Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko (...) Szpitalowi (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego (...) Szpitala (...)
(...) z siedzibą
w W. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 306.360,55 (trzysta sześć tysięcy trzysta sześćdziesiąt i 55/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwoty 305.889,66 (trzysta pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt dziewięć i 66/100) złotych za okres od dnia 04 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanego (...) Szpitala (...)
(...) z siedzibą
w W. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 26.113,00 (dwadzieścia sześć tysięcy sto trzynaście i 00/100) złotych wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w tym kwota 10.800,00 (dziesięć tysięcy osiemset i 00/100) złotych, tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem złożonym w dniu 04 czerwca 2024 roku (data stempla pocztowego, k. 192) powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Szpitala (...) (...) w W. kwoty 305.889,66 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz kwoty 470,89 złotych tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z 8 marca 2013 r. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej powód zawarł z pozwanym osiem umów ( (...) (...), (...) (...), (...) (...), (...) (...), (...) (...), (...) (...), (...).(...), (...) (...)), które wykonał prawidłowo i terminowo, w następstwie czego wystawił i doręczył pozwanemu faktury VAT. Wobec faktu, iż pozwany nie uregulował należności, powód - za pośrednictwem pełnomocnika - skierował do pozwanego wnioski o podjęcie negocjacji w celu zawarcia porozumienia i polubownego zakończenia sporu. Wyjaśniono, iż pozwany nie uregulował swojego zadłużenia, ani nie zaproponował żadnego sposobu zakończenia sporu. Powód wskazał ponadto, iż dochodzona przedmiotowym pozwem kwota 470,89 złotych stanowi równowartość 100 euro, tytułem rekompensaty za koszty odzyskania wierzytelności zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z 8 marca 2013 r. W/w kwota została obliczona zgodnie ze średnim kursem EURO NBP na dzień 30 listopada 2021 roku, tj. ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym roszczenie w stosunku do najdawniejszej faktury VAT objętej powództwem stało się wymagalne ( pozew, k. 3-7).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31 lipca 2024 r. Sąd uwzględnił powództwo w całości (nakaz zapłaty - k. 196).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym złożonym w dniu 29 sierpnia 2024 roku (data stempla pocztowego, k 240) pozwany (...) Szpitala (...) (...) w W. zaskarżył powyższy nakaz w całości oraz wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.

W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż zgodnie z posiadanymi informacjami, powszechną praktyką podmiotów leczniczych jest otrzymywanie przez nich zapłaty od podmiotu (...) S.A. lub (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, który na podstawie odrębnych umów z konkretnym kontrahentem dokonuje zapłaty z tytułu wystawionej faktury VAT, a następnie prowadzi czynności windykacyjne wobec dłużnika, pozornie w imieniu wierzyciela, a w rzeczywistości na swoją rzecz. Pozwany podniósł, że w art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej zawarto generalny zakaz dokonywania czynności mających na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Wspomniana regulacja normuje zasady gospodarki s, mając na celu ograniczenie „handlu wierzytelnościami” poprzez konieczność uzyskania zgody podmiotu, który utworzył dany zakład. W ocenie pozwanego powód zawarł umowę subpartycypacji z funduszem inwestycyjnym, w ramach której udzielił pozornego pełnomocnictwa do dochodzenia zobowiązań kancelarii prawnej wskazanej przez fundusz. Zdaniem pozwanego powód został już zaspokojony przez profesjonalny podmiot, a dochodzenie należności na drodze sądowej jest tylko działaniem mającym niejednokrotnie poprawić stronę przychodową transakcji. W rezultacie umowy zawartej z funduszem wierzyciel dokonał na jego rzecz definitywnego zbycia praw do przepływów pieniężnych pochodzących od dłużnika, przy czym wierzyciel nie ponosi już ryzyka związanego z wysokością należności portfela wierzytelności. Ryzyko zostało przeniesione na Fundusz, który stał się podmiotem rzeczywiście uprawnionym do otrzymywania przepływów z wierzytelności. Zyskiem profesjonalnego podmiotu są w tym wypadku należności z tytułu odsetek za opóźnienie oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania wierzytelności. Pozwany wskazał ponadto, iż (...) S.A. jest następcą prawnym (...) sp. z o.o., która przez wiele lat masowo skupowała wierzytelności szpitali, a następnie dochodził od nich zapłaty. (...) S.A. oferuje pośrednictwo pieniężne między kontrahentami, a szpitalami objętymi zakazem cesji wierzytelności, zapewnia bowiem finansowanie kontrahentowi w zamian za przekazanie przez niego wyznaczonemu pełnomocnikowi zarządzania i kontroli nad danymi fakturami wystawionymi szpitalowi. Potwierdzają to powiązania osobowe – funkcję Wiceprezesa Zarządu (...) S.A. pełni R. K., który występuje jednocześnie jako pełnomocnik powódki, a ponadto fakt, że opłata sądowa od pozwu została uiszczona przez Kancelarię (...). k. Zdaniem pozwanego, działania (...) S.A. dotkliwie zaburzają równowagę między kontrahentami – szpitalem publicznym i jego dostawcą i godzą w interesy publicznych podmiotów leczniczych. Finansowanie systemu opieki zdrowotnej jest niewystraczające i szpitale publiczne zalegają z regulowaniem swoich zobowiązań, przy czym nie mogą wstrzymać się od zamawiania niezbędnego sprzętu i leków do czasu poprawy swojej płynności finansowej. Na takim zjawisku korzystają podmioty takie jak (...) S.A., bowiem przekazując środki finansowe dostawcy w zamian za kontrolę nad wierzytelnością względem szpitala realizują swój własny interes poprzez maksymalizację należności ubocznych, które zapłaci zadłużony szpital. W takich warunkach szpital nie posiada płaszczyzny porozumienia z dostawcą w celu modyfikacji swojego zobowiązania, gdyż dostawca nie ma już w tym interesu – otrzymał swoją należność od podmiotu trzeciego i nie ma wpływu na dalsze losy przekazanej wierzytelności. Pozwany podniósł także, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma także to, jakich operacji w księgach rachunkowych dokonał powód w związku z fakturami wystawionymi pozwanemu, bowiem skoro zawarcie umowy o subpartycypację wierzytelności wywołuje efekt taki, jak sprzedaż wierzytelności, to sprawdzić należy czy powód zarejestrował w swoich księgach rachunkowych należności otrzymane od podmiotu trzeciego oraz czy po otrzymaniu przez powoda finansowania od podmiotu trzeciego nadal istnieje po stronie szpitala zobowiązanie do zapłaty należności wynikających z wystawionych faktur VAT. Dokonanie zapłaty na rzecz powoda przez (...) S.A. lub (...) powoduje, że roszczenie powoda zostało de facto zaspokojone. Pozwany wskazał też, że nawiązanie współpracy przez powoda z podmiotem trzecim na wyżej opisanych warunkach należy kwalifikować jako zachowanie zmierzające do obejścia prawa, a tym samym nie zasługujące na ochronę prawną na podstawie art. 5 k.c. Niezależnie od powyższych argumentów pozwany domagając się oddalenia powództwa w zakresie kwoty 470,89 zł tytułem zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych pozwany wskazał, że instytucja rekompensaty miała motywować kontrahentów do terminowej zapłaty i umożliwić wierzycielom dochodzenie zwrotu tych kosztów bez konieczności ich wykazywania, a nie stanowić źródła dodatkowego zarobkowania dla wierzycieli. Roszczenie to powinno być oddalone jako przejaw nadużycia prawa w świetle art. 5 k.c., bowiem pozwany jest szpitalem publicznym, opóźnienia w płatnościach nie wynikają z jego złej woli, lecz z niezależnych okoliczności, m.in. niewystarczającego finansowania procedur medycznych przez państwo, szpital nie posiada innych środków niż te, które są przeznaczone na leczenie pacjentów. Nakładanie dodatkowych dolegliwości finansowych na Szpital w tych okolicznościach jest nieuzasadnione i szkodliwe społecznie. (sprzeciw od nakazu zapłaty – 203-206).

W piśmie z dnia z dnia 26 listopada 2024 roku, stanowiącym odpowiedź na sprzeciw od nakazu zapłaty, powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Powód zaprzeczył, aby osoba trzecia dokonała za pozwaną spłaty zobowiązań objętych sporem oraz wskazał, iż jedynym podmiotem zobowiązanym względem powoda do zaspokojenia dochodzonych roszczeń jest wyłącznie pozwany – to powód jako wierzyciel wystawił faktury VAT i to powodowi przysługuje należność z nich wynikająca. Fakt, iż powód mógłby współpracować z jakimikolwiek innymi podmiotami, w szczególności z sektora usług finansowych, w celu uzyskania finansowania/kredytowania swojej działalności, m.in. przez wzgląd na długie okresy uzyskiwania przysługujących mu od dłużników należności, nie ma żadnego przełożenia na istnienie czy też wygaśnięcie zobowiązań objętych sporem, bowiem obowiązujące przepisy nie wyłączają możliwości pozyskania takiego finansowania. W ocenie powoda pozwany nie może oczekiwać, aby jego kontrahenci wykonywali w sposób niezakłócony swoje obowiązki wynikające z umów zawartych z pozwanym i równocześnie znosili cierpliwie notoryczne opóźnienia pozwanego w zapłacie należności wynikających z takich dostaw – byłoby to nieracjonalne w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego i narażało wierzycieli pozwanego na utratę płynności finansowej, wstrzymanie dostaw realizowanych na rzecz szpitala i w dalszej kolejności na brak możliwości realizacji jego ustawowych zadań w zakresie działalności leczniczej. Powód wskazał nadto, że nawet gdyby osoba trzecia spłaciła zobowiązania pozwanego, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie jest to skuteczne. Podniesiono, iż wierzyciel samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jakim jest strona powodowa, posiada zatem pełną legitymację do dochodzenia należności od pozwanego na drodze sądowej. Powód wskazał nadto, że strona pozwana nie zakwestionowała faktu wykonania przez stronę powodową umów, jak i niedokonania płatności w umówionym terminie. W ocenie powoda pozwany w sposób dorozumiany uznał swój dług względem powoda z tytułu dochodzonej pozwem należności głównej oraz odsetkowej. Odnośnie rekompensaty za koszty odzyskiwania należności powód wskazał, iż jest to roszczenie przewidziane przepisami prawa, które aktualizuje się w momencie, w którym prawa podmiotowe narusza sam pozwany poprzez niewykonanie zaciągniętego przez siebie zobowiązania, tym samym jedynym podmiotem, od zachowania którego zależało istnienie ww. zobowiązania był właśnie pozwany, który poprzez zachowanie zgodne z zasadami współżycia społecznego (zapłatę zobowiązania w terminie wymagalności), mógł zapobiec powstaniu ww. roszczenia po stronie powoda. Skoro zaś tego nie uczynił, sam naruszył zasady współżycia społecznego, tracąc możliwość powoływania się na klauzulę generalną przewidzianą w art. 5 k.c. ( pismo, k. 252-254).

W piśmie z dnia 17 stycznia 2025 r. pozwany podtrzymał swoje stanowisko. Zaprzeczył przy tym, aby w jakikolwiek sposób, nawet dorozumiany, uznał roszczenia powoda. Stwierdził też, że nie kwestionuje wykonania zamówień, w związku z którymi zostały wystawione faktury VAT, a istota sporu dotyczy skutków niedozwolonego handlu wierzytelnością szpitalną (pismo procesowe - k. 256-259).

Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska .

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 06 czerwca 2021 r. (...) sp. z o.o. w W. (dalej zamiennie: (...) lub Spółka) oraz (...) Szpital (...) (...) w W. (dalej jako Szpital) zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...) (...).

Przedmiotem umowy była dostawa drobnego sprzętu jednorazowego do Szpitala, w ilościach i asortymencie wyszczególnionym w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym załącznik do umowy, zgodnie z ofertą (§ 1 ust. 1 umowy). Strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 392.460,77 zł brutto. W ust. 2 wskazano, że jest to kwota maksymalna i nie może ulec zmianie, z wyjątkiem okoliczności wskazanych
w § 12. (§ 3)

W § 9 ust. 1 ustalono, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo na podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej.

Umowa została zawarta na czas określony, od dnia 06 sierpnia 2021 r. do dnia 06 sierpnia 2023 r. (§ 10 ust. 1).

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto umowa nr (...) (...), k. 26-30

W dniu 01 lipca 2022 r. strony zawarły Aneks nr (...) do umowy nr (...) (...), zgodnie z którym, w związku z zaistnieniem okoliczności związanych z niedostępnością towarów, których strony nie mogły przewidzieć na etapie zawierania umowy, a mających wpływ na należyte wykonanie umowy, strony postanowiły zmienić ceny i producenta wskazanych enumeratywnie w Aneksie nr (...) produktów objętych umową nr (...) (...).

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto aneks nr (...) 38-39,

W dniu 27 lipca 2021 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...) (...). Przedmiotem umowy była dostawa drobnego sprzętu jednorazowego do Szpitala, w ilościach i asortymencie wyszczególnionym w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym załącznik do umowy, zgodnie z ofertą (§ 1 ust. 1 umowy). W § 3 ust. 1 strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 80.790,43 zł brutto. W ust. 2 wskazano, że jest to kwota maksymalna i nie może ulec zmianie, z wyjątkiem okoliczności wskazanych w § 12. W § 8 ust. 1 ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych w ofercie. Z kolei w § 9 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że
w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej. Umowa została zawarta na czas określony, od dnia 27 lipca 2021 r. do dnia 27 lipca 2023 r. (§ 10 ust. 1).

W dniu 01 lipca 2022 r. strony zawarły Aneks nr (...) do umowy nr (...) (...), zgodnie z którym, w związku z zaistnieniem okoliczności związanych z niedostępnością towarów, których strony nie mogły przewidzieć na etapie zawierania umowy, a mających wpływ na należyte wykonanie umowy, strony postanowiły zmienić ceny i producenta wskazanych enumeratywnie w Aneksie nr (...) produktów objętych umową nr (...) (...).

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto umowa nr (...) (...), k. 40-44, aneks k. 62-63

W dniu 30 maja 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...).(...). Przedmiotem umowy była dostawa produktów leczniczych w ilościach i asortymencie wyszczególnionym w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym integralny załącznik do Umowy, zgodnie z ofertą, dopuszczonych do obrotu zgodnie z obowiązującymi przepisami, sukcesywnie w okresie 12 miesięcy od daty zawarcia umowy (§ 1 ust. 1). W § 1 ust. 2 wskazano, że wykonawca gwarantuje, że środki dezynfekcyjne posiadają termin ważności 12 miesięcy od daty dostawy. W § 3 ust. 1 strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 61.231,14 zł brutto. W ust. 2 wskazano, że jest to kwota maksymalna i nie może ulec zmianie, z wyjątkiem okoliczności wskazanych w § 12 ust. 1. W § 8 ust. 1 ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych w ofercie. Z kolei w § 9 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo na podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej. Umowa została zawarta na czas określony, od dnia 30 maja 2022 r. do dnia 30 maja
2023 r. (§ 10 ust. 1).

Aneksem nr (...) z 14 marca 2023 r. strony zmieniły czas obowiązywania umowy do 31 lipca 2023 r.

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto umowa nr (...).(...), k. 64-68, aneks nr (...) – k. 73

W dniu 19 sierpnia 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego (numer postępowania (...)), Umowę nr (...) (...).

Przedmiotem umowy był zakup i dostawa sprzętu medycznego jednorazowego i wielorazowego użytku na potrzeby Szpitala, w ilościach
i asortymentach wyszczególnionym w tabeli asortymentowo-cenowej, stanowiącej integralny składnik umowy (załącznik) o parametrach i jakości zgodnej z normami
i obowiązującymi przepisami, sukcesywnie w okresie 24 miesięcy od daty zawarcia umowy (§ 1 ust. 1 umowy nr (...) (...)).

W § 2 ust. 1 umowy nr (...) (...) strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 195.736,54 zł brutto. W ust. 2 wskazano, że jest to kwota maksymalna i nie może ulec zmianie, z wyjątkiem okoliczności wskazanych
w § 11 i § 12. W § 7 ust. 1 umowy nr (...) (...) ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych
w ofercie. Z kolei w § 8 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej.

Umowa została zawarta na czas określony, od dnia 19 sierpnia 2022 r.
do dnia 19 sierpnia 2024 r. (§ 9 ust. 1).

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto umowa (...) (...) k. 104-109,

W dniu 09 września 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowy nr (...) (...) oraz (...) (...). Przedmiotem obu umów była dostawa produktów leczniczych w ilościach
i asortymencie wyszczególnionym w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym integralny załącznik do Umowy, zgodnie z ofertą, dopuszczonych do obrotu zgodnie z obowiązującymi przepisami, sukcesywnie w okresie 12 miesięcy od daty zawarcia umowy (§ 1 ust. 1). Strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy (...) (...) na kwotę 14.742,00 zło, zaś umowy (...) (...). na kwotę 1.078.530,91 zł brutto. W § 9 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze (§ 8) Umowy zostały zawarte na czas określony, od dnia 9 września 2022 r.
do 9 września 2023 r. (§ 10 ust. 1).

Aneksami nr (...) z dnia 18 czerwca 2023 r. strony zmieniły czas obowiązywania umów do dna 31 grudnia 2023 r

Dowód: okoliczności bezsporne, a ponadto umowa (...) (...), k. 74-79, umowa (...) (...), k. 86-91 aneks nr (...), k. 85 i 103

W dniu 01 grudnia 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...) (...). Przedmiotem umowy była dostawa preparatów dezynfekcyjnych na potrzeby szpitala. W § 3 ust. 1 strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 454.705,11 zł brutto. W § 8 ust. 1 ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych
w ofercie. Z kolei w § 9 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej. Umowa została zawarta na czas określony, od dnia jej zawarcia do dnia
01 grudnia 2023 r. (§ 10 ust. 1).

Aneksem nr (...) z dnia 23 sierpnia 2023 r. strony zmieniły wartość przedmiotu umowy na kwotę 1.255.012,57 zł

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto umowa (...) (...) k. 141-146, aneks k. 140

W dniu 09 grudnia 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...) (...). Przedmiotem umowy była dostawa preparatów i sprzętu do żywienia pozajelitowego. W § 2 ust. 1 strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 1.141.128 zł brutto. W § 7 ust. 1 ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych
w ofercie. Z kolei w § 8ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej. Umowa została zawarta na czas określony, od dnia jej zawarcia do dnia
09 grudnia 2023 r. (§ 9 ust. 1).

Aneksem nr (...) z dnia 23 sierpnia 2023 r. strony zmieniły wartość przedmiotu umowy na kwotę 1.255.012,57 zł

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto (...) (...), k. 129-134, aneks k. 140

W dniu 13 grudnia 2022 r. (...) oraz Szpital zawarli, w wyniku rozstrzygniętego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, Umowę nr (...) (...). Przedmiotem umowy była dostawa preparatów dezynfekcyjnych na potrzeby szpitala z podziałem na 11 pakietów w ilościach i asortymencie wyszczególnionym w formularzu asortymentowo-cenowym, stanowiącym integralny załącznik do Umowy, zgodnie z ofertą, dopuszczonych do obrotu zgodnie z obowiązującymi przepisami, sukcesywnie w okresie 12 miesięcy od daty zawarcia umowy. W § 3 ust. 1 strony ustaliły łączną wartość przedmiotu umowy na kwotę 37.575,63 zł brutto. W § 8 ust. 1 umowy nr (...) (...) ustalono, że za dostarczony towar wykonawca będzie wystawiał faktury według cen jednostkowych ustalonych w ofercie. Z kolei w § 9 ust. 1 wskazano, że zapłata należności za dostarczony towar będzie dokonywana przelewem każdorazowo a podstawie faktury VAT, w terminie do 60 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionej faktury, na konto wykonawcy wskazane każdorazowo na fakturze. W ust. 3 wskazano, że w przypadku powstania zaległości w płatnościach wynikających z umowy, spełnione przez zamawiającego świadczenie zarachowane zostanie w pierwszej kolejności na poczet zaległej należności głównej, a w następnej kolejności na poczet zaległych należności ubocznych. Jeżeli jest kilka długów wymagalnych zaliczenie nastąpi na poczet wierzytelności najdawniej wymagalnej. Umowa została zawarta na czas określony, od dnia jej zawarcia do dnia 13 grudnia 2023 r. (§ 10 ust. 1).

Dowód: umowa (...) (...) k. 118-123

(...) wykonał umowy terminowo i z tego tytułu wystawił następujące faktury VAT nr: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) na łączną kwotę 260.357,63 zł.

Szpital nie uregulował płatności wynikających z powyższych faktur.

Dowód: wyliczenie salda, k. 21, faktury VAT – k. 154-191

Pismem z 20 marca 2024 r. (...) wystąpił do Szpitala z wnioskiem
o polubowne rozwiązanie sporu załączając wyliczenie salda na łączna kwotę 298.435,57 złotych, w tym kwota główna 260.357,63 zł oraz odsetki 38.077,94 zł

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto pismo z dnia 20 marca 2024 r.,k. 20, wyliczenie salda należności, k. 21

Kurs średni euro NBP na dzień 31 stycznia 2023 roku wynosił 4,7089 złotych

Dowód: okoliczności niesporne, a ponadto Tabele NBP, k. 25

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Sąd dał wiarę przedłożonym dokumentom wymienionym w uzasadnieniu (w zakresie w jakim tworzyły spójny obraz stanu faktycznego). Sąd miał przy tym na względzie, iż żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności, a Sąd nie miał podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, bądź zawartej w nich treści z urzędu.

Wskazać jednocześnie należy, iż Sąd pominął wnioski o przeprowadzenie dowodu z osobowych źródeł dowodowych oraz dowodu z opinii biegłego, albowiem były one irrelewantne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zaś ich dopuszczenie zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania.

Zaprezentowane przez strony orzecznictwo stanowi jedynie uzupełnienie argumentacji przedstawionej przez strony niniejszego postępowania, nie miało natomiast wpływu na dokonane przez Sąd ustalenia faktyczne, ponieważ nie jest dla Sądu wiążące w niniejszej sprawie. Sąd nie jest bowiem związany przedstawionymi wyrokami sądów powszechnych, opiniami instytucji, wydrukami prasowymi, opiniami biegłych wydawanymi w innych sprawach itp., które stanowią jedynie uzupełnienie stanowisk procesowych stron i powoływanych przez nich argumentacji prawnych.

Pozostałe zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, niewymienione dotychczas, okazały się irrelewantne z punktu widzenia rekonstrukcji stanu faktycznego, ponieważ nie odnosiły się do okoliczności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 227 k.p.c.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W niniejszej sprawie bezspornym pomiędzy stronami było zawarcie umów sprzedaży między (...) Szpitalem (...) (...) z siedzibą w W., a (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.. Co więcej pozwany nie kwestionował wykonania zamówień, w związku z którymi zostały wystawione faktury VAT.

Podstawę prawną roszczenia stanowi w niniejszej sprawie art. 535 k.c., zgodnie z którym przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

Osią sporu w niniejszej sprawie była kwestia generalnego uprawnienia powoda do dochodzenia zapłaty od pozwanego. Stanowisko pozwanego opierało się na twierdzeniu, że na skutek umów o finansowanie zawartych z podmiotem trzecim powód utracił możliwość dochodzenia zapłaty od pozwanego za dostarczone produkty lecznicze. Pozwany odwoływał się także do art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej z dnia 15 kwietnia 2011 r., zgodnie z którym czynność prawna mająca na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej może nastąpić po wyrażeniu zgody przez podmiot tworzący, zaś czynność prawna dokonana z naruszeniem tego zakazu jest nieważna.

Zdaniem Sądu stanowisko pozwanego należy uznać za bezpodstawne w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. Argumentacja pozwanego - oparta na art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej miałaby znaczenie jedynie w wypadku, gdyby to nie (...) sp. z o.o., który jest stroną umów zawartych z pozwanych, lecz inny podmiot dochodził zapłaty powołując się na nabycie wierzytelności od tej spółki. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Gdyby nawet umowy takie został zawarte, byłyby bezwzględnie nieważne, z uwagi na treść art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej.

Warto w tym miejscu nadmienić, iż zaakceptowanie stanowiska pozwanego oznaczałoby przyzwolenie na całkowite zwolnienie pozwanego z obowiązku zapłaty za dostarczone mu produkty lecznicze, skoro zdaniem pozwanego zapłaty nie może dochodzić powód, jeżeli uzyskał finansowanie od podmiotu trzeciego np. w ramach umowy o subpartycypację, a równocześnie i ten trzeci podmiot nie mógłby dochodzić zapłaty, skoro w świetle art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej nie mógłby nabyć wierzytelności względem pozwanego bez zgody podmiotu tworzącego.

W konsekwencji powyższego powodowa spółka nadal jest legitymowana czynnie do domagania się od pozwanego szpitala zapłaty za dostarczony mu towar, w oparciu o przepis art. 535 k.c. bowiem ewentualne uzyskanie przez nią środków pieniężnych na podstawie jakiejkolwiek umowy nie mogło skutkować wygaśnięciem zobowiązania pozwanego, które wynikało z łączących go z powodową spółką umów wskazanych w pozwie po wykonaniu, których zostały wystawione faktury dołączone do pozwu.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego, aby jakikolwiek podmiot trzeci zmierzał do zaspokojenia długu pozwanego szpitala, w tym z zamiarem wygaśnięcia tego zobowiązania, czyli w istocie dokonania nieodpłatnego przysporzenia na jego rzecz.

Za nieprzekonującą uznać także należy argumentację pozwanego odwołującą się do okoliczności pozaumownych, a przede wszystkim wartości, których dotyczy art. 5 k.c.

Klauzula generalna zawarta w art. 5 k.c. wskazuje na niedopuszczalność czynienia ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i ma na celu zapobieżenie stosowaniu prawa w sposób, który prowadzi do skutków nieakceptowalnych z aksjologicznego punktu widzenia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1997 r., II CKN 118/97, OSP 1998, z. 1, poz. 3, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1998 r., I CKN 459/97). Przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe reguły etycznego i uczciwego postępowania, akceptowane i godne ochrony reguły rzetelnego postępowania w stosunkach społecznych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
3 lutego 1998 r., I CKN 459/97). Należą do nich zasady słuszności, zasady uczciwego obrotu, zasady uczciwości czy lojalności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r., II CKN 928/05, OSN 1999 Nr 4, poz. 75).

Analizując okoliczności przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, iż to pozwany nie uregulował należności z tytułu dostawy towarów, próbując zwolnić się od zapłaty długu poprzez przerzucenie go na podmioty, które tego długu nie wygenerowały. Powodowa spółka na skutek nierzetelnego postępowania pozwanego znalazła się w sytuacji, w której musi dochodzić ochrony swoich praw występując na drogę postępowania sądowego. Nie może natomiast powoływać się na zasady współżycia społecznego podmiot, który pomimo, że twierdzi, że nieważne są wszelkie umowy zmierzające do zbycia wierzytelności należne od szpitala, jednocześnie powołuje się na ich zaspokojenie przez podmiot trzeci, któremu nigdy nie będą przysługiwały jakiekolwiek roszczenia wobec pozwanego. Działanie takie prowadziłoby bowiem do finansowania służby zdrowia przez podmiot, który nie jest zobowiązany do ponoszenia takiego ciężaru. Przyjmując za prawdziwe twierdzenie pozwanego, że zaległości szpitali publicznych względem ich kontrahentów wynikają z niewystraczającego finansowania systemu opieki zdrowotnej, brak jest przekonujących motywów usprawiedliwiających stawiany powodowi zarzut, że nie chce przyjąć na siebie obowiązku zapewnienia współfinansowania publicznej służby zdrowia, który ciąży wszak na organach władzy publicznej.

Reasumując powyższe wskazać należy, iż powodowa Spółka nadal pozostaje wierzycielem pozwanego, nie doszło do spełnienia świadczenia, którego wysokość, jak i terminy wymagalności nie były kwestionowane, uchylanie się przez pozwany szpital od wypełnienia zobowiązania umownego, wydaje się całkowicie niezrozumiałe, stanowiąc nieudolną próbę uniknięcia odpowiedzialności za zaciągnięte zobowiązanie. Stanowisko pozwanego w istocie sprowadza się do pozbawionej racjonalności konkluzji, że pomimo braku wypełnienia przez niego zobowiązania nie powinien on świadczyć na rzecz żadnego podmiotu (tak SA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 4 czerwca 2019 r., V ACa 35/19).

Za zasadne uznać należało także żądanie zasądzenia rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w wysokości 470,89 złotych, stanowiące równowartość kwoty 100 euro. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych. Równowartość kwoty rekompensaty, o której mowa w ust. 1, jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne (ust. 2 przywołanego przepisu). Zdaniem Sądu zarzuty pozwanego dotyczącego tej kwoty nie są zasadne, a zarzut nadużycia prawa należy uznać za bezpodstawny, w szczególności uwzględniwszy fakt, iż pozwem objęto należność wynikającą z niemalżeac 40 faktur.

W świetle powyższego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodowej spółki całość dochodzonego pozwem roszczenia

Zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

W realiach niniejszej sprawy, ze względu na status zamawiającego oraz zawarcie przedmiotowych umów w trybie zamówień publicznych, zgodnie z art. 4a w zw. z art. 4 pkt 1 i art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 r. (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1790) do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 8 ww. ustawy w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie, przy czym termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 30 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, a w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, termin ten nie może przekraczać 60 dni.

Bezsporny pozostaje fakt, że pozwany Szpital nie wykonał świadczenia, do którego był względem powódki zobowiązany. Okoliczność, iż Szpital pozostaje podmiotem publicznym leczniczym, zgodnie z treścią art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych uzasadniała zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty roszczenia za okres od dnia wytoczenia powództwa dnia zapłaty. Art. 482 k.c. daje bowiem prawo na wskazanych tam warunkach do naliczania odsetek z opóźnienie od skapitalizowanej kwoty odsetek, zgodnie art. 8 oraz 10 ustawy o przeciwdziałaniom nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w zw. z art. 482 k.c.. Powódka była zatem uprawniona do żądania zapłaty kwoty roszczenia głównego z odsetkami od dnia wniesienia pozwu, tj. 04 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 26.113,00 zł na która złożyły się: 15.296,00 tytułem opłaty od pozwu, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego obliczonej na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska