Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Onichimowska

po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa L. C.

przeciwko A. M. i K. K. (1)

o naruszenie dóbr osobistych

1.  oddala powództwo;

2.  odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu.

Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 22 listopada 2022 r. (data stempla pocztowego – k. 73) skierowanym przeciwko A. M.Redaktorowi Naczelnemu (...) powód L. C. wniósł o:

1)  o nakazanie pozwanemu umieszczenia na jego koszt sprostowania w (...) wydaniu papierowym na pierwszej stronie [w ramce] o następującej treści:

SPROSTOWANIE

Informuję, że w (...) w dniu 23 marca 2022 r. na stronie 2 ukazała się rażąco nieprawdziwa informacja w artykule pt. „(...)” bowiem w jego nagłówku o treści: „(...)” jest umieszczona fałszywa informacja. Nie jest zgodne z prawda stwierdzenie, że C. L. i zakładana partia polityczna domagała się ograniczenia liczebności (...) w P. i mniejszych wydatków na wojsko.

(...) nie posiada dowodów na taką wypowiedź L. C. a z Deklaracji programowej na stronie www.(...).pl nie można poprawnie uzyskać takiego wniosku. Tekst artykułu nie był autoryzowany.

Redaktor Naczelny (...)

2)  o nakazanie pozwanemu zamieszczenia na jego koszt sprostowania w (...) wydaniu cyfrowym o następującej treści:

Informuję, że w (...) w dniu 22 marca 2022 r. ukazała się rażąco nieprawdziwa informacja w artykule pt. „(...)” jest fałszywym komunikatem. Nie jest zgodne z prawdą stwierdzenie, że C. L. i zakładana partia polityczna domagała się ograniczenia liczebności (...) w P. i mniejszych wydatków na wojsko.

Gazeta (...) nie posiada dowodów na taką wypowiedź L. C. a z Deklaracji programowej na stronie www.(...).pl nie można poprawnie uzyskać takiego wniosku.

Redaktor Naczelny (...)

3)  powód wniósł:

⚫

aby oba sprostowania ukazały się w ciągu 10 dni od uprawomocnienia się wyroku, przy czym, żeby sprostowanie w (...)wydanie cyfrowe ukazało się co najmniej dzień wcześniej niż sprostowanie w (...) wydanie papierowe;

⚫

aby pozwany powiadomił powoda litem poleconym o dacie umieszczenia sprostowania w (...);

⚫

aby w przypadku nie zrealizowania wyroku Sądu przez pozwanego powód mógł umieścić sprostowanie w dowolnej gazecie w P. na koszt pozwanego.

Ponadto powód domagał się zasądzenia o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności.

W uzasadnieniu pozwu wskazano wskazał, że pozew został złożony z uwagi na ukazanie się w (...)- wydaniu papierowym, w dniu 23 marca 2022 r. na stronie drugiej, artykułu pt. „(...)”, gdzie umieszczono w nagłówku rażąco nieprawdziwą i bardzo szkodliwą w informację dotyczącą jego osoby i zakładanej partii politycznej we fragmencie zdania o treści: „(...)

Powód jednocześnie zaznaczył, że drugim powodem wniesienia pozwu było umieszczenie dzień wcześniej czyli 22.03.2022 r. w (...) wydaniu cyfrowym nieprawdziwej i szkodliwej dla powoda i zakładanej partii politycznej informacji w artykule pt.: „(...)” bowiem w drugim zdaniu tego artykułu jest fałszywe zdanie o treści: „Domaga się ograniczenia liczebności

W dalszej kolejności powód nakreślił chronologicznie historię swoich kontaktów z Gazetą wyborczą począwszy od zlecenia umieszczenia w gazecie płatnego ogłoszenia dotyczącego zakładanej przez niego partii a skończywszy na wymianie korespondencji związanej z żądaniem zamieszczenia sprostowania spornego artykułu.

Powód argumentował również, że wskazane w pozwie dwa zdania pojedynczo umieszczone w nagłówkach dwóch artykułów (wyd. cyfrowe i wyd. papierowe) mają duży wpływ na utworzenie błędnego i negatywnego wizerunku jego osoby i zakładanej partii politycznej, gdyż przedstawiają go jako osobę o wielorakich poważnych wadach intelektualnych i wadach osobowości skoro - albo nie dostrzega wojny blisko granic Polski, co dostrzega całe społeczeństwo — albo nie rozumie sytuacji zagrożenia wojną, które rozumie całe społeczeństwo, albo w najgorszym przypadku te dwa zdania przedstawiają go w odbiorze społecznym jako osobę ze szkodliwymi intencjami wobec społeczeństwa, skoro dąży do osłabienia obronności w momencie zagrożenia przeniesienia działań zbrojnych na teren Polski w przypadku rozszerzenia się konfliktu. Takie wady intelektualne i osobowości w ocenie społeczeństwa pozbawiają każdego człowieka jego przydatności przy rozwiązywaniu problemów społecznych i dyskwalifikują go do reprezentowania jakiejkolwiek grupy społecznej skoro nie liczy się z najważniejszą potrzebą społeczną i najważniejszą potrzebę każdego człowieka jaką jest potrzeba bezpieczeństwa, życia i zdrowia, i egzystencji materialnej. Z powyższych powodów, w ocenie powoda, również nazwa partii została obarczona fałszywymi cechami powodującymi u czytelników błędne i szkodliwe wyobrażenie o nazwie i zakładanej partii. (pozew k. 3-14)

W odpowiedzi na pozew pozwany A. M. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda L. C. na rzecz pozwanego zwrotu faktycznie poniesionych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed sądem I instancji według norm przepisanych.

W ocenie pozwanego powództwo jest pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Zaznaczył on, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przewidzianych w art. 39 ustawy — Prawo prasowe przesłanek żądania sprostowania. Ponadto pozwany zwrócił uwagę na brak legitymacji biernej po stronie pozwanego redaktora A. M., wskazując, że z treści pozwu wynika, że strona powodowa skierowała pozew imiennie p-ko osobie fizycznej, tj. A. M.. To zaś obliguje Sąd, w świetle aktualnego orzecznictwa sądu Najwyższego do oddalenia powództwa o sprostowanie. W ocenie pozwanego po stronie redaktora naczelnego „(...)” — A. M. występuje również brak legitymacji biernej w odniesieniu do artykułu z serwisu (...).pl. Z tego względu, powództwo o nakazanie publikacji sprostowania w serwisie (...).pl i dotyczące artykułu opublikowanego w tym serwisie jest bezzasadne, albowiem zostało skierowane wobec niewłaściwej osoby. (odpowiedź na pozew – k. 117-124)

W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2023 r. powód wniósł o rozpoznanie sprawy na gruncie regulacji art. 24 k.c. nie zaś prawa prasowego. Jednocześnie powód wniósł - w przypadku oddalenia powództwa, o nieobciążanie go faktycznie poniesionymi kosztami strony przeciwnej. Powód wyjaśnił, że nie wskazywał jako podstawy prawnej pozwu przepisów prawa prasowego. W niniejszym postępowaniu domaga się zaś ochrony dobrego imienia poprzez ogłoszenie odpowiedniego oświadczenia, zupełnie nieadekwatnym byłoby zaś jedynie przedstawienie swojego stanowiska bowiem czytelnik nie wiedziałby co jest prawdą a co fałszem. Powód zaznaczył przy tym, że przypisywanie pejoratywnych czynów partii przez niego zakładanej jest tożsame z przypisywaniem tych czynów jego osobie. ( pismo procesowe – k. 137-146)

Pismem procesowym z dnia 18 kwietnia 2024 r. powód wniósł o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego K. K. (1), jako autora artykułu. ( pismo procesowe – k. 278-280)

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego K. K. (1). ( postanowienie – k. 283)

W odpowiedzi na pozew pozwany K. K. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu.

Pozwany zaprzeczył okolicznościom faktycznym wskazanym w treści pozwu, zaznaczając, że powód nie dowiódł żadnej z okoliczności, która mogłyby stanowić podstawę wystąpienia z pozwem o ochronę dóbr osobistych. Pozwany zaznaczył, że nie posiada legitymacji biernej, ponieważ to nie on jest autorem tytułu artykułu, jak też jego leadu. Pozwany zaznaczył również, że kwestionowany pozwem niewielki fragment leadu artykułu nie identyfikował L. C., bowiem odnosił się do partii, a nie do powoda. Nie sposób zatem uznać, żeby sporny artykuł naruszał jakiekolwiek z dóbr osobistych powoda. Co więcej, treść leadu miała oparcie w deklaracji programowej. W ocenie pozwanego kwestionowany pozwem materiał prasowy powstał w obronie istotnego interesu społecznego. Istotą publikacji był bowiem publiczny dyskurs na temat sprawy budzącej zainteresowanie opinii publicznej. Podkreślono również, że sporny materiał prasowy został przygotowany z dochowaniem wymaganej staranności, jako że treści artykułu oparto się na oficjalnych dokumentach upublicznianych przez (...), a dodatkowo autor spotkał się przed publikacją z L. C., zamieszczając jego stanowisko w treści artykułu. ( odpowiedź na pozew k. 331-332)

W piśmie procesowym z dnia 08 lutego 2024 r. ( k. 337-360) powód zmodyfikował żądanie pozwu, wnosząc aby pozwani zamiast dwóch oddzielnych ogłoszeń dokonali publikacji jednego ogłoszenia podpisanego przez obu pozwanych o treści:

,,SPROSTOWANIE I PRZEPROSZENIE

Informuję, że w Gazecie (...)w dodatku lokalnym (...) w dniu 23 marca 2022 r. na stronie 2 w artykule pt. „(...)” ukazała się rażąco nieprawdziwa informacja bowiem w jego nagłówku o treści: „(...)” jest umieszczona fałszywa informacja. Nie jest zgodne z prawda stwierdzenie , że C. L. i zakładana partia domagała się ograniczenia liczebności (...) armii w P. i mniejszych wydatków na wojsko.

Gazeta (...) nie posiada dowodów na taką wypowiedź L. C. a z Deklaracji programowej na stronie www.(...).pl nie można poprawnie uzyskać takiego wniosku. Tekst artykułu nie był autoryzowany.

K. K. (1) - autor artykułu

A. M. - redaktor naczelny Gazety (...) z dnia

23.03.2022 r.”

W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2025 r., powód zmodyfikował żądanie pozwu, wnosząc o uzupełnienie tekstu ogłoszenia jakiego publikacji domaga się od pozwanych, poprzez dopisanie przed wyrazami ,, SPROSTOWANIE I PRZEPROSZENIE” frazy: ,, Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie sygnatura akt I C 598/22:” ( pismo procesowe – k. 371-373)

Do czasu zamknięcia rozprawy Strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Na stronie www.(...).pl zamieszona została deklaracja programowa (...) z jednoczesnym wezwaniem do udzielenia poparcia potrzebnego do rejestracji partii w Sądzie Okręgowym w Warszawie.

W pkt. 1 Deklaracji wskazano, że(...)powstaje żeby zapewnić i tworzyć pokój duchowy i materialny w teraźniejszości i przyszłości Polski.

W pkt. 2 zapewniono o przestrzeganiu przepisów Konstytucji RP i docenieniu przynależność do Unii Europejskiej i do (...).

W pk. 4 zadeklarowano dążenie do przyjaźni państw i narodów i pragnienia dla wszystkich narodów i państw osiągnięcia dobra szczęścia i pokojowej współpracy.

W pkt. 9 Deklaracji zapowiedziano wystąpienie do (...) z wnioskiem o wprowadzenie zasady corocznego zmniejszania wydatków zbrojenia w wysokości 3% z dotychczasowych wydatków gdyż po upadku „żelaznej kurtyny” i zakończeniu „zimnej wojny” wydatki na zbrojenia wzrosły przeszło 100% pomimo, że napięcia wielokrotnie zmalały w porównaniu do czasów „zimnej wojny”.

W pkt. 10 wskazano między innymi, że stojąc na gruncie rzeczywistości i realizmu (w domyśle - członkowie powstającej partii) nie popierają zwiększania liczebności wojsk U. w P.: zwłaszcza, że (...) wydaje na zbrojenia ponad 10 razy więcej niż R..

W pkt. 14 stwierdzono, że podnoszenie poziomu satysfakcji życia w P., przeciwdziałanie rozwodom, odbudowa przyjaźni między kobietą a mężczyzną może nastąpić przez podnoszenie poziomu kulturalnego i etycznego mężczyzn we wszystkich środowiskach; w pracy; w życiu rodzinnym, w życiu przedmałżeńskim a trwały związek między kobietą a mężczyzną jest powodem ich szczęścia i pomyślności społeczeństwa.

W pkt 15 lit g. autor Deklaracji przywołał zdanie, którego autorstwo przypisał W. S. mówiące, że: NA (...), stwierdzając, że czyni to ponieważ tatuaże są traktowane jako ozdoba lecz mogą osłabiać siły immunologiczne dziewcząt i kobiet.

Pod tekstem Deklaracji zamieszczony został podpis L. C. wraz z miejscem i datą sporządzenia tj. G., 19 stycznia 2021 r.

Poniżej Deklaracji programowej zamieszczona została CZĘŚĆ II - ,,informacja o wnioskodawcy założenia (...) P.”, w której - pod kolorowym zdjęciem założyciela - umieszczono podpis ,,L. C. (...), a następnie zamieszczono krótką notkę dotyczącą wykształcenia (wyższego inżynierskiego) oraz dotychczasowego przebiegu kariery zawodowej oraz wcześniejszej aktywności publicznej (kandydowania do Sejmu z listy (...) w 2001 roku).
W dalszej kolejności (w Części III) znalazło się wezwanie do przesyłania drogą pocztową wypełnionych oświadczeń wyrażających poparcie dla założenia partii politycznej. Na stronie internetowej (CZĘŚĆ IV) zamieszczono również treść dwóch listów autorstwa L. C. z dnia 13 kwietnia 2021 r. oraz 14 lutego 2022 r., adresowanych do Prezydenta RP - A. D., Prezesa Rady Ministrów - M. M. oraz Ministra Spaw Zagranicznych – Z. R.. Według informacji zawartej na stronie internetowej treść listów została opublikowana 5 i 7 marca 2022 r. W treści listu z 13 kwietnia 2021 r. L. C. postulował między innymi aby rząd RP przedstawił i aktywnie propagował w stolicach Europy, w K. i w M., koncepcję polegającą na przeprowadzeniu referendum na obszarze konfliktowym w D.. Natomiast w liście z dnia 14 lutego 2022 r. zawarto między innymi stwierdzenie wedle którego, gdyby Rząd U. miał w swoich poglądach więcej dobrej woli przy uwzględnianiu uczciwości historycznej i sprawiedliwości historycznej, to powinien ogłosić neutralność państwa U.. Wskazano tam ponadto, iż K. nigdy w przeszłości nie był częścią U., lecz należał do T. (...)).

Dowód: wydruk treści strony internetowej www.(...).pl – k. 204-215, zeznania powoda L. C. – k. 376

W marcu 2022 r. L. C. zwrócił się do Gazety (...) o zamieszczenie ogłoszenia prasowego o następującej treści:

,,DROGA OBYWATELKO I OBYWATELU !

DRODZY RODACY !

(...)

(...)

(...)

Prosimy zapoznaj się z www.(...).pl i poprzyj jej założenie, wysyłając formularz

Uważaliśmy i uważamy, że Rząd U. powinien ogłosić neutralność państwa

Poznaj więcej na www.(...).pl

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: tekst ogłoszenia – k. 37, zeznania powoda L. C. – k. 376

W wiadomości e-mailowej z dnia 17 marca 2022 r. L. C. został poinformowany o tym, że redaktorzy naczelni Gazety (...) nie wyrażają zgody na publikację treści przesłanego ogłoszenia oraz, że wpłacone środki zostaną zwrócone.

Dowód: wiadomość o odmowie publikacji ogłoszenia – k. 41, zeznania powoda L. C. – k. 376

W wiadomości e-mail z dnia 18 marca 2022 r L. C. zawnioskował o zamieszczenie zmodyfikowanego ogłoszenia z którego treści usunął fragment dotyczący neutralności U. zastępując go informacją ,,Przepisy RODO będą przestrzegane”

Dowód: fotokopia wiadomości e-mail – k. 44

W dniu 23 marca 2022 r. w wydaniu papierowym Gazety (...) (na stronie drugiej) ukazał się artykuł autorstwa K. K. (1) pt. ,,(...)”. W lead’ie wskazano: ,,(...)”.

W pierwszej treści artykułu poinformowano, że w ubiegłym tygodniu Gazeta (...) odmówiła publikacji ogłoszenia namawiającego do składania podpisów pod wnioskiem do sądu o rejestrację ugrupowania pod nazwą (...) P., przywołując jednocześnie fragment ogłoszenia, w którym założyciele partii wyrażają opinię o tym, że Rząd U. powinien ogłosić neutralność państwa. Powyższy fragment autor skomentował stwierdzeniem, że założyciele partii chcieli w ten sposób reklamować się w czasie, gdy U. broni się przed najazdem wojsk R. P.. W dalszej kolejności wskazano na ustalenia co do działań jakie podjęte zostały w okresie ostatniego roku w celu powołania partii politycznej. Autor artykułu wymienił również kilka wybranych założeń programowych zawartych w programie politycznym partii zamieszczonym na stronie internetowej, w tym dotyczących współpracy międzynarodowej, przynależności do Unii Europejskiej i (...) oraz corocznej redukcji wydatków zbrojeniowych. Autor przywołał również fragment mówiący o tym, że założyciele partii nie popierają zwiększania liczebności wojsk U. w P.. Wśród omówionych założeń programowych znalazły się również postulaty dotyczące przeciwdziałania rozwodom, odbudowy przyjaźni między kobietą, a mężczyzną oraz zapowiedź działań przeciwko tatuowaniu się kobiet.

W dalszej części artykułu zrelacjonowano rozmowę z L. C., autorem programu politycznego partii. Wskazano tu, że L. C. samodzielnie sfinansował i przygotował zgłoszenie patentowe, rejestrację domeny oraz stworzenie strony internetowej. Następnie autor artykułu odnotował, iż L. C. przed laty kandydował do sejmu i do (...) sejmiku z listy (...), a także, że dzięki posłance D. H. dostał kiedyś pracę w urzędzie Wojewódzkim w G. na stanowisku technicznym - jako konserwator w budynku.

W końcowej części artykułu autor stwierdził, że na początku marca 2022 r., kiedy U. ostrzegały przed inwazją R. na U., L. C. opublikował swoje listy, które skierował do premiera, prezydenta i szefa (...), w których chciał aby rząd promował w E. koncepcję przeprowadzenia referendum w D., przytaczając cytat z deklaracji programowej: ,,Gdyby R. U. miał w swoich poglądach więcej dobrej woli przy uwzględnianiu uczciwości historycznej i sprawiedliwości historycznej to powinien ogłosić neutralność państwa U.”. Treść artykułu zamyka wypowiedź L. C., który zaprzecza jakimkolwiek związkom z R., zaznaczając, że wszystko robi z troski o człowieka i społeczeństwo.

Dowód: artykuł zamieszczony w wydaniu papierowym Gazety (...) pt. (...)” – k. 17

W dniu 22 marca 2022 r. na stronie internetowej,,(...).pl (...) ukazał się artykuł autorstwa K. K. (1) pt. (...)” o analogicznej treści do wydania papierowego. Pod artykułem czytelnicy zamieścili komentarze wyrażające dezaprobatę dla osoby L. C. między innymi poprzez sugerowanie, że działa on z niskich pobudek w celu osiągnięcia zysku, z inspiracji służb państwa (...), a przy tym charakteryzuje się deficytami intelektu.

Dowód: wydruku ze strony internetowej ,,(...)” – k. 18-24

Dziennikarz Gazety (...) podjął się napisania artykułu w związku z ogłoszeniem, którego publikacji Gazeta odmówiła, z uwagi na niecodzienne poglądy polityczne. W opinii dziennikarza niepokojące było to, że danej sytuacji politycznej, w P. miało powstać ugrupowanie głoszące hasła związane z propagandą. Przed opublikowaniem artykułu K. K. (1) przeprowadził rozmowę z L. C. w miejskiej bibliotece w G..

Redakcja krajowa Gazety (...) nie zamówiła napisania artykułu. Tekst był inicjatywą K. K. (1), zaś decyzja o ukazaniu się go w wydaniu papierowym została podjęta przez jednego z redaktorów w oddziale (...) Gazety (...).

W Gazecie (...) z reguły lead, tytuły, nadtytuły są tworzone przez autorów. Redaktor A. M. nie podejmował decyzji w sprawie publikacji tekstu.

Dowód: zeznania pozwanego K. K. (1) – k. 376-377

L. C. co najmniej na rok przed publikacją artykułu planował działania organizacyjne z uruchomieniem partii. Nie przystąpił on jednak do zbierania wymaganych podpisów z poparciem obywateli, a w momencie opublikowania artykułu nie były przewidziane spotkania.

Na skutek publikacji artykułu L. C. miał poczucie, że został potraktowany przedmiotowo i pozbawiony społecznego zaufania, sama zaś publikacja artykułu była dla niego stresująca.

Dowód: zeznania powoda L. C. – k. 376

Po publikacji artykułu na łamach Gazety (...) w wydaniu papierowym oraz cyfrowym, L. C. pismem z dnia 24 marca 2022 r. wnioskował o zamieszczenie sprostowania wskazując na występujące w jego ocenie w publikacjach przekłamania.

Dowód: pismo z dnia 24 marca 2022 r. – k. 45-45v, potwierdzenie nadania – k. 46, zeznania powoda L. C. – k. 376

W kolejnym piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. adresowanym do redakcji wydania głównego oraz (...) Gazety (...) zażądał zamieszczenia w ciągu 10 dni sprostowania i przeprosin w wydaniu papierowym i cyfrowym Gazety (...).

Dowód: żądanie sprostowania i przeprosin - k. 48-52

Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. podpisanym przez M. S. Redakcji (...) Gazety (...) odmówiono zamieszczenia sprostowania i przeprosin. W ramach dalszej wymiany korespondencji redakcja Gazety (...) podtrzymała swoje stanowisko.

Dowód: pismo z dnia 19 kwietnia 2022 r. – k. 58, koperta – k. 61, pismo z dnia 12 maja 2022 r. – k . 67, pismo z dnia 1 czerwca 2022 r. – k. 29

W dniu 28 marca 2022 r. L. C. uzyskał w Urzędzie Patentowym Rzeczpospolitej Polskiej względem nazwy (...) (...) NR (...) na znak towarowy od dnia 30 października 2020 r.

Dowód: świadectwo ochronne – k . 71

A. M. jest Redaktorem naczelnym krajowego wydania Gazety (...). Każde z lokalnych wydań Gazety ma swojego redaktora naczelnego.

Dowód: okoliczność powszechnie znana, informacja zamieszczona na: https://(...) (...) (...).html

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych, a w pozostałym zakresie oparł na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, w tym głównie w postaci artykułu zamieszczonego na stronie 2 wydania papierowego Gazety (...) pt. ,,(...)” – k. 17, wydruku strony internetowej www.(...).pl zawierającego deklarację programową (k. 204-215) oraz wydruku ze strony internetowej ,,(...)” – k. 18-24. Żadna ze stron nie zakwestionowała prawdziwości ani autentyczności tych dowodów, a Sąd nie dostrzegł żadnych okoliczności uzasadniających podważenie ich autentyczności.

Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły również zeznania pozwanego K. K. (1) (k. 376-377), które Sąd uznał za wiarygodne za wyjątkiem fragmentu w którym, zaprzeczał on, że był autorem tytułu i leadu przedmiotowego artykułu. Okoliczność ta nie znalazła bowiem żadnego potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Co więcej, twierdzeniu o tym, że to redakcja gazety odpowiadała za te fragmenty artykułu, zdają się również przeczyć same zeznania pozwanego, który sam wskazał, że zazwyczaj to autor artykułu tworzy tytuł i nagłówki. Zastanawia przy tym fakt, że autor nie był w stanie wskazać kto konkretnie w redakcji odpowiadał za te fragmenty jego własnego artykułu.

Sąd oparł się również na zeznaniach samego powoda L. C. (k. 375v-376), ale jedynie w zakresie w jakim korespondowały one z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. Sąd pominął przy tym te fragmenty zeznań powoda, w których prezentował on swoje opinie co do znaczenia artykułu i rzeczywistych motywów jego powstania.

Pozostałe zalegające w aktach sprawy, a nie wymienione wyżej dowody Sąd uznał za nieprzydatne dla poczynienia istotnych ustaleń faktycznych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.

Powód domagał się w niniejszym postępowaniu przyznania niemajątkowej ochrony dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i godności osobistej, które w jego mniemaniu zostały naruszone wskutek publikacji w dniu 23 marca 2022 r. w wydaniu papierowym, na stronie nr 2 Gazety (...) artykułu pt. ,,(...)” – autorstwa K. K. (1).

Podstawę prawną żądania powoda stanowiły przepisy kodeksu cywilnego regulujące problematykę ochrony dóbr osobistych. Wyjaśnić przy tym należy, że początkowo (z uwagi na sposób zatytułowania żądanego przez powoda oświadczenia) sprawa została zarejestrowana, jako dotycząca sprostowania prasowego, co zostało skorygowane po sprecyzowaniu przez powoda swojego stanowiska w tej kwestii. Wyjaśnić bowiem należy, że nawet umieszczenie w treści żądanego oświadczenia słowa ,,sprostowanie” nie klasyfikuje samo przez się sprawy, jako dotyczącej sprostowania w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe. Takie żądanie odpowiada również wymogom art. 24 k.c.. Stanowi ono bowiem roszczenie o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia w postaci żądania złożenia oświadczenia w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, które może przyjmować obejmować odwołanie, sprostowanie, wyjaśnienie, stwierdzenie faktów bądź wyrażenie żalu itp. (vide: A. Sylwestrzak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II, red. M. Balwicka-Szczyrba, Warszawa 2024, art. 24.)

Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych w pierwszej kolejności sąd powinien ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne.

Zanim jednak Sąd przejdzie do analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem wyżej wskazanych kryteriów, już w tym miejscu pragnie odnieść się do kwestii legitymacji procesowej po stronie pozwanego A. M.. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie pozwany ten pozbawiony jest legitymacji procesowej biernej.

Należy bowiem uwypuklić, że zgodnie z art. 37 ustawy Prawo prasowe do odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego stosuje się zasady ogólne, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 38 ust. 1 przywołanej ustawy, odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali opublikowanie tego materiału; nie wyłącza to odpowiedzialności wydawcy. W zakresie odpowiedzialności majątków odpowiedzialność tych osób jest solidarna.

Autor publikacji odpowiada więc za jej napisanie i skierowanie do druku, redaktor naczelny za dopuszczenie do opublikowania tekstu naruszającego cudze dobra osobiste, a wydawca za faktyczny i twórczy wpływ na charakter czasopisma ( vide: wyroki SN: z 15.07.2004 r., V CK 675/03, OSNC 2005/7–8, poz. 135; z 18.01.2006 r., V CSK 26/05, LEX nr 1109502, i postanowienie z 4.09.2008 r., IV CZ 74/08, LEX nr 461739; uchwała SN z 28.04.2005 r., III CZP 13/05, OSNC 2006/3, poz. 46). Wskazane wyżej osoby ponoszą zatem odpowiedzialność w granicach określonych w ustawie odrębnie dla każdej z nich ( vide: wyrok SN z 28.09.2011 r., I CSK 33/11, LEX nr 1125076).

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych A. M. jest redaktorem wydania krajowego Gazety (...), nie jest natomiast ani autorem, ani wydawcą ani też redaktorem wydania lokalnego, tj. (...) wydania Gazety (...), w którym to ukazał się sporny artykuł. Przypomnieć bowiem należy, iż każde z lokalnych wydań Gazety (...) ma swojego redaktora naczelnego.

W świetle powyższego zdaniem Sądu oczywistym jest, że pozwany A. M. nie miał żadnego udziału w opublikowani spornego materiału i tym samym w świetle art. 38 prawa prasowego nie ponosi on odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych powoda. Z tego też względu, Sąd niezależnie od innych przyczyn (które będą przedmiotem dalszych rozważań) nie mógł uwzględnić powództwa względem pozwanego A. M..

Wracając do zasadniczego toku rozważań zaznaczyć trzeba, że bezprawność rozumie się jako zachowanie (działanie bądź zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu wyrażonej w art. 6 k.c. Zgodnie z tym przepisem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że jeżeli sprawca naruszenia udowodni jedną z okoliczności wyłączających bezprawność, żądanie nie zostanie uznane za podlegające ochronie. Bezprawność działania pozwanego wyłącza w szczególności: działanie w ramach porządku prawnego, tj. postępowanie dozwolone przez obowiązujące przepisy oraz wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda uprawnionego na takie działanie, sprzeczność żądania ochrony z zasadami współżycia społecznego, działanie w ramach porządku prawnego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego, obrona konieczna, czy też stan wyższej konieczności. Bezprawność wyłącza prawdziwość postawionego zarzutu, o ile dotyczył faktów. ( vide: Wyrok SN z 19.10.1989 r., II CR 419/89, LEX nr 8996)

Wobec powyższego, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda.

W myśl art. 23 k.c. nie ulega wątpliwości, że ustawodawca uznaje cześć za dobro osobiste, gdyż jest ona wymieniona w niniejszym przepisie. W piśmiennictwie i orzecznictwie wyróżnia się dwa aspekty czci: wewnętrzny – nazywany godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi oraz zewnętrzny – oznaczający dobrą sławę, dobrą opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. Naruszenie czci zewnętrznej określane jest jako zniesławienie, natomiast czci wewnętrznej (dobrego imienia) – znieważenie. Naruszenie czci zewnętrznej ma miejsce w przypadku przypisania innej osobie postępowania lub właściwości, które mogą wpłynąć negatywnie na ocenę tej osoby przez innych. Z naruszeniem czci zewnętrznej mamy do czynienia w przypadku, gdy wypowiedź naruszająca cześć dotrze do innych osób (przynajmniej jednej), a nie tylko do osoby zniesławianej. Znieważenie (naruszenie czci wewnętrznej) ma miejsce przede wszystkim w przypadku, gdy znieważenie dokonane zostało w obecności osoby, której wypowiedź dotyczy, ale także w sytuacji, gdy wypowiedź zniesławiająca miała miejsce w okolicznościach wskazujących, że zniesławiający powinien liczyć się z możliwością, że treść tej wypowiedzi dotrze do osoby, której dotyczy.

Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi przede wszystkim źródło wolności i praw człowieka i obywatela (art. 30 Konstytucji RP). Godność człowieka nie jest dobrem osobistym wymienionym w treści art. 23 k.c., jednak Konstytucja nadaje godności szczególne znaczenie, wskazując ją jako źródło wszystkich wolności i praw oraz podkreślając jej nienaruszalny charakter. Szczególny charakter godności człowieka oznacza, że pozostałe dobra osobiste oraz system ich ochrony stanowią jej emanację. Brak cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych stanowiłby naruszenie art. 30 Konstytucji RP. Nie oznacza to, że każde naruszenie dobra osobistego jest równocześnie naruszeniem godności. W wyroku z dnia 30 października 2006 r. ( sygn. akt P 10/06, OTK-A 2006, Nr 9, poz. 128), dotyczącym zgodności z Konstytucją art. 212 Kodeksu karnego, Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę, że oceniając zgodność z Konstytucją środków ochrony dóbr osobistych, należy pamiętać, że dobra osobiste człowieka, w szczególności dobre imię, cześć i prywatność, stanowią kwintesencję oraz emanację godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Trybunał trafnie przyjął, że prawa i wolności związane silniej z godnością człowieka powinny być silniej chronione. Sąd Najwyższy zdefiniował godność jako „wewnętrzne przekonania człowieka o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz czci (...) wyraz pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki” ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2007 r., sygn. akt I CSK 292/06, Legalis). Naruszenie godności często towarzyszy naruszeniu innych dóbr osobistych. O naruszeniu godności nie decyduje sam fakt naruszenia innego dobra osobistego, ale sposób, w jaki dobro to zostało naruszone. Z naruszeniem godności mamy do czynienia, jeśli działanie albo zaniechanie stanowiące naruszenie innego dobra osobistego następuje w sposób godzący w wartość jednostki ludzkiej. Podkreślić wypada, że jak wskazuje Sąd Najwyższy, godność jest to „sfera osobowości człowieka, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi” ( vide: Wyrok SN z 25.04.1989 r., I CR 143/89, LEX nr 5282).

Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie) może polegać na przypisaniu innej osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności ( vide: wyrok Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 29 października 1971 roku, II CR 455/71, OSNC 1972/4/77). Może ono występować w dwóch postaciach. Pierwsza to rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, druga wyrażanie ujemnej oceny jej osoby czy działalności ( vide: A. Szpunar w: „Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową”, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 1999, str. 101 i nast.). Warto przy tym wyjaśnić, iż cześć wewnętrzna nazywana godnością osobistą, to wyobrażenie jednostki o własnej wartości, które konkretyzuje się w poczuciu i przekonaniu o własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. To poczucie jest zmienne i daje się kształtować. Dlatego mogą być różne miary poczucia własnej wartości i naruszenia jego godności.

Elementy zniesławiające mogą być zawarte w gestach, znakach, utrwalonych obrazach, jednak najczęstszą formą komunikacji mogącą mieć charakter zniesławiający są wypowiedzi w formie ustnej lub pisemnej. Za naruszające dobra osobiste może też być uznana kompozycja artykułu, tytuły, podtytuły, zdjęcia, o ile ich dobór i układ tworzy nieprawdziwy godzący w te dobra obraz osoby, której dotyczy ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I CSK 465/08, LEX nr 510611).

Oceniając czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, określone wypowiedzi należy badać tak z punktu widzenia kontekstu sytuacyjnego (biorąc pod uwagę miejsce, formę, czas i cel wypowiedzi), w którym zostały one użyte, jak również mając na uwadze pewien obiektywny miernik pozwalający na ustalenie, czy granice wypowiedzi nie zostały przekroczone tak, że konkretna wypowiedź spowodowała naruszenie dóbr osobistych strony powodowej ( vide: P. Księżak: Komentarz do art. 24 k.c. (w:) M. Pyziak-Szafnicka (red.): Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz. LEX). Stosując obiektywny miernik w postaci opinii przeciętnej, rozsądnie i uczciwie myślącej osoby, sąd nie bada rzeczywistej reakcji społeczeństwa, lecz ocenia czy wypowiedź mogła stać się podstawą negatywnych ocen i odczuć u przeciętnego, rozsądnie postępującego człowieka ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2019r. II CSK 158/18 LEX nr 2657479).

Zdaniem Sądu treść opublikowanego w dniu 23 marca 2022 r. artykułu stawia powoda w negatywnym świetle. W spornym materiale, co prawda nie wprost, niemniej jednak dość wyraźnie umieszczono sugestię, że działania powoda wpisują się w narrację stosowaną przez (...) propagandę. Konstatacja ta znajduje potwierdzenie już w samym tytule spornego artykułu ,,(...)” oraz w leadzie ,,(...)”. Tytuł sugeruje bowiem, że koncepcja założenia partii realizowana przez powoda zbieżna jest z polityką państwa (...). L. natomiast uwypukla postulaty, które w obecnej sytuacji międzynarodowej i spowodowanym nim panującym w społeczeństwie poczuciem zagrożenia bezpieczeństwa, muszą być odebrane w sposób jednoznacznie negatywny.

Rozpatrując kwestię naruszenia dóbr osobistych powoda nie sposób pominąć, że w przedmiotowym artykule została opisana aktywność publiczna powoda polegająca na próbie założenia nowej partii. Bezsprzecznie zrealizowanie tego rodzaju przedsięwzięcia wymaga zaś posiadania przez osoby w nie zaangażowane zaufania społecznego. Gdyby zaś okazało się że powód wspiera poprzez swoje działania wrogą politykę państwa (...), oczywistym jest, że osoba taka nie może w obecnych realiach liczyć na jakiekolwiek sukces na scenie politycznej. Stosując bowiem obiektywny miernik w postaci opinii przeciętnej, rozsądnie i uczciwie myślącej osoby, przypisanie osobie sprzyjania polityce obcego państwa, które obecnie toczy u granic Polski napastniczą wojnę, stanowi działanie poniżające taką osobę w oczach opinii publicznej, pozbawiając ją jednocześnie zaufania potrzebnego uczestniczenia w życiu politycznym czy też innych aktywności na forum publicznym. Założenie to wydaje się tym bardziej racjonalne, że aktualnie (...) jest postrzegana w opinii publicznej w sposób skrajnie negatywny i wszelkie wyrażanie poparcia, czy nawet zrozumienia dla interesów tego państwa postrzegane jest nie tylko w przestrzeni publicznej, ale również w stosunkach prywatnych, w sposób skrajnie pejoratywny i spotyka się z bardzo żywą negatywną reakcją ze strony odbiorców, o czym świadczą chociażby komentarze poczynione przez użytkowników portalu ,(...)”, gdzie zamieszczono artykuł autorstwa K. K. (1) pt. ,,(...)” o analogicznej treści do wydania papierowego (k. 18-24).

Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda przez pozwanego K. K. (1). W dalszej kolejności należy przejść do drugiego etapu w postaci ustalenia czy działania strony pozwanej były bezprawne.

W orzecznictwie wskazuje się, iż wśród wypowiedzi, które mogą naruszać dobre imię, zasadnicze znaczenie ma zakwalifikowanie jej jako wypowiedzi o faktach lub wypowiedzi ocennej (opinii). W odniesieniu do tych pierwszych możliwe i konieczne jest dokonanie oceny ich prawdziwości lub fałszywości. Wypowiedź zniesławiająca, zawierająca informacje fałszywe jest bezprawna. Podczas gdy wypowiedzi ocenne nie podlegają wartościowaniu w kategoriach prawdy i fałszu, dlatego kryterium prawdziwości nie może być do nich stosowane. Wypowiedzi oceniające wyrażają ocenę czyjegoś działania, umiejętności bądź cech (krytyka). Z tej przyczyny kryterium prawdziwości nie może być do nich stosowane a jedynie kryterium rzetelności i zgodności z regułami danego rodzaju dyskusji. ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2013 r., sygn. akt IV CSK 270/12).

Co do wypowiedzi ocennych, wystarczające jest wykazanie istnienia pewnej podstawy faktycznej, uzasadniającej wygłaszane oceny i opinie ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2013 r., I ACa 1303/12). Wymóg udowodnienia prawdziwości osądu ocennego jest wymogiem niemożliwym do spełnienia i sam w sobie narusza wolność wypowiedzi, która stanowi podstawową część prawa zapewnianego przez art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Gdy wypowiedź sprowadza się do osądu ocennego, proporcjonalność ingerencji może zależeć od tego, czy istniała wystarczająca podstawa faktyczna dla takiej zaskarżonej wypowiedzi: w przypadku jej braku osąd ocenny może okazać się nadużyciem ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt V ACa 417/20). Wymaganie wykazania prawdziwości opinii (poglądu) jest niedopuszczalne (wyroki Wielkiej Izby ETPC z 17 grudnia 2004 r., P. i B. przeciwko D., § 76 oraz z 23 kwietnia 2015 r., M. przeciwko F., § 155). Dopuszczalne jest jedynie w ściśle ograniczonym zakresie żądanie wykazania, że opinia posiada podstawy faktyczne (wyrok ETPC z 27 lutego 2001 r., J. przeciwko Austrii, § 43 oraz wyrok Wielkiej Izby (...) z 22 października 2007 r., L., (...) i J. przeciwko F., § 55). ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II CSKP 1425/22).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zaznaczyć trzeba, że strona powodowa naruszenia swoich dóbr osobistych upatrywała głównie w treści tytułu ( (...) przedmiotowego artykułu. Przywołany tytuł spornego artykułu stanowi w oczywisty sposób wypowiedź ocenną, która nie poddaje się badaniu pod kątem kryterium prawda/fałsz. Niewątpliwie jednak znajduje ona wyraźne podstawy faktyczne. Nie sposób bowiem zaprzeczyć, że ujęte w programie partii zakładanej przez powoda postulaty w postaci czy to ograniczenia zbrojeń czy też ograniczenia liczebności wojsk (...) w E., obiektywnie rzecz biorąc muszą spotkać się z przychylnym nastawieniem osób zarządzających państwem (...) w tym stojącemu na jego czele Prezydentowi W. P..

Co się zaś tyczy leadu, stwierdzić należy, że stanowi on wypowiedź o faktach i tym samym zastosowanie w stosunku do niego znajduje kryterium prawdziwości (stanowiące element wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobra osobiste). W ocenie Sądu treść przedmiotowego leadu odpowiada rzeczywistości. W odniesieniu do kwestii ograniczenia liczebności (...) w P., zaznaczyć trzeba, że w treści artykułu występuje pewna różnica pomiędzy sposobem ujęcia jej w leadzie, a tym jak opisano ją w dalszej części spornego materiału. Niewątpliwie artykuł prasowy stanowi integralną całość. Tym samym poszczególne jego części nie powinny być interpretowane fragmentarycznie, ale zawsze w kontekście całej wypowiedzi autora, tylko bowiem w ten sposób możliwym jest właściwe zrozumienie sensu jego wypowiedzi. W tym kontekście zauważyć należy, że w treści artykułu zacytowano dosłownie fragment deklaracji programowej partii zakładanej przez powoda (pkt 10) tj. ,,(...)”. Analizując więc treść leadu nie można abstrahować od jego rozwinięcia zawartego w dalszej części artykułu. Ta zaś nie pozostawia żadnych wątpliwości co do sensu wypowiedzi autora, potwierdzając tym samym, że jest ona zbieżna z deklaracją programową partii powoda. Stwierdzenie o ograniczeniu liczebności stanowi więc skrótowe ujęcie omawianej kwestii, nie zaś jego definitywne ujęcie. Niezależnie jednak od tego również samo sformułowanie ,,ograniczenia liczebności” nie jest sprzeczne z ujętym w dalszej części artykułu stwierdzeniem o sprzeciwie co do zwiększania liczebności.

Odnosząc się do drugiej części wypowiedzi zawartej w leadzie, tj. postulatu partii co do mniejszych wydatków na wojsko, ponownie należy stwierdzić, że odpowiada ono prawdzie. Podobnie jak w przypadku kwestii liczebności armii (...), również to zagadnienie znalazło swoje rozwinięcie w dalszej części artykułu, gdzie odwołano się do deklaracji programowej (pkt 9), w której zapowiedziano wystąpienie do (...) z wnioskiem o wprowadzenie zasady corocznego zmniejszania wydatków na zbrojenia. W konsekwencji właściwe odczytanie znaczenia tej wypowiedzi nie powinno nastręczać żadnych trudności. Z resztą, oczywistym jest, że coroczne zmniejszanie wydatków na zbrojenia jest równoznaczne z mniejszymi wydatkami na wojsko.

Co zaś się tyczy pozostałej części artykułu, zaznaczyć trzeba, że powód nie zgłaszał do nich zasadniczych zastrzeżeń, sama zaś analiza jego treści pozwala stwierdzić, że został on oparty na zapisach zawartych w deklaracji programowej oraz w nieznacznym zakresie - rozmowie przeprowadzonej przez autora z powodem.

W celu całościowego omówienia zagadnienia wyjaśnić należy, iż pogląd o konieczności „dowodu prawdy” został złagodzony za sprawą wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2003 r., sygn.I CKN 463/01, w którym zajęto stanowisko (które tutejszy Sąd podziela), że za bezprawne, w rozumieniu art. 24 § 1 k.c., nie może być uznane opublikowanie materiału prasowego naruszającego dobra osobiste, gdy okaże się, że zawiera on informacje nieprawdziwe, jeżeli dziennikarz, działając w obronie uzasadnionego interesu społecznego, zachował szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystaniu tego materiału. Bezprawnym bowiem nie jest działanie wypełniające obowiązki nałożone przez ustawę. Działanie dziennikarza, które nie jest bezprawne, nie może zaś powodować jego odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych.

Jak wynika z poczynionych ustaleń autor artykułu przed jego publikacją skontaktował się z powodem i przeprowadził z nim rozmowę. Co więcej zbierając materiały przeanalizował on program partii politycznej zakładanej przez powoda i to na nim w głównej mierze oparł jego treść. Nie może zaś budzić wątpliwości, że tematyka spornego artykułu dotyka kwestii o pierwszorzędnym znaczeniu w obecnych czasach, jakim jest bezpieczeństwo kraju. Sąd przychyla się przy tym do stwierdzenia pozwanego K. K. (1), działania skierowane na powołanie do życia partii politycznej głoszącej hasła, które w oczywisty wręcz sposób korespondują z narracją prezentowaną przez aparat propagandowy państwa (...), budzą niepokój. Naświetlenie więc tego rodzaju inicjatywy stanowi więc sygnał ostrzegawczy skierowany do opinii publicznej, a tym samym może być poczytane jako działanie nakierowane na obronę uzasadnionego interesu społecznego, jakim jest bezpieczeństwo kraju i jako takie nie może być uznane za działanie bezprawne.

Rekapitulując powyższe rozważania wskazać należy, iż w ocenie Sądu doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, jednakże nie może on się domagać ochrony prawnej z tego tytułu, albowiem działanie pozwanego nie było bezprawne. Tematyka wypowiedzi pozwanego K. K. (1) miała bowiem służyć ochronie interesu społecznego, zaś powód w związku ze swoją działalnością podlega dozwolonej krytyce, która to jest wyrazem wolności wyrażania opinii będącej jednym z kanonów demokratycznego państwa prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo o czym orzeczono w pkt 1. wyroku. Jednocześnie mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności podeszły wiek powoda, a także fakt naruszenia jego dóbr osobistych, w tym przekonanie o słuszności i pożyteczności realizowanych działań, Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na zasadzie art. 102 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska