przedmiotowym oświadczeniu powodowie ponownie potwierdzili treść w/w oświadczeń, że zostali zapoznani przez pracownika Banku z kwestią ryzyka kursowego w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz, że świadomi ponoszonego ryzyka kursowego związanego z wahaniem kursów waluty, do której indeksowany jest kredyt, decydują się na jego zaciągniecie. Potwierdzili także, iż są świadomi, że ryzyko kursowe ma wpływ na wysokość zobowiązania względem Banku wynikającego z umowy o kredyt oraz na wysokość rat spłaty kredytu (oświadczenie kredytobiorcy, k. 170).

W dniu 6 września 2011 r. strony zawarły aneks nr (...) do umowy. Zgodnie z § 1 ust. 1 przedmiotowego aneksu Strony postanowiły, że spłata udzielonego Kredytobiorcy kredytu indeksowanego do waluty obcej, następować będzie w walucie obcej - CHF, do której kredyt jest indeksowany. Zgodnie zaś z ust. 2 tego paragrafu kredytobiorca zobowiązał się do posiadania rachunku bankowego w walucie obcej, do której indeksowany jest kredyt, prowadzonego przez Bank, służącego do obsługi kredytu przez cały okres, w którym obowiązuje spłata rat kredytu w walucie obcej CHF ( Aneks nr (...), k. 33-36). Od dnia zawarcia tego aneksu spłata kredytu następowała bezpośrednio we frankach szwajcarskich.

W dniu 21 sierpnia 2013 roku strony zawarły Aneks nr (...) do umowy. W § 1 wskazanego aneksu została wskazana aktualna na dzień sporządzenia aneksu kwota zadłużenia, która po przeliczeniu na złotówki zgodnie z tabelą kursów walut obcych obowiązującą w banku wynosiła 1.205.220,57 zł. Powodowie oświadczyli w ust. 2 w/w paragrafu, że uznają zadłużenie z tytułu umowy, co do zasady oraz co do wysokości określonej w przedmiotowym aneksie. Ponadto/ w § 2 aneksu strony postanowiły, iż marża Banku ulega podwyższeniu o 0,01 p.p. tj. z dotychczasowej w wysokości 3,69 p.p. do 3,70 p.p.

Pozwany Bank w dacie udzielania spornego kredytu oferował zarówno kredyty złotowe indeksowane do waluty obcej jak i waloryzowane kursem walut obcych. Wybór zaś konkretnej oferty kredytu i każdego wariantu, zależny był wyłącznie od decyzji powodów wyrażonej we wniosku kredytowym. Powodowie świadomie zrezygnowali z możliwości zaciągnięcia kredytu złotowego, decydując się na kredyt indeksowany do waluty franka szwajcarskiego ( oświadczenie wnioskodawcy, k. 149-150). Bez złożenia stosownego wniosku przez kredytobiorcę bank nie udzieliłby kredytu indeksowanego do waluty obcej, zaś fakt wnioskowania o kredyt przez powodów w takim zakresie wskazuje na dążenie powodów do zawarcia umowy o takiej istocie (wnioski kredytowe powodów, k. 144-148).

Powód w przeszłości zawarł już umowę o kredyt indeksowany do waluty obcej CHF. Umowę taką podpisał w dniu 10 listopada 2005 r. z Bankiem (...), a kwota kredytu wynosiła równowartość 99.660,00 CHF. Informacja o zaciągniętych kredytach wpisana została przez powoda we wniosku kredytowym (wniosek o kredyt hipoteczny, k. 146-147).

Pomiędzy złożeniem przez powodów wniosku o kredyt a zawarciem umowy kredytowej, upłynęło aż cztery miesiące.

Powodowie dokonywali spłaty kredytu do końca 2014 r. Przez okres od października 2008 r. do końca 2014 r. powodowie łącznie wpłacili pozwanemu bankowi kwotę 201.462,78 PLN oraz kwotę bezpośrednio wpłaconą we frankach w wysokości 43.183,22 CHF (zaświadczenie, k. 39-41).

W dniu 7 stycznia 2015 r. pozwany w związku z nieterminową spłatą kapitału kredytu, odsetek i innych należności wynikających z umowy przez powodów rozwiązał przedmiotową umowę z trzydziestodniowym terminem wypowiedzenia, którego bieg kończył się 12 lutego 2015 r. Jednocześnie wezwał powodów do uregulowania zadłużenia w łącznej kwocie 5.960,62 CHF do dnia 12 lutego 2015 r. Pozwany wskazał, że wypowiedzenie stanie się skuteczne w przypadku niedokonania spłaty w/w zadłużenia i powodowie wówczas zobowiązani będą wobec pozwanego do zwrotu całej pozostałej do spłaty kwoty kredytu tj. 334.213,14 CHF.

Powodowie zaprzestali spłaty rat kredytu ze względu na pogarszająca się ich sytuację finansową. Prowadzona przez powoda działalność gospodarcza zaczęła napotykać trudności, co stopniowo przyczyniało się również do problemów w spłacie kolejnych rat kredytu. Ostatecznie powód zakończył prowadzenia działalności gospodarczej w 2015 r. (zeznania powódki A. P. 00:53:11 protokół rozprawy z dnia 26 stycznia 2017 r. k. 780).

Pozwany pomimo, iż nie uznawał dochodzonych w niniejszym postępowaniu roszczeń powodów w całości, spełnił roszczenie ewentualne powodów dokonując zapłaty na rzecz powodów kwoty roszczenia głównego w wysokości 6.915,84 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 813,04 zł za okres od daty sprecyzowania tego roszczenia do dnia zapłaty (00:01:36 protokół rozprawy z dnia 7 września 2017 r. k. 1006).

(...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: (...)), na skutek połączenia spółek kapitałowych, przeprowadzonego w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. wstąpił w dniu 31 grudnia 2012 roku we wszystkie prawa i obowiązki (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (dalej: (...)), która to spółka w dniu 19 września 2011 roku wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki (...) (niesporne – odpis pełny KRS (...)).

Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o złożone przez strony dokumenty,
w szczególności dokumenty przywołane powyżej w treści uzasadnienia, zeznania
w/w świadków oraz częściowo w oparciu o zeznania powodów.

Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zgodności w/w dokumentów
z rzeczywistym stanem rzeczy, ich prawdziwość i wiarygodność nie była także kwestionowana przez strony procesu, dlatego też Sąd uznał te dowody za wiarygodne.

Sąd uznał również za wiarygodne zeznania w/w świadków będących pracownikami Banku, gdyż treść zeznań pozostawała w spójności z przedłożonymi w niniejszej sprawie dokumentami.

Jako wiarygodne Sąd ocenił zeznania powódki w zakresie w jakim znajdują potwierdzenie w dowodach przeprowadzonych w sprawie oraz w zakresie w jakim nie zostały zaprzeczone przez inne dowody. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki w zakresie w jakim zeznała, iż w dniu podpisywania oświadczeń nie rozumiała i ich treści, że nie zdawała sobie sprawy z tego, że kurs franka wpływa na wielkość kapitału (należności głównej) pozostałej do spłaty, że nie miała świadomości ryzka walutowego, że nie została poinformowana o tym ryzyku przez przedstawiciela Banku (zeznania powódki A. P. 00:39:54 protokół rozprawy z dnia 26 stycznia 2017 r. k. 776-783). Po pierwsze z uwagi na doświadczenie powoda, który przed zawarciem przedmiotowej umowy kredytu zaciągnął już kredyt indeksowany do kursu franka szwajcarskiego w banku (...) S.A. ( wniosek o kredyt hipoteczny, k. 146-147). Nadto, powód M. M. jest przedsiębiorcą, który przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą i z pewnością znał stosunki gospodarcze i rynek walut.

Sąd nie dał również wiary zeznaniom powódki w zakresie w jakim twierdzi, że nie rozumiała postanowień umowy kredytowej oraz treści składanych oświadczeń ze względu na swój młody wiek w czasie zawierania kredytu tj. 24/25 lat ( zeznania powódki 00:18:36, 00:42:51 protokół rozprawy z dnia 26 stycznia 2017 r.). Zdaniem Sądu, powódka w tym wieku mogła już podejmować świadome decyzje, chociazby na podstawie wyjaśnień udzielanych przez pracowników Banku, jeśli nie na podstawie samej treści podpisywanych dokumentów. Ponadto powódka miała pełną dowolność podejmowania decyzji, jeżeli więc jak twierdzi, nie rozumiała zawartych w dokumentach postanowień, nie była zobligowana do ich podpisywania.

Powyższe zeznania powódki nie znajdują także potwierdzenia w treści podpisanych przez powodów oświadczeń dotyczących ryzyka kursowego i możliwości ewentualnej zmiany finalnej kwoty kredytu, wskazanych powyżej. Wobec tego ta część zeznań powodów pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią dokumentów złożonych w niniejszej sprawie. Całokształt zeznań powodów o braku wiedzy na temat specyfiki dzialania kredytów walutowych, z wszystkich powyższych względów, pozostaje dla Sądu mało wiarygodny.

Ze wskazanych powyżej oświadczeń złożonych przez powodów wynika, iż przy zawarciu umowy zostali oni uprzedzeni przez pracownika banku o ryzyku kursowym wiążącym się z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej CHF tj. m. in.
o wpływie zmian kursu waluty na kwoty należne tytułem spłaty kredytu wraz
z oprocentowaniem. Nie bez znaczenia pozostaje również i to, że powód M. M. wiele lat przed zaciągnięciem kredytu, jak również w okresie wnioskowania i zaciągnięcia kredytu prowadził własną działalność gospodarczą ( zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, k. 177, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, k. 178).
W ocenie Sądu należy uznać, iż powód M. M., co prawda występujący o kredyt jako konsument, z uwagi na swoje doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej
i szeroko rozumiane doświadczenie życiowe, potrafił ocenić świadomie treść w/w oświadczeń i tym samym rozumiał, iż w kredyt indeksowany do waluty obcej wpisane jest ryzyko kursu tej waluty.

Ponadto z zeznań wszystkich świadków wnioskowanych przez strony, będących pracownikami pozwanego banku tj. K. G., A. S. (1), W. C., M. W., S. S., A. K., A. S. (2), D. K. oraz A. M. wynika, że każdorazowo kredytobiorca przed zawarciem umowy kredytowej był informowany przez pracownika banku o ryzyku związanym ze zmianą kursu waluty oraz o możliwości zmiany wysokości raty, jak również finalnej wysokości kwoty kredytu. Z zeznań świadków wynika również, że kredytobiorcom prezentowane były zazwyczaj symulacje przedstawiające jak kształtować się może wysokość rat spłaty danego kredyty w związku ze wzrostem kursu danej waluty. Na koniec kredytobiorcy podpisywali stosowne oświadczenia potwierdzające ich zaznajomieni
z problematyka kredytu indeksowanego do waluty obcej, tożsame z w/w oświadczeniami, które podpisane zostały przez powodów. Świadkowie twierdzili również, że kredytobiorcy
w trakcie spotkania zawsze mieli czas na przeczytanie umowy kredytu przed jej podpisaniem, na zadawanie pytań, na wyjaśnienie wątpliwości, gdyż spotkania na których umowy te były podpisywane trwały nawet do dwóch godzin. Nie były to więc spotkania kilkunastu minutowe. Potwierdzają to również zeznania powoda w zakresie w jakim twierdzi on, iż
w trakcie spotkania powodowie mieli czas na to, aby przeczytać i zapoznać się z całością umowy przed jej podpisaniem (zeznania świadka K. G. 01:10:28-01:11:30 k. 509, zeznania świadka A. S. (1) 01:36:29 k. 514, zeznania świadka W. C. 02:14:00, 02:17:39 k. 518v-519, zeznania świadka M. W. 02:31:29-02:36:52 k. 520v-521v, zeznania świadka S. S. 03:00:55-03:01:14 k. 525v, zeznania świadka A. K. 03:19:52 k. 527v - zeznania w transkrypcji protokołu rozprawy z dnia 17 marca (...). k. 501-528, zeznania A. S. (2)).

Sąd oddalił wnioski stron o przesłuchanie powołanych przez strony świadków,
w zakresie, w jakim teza dowodowa pokrywała się z bezspornymi okolicznościami, które wynikały z przedłożonych do niniejszej sprawy dokumentów.

Strona powodowa wnioskowała o opinię biegłego z zakresu rachunkowości oraz finansów ewentualnie bankowości i finansów (pismo powoda k. 1013) na okoliczność:

1)  wyliczenia rozmiaru szkody jaką poniosła strona powodowa poprzez:

-

wskazanie ilości wpłaconych przez stronę powodową złotówek do czasu skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu tj. do dnia 15 lutego 2015 r.,

-

obliczenie ile kosztowałby kredyt gdyby był spłacony po stałym kursie sprzedaży CHF wg tabel kursowych banku z dnia podpisania umowy do dnia 28 września 2011 r. tj. ile złotówek wpłaciliby powodowie do tego dnia włącznie,

-

wskazanie jaka byłaby jeszcze wymagana przez bank kwota na dzień skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu, tj. na dzień 15 lutego 2015r.-gdyby kredyt był kredytem złotówkowym,

2)  wyliczenia wysokości rat spłaty kredytu w PLN w ramach umowy kredytu hipotecznego nr (...) z 22 sierpnia 2008 roku waloryzowanego do CHF przy założeniu bezskuteczności klauzuli waloryzacyjnej, bez zastępowania tych postanowień żadnymi innymi zasadami dotyczącymi waloryzacji i przy zachowaniu w mocy pozostałych zapisów, w tym zwłaszcza zasad wyznaczania wysokości oprocentowania oraz okresu spłaty kredytu w okresie od dnia spłaty pierwszej raty kredytu – tj. od dnia 9 października 2008 r. do ostatniej raty płatnej przez stronę powodową – tj. do dnia 4 listopada 2014 r.,

3)  wyliczenia wysokości kwoty w PLN nadpłaconej przez stronę powodową poprzez spłatę rat kredytu w wyższej wysokości niż obliczona zgodnie z punktem 2 powyżej wysokość należna w okresie od dnia spłaty pierwszej raty kredytu – tj. od dnia
9 października 2008 r. do ostatniej raty płatnej przez stronę powodową – tj. do dnia
4 listopada 2014 r. tj. porównanie rzeczywistej spłaty w PLN ze spłatą jaką dokonałaby strona powodowa zgodnie z wyliczeniami z pkt 2 powyżej.

Sąd oddalił powyższy wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, albowiem przeprowadzenie tego dowodu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności wskazane przez powodów w powyższych punktach pomijają skutki wejścia w życie aneksu do umowy podpisanego przez powodów, na podstawie którego powodowie faktycznie spłacali kredyt bezpośrednio w walucie CHF począwszy od dnia 29 września 2011 r., a nawet wykraczają poza datę wejścia w życie tego aneksu.
Wyliczenia na okoliczności wskazane przez powodów w powyższych punktach pomijają także skutki wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo bankowe dokonanej na podstawie ustawy dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, a nawet wykraczają poza datę 6 września 2011 r., tj. dzień z jakim mieli prawo do spłaty rat kredytowych bezpośrednio we CHF, a zatem z pominięciem kursów z tabeli banku.

Ponadto, wyliczenie rozmiaru szkody przez biegłego sądowego było, w ocenie Sądu, zbędne, gdyż powodowie świadomie wybrali kredyt indeksowany kursem franka szwajcarskiego, zaś sama zastosowana w umowie konstrukcja, była zgodna z obowiązującymi ówcześnie regulacjami prawnymi. Dowód ten został więc powołany na okoliczności irrelewantne dla wyniku postępowania. Ponadto, fakt spłat przez powodów kredytu bezpośrednio w walucie CHF od dnia 29 września 2011 r. zgodnie z treścią aneksu do umowy podpisanego przez powodów świadczy o wadliwości w/w założeń do wyliczeń biegłego.

Sąd pominął materiał dowodowy w postaci wydruków wyroków sądów powszechnych oraz uzasadnień tych wyroków (k. 931-997), bowiem orzeczenia te nie mają charakteru prejudycjalnego w niniejszej sprawie i nie dotyczą przedmiotowej umowy kredytowej.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okazał się również materiał dowodowy
w postaci: polityka ustalania i aktualizacji kursów wymiany walut oraz przygotowywania i aktualizacji tabeli kursowej w (...) S.A. (k. 359-360v), uchwała Zarządu (...) Bank (...) S.A. (...) w sprawie wprowadzenia „Zasad ustalania kursów walut obowiązujących w tabeli kursów walut oraz w Tabeli kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A.” (k. 361-364), zestawienie kursów CHF/
PLN kupna i sprzedaży stosowane w Tabeli kursów walut obcych obowiązujących w (...) (za okres od dnia 11.08.2008 do dnia 28.01.2013) (k. 392-410), zestawienie kursów CHF/PLN kupna i sprzedaży z „Tabeli kursów walut dla produktów hipotecznych
w (...) Bank (...) S.A. (za okres od dnia 1 marca 2013 do dnia 16 maja 2014 oraz za okres od dnia 19 maja 2014 do dnia 30 stycznia 2015) (k. 411-421), opracowania Rzecznika Finansowego pt. „Analiza prawna wybranych postanowień umownych stosowanych przez banki w umowach kredytów indeksowanych do waluty obcej lub denominowanych w walucie obcej zawieranych z konsumentami” (k. 574-672), stanowiska (...) Banków (...) do opracowania Rzecznika Finansowego pt. „Analiza prawna wybranych postanowień umownych stosowanych przez banki w umowach kredytów indeksowanych do waluty obcej lub denominowanych w walucie obcej zawieranych z konsumentami” (k.704-712v), Stanowiska NBP dot. projektu ustawy o zasadach zwrotu niektórych należności wynikających z umów kredytu i pożyczki (k. 856860v), Ekspertyzy pt. „Stanowienie kursów walutowych w bankach” prof. ndzw. Dr hab. P. M. (k.861-878v), obwieszczenia Prezesa NBP z dnia 17 września 2013 r. wraz z uchwałą nr 51/2002 Zarządu NBP (k. 890-892v), opinii prawnej prof. Dr hab. Z. O. (k. 893-900v), opinii prawnej prof.
dr hab. M. C. (k. 901-911v).

Sąd pominął dowód z zeznań powoda M. M., bowiem mimo prawidłowego wezwania do osobistego stawiennictwa celem przesłuchania w charakterze strony nie stawił się bez usprawiedliwienia.

Sąd zważył co następuje:

Żądania powodów w zakresie w jakim postępowanie nie zostało umorzone tj. ponad kwotę 7.728,88 zł zasługiwały na oddalenie.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, niemniej jednak w toku procesu spełniła roszczenie powodów co do kwoty 6.915,84 zł jako należności głównej tzw. spreadu walutowego, zgodnie wyliczonej przez powodów i kwoty 813,04 zł jako odsetek ustawowych za opóźnienie od daty sprecyzowania przez powodów żądania do dnia zapłaty. W tym zakresie Sąd umorzył postępowanie jako, że strona powodowa cofnęła powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia.

Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie dało podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważną czynnością prawna,
a w konsekwencji, że nie istnieje w sensie prawnym. Sąd nie znalazł też podstaw do przyjęcia, że klauzula waloryzacyjna zawarta w umowie nie wiązała strony.

Stosownie do art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu (ust. 1).

Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy (ust. 2).

Z powyższego wynika, że zawarta przez strony umowa z pewnością spełniała wymogi essentialia negoti umowy kredytowej. Istotą zaś kredytu indeksowanego było to, iż strony umawiały się, że kwota kapitału kredytu wyrażona początkowo w walucie polskiej zostanie – w drodze indeksacji - przeliczona na walutę obcą i oprocentowana w sposób właściwy dla tej waluty. Kredyt, który w momencie udzielenia był kredytem złotowym, ulegał w ten sposób przekształceniu w kredyt walutowy. W miejsce pierwotnego zobowiązania do zwrotu wskazanej w umowie kwoty w złotych, powstawało zobowiązanie do zwrotu równowartości tej kwoty w walucie indeksacji. Bezpodstawne są zatem zarzuty rzekomej sprzeczności konstrukcji kredytu indeksowanego z naturą stosunku kredytowego, nie dochodzi bowiem
w tym przypadku do zastrzeżenia obowiązku zwrotu kapitału w kwocie wyższej niż udostępniona. Kredytobiorca w momencie wypłaty kredytu wiedział na jaką sumę opiewać będzie jego zobowiązanie rozliczane w walucie obcej.

Bank wydaje kredytobiorcy określoną sumę kredytową w złotych, przy czym jej wysokość jest określana (indeksowana) według kursu danej waluty (frank szwajcarski) w dniu wydania (indeksowanie do waluty obcej po cenie kupna). Ustalenie takie następuje też w celu określenia wysokości rat kredytowych, do których kredytobiorca będzie zobowiązany
w okresie trwania stosunku kredytowego. W dniu płatności konkretnych rat, taka rata jest przeliczana zgodnie z umową na złote stosownie do kursu danej waluty, tj. po kursie jej sprzedaży kontrahentowi banku.

Tak ujęta umowa kredytu indeksowanego mieści się w konstrukcji ogólnej kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant w świetle art. 353 ¹ k.c. i art. 69 ustawy Prawo bankowe. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że w obrocie prawnym doszło do wykształcenia się odrębnego, oryginalnego typu umowy bankowej powiązanej w sposób szczególny z kursem złotego do walut obcych w chwili wydania i zwrotu sumy kredytowej, zakładając przy tym szczególny sposób określenia wysokości zadłużenia kredytobiorcy
w stosunku kredytowym, co powodowałoby nieważność tak zawartej umowy.

W zakresie umowy kredytu indeksowanego także dochodzi do wydania sumy kredytu kredytobiorcy i zwrotu wydanej sumy z reguły w ratach kredytowych, w dłuższym odcinku czasowym. Kredytobiorca zwraca kredytodawcy wykorzystaną sumę kredytu, przy czym jak już zostało zobrazowane powyżej, w związku z kursem waluty obcej suma ta może być wyższa odpowiednio do relacji do waluty obcej, gdyż suma wykorzystana w dniu wykonywania umowy kredytu hipotecznego może mieć inną wartość rynkową w wyniku indeksacji walutowej. Innymi słowy, kredytobiorca może być zobowiązany do zwrotu bankowi sumy pierwotnie wykorzystanego kredytu, ale taka wykorzystana suma - w całości lub części - może mieć inną (wyższą) wartość rynkową w okresie spłaty kredytu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 stycznia 2016r., I CSK 1049/14, LEX nr 2008735). Sąd Okręgowy
w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje jako słuszny, pomimo odmiennych twierdzeń powoda statuujących, że nie był on świadomy specyfiki działania kredytu walutowego.

Nie budzi również wątpliwości fakt dopuszczalności kredytu waloryzowanego
z perspektywy art. 69 Prawa bankowego. Takie stanowisko prezentuje również Sąd Najwyższy w przywoływanym już wyroku z dnia 2 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt
I CSK 1049/14, w którym to stwierdził, że umowa kredytu bankowego jest umową nazwaną
i elementów konstrukcyjnych tej umowy należy doszukiwać się w art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, zgodnie z którym bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie, kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej i zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty. Oznacza to, że bank zobowiązuje się do wydania określonej sumy pieniężnej, a kredytobiorca do zwrotu wykorzystanej sumy kredytu i zapłacenia odsetek kapitałowych.

Zwrócić należy także uwagę na treść art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy- prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw tzw. ustawy antyspreadowej (Dz.U. 2011 Nr 165, poz. 984), która weszła w życie dnia 26 sierpnia 2011r., zgodnie z którym
,,w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b prawa bankowego, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone - do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki’’. W niniejszej sprawie miało to miejsce w dniu 6 września 2011 r., od tego czasu bowiem powodowie zaczęli spłacać kredyt bezpośrednio we frankach szwajcarskich.

Przepis powyższy reguluje kwestie intertemporalne związane ze stosowaniem ustawy
i wprost potwierdza, że zawieranie umów kredytu indeksowanego przed wprowadzeniem ww. ustawy było dopuszczalne. Na ten temat wypowiedział się również Sąd Najwyższy, który stwierdził, że ,,ideą dokonania nowelizacji prawa bankowego ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. było utrzymanie funkcjonujących na rynku kredytów denominowanych według nowych zasad (…) Ustawodawca wprowadził narzędzie prawne pozwalające wyeliminować z obrotu postanowienia umowne zawierające niejasne reguły przeliczania należności kredytowych, zarówno na przyszłość, jak i w odniesieniu do wcześniej zawartych umów w części, która pozostała do spłacenia” (wyrok Sądu Najwyższego 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14, LEX nr 1663827). Sąd Okręgowy w pełni podziela ten pogląd.

Z powyższego należy wywieść kilka wniosków. Po pierwsze, z zacytowanych przepisów wyraźnie wynika dopuszczenie przez prawo kredytów denominowanych
i indeksowanych do waluty innej niż waluta polska i takie rozwiązanie stanowi element umowy kredytu, i tym samym nie pozbawia takiej umowy charakteru umowy kredytu. Po drugie, skoro postanowienia określające waloryzacje kredytu za pośrednictwem waluty obcej mają charakter standardowych, bowiem wskazanych w ustawowym katalogu, postanowień umowy kredytowej, tym samym możliwość ich zawarcia w danej umowie uzależniona jest od spełnienia się w stanie faktycznym tych wszystkich wymogów, jakich spełnienie wymagane jest w ogóle dla zawarcia umowy kredytowej. W końcu – z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4 Prawa bankowego wynika, że określona w umowie kredytu bankowego waluta kredytu oraz określona w tej umowie waluta spłaty kredytu nie muszą być tożsame (tak wyrok SN z 29 kwietnia 2015 r. V CSK 445/14).

Sąd zgadza się więc z pozwanym, iż powodowie nie mają podstaw do kwestionowania indeksacji, ponieważ zakaz zawierania umów kredytowych w innej walucie, czy też odwołujących się do innej waluty niż waluta polska stanowiąc odstępstwo od art. 353 ¹ k.c. musiałby wynikać z wyraźnego przepisu prawnego. Taka regulacja nie obowiązywała w dacie zawierania umowy kredytu i nie została wprowadzona do dnia dzisiejszego. W chwili zawierania umowy kredytu nie istniał przepis, który zakazywałby zawierania umów kredytu indeksowanego (tak Sąd Apelacyjny w Krakwie, wyrok z 23 listopada 2015 r. sygn. akt I ACa 1024/15), zaś ustawa prawo dewizowe wprost umożliwiała zawarcie umowy kredytu
w walucie obcej.

Sąd podkreśla również, że w umowę kredytu bankowego z reguły jest wpisana niepewność co do wysokości ostatecznych kosztów udzielonego kredytu, które wiążą się
z jego udzieleniem i które ostatecznie obciążą kredytobiorcę (podobnie: Sąd Najwyższy
w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II CSK 429/11, Legalis nr 526856). Wskazana niepewność cechuje nawet kredyty złotowe, nieindeksowane do waluty obcej, zwłaszcza
w przypadku zastosowania zmiennego oprocentowania kredytu, zależnego od szeregu czynników, na które kredytobiorca również nie ma wpływu. Bez wątpienia więc brak równości świadczeń pomiędzy kwotą faktycznie udzielonego i wypłaconego kredytu
a ostateczną wartością zwracanego przez kredytobiorcę świadczenia, uwzględniając zarówno kwotę nominalną kredytu, jak również odsetki i koszty jego udzielenia, stanowi istotę kredytu. W skutek powyższego znamiennym jest, że już z ustawowego założenia od samego początku tj. od podpisania umowy kredytowej, jej strony nie stoją na równej pozycji, gdyż kredytobiorca, niedysponujący własnymi środkami pieniężnymi, musi skorzystać
z finansowego wsparcia ze strony banku, który z udzielania kredytów czerpie zyski.

W ocenie Sądu, wprowadzona przez strony umowy klauzula indeksacyjna nie ma również charakteru skomplikowanego instrumentu finansowego, jak twierdzą powodowie. Celem indeksacji kredytu w niniejszej sprawie nie było bowiem przysporzenie majątkowe na rzecz instytucji finansowej (w mniemaniu powodów pozwanego banku), tylko zachowanie na przestrzeni ustalonego czasu jednolitej wartości wzajemnych świadczeń stron. Strony nie zawarły bowiem kontraktu, w ramach którego zobowiązywałyby się do zakupu określonej ilości waluty po określonej z góry cenie, choćby odbiegającej od ceny rynkowej, lecz uzależniły wielkość kredytu należnego do spłaty od, przynajmniej w założeniu, zbliżonego do rynkowego kursu waluty, do której kredyt był indeksowany (tj. franka szwajcarskiego).

Powodowie wskazując ogólnie na stosowanie ich zdaniem klauzul abuzywnych
i rzekome wprowadzenie ich w błąd przez pozwaną co do istoty zobowiązania kredytowego, jako podstawę swojego roszczenia o zapłatę wskazywali na przepis art. 415 k.c. oraz art. 361 § 2 k.c. nie wykazując jednak żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego banku w niniejszej sprawie. Powodowie domagali się w niniejszym postępowaniu ustalenia przez Sąd nieważności umowy kredytowej, w związku z nadużyciem prawa podmiotowego przez bank, w tym naruszenia zasad współżycia społecznego takich jak dobre obyczaje, lojalność, rzetelność informowania, poszanowanie interesów strony przeciwnej. Wszystkie te twierdzenia zostały podniesione przez powodów w związku z zarzutem pozwu dotyczącym stosowania przez stronę pozwaną klauzul abuzywnych oraz ryzyka walutowego.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostały naruszone dobre obyczaje, jak również nie doszło do rażącego naruszenia interesów powodów. Powodowie wskazując na rażące naruszenie ich interesów powinni mieć na uwadze fakt, że pomimo wzrostu kursu waluty franka szwajcarskiego, który spowodował proporcjonalny wzrost raty kredytowej, suma zapłaconych przez powodów w tym okresie rat kapitałowo-odsetkowych dla kredytu we frankach szwajcarskich pozostawała wciąż niższa od takiego samego kredytu w złotych polskich. Pozwany złożył do akt sprawy na tę okoliczność symulację obrazującą wysokość rat spłaty kredytu w złotych. Powodowie nie zaprzeczyli prawidłowości symulacji przedstawionej przez pozwanego na żadnym etapie postępowania.

Niezasadny pozostaje więc zarzut nieważności umowy z uwagi na jej sprzeczność
z zasadami współżycia społecznego. Sprzeczność taka musiałaby istnieć w chwili zawierania umowy, tymczasem na początku jej obowiązywania była ona korzystna dla powodów. Jak zostało wskazane powyżej, wysokość rat uiszczanych przez powodów na rzecz pozwanej była niewątpliwie niższa od rat dla tożsamego kredytu zaciągniętego w złotówkach. W chwili zawierania umowy, ten rodzaj kredytu, na jaki zdecydowali się powodowie, był najtańszym spośród wszystkich ofert na rynku. Powodowie zdecydowali się świadomie na podjęcie ryzyka walutowego wybierając korzystniejszy dla nich kredyt indeksowany do waluty CHF
z niższą stopę referencyjną LIBOR, która zarezerwowana jest dla kredytów w walucie obcej.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż nikt nie był w stanie przewidzieć kursu franka szwajcarskiego, tj. czy wzrośnie i o ile, czy utrzyma się na stałym poziomie, czy też zmaleje – co również było obiektywnie możliwe.

Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego zachodziłaby wówczas, gdyby którakolwiek strona kontraktu lub osoba trzecia w sposób naganny wprowadziła na rynek czynniki, które spowodowałyby wzrost kursu CHF w celu osiągnięcia własnych korzyści poza mechanizmami rynku ekonomicznego. Aktualny kurs franka natomiast jest wynikiem normalnych reguł rynku ekonomicznego, na którego wysokość nie ma wpływu żadna ze stron umowy. Powodowie, jak już wspomniano, zdawali sobie sprawę z ryzyka zaciągnięcia kredytu we frankach szwajcarskich, o czym świadczy wniosek o udzielenie kredytu
i załączone do wniosku oraz do umowy oświadczenia, w których to dokumentach wielokrotnie jest mowa o ryzyku związanym z tego rodzaju kredytem.

Mając powyższe na uwadze należy także podkreślić, że kwestionowana umowa nie zastrzega górnej wysokości wzrostu kursu, ale i nie przewiduje dolnej granicy spadku kursu. W zależności od kształtowania się sytuacji ekonomicznej na rynku, negatywne konsekwencje przewalutowania spoczywają i na klientach i na banku. Zaciąganie zobowiązań wyrażonych w obcej walucie w celu skorzystania z mającej do nich zastosowanie, korzystniejszej dla kredytobiorcy stawki oprocentowania, jest nierozerwalnie związane z ponoszeniem ryzyka kursowego.

Powodom, na żadnym etapie udzielania kredytu, nie zostało zagwarantowane, że wzrost kursu franka szwajcarskiego nie przekroczy określonej wartości oraz, że raty nigdy nie wzrosną powyżej określonej wartości. Powodowie mogli jedynie kierować się własnym, subiektywnym odczuciem, że wzrost kursu nie powinien być aż tak radykalny, i że
w najgorszym przypadku może przekroczyć ówczesny kurs o kilkanaście procent na przestrzeni kilkunastu lat okresu kredytowania.

Ponadto, zwrócić należy uwagę na okres czasu jaki upłynął od dnia złożenia wniosku do dnia zawarcia umowy o kredyt, przez który powodowie mieli możliwość rozważyć wszelkie aspekty związane z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej CHF
i podjąć świadomą decyzję o zawarciu umowy o konkretnej treści

Stąd też bezpodstawne pozostają zarzuty powodów wobec pozwanego, iż ten nie uprzedził go o możliwości tak radykalnego wzrostu kursu, jaki nastąpił począwszy od końca 2008 r., lecz z drugiej strony, nie zostało w żaden sposób przez powodów wykazane, że pozwany mógł posiadać jakąkolwiek wiedzę o nadchodzącym gwałtownym wzroście, bądź też jakoby pozwany prowadził specjalistyczne analizy w tym kierunku. Przekonanie powodów o istnieniu takiej nieujawnionej wiedzy po stronie banków pozostawało subiektywne.

Dokonując oceny sprzeczności zawartej między stronami umowy z zasadami współżycia społecznego, należy również zwrócić uwagę na fakt, iż poparcie twierdzeń powodów, że działanie pozwanego narusza zasady współżycia społecznego i dobre obyczaje, byłoby rażąco niesprawiedliwe wobec tych kredytobiorców, którzy zaciągnęli zwykły kredyt w złotych i ponieśli w związku z tym znacznie wyższe koszty jego pozyskania. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której Sąd uznałby że kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyt indeksowany do waluty obcej zachowują korzyści wynikające z zadłużenia się w walucie obcej (czyli niższy koszt kredytu) jednocześnie będąc uwolnionym od ryzyka walutowego, co jest głównym celem powodów.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy powodowie nie wykazali, że zawarta pomiędzy stronami umowa kredytu naruszała w jakikolwiek sposób zasady współżycia społecznego takie jak lojalność, dobre obyczaje, czy też zasadę uczciwego obrotu, słuszności kontraktowej, zasadę braku rażącej dysproporcji stron. Należy wyraźnie stwierdzić, że powodowie dokonali świadomie wyboru kredytu i jego warunków, które to
w chwili zawierania umowy niewątpliwie były dla powodów korzystne. Dopiero z perspektywy czasu powodowie ocenili, że kredyt nie był tak korzystny, jak się spodziewali, co było jednak przede wszystkim uwarunkowane wzrostu kursu franka szwajcarskiego i nie pozostawało zależne od pozwanego. Z całą pewnością ryzyko jest zawsze wpisane w tego rodzaju transakcje z uwagi na wahania kursów walut, co jednak nie daje podstaw do uznania w efekcie postanowień umownych jako naruszających dobre obyczaje, czy też uzasadnione interesy strony.

Zdaniem Sądu sam fakt, że przy zawieraniu umowy korzystano z ustalonego wzorca,
a treść nie podlegała negocjacjom, również nie może przesądzać o wadliwości umowy. Bez znaczenia pozostaje, czy takie negocjacje nie były dopuszczalne, czy po prostu ich nie zainicjowano.

W ocenie Sądu brak określenia w treści umowy kredytu jasnych reguł przeliczenia przez pozwany bank kwoty kredytu i rat kapitałowo - odsetkowych w stosunku do kursu franka szwajcarskiego czyni klauzulę indeksacyjną abuzywną. Przy czym należy ponownie podnieść, że sama indeksacja co do zasady jest dopuszczalna, bezskuteczna jest tylko taka, która narusza zasadę równorzędności stron stosunków cywilnych i uniemożliwia ustalenie treści zobowiązania poddanego indeksacji. Konsekwencją uznania danej klauzuli umownej za niedozwoloną jest to, że nie wiąże ona konsumentów ex tunc i ex lege. Zgodnie zaś z art. 385 ¹ § 1 k.c. in fine, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Wobec powyższego skutkiem abuzywności zakwestionowanych przez powodów klauzul indeksacyjnych nie jest zatem nieważność całej umowy kredytu, a jedynie bezskuteczność tychże klauzul, co oznacza że strony wiąże treść umowy kredytu z wyłączeniem tychże klauzul (w sensie prawnym umowa nie zawiera spornego mechanizmu indeksacji (waloryzacji).

Zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Unormowania zawarte w art. 385 ¹ -385 ³ k.c. mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają powszechne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (wskazać należy chociażby na art. 58, 353 ¹ czy 388 k.c.). Najważniejsze jest jednak to, iż uzasadnieniem dla ich wprowadzenia ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny był zamiar zapewnienia konsumentom bardziej skutecznej ochrony
w stosunkach umownych z profesjonalistami, a przede wszystkim zaś potrzeba uwzględnienia w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993r.
o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE z 1993 r. L 95/29).

Sąd podziela pogląd wyrażony w przywołanym powyżej wyroku Sądu Najwyższego
z dnia 22 stycznia 2016r., że umowna klauzula waloryzacyjna nie jest objęta wyłączeniem zawartym w art. 385 ¹ § 1 zdanie drugie k.c. Klauzula taka nie określa bowiem bezpośrednio świadczenia głównego, a wprowadza jedynie umowny reżim jego podwyższenia. Cel abstrakcyjnej kontroli postanowień wzorców umownych nie przemawia za szerokim rozumieniem formuły "postanowień określających główne świadczenie stron". W tej sytuacji należy stwierdzić, że postanowienia bankowego wzorca umownego, zawierającego uprawnienie banku do przeliczania sumy wykorzystanego przez kredytobiorcę kredytu do waluty obcej (klauzula tzw. spreadu walutowego), nie dotyczą głównych świadczeń stron w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 zdanie drugie k.c.

Jednak w niniejszej sprawie o kwestii abuzywności w zakresie klauzuli waloryzacyjnej można mówić jedynie do dnia zawarcia aneksu nr (...) do umowy, czyli do 6 września 2011 r. W przedmiotowym aneksie strony postanowiły, że kredyt będzie spłacany we frankach szwajcarskich. Tym samym od tej chwili abuzywna klauzula waloryzacyjna przestała istnieć. Jeśli zaś chodzi o roszczenie powodów w zakresie zwrotu nadpłaty związanej z tzw. spreadem, dokonanej na rzecz banku przed podpisaniem w/w aneksu, to powodowie zgodnie w trakcie procesu sformułowali swoje roszczenie w tym zakresie na kwotę 6.915,84 PLN wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uiszczenia pierwszej raty do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. Pozwany następnie zapłacił na rzecz powodów w/w kwotę, zatem spór w tym zakresie został rozwiązany przez same strony. Jeśli chodzi o odsetki Sąd zgodził się ze stroną pozwaną, że odsetki większe niż zostały zapłacone tj. 813,04 zł są nienależne. Strona powodowa nie wskazała bowiem podstawy powyższego roszczenia. Zdaniem Sądu za podstawę tego roszczenia należy uznać bezpodstawne wzbogacenie, które konkretyzuje się i staje się wymagalne dopiero w momencie wezwania do zapłaty. W niniejszej sprawie strona powodowa skonkretyzowała przedmiotowe roszczenie dopiero na etapie postępowania sądowego i od tego momentu strona pozwana zapłaciła powodom odsetki. Mając powyższe na uwadze nieuzasadnione w ocenie Sądu było żądanie odsetek od dnia postawienia w stan wymagalności kredytu albo od daty spłat poszczególnych rat przez powodów.

Należy podkreślić, że podpisanie przez strony powyższego aneksu wyłączyło spread walutowy poprzez umożliwienie powodom spłaty kredytu bezpośrednio w walucie frank szwajcarski. Zatem abuzywność klauzul dotyczących przeliczenia kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych mogłaby być rozpatrywana tylko do czasu podpisania przez strony w/w aneksu do umowy kredytu. Jak zostało już wskazane powyżej strony rozwiązały tę kwestię we własnym zakresie, co skutkowało cofnięciem powództwa w tym zakresie.

Jeśli chodzi o uznanie, że klauzula indeksacyjna jest abuzywna i nie wiąże strony powodowej i tym samym zasądzenie kwoty w wysokości 33.532,88 zł tytułem nienależnego świadczenia pobranego na jej podstawie, kwestię tę również rozwiązał aneks podpisany przez strony we wrześniu 2011 r. Od tego czasu klauzula ta przestała być abuzywna i w sposób zgodny z prawem uregulowała kwestię rat kapitałowo odsetkowych.

Należy więc ponownie podkreślić, że w niniejszej sprawie powodowie nie mają interesu prawnego w ustaleniu abuzywności klauzul indeksacyjnych. Nie występuje bowiem istotna z punku widzenia zastosowania przepisów kodeksu cywilnego o abuzywności niepewność prawa i niepewność stosunku prawnego, gdyż umowa została wypowiedziana, czyli jej postanowienia nie obowiązują. Po drugie jeszcze przed rozwiązaniem umowy bank umożliwił powodom spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej poprzez podpisanie aneksu, o którym mowa powyżej. Umożliwiło to powodom uniknięcie kursów stosowanych w tabeli kursowej banku i spłatę kredytu bezpośrednio w walucie.

Ponadto nie bez znaczenia pozostaje, że wszystkie klauzule umowne zakwestionowane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zostały poprawione przez bank na początku 2010 r., zgodnie z wytycznymi decyzji Prezesa UOKiK. Oznacza to, że po wykonaniu przez pozwanego decyzji umowa o kredyt hipoteczny zawarta
z powodami była wolna od klauzul niedozwolonych.

Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd zawarł a podstawie art. 100 k.p.c. zdanie drugie tzn. powodowie cofając pozew w wyniku spełnienia świadczenia przez pozwanego w trakcie procesu wygraliby niniejszą sprawę tylko w zakresie niecałego pół procenta w stosunku do całej żądnej kwoty, dlatego tez Sąd obciążył powodów jako stronę przegrywającą proces kosztami tego procesu w całości.

SSR (del.) Barbara Pyz-Kędzierska

ZARZĄDZENIE

(...).

SSR (del.) Barbara Pyz-Kędzierska