Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

po rozpoznaniu w dniu 13 października 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Rozwoju i Technologii

przeciwko (...)
sp. z o.o. z siedzibą w T.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. na rzecz powoda Skarbu Państwa - Ministra Rozwoju i Technologii kwotę 3.795.245,06 (trzy miliony siedemset dziewięćdziesiąt pięć tysięcy dwieście czterdzieści pięć i 06/100) złotych wraz odsetkami:

1.  od kwoty 1.065.013,89 (jeden milion sześćdziesiąt pięć tysięcy trzynaście i 89/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 10 czerwca 2009 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty,

2.  od kwoty 1.169.500,00 (jeden milion sto sześćdziesiąt dziewięć tysięcy i pięćset 00/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 17 września 2011 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty,

3.  od kwoty 270.000,00 (dwieście siedemdziesiąt tysięcy i 00/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 26 lipca 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty,

4.  od kwoty 771.091,22 (siedemset siedemdziesiąt jeden tysięcy dziewięćdziesiąt jeden i 22/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 03 września 2013 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty,

5.  od kwoty 519.639,95 (pięćset dziewiętnaście tysięcy sześćset trzydzieści dziewięć i 95/100) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 14 marca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty.

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  ustala, iż pozwany ponosi ponieść koszty postępowania w 100%, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie Referendarzowi sądowemu.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 08 maja 2009 r. powód Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) sp. z o.o. w T. kwoty 1.065.013,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi, na którą składają się:

1.  7.638,89 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa, wymagalnej od 10.04.2007r. za I kwartał 2007 r.;

2.  128.000,00 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, wymagalna od dnia 11.07.2007 r.;

3.  136.937,50 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową wymagalna od dnia 11.10.2007 r.;

4.  142.625 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, wymagalna od dnia od dnia 11.01.2008 r.;

5.  152.312,5 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, wymagalna od dnia od dnia 11.04.2008 r.;

6.  163.437,5 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umowa, wymagalna od dnia od dnia 11.07.2008 r.;

7.  168.750,00 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie | z Umową, wymagalna od dnia od dnia 11.10.2008 r.;

8.  165.312,50 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umowa, wymagalna od dnia od dnia 11.01.2009 r.

Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 22 grudnia 2000 r. pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez Wojewodę (...), a (...) Sp. z o.o. z siedzibą w T. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania. Należność za korzystanie z Przedsiębiorstwa określono, jako równą sumie wartości Przedsiębiorstwa, spłacanej w formie rat kapitałowych oraz sumie należnych za cały okres obowiązywania Umowy opłat dodatkowych. Wobec notorycznego nieregulowania należności, powód wypowiedział umowę. Składniki majątkowe przedsiębiorstwa nie zostały jednak wydane i to pomimo wezwania oraz wytoczenia powództwa windykacyjnego przed Sądem Okręgowym w Toruniu (sygn. akt. I C 21249/07). Przedmiotowym pozwem powód wnosi o zasądzenie „opłat dodatkowych” wynikających z §3 i §6 Umowy. Wyjaśniono przy tym, że wynagrodzenie za oddanie przedsiębiorstwa do korzystania składało się z dwóch elementów, tj. rat kapitałowych oraz opłat dodatkowych, gdzie opłaty dodatkowe, przewidziane umową były „czystym” wynagrodzeniem Skarbu Państwa za oddanie przedsiębiorstwa do korzystania. (pozew k. 2-7)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) sp. z o.o. w T. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany podniósł następujące zarzuty:

⚫

bezskuteczność oświadczenia Skarbu Państwa z dnia 21 marca 2007 r. o rozwiązaniu umowy z dnia 22 grudnia 2000 r.

⚫

zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 357(1) k.c. uzasadniających modyfikację stosunku prawnego zawiązanego na mocy umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. poprzez obniżenie świadczeń należnych Skarbowi Państwa;

⚫

brak podstaw zastosowania w sprawie regulacji art. 709(15) k.c.

⚫

niedopuszczalność powoływania się przez powoda na nakaz zapłaty z dnia 30 lipca 2007 r.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, że zarówno konstrukcja zawartej przez strony umowy, jak i prezentowane w odniesieniu do tej formy prywatyzacji bezpośredniej poglądy doktrynalne wskazują, że umowa stron ma charakter umowy leasingowej i poprzez odesłanie z przepisu art 709 (18) kc należy stosować do niej przepisy regulujące właśnie umowę leasingu. Pozwany zarzucił, że wypowiedzenie umowy zostało dokonane przez Skarb Państwa contra legem, gdyż bez dopełnienia przewidzianych na tę okoliczność obowiązków wynikających z art. 709 (13) § 2 in fine kc tj. niedochowanie obowiązku wyznaczenia na piśmie odpowiedniego terminu dodatkowego do uiszczenia zaległych rat kapitałowych, przed wypowiedzeniem umowy. Stąd też wypowiedzenie w ocenie pozwanego jest nie tylko nieskuteczne, ale wręcz nieważne (art. 58 § 1 kc). W związku z powyższym w ocenie pozwanego umowa z dnia 22 grudnia 2000 roku nie została skutecznie rozwiązana przez Skarb Państwa w dniu 21 marca 2007 roku i stąd - mający w niej swoje źródło stosunek zobowiązaniowy nie wygasł na mocy oświadczenia pozwanego. Pozwany zaznaczył ponadto, że zaistniały między stronami niniejszego postępowania stan faktyczny spełnia wszystkie przesłanki modyfikacji zobowiązania umownego na podstawie art. 357(1) k.c.. W ocenie pozwanego drastyczne podniesienie na mocy przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2001 roku w sprawie wysokości opłat za czynności organów i urzędów administracji miar oraz trybu ich pobierania stawek opłat legalizacyjnych (o przeszło 200 %) nosiło znamiona nadzwyczajnej zmiany stosunków. Wzrost opłat legalizacyjnych odbił się natomiast na finansach powódki, powodując drastyczny wzrost kosztów produkcji, a co za tym idzie - wydatny spadek (a wręcz eliminację) zysku, a w dalszej kolejności utratę zdolności kredytowej i w efekcie — żądanie przez banki natychmiastowej spłaty kredytów, a także perturbacje w zakresie polityki pracowniczej pozwanej. Zdaniem pozwanego okoliczności te spowodowały w sposób niezawiniony przez niego spadek wartości przejętego przedsiębiorstwa. Spłata zakładanej przy zawarciu umowy wartości przedsiębiorstwa, oznaczałaby zaś, wobec nadzwyczajnej zmiany stosunków, spełnienie świadczenia kilkakrotnie przenoszącego tą wartość. (odpowiedź na pozew k. 37-42)

Pismem z dnia 04 listopada 2011 r. powód Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa, rozszerzył powództwo o kwotę 1.169.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 3 września 2010 r., na którą składają się niezapłacone opłaty dodatkowe za rok 2009 r. 2010 r. oraz pierwsze II kwartały 2011 r. w związku z bezumownym korzystaniem z przedsiębiorstwa według następującego zestawienia:

1)  131.937,5 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za I kwartał 2009r.;

2)  117.750 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za II kwartał 2009r.;

3)  112.500 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za III kwartał 2009r.

4)  112.500 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za IV kwartał 2009r.

5)  112.500 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za I kwartał 2 01 0r.

6)  112.500 zł tytułem opłaty dodatkowej za korzystanie z przedsiębiorstwa zgodnie z Umową, za II kwartał 2010r.

( pismo procesowe k. 183-185)

W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2012 r. Skarb Państwa dokonał modyfikacji podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Powód zaznaczył, że szkoda Skarbu Państwa wyraża się wysokością nieuzyskanej od Pozwanego opłaty dodatkowej ustalonej w umowie z dnia 22 grudnia 2000r. Jednocześnie powód rozszerzył powództwo o dalsze należności z tytułu bezumownego korzystania z przedsiębiorstwa za okres: 1). od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 30 września 2011 r. w kwocie 135.000,00 zł; 2). od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. w kwocie 135.000,00 zł; 3). oraz co do kwoty 10.770,41 zł tytułem odsetek ustawowych naliczonych od kwoty 270.000,00 zł za okres od wymagalności poszczególnych opłat do dnia 16 marca 2012 r. Powód wniósł o zasądzenie kwoty 280.770,41 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 6 lipca 2012 r. (pismo procesowe k. 210 – 212)

W toku rozprawy w dniu 14 marca 2014 r. pełnomocnik powoda wskazał, że strona powodowa łącznie dochodzi od pozwanego kwoty 2.234.513,89 zł od dnia 21 marca 2007 r. do dnia 14 marca 2014 r. ( protokół rozprawy – k. 376)

Pismem procesowym z dnia 6 lipca 2018 r. powód podtrzymał dotychczas zgłoszone roszczenie (w pozwie z dnia 4 maja 2009r., w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2011 r ., w piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2012r. oraz na rozprawie w dniu 14 marca 2014r.) i jednocześnie rozszerzył wskazując, że w niniejszym postępowaniu dochodzi od Pozwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Pozwanego ze składników majątkowych stanowiących własność Powoda, przekazanych w wykonaniu umowy z dnia 22 grudnia 2000r. i niezwróconych przez Pozwanego do chwili obecnej, za okres od 21 marca 2007r. do końca IV kwartału 2014r. (tj. do 31 grudnia 2014r.) i z tego tytułu zażądał zasądzenia od Pozwanego na rzecz Powoda łącznie kwoty 3.929.694,57 zł z odsetkami:

⚫

od kwoty 1.065.013,89 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 stycznia 2009r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszym i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

⚫

od kwoty 1.169.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 września 2010 r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszym i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

⚫

od kwoty 280.770,41 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lipca 2012r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszymi odsetkami ustaw owym i za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

⚫

od kwoty 845.018,49 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszym i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,

⚫

od kwoty 569.391,78 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 marca 2015r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszym i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty

Jednocześnie powód wniósł o zasądzenia od Pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej stosownie do art. 32 u st. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 20 1 6 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U.2016 poz. 2261), według norm przepisanych. ( pismo procesowe k. 492-495)

Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Dnia 22 grudnia 2000 r. przed notariuszem K. L. Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (...) zawarł z (...) - (...) spółką z o.o. z siedzibą w T. (obecnie (...) (...) spółka z o.o., dalej zwany także korzystającym lub Spółką) umowę o oddanie Przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.

Przedmiotem umowy było przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 ^{( 1)} k.c., tj. zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych pod nazwą (...) „ (...)" z siedzibą w T.. Wartość przedmiotu umowy określono na kwotę 20.000.000 zł. Umowa została zawarta na okres od dnia 01 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2010r. Przedsiębiorstwo obejmowało między innymi nieruchomości gruntowe położone w T. przy ul. (...), dla których Sąd Rejonowy w Toruniu prowadził księgi wieczyste nr (...). Strony ustaliły, że należność za korzystanie z przedmiotu umowy równa jest sumie wartości przedmiotu umowy spłacanej w formie rat kapitałowych oraz sumy należnych za cały okres obowiązywania umowy opłat dodatkowych obliczonych przy zastosowaniu 1/2 wysokości aktualnej stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Podstawę ustalenia opłaty dodatkowej stanowić miała wartość przedsiębiorstwa oddanego do odpłatnego korzystania, pomniejszona o zapłacone raty kapitałowe. Strony uzgodniły, że ratę kapitałową stanowi iloraz wartości przedsiębiorstwa i liczby kwartałów, na jaką umowa została zawarta: w § 5 umowy strony wskazały, iż należność za korzystanie z przedmiotu umowy obejmująca ratę kapitałową i opłatę dodatkową będzie wpłacana kwartalnie na rachunek Skarbu Państwa w terminie do 10 dnia miesiąca po upływie kwartału, za który jest wnoszona. Przejmująca spółka (...) zobowiązała się także do ponoszenia wszelkich opłat związanych z przedmiotem umowy, w tym także opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości, wchodzących w skład przedmiotu umowy.

Opłata dodatkowa obowiązywała od kwoty niespłaconej jeszcze części kapitału. Należność za korzystane z przedmiotu umowy, obejmująca ratę kapitałową i opłatę dodatkową, wpłacana miała być kwartalnie na rachunek Skarbu Państwa, w terminie do 10 dnia miesiąca po upływie kwartału, za który była wnoszona. W wypadku opóźnienia dokonania wpłaty pozwany zobowiązany był do uiszczenia należności wraz z odsetkami dla należności budżetowych. Dla pierwszych czterech kwartałów Pozwany winien był wpłacać pełną ratę kapitałową oraz 1/3 opłaty dodatkowej ustalonej dla danego okresu. W następnych 4 kwartałach korzystający winien był wpłacać pełną ratę kapitałową oraz % opłaty dodatkowej ustalonej dla tego okresu. Od 9-go kwartału korzystający winien był wpłacać na rachunek Skarbu Państwa pełną ratę kapitałową oraz opłatę dodatkową obliczoną dla danego kwartału w całości. Różnica między kwotą opłat dodatkowych naliczonych dla pierwszych 8 kwartałów a kwotą opłat zapłaconych, powiększała zobowiązania korzystającego, przy czym kwoty odroczone nie podlegały kapitalizacji i miały być spłacane kwartalnie w równych ratach do końca trwania umowy poczynając od 9-go kwartału trwania umowy. (§7 ust 1). W myśl postanowień umowy przejmująca Spółka miała amortyzować majątek, wchodzący w skład przedmiotu umowy według zasad określonych właściwymi przepisami (§ 11 ust. 2) jak też mogła, bez zgody Skarbu Państwa, w granicach prawidłowej gospodarki, zastępować poszczególne składniki majątkowe wchodzące w skład przedmiotu umowy innymi, o ile są tego samego rodzaju i nie obniżają wartości przedmiotu umowy, wydatki ponoszone na te cele traktowane były zaś jako nakłady inwestycyjne na przedmiot umowy. (§ 11 ust. 7).

Z chwilą wydania przejmującej Spółce przedmiotu umowy przechodziły na nią korzyści i ciężary związane z rzeczami oddanymi do odpłatnego korzystania oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia tych rzeczy. (§ 10 ust. 2)

W § 15 umowy wskazano, że Skarb Państwa ma prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym między innymi w przypadku, gdy przejmująca spółka zalega z opłatą dwóch kolejnych rat kwartalnych (lit. a). W §18 strony ustaliły, że w przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy między innymi w sytuacji określonej w § 15 przejmującej Spółce nie przysługuje zwrot wpłaconych należności oraz nakładów poniesionych na przedmiot umowy. Spółka była natomiast zobowiązana do zwrotu przedmiotu umowy w stanie odpowiadającym jego normalnemu zużyciu.

Wedle postanowień § 19 po rozwiązaniu umowy - w przypadkach określonych w § 15 - Skarb Państwa miał prawo do dochodzenia od spółki naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania zgodnie z art. 471 k.c.. Strony uzgodniły także, że w zakresie nieuregulowanym w Umowie, zastosowanie będą miały przepisy kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 693 kc i następne oraz przepisy ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, jak również przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania należności za korzystanie z przedsiębiorstwa, sposobu zabezpieczenia nie spłaconej części należności oraz warunków oprocentowania nie spłaconej należności(§ 25).

Dowód: akt notarialny z dn. 22 grudnia 2000 rep nr (...) — k. 10-15,

W dniu 7 sierpnia 2001 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie wysokości opłat za czynności organów i urzędów administracji miar oraz trybu ich pobierania (Dz.U. 2001 nr 81 poz. 882). Rozporządzenie doprowadziło do uchylenia Zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie opłat za czynności organów administracji miar (M.P. 1996 nr 72 poz. 668). W następstwie wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2001 r. doszło do znacznego wzrostu stawek opłat legalizacyjnych, co skutkowało wzrost kosztów produkcji (...) (...) sp. z o.o. w T..

Dowód: okoliczność bezsporna, opracowanie dr A. G. - ,,szacunek wartości strat oraz utraconych korzyści …” – k. 99-107

Aktem notarialnym z dnia 09 kwietnia 2002 r. Strony zawiesiły spłaty rat kapitałowych przez Spółkę (...) za rok 2002 z jednoczesnym zastrzeżeniem, że w okresie zawieszenia spółka będzie spłacała należne kwartalne opłaty dodatkowe. Ustalono, iż zawieszone należności zostaną przez spółkę spłacone w terminie do 10 kwietnia 2003 r.

Dowód: aneks do umowy o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania z dnia 9.04.2002 – k. 20-22

Od stycznia 2003 r. Spółka zaprzestała płacenia rat kwartalnych zarówno bieżących, jak i uprzednio zawieszonych.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: pismo Ministerstwa Skarbu Państwa Departament Budżetu i Finansów z dnia 17 stycznia 2005 – k. 29, pismo Ministerstwa Skarbu Państwa Departament Budżetu i Finansów z dnia 26 stycznia 2004 – k. 30, pismo Ministerstwa Skarbu Państwa Departament Budżetu i Finansów z dnia 20 maja 2003 r. – k. 31, pismo (...) z dnia 03 kwietnia 2004 r. – k. 32, pismo (...) z dnia 31 stycznia 2005 r. – k. 33, nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 lipca 2007 r. sygn. Akt I Nc 80/07 – k. 34

W dniu 21 marca 2007r. Dyrektor Delegatury Ministra Skarbu Państwa w T., na podstawie art. 7a ust. 2 lit 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa oraz pełnomocnictwa Ministra Skarbu Państwa, powołując się na zapisy § 15 lit a) i g) Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. tj. w związku z zaleganiem z zapłatą dwóch kolejnych rat kwartalnych oraz zaleganiem z uiszczaniem świadczeń publicznych związanych z przedmiotem umowy, złożył – w formie aktu notarialnego - oświadczenie o wypowiedzeniu umowy ze skutkiem natychmiastowym.

Dowód: oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dnia 21 marca 2007r. (akt notarialny rep. A nr (...) – k. 16-17

Po wypowiedzeniu Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. (...) (...) sp. z o.o. w T. nie dokonała wydania przedmiotu umowy.

Dowód: okoliczność bezsporna

Pozwem z dnia 3 lipca 2007r. powód Skarb Państwa reprezentowany (wówczas) przez Ministra Skarbu Państwa w W. wniósł o nakazanie pozwanej spółce (...) sp. Z o.o. w T., aby wydała powodowi przedsiębiorstwo - (...) (...) wraz z nieruchomościami gruntowymi położonymi w T. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgi wieczyste KW (...), KW (...), KW (...), KW (...), stanowiącymi własność powoda oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dowód: uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r., sygn. Akt I C 1249/07 –k. 626-640v

Wyrokiem wstępnym z dnia 27 stycznia 2010r. sygn. akt I C 1249/07 Sąd Okręgowy w Toruniu uznał roszczenie za usprawiedliwione co do zasady.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt I ACa 407/10 Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanego.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt IV CSK 612/10 Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn akt I ACa 407/10.

Dowód: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2010 r. wraz uzasadnieniem – k. 187-194, postanowienie SN z dnia 8 kwietnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem – k. 292-294

Pismem z dnia 23 kwietnia 2009 r. (...) (...) sp. z o.o. w T. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa, o:

1)  ustalenie bezskuteczności jednostronnego oświadczenia Skarbu Państwa z dnia 21 marca 2007 roku o wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym łączącej strony umowy z dnia 22 grudnia 2000 roku;

2)  oznaczenie wysokości świadczeń powódki, wynikających z umowy z dnia 22 grudnia 2000 roku, poprzez ich obniżenie w związku ze ziszczeniem się przesłanek określonych przepisem art. 3571 kodeksu cywilnego do kwoty 2.000.000,00 zł tytułem rat kapitałowych i 129.626,71 zł tytułem opłat dodatkowych i w efekcie orzeczenie o wykonaniu umowy przez powódkę oraz zobowiązanie pozwanego do przeniesienia własności przedsiębiorstwa na powódkę na podstawie § 20 ust. 1 umowy.

Wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. sygn. Akt I C 377/09 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo (...) (...) sp. Z o.o. w T..

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt I ACa 1171/10 Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację powoda.

Dowód: pozew o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy – k. 55-85, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. wraz uzasadnieniem – k. 173-178v

Wyrokiem z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt I C 1249/07 Sąd Okręgowy w Toruniu, w punkcie I zasądził od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na rzecz powoda Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Rozwoju w W. kwotę 43.900,00 z odsetkami ustawowymi z opóźnienie :

a)  od kwoty 11.100,00 złotych od dnia 7 listopada 2016r. do dnia zapłaty

b)  od kwoty 32.800,00 złotych od dnia 16 stycznia 2017r. do dnia zapłaty

W punkcie II wyroku nakazał pozwanemu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T., aby wydał powodowi Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra Rozwoju w W. następujące rzeczy:

1.  nieruchomość gruntową (objęta prawem wieczystego użytkowania) położoną w T. przy ul. (...) o powierzchni 3.6094 ha stanowiącej działki oznaczone w ewidencji gruntów nr (...) dla której Sąd Rejonowy w Toruniu Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr(...);

2.  nieruchomość gruntową (objęta prawem wieczystego użytkowania) położoną w T. przy ul. (...) o powierzchni 0.3227 ha stanowiącej działki oznaczone w ewidencji gruntów nr (...) dla której Sąd Rejonowy w Toruniu Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...);

3.  nieruchomość gruntową (objęta prawem wieczystego użytkowania) położoną w T. przy ul. (...) o powierzchni 1.6303 ha stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr (...) dla której Sąd Rejonowy w Toruniu Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr(...);

4.  nieruchomość gruntową (objęta prawem wieczystego użytkowania) położoną w T. przy ul. (...) o powierzchni 0,3860 ha stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr (...) dla której Sąd Rejonowy w Toruniu Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...);

wraz ze znajdującymi się na wskazanych wyżej nieruchomościach budynkami, budowlami i urządzeniami stanowiącymi nieruchomości i odrębne od gruntu przedmioty własności.

W punkcie III. wyroku Sąd nakazał pozwanemu, aby wydał powodowi szczegółowo wymienione w treści wyroku 1382 rzeczy. W punkcie IV wyroku Sąd oddalił powództwo w pozostałej części.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że Sąd uwzględnił żądanie wydania co do tych składników przedsiębiorstwa, które według załącznika były objęte umową o oddanie do korzystania w roku 2000, a co do których pozwany nie wykazał, że zostały zużyte w naturalnym toku korzystania z nich. Wyjaśniono ponadto, że ustalając katalog przedmiotów do wydania, Sąd dokonał porównania ostatecznego spisu składników dokonanego przez powoda ze spisem (...). Ze wszystkich tych pozycji wykreślono (pominięto w wyroku) te składniki, które zostały wg dokumentacji zlikwidowane, zużyte, zezłomowane (wg zapisu w Tabeli I (...)) oraz te, których powód już nie chce, bowiem cofnął względem nich pozew. Sąd podkreślił ponadto, że oddalił powództwo o wydanie w zakresie tych rzeczy, których zużycie zostało przez pozwanego wykazane dokumentami (oznaczonych przez (...) w uwagach w Tabeli nr 1 jako zlikwidowane).

Dowód: wyrok SO w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r. – k. 533-549v, uzasadnienie wyroku – k. 626-640v

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt V ACa 545/17 Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację pozwanego (...) sp. z o.o. w T. od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt I C 1249/07.

Dowód: wyrok SA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. wraz z uzasadnieniem – k. 641-672

W dniu 31 sierpnia 2018 r. (...) (...) sp. z o.o. w T. - w wykonaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt V ACa 548/17 - dokonała wydania Skarbowi Państwa składników majątkowych (nieruchomości i ruchomości) stanowiących elementy przedsiębiorstwa objętego umową o oddanie do korzystania z dnia 22 grudnia 2000 r., a które nie uległy naturalnemu zużyciu, nie zostały zlikwidowane, zużyte, zezłomowane i których wydania żądał Skarb Państwa we wniesionym do Sądu Okręgowego w Toruniu powództwie w sprawie sygn. akt I C 1249/07.

Dowód: protokoły zabezpieczenia majątku Skarbu Państwa z dnia 31 sierpnia 2018 r. wraz załącznikami – k. 730-974

Wartości wynagrodzenia za korzystanie z przedsiębiorstwa- (...) z siedzibą w T., będącego we władaniu pozwanego (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T., za okres od dnia 21 marca 2007 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. wyniosła łącznie 3.911.000,00 zł

Dowód: opinia pisemna biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości dr hab. Inż. A. Z. z dnia 18 czerwca 2024 r. k. 1074-1076

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd dokonał w oparciu wyżej wskazane dokumenty złożone do akt sprawy, które uznał za wiarygodne, albowiem nie budziły one wątpliwości, co do swej autentyczności, a żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy posiadały dowody w postaci opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości dr hab. inż. A. Z. z dnia 18 czerwca 2024 r. (k. 1074-1076). W sporządzonej opinii biegły dokonał wyliczenia wynagrodzenia należnego wartości wynagrodzenia za korzystanie z przedsiębiorstwa- (...) z siedzibą w T., będącego we władaniu pozwanego (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T., w zakresie przedmiotów określonych w punktach II. i III. wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r. sygn. Akt I C 1249/07, za okres od dnia 21 marca 2007 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. Powyższa okoliczność, wobec ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu bezumownego korzystania z przedsiębiorstwa po wypowiedzeniu w 2007 roku umowy z dnia 22 grudnia 2000 r, stanowiła natomiast kluczowe zagadnienie dla określenia należnej powodowi kwoty.

Sporządzoną opinię (główna i uzupełniającą) Sąd uznał za rzeczową i pełną, a co za tym idzie za miarodajną dla przedmiotowej sprawy. Biegły w sposób wystarczający przedstawił wyliczenia oraz założenia na jakich oparł się przy sporządzaniu opinii. Strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2024 r. (k. 1102-1104) zarzuciła, że sporządzona opinia stanowi dokument niezgodny ze standardami formalnymi zawierający kardynalne wręcz braki, biegły zaś miał się dopuścić skopiowania pracy innego biegłego, co zdaniem pozwanego dyskwalifikuje go zarówno jako rzeczoznawcę jak i biegłego sądowego. Również w kolejnym piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2024 r. (k. 1136-1138) powtórzyła powyższą argumentację, jednocześnie jednak wskazała na potrzebę dopuszczenia opinii uzupełniającej, celem udzielenia przez biegłego odpowiedzi na pytania. W ocenie Sądu zastrzeżenia zgłoszone przez stronę pozwaną nie zasługiwały na uwzględnienie. Ich uważna analiza prowadzi do wniosku, że stanowią one przejaw nie tyle rzeczowej krytyki, ale gołosłownej polemiki motywowanej prezentowanym stanowiskiem procesowym. Jak już wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 sierpnia 2024 r. (k. 1128) dobrana przez biegłego metoda opiniowania jest zgodna z wnioskami strony pozwanej z pisma z dnia 16 kwietnia 2021 roku. Natomiast fakt, że biegły podzielił tok rozumowania wcześniej powołanego biegłego w sprawie nie oznacza, że nie wykonał on pracy i nie dokonał samodzielnych wyliczeń – analiza treści tabel załączonych do opinii przeczy postawionej przez pozwanego tezie o ich skopiowaniu. Biegły zaznaczył przy tym, że możliwa jest inna metoda wyceny, niż oparta wyłącznie na uwarunkowaniach umownych z 2000 r., zaś kwestia uwzględnienia innych założeń do obliczeń leży w gestii sądu. (pismo procesowe z dnia 7 sierpnia 2024 r. – k. 1102-1104).

Opinia biegłego sądowego z zakresu ekonomiki, organizacji i zarządzania dr A. M. z dnia 10 listopada 2020 r. (k. 697-704) – okazała się nieprzydatna w przedmiotowej sprawie. Biegła bowiem nie odpowiedziała na pytania zawarte w tezach dowodowych postanowień Sądu z dnia 16 kwietnia 2014 r. (k. 380) oraz postanowieniu z dnia 18 października 2018 r. (k. 622), wskazując w konkluzji jedynie na możliwą do zastosowania metodę wyceny (ocena wartości bilansowej/księgowej oraz metoda skorygowanych aktywów netto), zaznaczając, że w pierwszej kolejności niezbędne jest oszacowanie wskazanych w orzeczeniach składników majątkowych przez rzeczoznawcę z zakresu maszyn i urządzeń.

Pozostałe, a nie wymienione wyżej dowody nie stanowił wartościowego materiału dowodowego dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w przeważającej części.

W przedmiotowej sprawie powód Skarb Państwa – Minister Rozwoju i Technologii domagał się w ramach ostatecznie sformułowanego powództwa kwoty 3.929.694,57 zł wraz z należnymi odsetkami (szczegółowo opisanymi w piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2018 r. – k. 492-495) z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Pozwanego ze składników majątkowych stanowiących własność Powoda, przekazanych w wykonaniu umowy z dnia 22 grudnia 2000r. i niezwróconych przez Pozwanego do chwili obecnej, za okres od 21 marca 2007r. do końca IV kwartału 2014r. (tj. do 31 grudnia 2014r.).

Strona pozwana oponowała żądaniu pozwu zarzucając niewykazanie przesłanek jego odpowiedzialności zarówno na podstawie art. 224 § 2 kc w zw. z art. 225 kc i art. 230 k.c., jak również na podstawie art. 471 kc w zw. z art. 705 k.c. Zasadniczą oś argumentacji strony pozwanej stanowiła jednak okoliczność w postaci drastycznego podniesienia na mocy przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2001 roku w sprawie wysokości opłat za czynności organów i urzędów administracji miar oraz trybu ich pobierania stawek - opłat legalizacyjnych (o przeszło 200 %). W ocenie pozwanego nosiło ono znamiona nadzwyczajnej zmiany stosunków (art. 357(1) kc), która odbiła się na finansach spółki, powodując drastyczny wzrost kosztów produkcji, a co zatem idzie - wydatny spadek zysku, a w dalszej kolejności utratę zdolności kredytowej i w efekcie żądanie przez banki natychmiastowej spłaty kredytów, a także perturbacje w zakresie polityki pracowniczej pozwanej. Zdaniem pozwanego okoliczności te spowodowały w sposób niezawiniony przez niego spadek wartości przejętego przedsiębiorstwa. Spłata zakładanej przy zawarciu umowy wartości przedsiębiorstwa, oznaczałaby zaś, wobec nadzwyczajnej zmiany stosunków, spełnienie świadczenia kilkakrotnie przenoszącego tą wartość.

Dokonując oceny zasadności powództwa, Sąd pragnie w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii podstawy prawnej zgłoszonego roszczenia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie istnieją dwie potencjalne podstawy prawne roszczenia tj. art. 224 § 2 kc w zw. z art. 225 kc i art. 230 k.c. oraz art. 471 kc w zw. z art. 705 k.c. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że przepisy art. 224-225 k.c. i art. 230 k.c. nie są w stosunku do art. 471 k.c. przepisami szczególnymi i z tego względu kumulacja tych norm nie jest wyłączona. Jak wynika bowiem ze stanowiska prezentowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkaniowego przez najemcę, który utracił tytuł prawny do dalszego zajmowania lokalu, lub przez innego użytkownika lokalu bez tytułu, powinno odpowiadać należnościom za najem danego lokalu; nie wyłącza to odpowiedzialności najemcy lub innego użytkownika za szkodę na zasadach ogólnych. (vide: wyrok SN z 07.02.2006 r., IV CK 400/05, wyrok SN z 10.07.1984 r., III CZP 20/84).

Pochylając się nad pierwszą z wyżej wymienionych podstaw prawnych Sąd pragnie zaznaczyć, nie budziła wątpliwości dopuszczalność dochodzenia przez właściciela rzeczy (w niniejszej sprawie przedsiębiorstwa będącego zespołem składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji zadań gospodarczych) wynagrodzenia za korzystanie niej, po ustaniu stosunku umownego stanowiącego pierwotną podstawę objęcia we władanie. Podstawę prawną dla takiego roszczenia, stanowią przepisy o ochronie własności przewidziane w art. 224 - 225 k.c. w związku z art. 230 k.c., w tym wypadku chodzi o przewidziane w tych przepisach roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Zgodnie z art. 224 kc samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne (§ 1). Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył (§ 2)

Jak stanowi natomiast art. 225 k.c obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Jednocześnie w myśl regulacji art. 230 k.c. przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.

Relacje prawne pomiędzy pozwaną spółką a Skarbem Państwa w kontekście Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania, należy postrzegać przez pryzmat przewidzianych w art. 230 k.c. relacji pomiędzy właścicielem rzeczy, a posiadaczem zależnym. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, posiadaczem w złej wierze jest ten, kto wie albo wiedzieć powinien na podstawie towarzyszących okoliczności, że nie przysługuje mu prawo własności. Natomiast w myśl art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na posiadanie składa się więc element fizyczny (corpus), który oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, oraz element psychiczny (animus), który oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa we własnym imieniu.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż pozwanego należy postrzegać, jako posiadacza zależnego o statusie zbliżonym do dzierżawcy. Strony wyraźnie ustaliły w treści § 25 (k. 14v), że do umowy stron z dnia 22 grudnia 2000 r. zastosowanie znajdują, poza postanowieniami samej umowy, regulacje kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 693 i następnych. Powyższe uzgodnienie umowne nie pozostawia żadnych wątpliwości, że wolą stron było zawarcie umowy o charakterze umowy dzierżawy.

Treść samej umowy (przywołana we wcześniejszej części uzasadnienia) wyraźnie koresponduje z regulacją art. 693 k.c., który stanowi, że przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz (§1). Sam zaś czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków (§ 2). Bez znaczenia zaś są tu sugestie pozwanego, jakoby w rzeczywistości wolą stron było zawarcie umowy leasingu, co rzekomo nie nastąpiło ze względu na uregulowanie jej w kodeksie cywilnym tuż przed podpisaniem umowy. W ocenie Sądu przywołane postanowienie umowne w dostateczny sposób ujawniało rzeczywistą wolę stron, a regulacja art. 65 k.c nie stoi temu na przeszkodzie.

Rozpatrując kwestię zasadności roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystnie z przedmiotu umowy z dnia 22 grudnia 2000 r., zaznaczyć trzeba, że przesłankami tzw. roszczeń uzupełniających z art. art. 225 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. i art. 230 k.c. (a więc również roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie) są: tytuł własności rzeczy osoby dochodzącej tych roszczeń oraz posiadanie samoistne lub zależne rzeczy w złej wierze przez osobę nie mającą do tego tytułu prawnego.

Przysługujące właścicielowi rzeczy roszczenie przeciwko jej posiadaczowi w złej wierze o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z niej łączy w sobie pierwiastki zarówno roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, jak również roszczenia odszkodowawczego ( por. m.in. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2008 r., III CZP 3/08, OSNC 2009, nr 4, poz. 53 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 273/03, nie publ.). Mimo pełnienia podobnych funkcji do realizowanych przez roszczenia o naprawienie szkody i roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, jest ono odrębnym roszczeniem, niezależnym od przesłanek roszczeń o naprawienie szkody i zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. W szczególności zarówno powstanie roszczenia o wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy, jak i wysokość wynagrodzenia nie zależą od tego, czy właściciel w rzeczywistości poniósł jakiś uszczerbek, a posiadacz uzyskał jakąś korzyść. O wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1984 r., III CZP 20/84, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1998 r., CZP 62/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 273/03).

Co oczywiste roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przez posiadacza niemającego do niej tytułu prawnego jest roszczeniem uzupełniającym roszczenie windykacyjne tylko w sensie materialnoprawnym, a nie procesowym. Umożliwia bowiem ochronę tych interesów właściciela, których nie jest w stanie zaspokoić roszczenie windykacyjne, ograniczające się jedynie do zwrotu rzeczy. Procesowe zaś roszczenie uzupełniające zachowuje autonomiczność względem żądania windykacyjnego, co oznacza, że może być skutecznie dochodzone samodzielnie, niezależnie od roszczenia opartego na podstawie art. 222 § 1 k.c. Należy stwierdzić, że uzupełniający charakter roszczenia z art. 225 k.c. nie oznacza, że jest ono związane z żądaniem windykacyjnym w sposób nierozerwalny. ( vide: Wyrok SN z 25.02.2004 r., II CK 32/03, LEX nr 162199)

Poddając ocenie przesłanki roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystnie odnotować trzeba, że sam fakt przysługiwania Skarbowi Państwa tytułu własności przedsiębiorstwa będącego przedmiotem umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. był bezsporny (wynika on zresztą z treści samej umowy). Również fakt posiadania zależnego (nie kwestionowany) znajduje oparcie w omawianej umowie.

Przedmiotem kontrowersji była natomiast kwestia tego, czy a jeżeli tak, to od kiedy pozwany był posiadaczem w złej wierze i do kiedy ten stan rzeczy trwał (co rzutuje na okres bezumownego korzystania), a w dalszej kolejności, także to w jaki sposób i przy uwzględnieniu jakich okoliczności (nadzwyczajna zmiana stosunków w postaci podwyższenia opłat legalizacyjnych) powinno zostać ustalone należne wynagrodzenie.

Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii tj. posiadania w złej wierze, stwierdzić należy, że zarówno fakt posiadania w złej wierze jak i czasookres w jakim taki stan rzeczy miał miejsce, nie budziły wątpliwości tutejszego Sądu. Skoro bowiem Dyrektor Delegatury Ministra Skarbu Państwa w T. w dniu 21 marca 2007r. powołując się na zapisy § 15 lit a) i g) Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. (tj. zaleganie z zapłatą dwóch kolejnych rat kwartalnych oraz zaleganiem z uiszczaniem świadczeń publicznych związanych z przedmiotem umowy), złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy ze skutkiem natychmiastowym, to tym samym od tego momentu mamy do czynienia z stanem bezumownego korzystania z przedsiębiorstwa będącego przedmiotem umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. Pozwany nie kwestionował otrzymania przedmiotowego oświadczenia, kwestionował on jednak jego skuteczność, wnosząc przeciwko Skarbowi Państwa powództwo m.in. o ustalenie bezskuteczności jednostronnego oświadczenia Skarbu Państwa z dnia 21 marca 2007 roku o wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym łączącej strony umowy z dnia 22 grudnia 2000 roku (pozew o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy – k. 55-85). Kierując się utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, zgodnie z którym posiadaczem w złej wierze jest ten, kto wie albo wiedzieć powinien na podstawie towarzyszących okoliczności, że nie przysługuje mu prawo własności (w tym przypadku – w odniesieniu do posiadacza zależnego – tytuł prawny w postaci stosunku umownego), uznać należy, że pozwany mając świadomość nierealizowania zobowiązań umownych w zakresie uiszczania opłat kwartalnych, po otrzymaniu oświadczenia o wypowiedzeniu powinien wiedzieć, że utracił tytuł do władania przedsiębiorstwem będącym przedmiotem Umowy, a tym samym stał się posiadaczem w złej wierze. Taki stan rzeczy trwał aż do 31 sierpnia 2018 r., kiedy to w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt V ACa 548/17, pozwany dokonał wydania przedmiotów stanowiących elementy przedsiębiorstwa objętego umową o oddanie do korzystania z dnia 22 grudnia 2000 r.

W uzupełnieniu należy dodać, że obowiązek uiszczania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie wynika (na zasadzie art. 224 § 2 k.c.) również z samego faktu wytoczenia przez Skarb Państwa w dniu 03 lipca 2007r. powództwa o nakazanie pozwanej spółce (...) sp. z o.o. w T., aby wydała powodowi przedsiębiorstwo - (...) (...) wraz z nieruchomościami gruntowymi położonymi w T. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgi wieczyste KW (...), KW (...), KW (...), KW (...), stanowiącymi własność powoda oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych ( vide: uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r –k. 626-640v).

Nie należy także zapominać, że fakt bezumownego korzystania stanowił podstawę wydania wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r., w którym to nakazano pozwanemu wydanie wskazanych elementów przedsiębiorstwa stanowiących przedmiot umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. a także wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. Akt V ACa 545/17, którym oddalono apelację pozwanego (...) sp. z o.o. w T. od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 r ( vide: uzasadnienie wyroku SO w Toruniu z dnia 20 marca 2017 – k. 626-640v, wyrok SA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. wraz z uzasadnieniem – k. 641-672). Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie w kontekście regulacji art. 365 k.c., zgodnie z którą orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy. W orzecznictwie wskazuje się, że art. 365 § 1 k.p.c. określa związanie sądu prawomocnym wyrokiem wydanym w innym postępowaniu, jeżeli rozstrzygnięta w nim kwestia prawna ma prejudycjalne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Sąd nie jest związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia orzeczenia w takim zakresie, w jakim nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia zawartego w wyroku. Jest natomiast związany wskazanymi w uzasadnieniu ustaleniami mającymi wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, w szczególności ustaleniami prejudycjalnymi, których skutkiem było wydanie określonego wyroku lub postanowienia orzekającego co do istoty sprawy. ( vide: wyrok SA w Gdańsku z 26.07.2021 r., V AGa 58/21, LEX nr 3282470). W przypadku braku tożsamości przedmiotowej pomiędzy dwoma postępowaniami, w których występuje jednak ta sama kwestia prejudycjalna, następne postępowanie pomiędzy tymi samymi stronami może się toczyć, niemniej jednak co do kwestii mającej charakter prejudycjalny, rozstrzygniętej już w prawomocnym wyroku, zarówno postępowanie dowodowe, jak również dokonywanie samodzielnych ocen prawnych jest bezprzedmiotowe ze względu na normę wynikającą z art. 365 § 1 k.p.c. Treść prawomocności materialnej uniemożliwia bowiem odmienne rozstrzygnięcie tej samej kwestii prejudycjalnej ocenionej już w określony sposób w postępowaniu prawomocnie zakończonym z udziałem tych samych stron skoro pomiędzy prawomocnym orzeczeniem oraz toczącą się sprawą zachodzi szczególny związek polegający na tym, że prawomocne orzeczenie oddziałuje na rozstrzygnięcie w toczącej się sprawie (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2015 r., V CSK 556/14).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że kwestia władania rzeczą bez podstawy prawnej, zarówno w niniejszej sprawie (w świetle regulacji art. 224 i nast. k.c.) , jak też w przywołanych wyżej rozstrzygnięciach Sądów (w świetle regulacji art. 222 § 1 k.c.), stanowiło ustalenie o charakterze prejudycjalnym. Sąd Okręgowy w Toruniu nakazując wydanie wskazanych elementów przedsiębiorstwa stanowiących przedmiot umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. (za wyjątkiem tych, które uległy naturalnemu zużyciu, zostały zlikwidowane, zużyte, zezłomowane) w sposób wiążący dla tutejszego Sądu rozstrzygnął kwestię bezumownego korzystania z przedmiotu Umowy dnia 22 grudnia 2000 r. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż powołane przez pozwanego argumenty w postaci rzekomej bezskuteczności samego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, czy też związanej z nią kwestii rzekomej nadzwyczajnej zmiany stosunków (wobec podniesienia stawek legalizacyjnych), nie mogły zyskać aprobaty tutejszego Sądu. Konstatacja ta wynika zaś wprost ze skutków wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r. sygn. Akt I C 377/09 oddalającego powództwo (...) (...) sp. z o.o. w T. co do ustalenia bezskuteczności jednostronnego oświadczenia Skarbu Państwa z dnia 21 marca 2007 roku o wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym łączącej strony umowy z dnia 22 grudnia 2000 roku oraz (opartego na art. 357 (1) k.c.) żądania oznaczenie wysokości świadczeń przejmującego przedsiębiorstwo.

Nie tu znaczenia fakt, iż rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego miało postać oddalenia powództwa. Jak bowiem stwierdzono w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. III CZP 97/09 prawomocny wyrok oddalający powództwo wiąże na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. strony, sądy i inne organy oraz ma w myśl art. 366 k.p.c. powagę rzeczy osądzonej. Uznaniu mocy wiążącej prawomocnego wyroku oddalającego powództwo nie stoi na przeszkodzie ogólne sformułowanie jego sentencji. Moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. ma wprawdzie jedynie sentencja orzeczenia, niemniej jednak w niektórych przypadkach - jak np. w razie oddalenia powództwa - ze względu na ogólność rozstrzygnięcia, doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia, mogą mieć także zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, wyrok SN z dnia 29 września 2011 r. IV CSK 652/10, wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2015 r. III CSK 226/14). Wyrok oddalający powództwo wiąże natomiast niewątpliwie co do przysługiwania dochodzonego w sprawie roszczenia.

Skoro więc w przywołanym wyroku Sąd Okręgowy oddalił powództwo w zakresie obu ww. żądań powoda oznacza to, że tutejszy Sąd nie ma możliwości dokonać odmiennej oceny zagadnień stanowiących ich treść. W konsekwencji Sąd przyjął, że oświadczenie Skarbu Państwa z dnia 21 marca 2007 roku o wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym łączącej strony umowy z dnia 22 grudnia 2000 roku było prawnie skuteczne i jednocześnie w realiach przedmiotowej sprawy nie ziściły się przesłanki określone przepisem art. 357(1) kodeksu cywilnego o jakich mowa w pozwie z dnia 23 kwietnia 2009 r. (pozew– k. 55-85)

Rekapitulując dokonane powyżej rozważania należało uznać, że w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki warunkujące zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. W kwestii wysokości należnego świadczenia Sąd oparł się natomiast na oszacowaniu zawartym w opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości dr hab. inż. A. Z. z dnia 18 czerwca 2024 r.(k. 1074-1076). Biegły ustalił, że wartości wynagrodzenia za korzystanie z przedsiębiorstwa- (...) z siedzibą w T., będącego we władaniu pozwanego (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T., za okres zakreślony w ostatecznie uformowanym powództwie tj. od dnia 21 marca 2007 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. wyniosła łącznie 3.911.000,00 zł.

Jednocześnie nawiązując do zarzutów podnoszonych przez stronę pozwaną odnośnie nieadekwatności wyceny składników majątkowych ujętych w treści wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 marca 2017 (k. 626) przez pryzmat postanowień Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r., wypada w tym miejscu przywołać argumentację zawartą treści przedmiotowej opinii, którą Sąd Okręgowy uznaje za własną. Biegły wskazał bowiem, że wyliczenie wysokości opłaty dodatkowej w oparciu zakres posiadanego faktycznie mienia w okresie objętym postanowieniem jest w tym przypadku kwestią wtórną, gdyż pozwany miał prawo do gospodarowania mieniem oddanym do korzystania, w tym zużywania go i nabywania nowego mienia, a rozliczeniu zgodnie z umową podlegała wartość przedsiębiorstwa z daty oddania do korzystania - grudzień 2000 r. Co więcej biegły zaznaczył, że specyfiką tej umowy jest to, że przejmująca przedsiębiorstwo państwowe spółka wstąpiła w całokształt praw i obowiązków przedsiębiorstwa państwowego (także zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, zobowiązania i wierzytelności). Tym samym wartość przedsiębiorstwa stanowiąca podstawę spłaty rat kapitałowych i ustalania tzw. opłat dodatkowych uwzględniała wartość ciążących na przedsiębiorstwie zobowiązań (k. 1075)

Oceniając natomiast zgłoszone przez stronę powodową żądanie zapłaty przez pryzmat alternatywnej podstawy prawnej jaką jest art. 471 k.c. wskazać należy, że przytoczony przepis reguluje zasady cywilnoprawnej odpowiedzialności kontraktowej. Zgodnie z jego treścią dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Przesłankami odpowiedzialności kontraktowej są natomiast: poniesienie przez wierzyciela szkody, fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika, związek przyczynowy między niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą oraz możliwość przypisania dłużnikowi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (tzn. uchybienie obowiązkom umownym musi być następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiada). Stosownie do reguły rozkładu ciężaru dowodowego z art. 6 k.c., przy uwzględnieniu brzmienia art. 471 k.c., na wierzycielu spoczywa ciężar dowodowy co do wymienionych pierwszych trzech przesłanek. Co do czwartej przesłanki istnieje domniemanie, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiada.

Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż pozwany, nie dokonując zwrotu powodowi przedmiotu Umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. - po tym jak umowa została wypowiedziana na skutek złożenia przez Skarb Państwa oświadczenia z dnia 21 marca 2007 r. - naruszył obowiązek wynikający z art. 705 k.c., zgodnie z którym po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy. Tymczasem pozwany, pomimo wypowiedzenia umowy, nadal korzystał z przedmiotowego lokalu, a ten stan rzeczy trwał do 31 sierpnia 2018 r., kiedy to w (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T. w wykonaniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt V ACa 548/17, dokonała wydania Skarbowi Państwa składników majątkowych (nieruchomości i ruchomości) stanowiących elementy przedsiębiorstwa objętego umową o oddanie do korzystania z dnia 22 grudnia 2000 r., a które nie uległy naturalnemu zużyciu, nie zostały zlikwidowane, zużyte, zezłomowane i których wydania żądał Skarb Państwa we wniesionym do Sądu Okręgowego w Toruniu powództwie w sprawie sygn. akt I C 1249/07. Jednocześnie pozwany w tym okresie nie uiszczał na rzecz Skarbu Państwa żadnego wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania. Taki stan rzeczy stwarzał po stronie powoda możliwość żądania naprawienia szkody wywołanej naruszeniem obowiązku wydania przedmiotu umowy po jej rozwiązaniu.

Jak już jednak wspomniano do powstania odpowiedzialności kontraktowej nie wystarczy jedynie wykazanie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania z przyczyn, za które dłużnik odpowiada, lecz wymagane jest również dowiedzenie powstania wymiernej szkody majątkowej będącej normalnym następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c.). Zakres obowiązku odszkodowawczego określa przepis art. 361 § 2 k.c., co oznacza, że obejmuje ono straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W odniesieniu do Skarbu Państwa, względem którego pozwana spółka nie wykonała obowiązku przewidzianego w art. 705 k.c. oznacza to, że musi on wykazać, że na skutek niezwrócenia mu przedmiotu umowy poniósł określony uszczerbek w swym majątku (vide wyrok SN z 07.02.2006 r., IV CK 400/05). W praktyce szkoda będzie się z reguły równać należnościom czynszowym, które wydzierżawiający osiągnąłby, gdyby wydzierżawił przedmiotowe przedsiębiorstwo innemu podmiotowi. W ramach tej podstawy prawnej powód musi więc wykazać, że istniała realna a nie jedynie potencjalna możliwość oddania przedmiotu umowy do odpłatnego używania za czynsz (wynagrodzenie) określonej wysokości, która została zaprzepaszczona w wyniku braku zwrotu przedmiotu umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. Doznana przez powoda szkoda musi mieć bowiem charakter realny, a nie tylko hipotetyczny. Przesłanki do uwzględnienia roszczenia opartego na regulacji art. 471 k.c. za brak zwrotu przedmiotu Umowy są zatem, jak już wspomniano, surowsze niż w przypadku żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy, które należne jest bez względu na to, czy właściciel rzeczy faktycznie osiągnąłby dochód z tytułu oddania jej do korzystania innej osobie. W ocenie Sądu powód nie wykazał, że gdyby pozwany zwrócił przedmiot umowy z dnia 22 grudnia 2000 r. niezwłocznie po ustaniu stosunku umownego, to w okresie od 21 marca 2007r. do końca IV kwartału 2014r. tj. do 31 grudnia 2014r. mógłby on przekazać go innemu podmiotowi do odpłatnego korzystania. W konsekwencji powód nie wykazał, że na skutek braku zwrotu przedmiotu Umowy przez pozwanego utracił korzyści w postaci czynszu/wynagrodzenia za okres objęty pozwem, a w konsekwencji poniósł szkodę majątkową zostającą w adekwatnym związku przyczynowym z zachowaniem pozwanego polegającym na braku zwrotu przedmiotu Umowy z 2000 roku. W tej sytuacji wyliczone przez biegłego sądowego wartość wynagrodzenia za korzystanie z przedsiębiorstwa za powyższy okres tj. 3.911.000,00 zł nie może być potraktowana, jako stanowiąca równowartość rzeczywistej – a nie tylko hipotetycznej – szkody doznanej przez powoda w wyniku opisanego zachowania pozwanego.

Podsumowując wskazać należy, iż Sąd uwzględnił powództwo na podstawie art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 225 k.c. oraz w zw. z art. 230 k.c. Ustalając wysokość należnego powodowi odszkodowania Sąd miał na uwadze z jednej strony wysokość roszczenia dochodzonego pozwem (następnie kolejno modyfikowanego), z drugiej zaś wyliczenia dokonane w niniejszym postepowaniu przez biegłego sądowego dr hab. inż. A. Z.. Wyjaśnić należy, iż zarówno powód, jak i biegły w swoich wyliczeniach posługiwali się wysokością kwartalnego odszkodowania, co w przypadku powoda po zsumowaniu dało łączną kwotę 3.929.694,57 złotych, zaś w przypadku opinii biegłego łączna suma odszkodowania za poszczególne kwartały wyniosła 3.911.312,29 zł, co biegły określił w zaokrągleniu na kwotę 3.911.000,00 zł. Wskazywana przez powoda wysokość kwartalnego odszkodowania była – co do zasady – wyższa, aniżeli ta ustalona przez biegłego. Z odmienną sytuacją, tj. przyjęcia niższej, niż wynika to z opinii biegłego, wysokości opłaty mamy do czynienia w przypadku żądania za okres od I kwartału 2007 r. do IV kwartału 2008 roku. Powód za ten okres domagał się kwoty 1.065.013,89 zł, natomiast według wyliczeń biegłego opłata za bezumowne korzystanie wyniosła 1.181.060,00 złotych. Zauważyć w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 321 kpc Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzić ponad żądanie.

Pismem procesowym z dnia 06 lipca 2018 r. powód ostatecznie sprecyzował żądanie wskazując, iż domaga się zapłaty za okres od 21 marca 2007r. do końca IV kwartału 2014r. w łącznej wysokości 3.929.694,57 zł z odsetkami:

⚫

za I kwartał 2007-IV kwartał 2008 - kwota 1.065.013,89 zł

⚫

za I kwartał 2009-II kwartał 2011 - kwota 1.169.500 zł,

⚫

za III i IV kwartał 2011 – kwota 280.770,41 zł

⚫

za I kwartał 2012-II kwartał 2013 - kwoty 845.018,49 zł

⚫

za III kwartał 2013-IV kwartał 2014 - kwoty 569.391,78 zł

Zgodnie z wyliczeniami biegłego wynikającymi ze sporządzonej opinii, w analogicznym czasie, wysokość należnego wynagrodzenia wynosiła w zaokrągleniu 3.911.000,00 zł za I kwartał 2007-IV kwartał 2008 - kwota 1.181.060, 53 zł

⚫

za I kwartał 2009-II kwartał 2011 - kwota 1.169.520,59 zł,

⚫

za III i IV kwartał 2011 – kwota 270.000,00 zł

⚫

za I kwartał 2012-II kwartał 2013 - kwota 771.091,22 zł

⚫

za III kwartał 2013-IV kwartał 2014 - kwota 519.639,95 zł

W świetle powyższego Sąd przyjął wyliczenia wynikające z opinii biegłego sądowego w zakresie żądania dotyczącego okresu od III kwartału 2011 do IV kwartału 2014 roku, zaś za wcześniejszy okres Sąd zasądził zgodnie z żądaniem pozwu, albowiem wysokości te znalazły potwierdzenie w opinii biegłego sądowego. W konsekwencji powyższych działań arytmetycznych Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 3.795.245,06 złotych, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Podstawę rozstrzygnięcia o odsetkach stanowił art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 455 k.c. W ocenie Sądu świadczenie z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ma charakter zobowiązania bezterminowego i z tego względu odsetki podlegały zasądzeniu w terminach i kwotach odpowiadających kolejnym skutecznym wezwaniom do zapłaty, którymi w niniejszej sprawie był pozew oraz kolejne wezwania do zapłaty wraz z dowodami ich doręczenia. Sąd poczynił także rozróżnienie na odsetki ustawowe i odsetki ustawowe za opóźnienie, wobec zmiany przepisów regulujących przedmiotową kwestie począwszy od dnia 01 stycznia 2016 roku. Tym samym Sąd zasądził od pozwanego następujące odsetki:

6.  od kwoty 1.065.013,89 złotych od dnia 10 czerwca 2009 roku do dnia zapłaty, tj. po upływie 14 dni po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, k. 36v

7.  od kwoty 1.169.500,00 złotych od dnia 17 września 2011 roku do dnia zapłaty, tj. po upływie 14 dni od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty datowanego na dzień 25.08.2011 r., k. 186v

8.  od kwoty 270.000,00 złotych od dnia 26 lipca 2012 roku do dnia zapłaty, data sporządzenia odpowiedzi na pismo zawierające modyfikacje powództwa, k. 217, albowiem w aktach sprawy brak dowodu doręczenia wezwania do zapłaty z dnia 16.03.2012 r. załączonego do pisma pełnomocnika powoda zawierającego modyfikacje powództwa z dnia 06.07.2012 k. 212-215

9.  od kwoty 771.091,22 złotych od dnia 03 września 2013 roku do dnia zapłaty, tj. po upływie 14 dni od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty datowanego na dzień 13.08.2013 r., k. 552

10.  od kwoty 519.639,95 złotych od dnia 14 marca 2015 roku do dnia zapłaty, tj. po upływie 14 dni od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty datowanego na dzień 17.02.2015 r., k. 555

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc w z art. 108 § 1 kpc. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym proporcje w jakich strony ostatecznie utrzymały się ze swoimi roszczeniami, Sąd ustalił, że pozwany ponosi koszty postępowania w 100%, pozostawiając jednocześnie ich szczegółowe wyliczenie Referendarzowi sądowemu.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska