Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 lutego 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

Protokolant: sekretarz sądowy Oliwia Goliszewska

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) W.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...)

o zapłatę

I.  zasądza od Skarbu Państwa - Wojewody (...) na rzecz (...) W. kwotę 51 099 147,00 zł zł (pięćdziesiąt jeden milionów dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy sto czterdzieści siedem złotych) wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od:

1)  kwoty 1.135.555 zł od dnia 5 października 2011r. do dnia zapłaty,

2)  kwoty 462.880 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

3)  kwoty 551.908 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

4)  kwoty 562.881 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

5)  kwoty 7.100.925 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

6)  kwoty 990.000 zł od dnia 8 września 2011r. do dnia zapłaty,

7)  kwoty 3.515.000 zł od dnia 7 września 2011r. do dnia zapłaty,

8)  kwoty 8.154.000 zł od dnia 1 września 2011r. do dnia zapłaty,

9)  kwoty 861.000 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

10)  kwoty 2.016.494 zł od dnia 16 września 2011r. do dnia zapłaty,

11)  kwoty 1.051.251 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

12)  kwoty 2.152.744 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

13)  kwoty 228.236 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

14)  kwoty 275.535 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

15)  kwoty 794.080 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

16)  kwoty 521.580 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

17)  kwoty 55.351 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

18)  kwoty 331.279 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

19)  kwoty 2.007.000 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

20)  kwoty 1.180.383 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

21)  kwoty 2.012.447 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

22)  kwoty 3.413.467 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

23)  kwoty 2.905.564 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

24)  kwoty 6.449 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

25)  kwoty 440.682 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

26)  kwoty 638.670 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

27)  kwoty 177.550 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

28)  kwoty 485.062 zł od dnia 14 września 2011r. do dnia zapłaty,

29)  kwoty 302.680 zł od dnia 2 września 2011r. do dnia zapłaty,

30)  kwoty 3.457.000 zł od dnia 27 stycznia 2012r. do dnia zapłaty,

31)  kwoty 17.339 zł od dnia 3 listopada 2011r. do dnia zapłaty,

32)  kwoty 43.000 zł od dnia 3 listopada 2011r. do dnia zapłaty,

33)  kwoty 59.000 zł od dnia 27 sierpnia 2011r. do dnia zapłaty,

34)  kwoty 16.343 zł od dnia 7 stycznia 2011r. do dnia zapłaty,

35)  kwoty 563.083 zł od dnia 9 czerwca 2012r. do dnia zapłaty,

36)  kwoty 1.732.657 zł od dnia 17 marca 2012r. do dnia zapłaty,

37)  kwoty 883.072 zł od dnia 17 marca 2012r. do dnia zapłaty,

II.  ustala, że pozwany ponosi w całości koszty postępowania z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt I C 231/23

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 12 stycznia 2023 r. (data prezentaty k. 3) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...) powód (...) W. wniósł o zasądzenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym od pozwanego Skarbu Państwa – Wojewody (...) kwoty 51 099 147 zł wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych według następujących, przysługujących (...) W. kwot tj.:

1)  kwoty 1 135 555 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 5 października 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

2)  kwoty 462 880 zł (określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

3)  kwoty 551 908 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

4)  kwoty 562 881 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

5)  kwoty 7 100 925 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

6)  kwoty 990 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 9 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 8 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 9 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

7)  kwoty 3 515 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 5 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 7 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 5 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

8)  kwoty 8 154 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 29 lipca 2011 r.,nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 1 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 29 lipca 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

9)  kwoty 861 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

10)  kwoty 2 016 494 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 16 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 16 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

11)  kwoty 1 051 251 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

12)  kwoty 2 152 744 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

13)  kwoty 228 236 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

14)  kwoty 272 535 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

15)  kwoty 794 080 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

16)  kwoty 521 580 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

17)  kwoty 55 351 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

18)  kwoty 331 279 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

19)  kwoty 2 007 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

20)  kwoty 1 180 383 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

21)  kwoty 2 012 447 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

22)  kwoty 3 413 467 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r.(tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

23)  kwoty 2 905 564 zł (dwa miliony dziewięćset pięć tysięcy pięćset sześćdziesiąt cztery złote) określonej decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

24)  kwoty 6 449 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

25)  kwoty 440 682 zł decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

26)  kwoty 638 670 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

27)  kwoty 177 550 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

28)  kwoty 485 062 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 14 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

29)  kwoty 302 680 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 2 sierpnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 2 września 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 2 sierpnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

30)  3 457 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 27 grudnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 27 stycznia 2012 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 27 grudnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

31)  kwoty 17 339 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 17 sierpnia 2010 r., nr (...) sprostowanej postanowieniem Wojewody (...) z 6 października 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 3 listopada 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r., nr (...), stało się ostateczne) do dnia zapłaty,

32)  kwoty 43 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 9 sierpnia 2010 r., nr (...) sprostowaną postanowieniem Wojewody (...) z 6 października 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 3 listopada 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r., nr (...), stało się ostateczne) do dnia zapłaty,

33)  kwoty 59 000 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 27 lipca 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 27 sierpnia 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 27 lipca 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

34)  kwoty 16 343 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 6 grudnia 2011 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 7 stycznia 2011 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 6 grudnia 2011 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

35)  kwoty 563 083 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 27 kwietnia 2012 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 9 czerwca 2012 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 27 kwietnia 2012 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

36)  kwoty 1 732 657 zł (jeden milion siedemset trzydzieści dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt siedem) określonej decyzją Wojewody (...) z 16 lutego 2012 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 17 marca 2012 r. (tj. przypadającego po14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 16 lutego 2012 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty,

37)  kwoty 883 072 zł (osiemset osiemdziesiąt trzy tysiące siedemdziesiąt dwa) określonej decyzją Wojewody (...) z 15 lutego 2012 r., nr (...), oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od tej kwoty od dnia 17 marca 2012 r. (tj. przypadającego po 14 dniach od dnia, w którym decyzja Wojewody (...) z 15 lutego 2012 r., nr (...), stała się ostateczna i podlegała wykonaniu) do dnia zapłaty.

Ponadto powód wniósł także o nakazanie aby pozwany zapłacił na rzecz powoda koszty procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się sprzeciwu, w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż pismem z dnia 7 lipca 2022 r. Prezydent (...) W. wystąpił do Wojewody (...) z wnioskiem o przyznanie dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadania nie będącego zadaniem własnym (...) W. polegającego na wypłacie odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na potrzeby inwestycji drogowych. Pismo zawierało wykaz decyzji ustalających odszkodowanie dla (...) W. za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi w związku z realizacją inwestycji polegających na budowie dróg krajowych:

1)  Budowa Trasy Mostu (...) w ciągu drogi krajowej nr (...) na odcinku od węzła z ul. (...) i ul. (...) w Dzielnicy B. do węzła z ul. (...) w Dzielnicy B. (...) W. – etap I

– pozycje 1-23 i 25-30 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.;

2)  Budowa II odcinka Trasy Mostu (...) od węzła (...) do węzła (...)

– pozycje 31-35 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.;

3)  Budowa węzła (...) – (...)

- pozycje 36-38 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.

Uzasadniając podstawę prawną żądania powód wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest Prezydent (...) W.. Jako zarządca drogi pełni funkcję inwestora oraz nabywa nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodaruje nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości (art. 20 ustawy o drogach publicznych). W granicach miast na prawach powiatu, odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod autostradę lub drogę ekspresową wypłaca minister właściwy do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad albo drogowej spółki specjalnego przeznaczenia (art. 3 ust. 1 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego), w przypadkach pozostałych kategorii dróg odszkodowanie wypłaca miasto na prawach powiatu. Powód dodał, że w sytuacji, gdy dochodzi do wywłaszczenia gruntu należącego do miasta na prawach powiatu pod budowę drogi wojewódzkiej lub drogi krajowej innej niż droga ekspresowa lub autostrada dochodzi do sytuacji, w której miasto na prawach powiatu jest jednocześnie podmiotem wywłaszczanym, podmiotem obowiązanym do wypłaty odszkodowania oraz podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania. Jednocześnie przepisy nie określają wprost czy zadanie polegające na finasowaniu realizacji zadań w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, w granicach miast na prawach powiatu jest zadaniem własnym miasta na prawach powiatu czy też zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej. Przedstawiając obszerną argumentację prawną oraz powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych powód wskazał, że sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony własności i wypłaty słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość byłoby obciążenie gminy obowiązkiem wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, która była jej własnością, jeśli wypłata tego odszkodowania miałaby nastąpić ze środków gminy uzyskiwanych z jej dochodów i prowadzić do uszczuplenia jej majątku jako jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też, w ocenie powoda finansowanie z budżetu (...) W. odszkodowań z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (...) W. pod drogi krajowe jest zadaniem zleconym, finansowanym z budżetu państwa poprzez dotację celową, gdyż jedynie taka forma finansowania umożliwia pełną rekompensatę za wywłaszczenie w przypadku gdy podmiotem wywłaszczenia jest (...) W. /pozew k.3-21v./.

W dniu 23 stycznia 2023 roku Przewodniczący składu orzekajacego stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym /zarządzenie k. 171/.

W odpowiedzi na pozew z dnia 16 marca 2023 roku (data nadania w UP k. 224) Skarb Państwa – Wojewoda (...) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /odpowiedź na pozew k. 179-195v./.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany Skarb Państwa zakwestionował roszczenie co do zasady jak i co do wysokości. Pozwany dodał, iż wysokość ustalonych odszkodowań jest wprawdzie stwierdzona załączonymi dopozwu kopiami decyzji, nie jest jednak znany zdaniem pozwanego stopień sfinansowania Inwestycji z funduszy unijnych i środków krajowych. Pozwany zgłosił ponadto zarzut przedawnienia roszczenia.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 241/.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia 15 listopada 2017 r. Prezydent (...) W. wystąpił do Wojewody (...) z wnioskiem o przyznanie dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadania niebędącego zadaniem własnym (...) W., polegającego na wypłacie odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na potrzeby inwestycji drogowych. Pismo zawierało wykaz decyzji ustalających odszkodowanie dla (...) W. za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi tj:

1)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

2)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

3)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

4)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

5)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

6)  decyzja Wojewody (...) z 9 sierpnia 2011 r., nr (...),

7)  decyzja Wojewody (...) z 5 sierpnia 2011 r., nr (...),

8)  decyzja Wojewody (...) z 29 lipca 2011 r., nr (...),

9)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

10)  decyzja Wojewody (...) z 16 sierpnia 2011 r., nr (...),

11)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

12)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

13)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

14)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

15)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

16)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

17)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

18)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

19)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

20)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

21)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

22)  decyzja Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r., nr (...),

23)  decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...),

24)  decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...),

25)  decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...),

26)  decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...),

27)  decyzja Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r., nr (...),

28)  decyzja Wojewody (...) z 10 sierpnia 2011 r., nr (...),

29)  decyzja Wojewody (...) z 2 sierpnia 2011 r., nr (...),

30)  decyzja Wojewody (...) z 27 grudnia 2011 r., nr (...),

31)  decyzja Wojewody (...) z 17 sierpnia 2010 r., nr (...) i postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r. nr (...),

32)  decyzja Wojewody (...) z 9 sierpnia 2010 r., nr (...) i postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r. nr (...),

33)  decyzja Wojewody (...) z 27 lipca 2011 r., nr (...),

34)  decyzja Wojewody (...) z 6 grudnia 2011 r., nr (...),

35)  decyzja Wojewody (...) z 27 kwietnia 2012 r., nr (...),

36)  decyzja Wojewody (...) z 16 lutego 2012 r., nr (...),

37)  decyzja. Wojewody (...) z 15 lutego 2012 r., nr (...).

/ dowody: wniosek wraz z załącznikami k. 102-105, decyzje i postanowienia k. 25-101/.

W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 9 lipca 2018 r. Wojewoda (...) odmówił przyznania (...) W. środków finansowych z budżetu państwa w celu wypłaty odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na potrzeby inwestycji drogowych ustalonych w decyzjach odszkodowawczych, które zostały wydane w latach 2010-2012, wskazując, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2018 r. poz. 203) w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast. Co prawda, zgodnie z art. 3 pkt 1 (w piśmie omyłkowo wskazano art. 1 pkt 1) powyższej ustawy zadania w zakresie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg krajowych oraz zarządzania nimi finansowane są przez: ministra właściwego do spraw transportu za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad albo drogowych spółek specjalnego przeznaczenia w odniesieniu do dróg krajowych, ale takie inwestycje są zawarte w Wieloletnich Programach Budowy Dróg Krajowych. Tymczasem inwestycje wskazane w załączniku do pisma Prezydenta (...) W. nie są ujęte w tych programach / dowód: pismo k. 106-106v./.

Pozwem z dnia 31 lipca 2019 roku strona powodowa wystąpiła przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...) o zapłatę kwoty 169 460 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 11 września 2011 r. nr (...) oraz odsetek w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych. Następnie, po prawomocnym osądzeniu sprawy o zapłatę kwoty 169 460 zł określonej decyzją Wojewody (...) z 11 sierpnia 2011 r. nr (...), w której zasądzono na rzecz (...) W. całą żądaną kwotę wraz z odsetkami, przyznając tym samym (...) W. prawo do otrzymania środków finansowych celem przeznaczenia na wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną pod drogę krajową nieruchomość miejską, pismem z dnia 7 lipca 2022 r. Prezydent (...) W. wystąpił do Wojewody (...) ponownie o przyznanie na rzecz (...) W. środków finansowych z budżetu państwa w wysokości 51.099.147,00 zł w celu wypłaty odszkodowań wynikających z decyzji odszkodowawczych wydanych w związku z realizacją inwestycji polegających na budowie dróg krajowych:

1)  Budowa Trasy Mostu (...) w ciągu drogi krajowej nr (...) na odcinku od węzła z ul. (...) i ul. (...) w Dzielnicy B. do węzła z ul. (...) w Dzielnicy B. (...) W. – etap I

– pozycje 1-23 i 25-30 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.;

2)  Budowa II odcinka Trasy Mostu (...) od węzła (...) do węzła (...)

– pozycje 31-35 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.;

3)  Budowa węzła (...) – (...)

– pozycje 36-38 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.

/ dowody: pismo k. 153-54v, wyrok k. 136-141v, wyrok k. 142-150, postanowienie SN k. 151-152/.

Pismem z dnia 28 września 2022 roku w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek o przyznanie dotacji celowej powód ponownie zwrócił się do pozwanego o rozpatrzenie w/w wniosku /pismo k. 161-161v./.

Powód nie otrzymał środków finansowych na wypłatę odszkodowania (bezsporne).

Budowa Trasy Mostu (...) była dofinansowana ze środków Unii Europejskiej, jednakże zapłata odszkodowania określonych decyzjami objętymi niniejszym powództwem nie była objęta finansowaniem w ramach przedmiotowego projektu ( okoliczność bezsporna).

Do chwili zamknięcia rozprawy dochodzona pozwem kwota nie została uregulowana.

W dniu 4 listopada 2019 r. strona powodowa wystąpiła do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie zapłaty przez Skarb Państwa – Wojewodę (...) na rzecz (...) W. kwoty 59 004 147 zł wraz z odsetkami z tytułu roszczeń wynikających z decyzji odszkodowawczych wymienionych w treści niniejszego pozwu. W dniu 20 lutego 2020 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie VI Wydział Cywilny odbyło się posiedzenie w sprawie o sygn. akt VI Co 2592/19, podczas którego do zawarcia ugody nie doszło / dowody: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej k. 124-134, protokół rozprawy k. 135/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony postępowania.Treść tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu co do ich autentyczności jak i wiarygodności. Nie była również kwestionowana przez strony.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, kto ma obowiązek pokrycia odszkodowania za wywłaszczone na potrzeby drogi i na rzez Skarbu Państwa nieruchomości stanowiące własność miasta na prawach powiatu – Skarb Państwa jako zadania zlecone, czy miasto na prawach powiatu jako zadania własne. Bezspornym było, że Wojewoda (...) decyzjami, o których mowa w żądaniu pozwu stwierdził nabycie przez Skarb Państwa własność nieruchomości stanowiących uprzednio własność (...) W. oraz ustalił tymi decyzjami wysokość odszkodowania dla (...) W. w łącznej wysokosci 51.099.147,00 zł. Bezspornym jest również, iż (...) W. nie otrzymało tych odszkodowań od Skarbu Państwa.

Żądanie powoda znajduje zatem podstawę prawną w treści art. 21 Konstytucji. Zgodnie z jego treścią Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia (ust. 1), a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (ust. 2). Ta konstytucyjna zasada dotyczy każdego właściciela i każdej własności, a więc również mienia będącego własnością jednostek samorządu terytorialnego. W art. 165 Konstytucji zagwarantowano jednostkom samorządu terytorialnego samodzielność, przyznając im osobowość prawną oraz władztwo majątkowe (prawo własności i innych praw majątkowych), a także zapewniając ochronę sądową. Art. 165 Konstytucji wyposażył jednostki samorządu terytorialnego w swoiste instrumentarium prawne, mające na celu umożliwienie im wykonywania zadań publicznych. Przyznanie jednostkom samorządu terytorialnego osobowości prawnej, prawa własności i innych praw majątkowych oraz ochrony sądowej stanowi istotną gwarancję realizacji zadań publicznych. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie o sygn. I OSK 1490/13 wyrażono pogląd, że regulacja zawarta w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oznacza, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa podstawowe warunki. Pierwszy z nich polega na tym, że wywłaszczenie może mieć miejsce tylko na cele publiczne, którym jest np. budowa drogi publicznej. Drugim zaś warunkiem jest wypłacenie podmiotowi pozbawionemu prawa własności lub innego prawa rzeczowego słusznego odszkodowania.

Skoro zatem przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność (...) W. i zostały wywłaszczone decyzjami Wojewody (...) celem przeznaczenia ich na ,,budowę Trasy Mostu (...) w ciągu drogi krajowej…’’ (pozycje 1-23 i 25-30 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017),

,,budowę II odcinka Trasy Mostu (...) od węzła (...) do węzła (...) (pozycje 31-35 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.) oraz ,,budowę węzła (...) – (...) …’’ (pozycje 36-38 z tabeli dołączonej do wniosku Prezydenta (...) W. do Wojewody (...) z 15 listopada 2017 r.) należy uznać, iż (...) W. należy się stosowne odszkodowanie.

Mając na uwdze treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1363) w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji nieruchomości przeznaczone na pasy drogowe, stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, stają się własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi dotycząca tych nieruchomości stała się ostateczna. Za powyższe nieruchomości jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 14 ust. 3 powyższej ustawy). Nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości stwierdza, w drodze decyzji, wojewoda, ustalając jednocześnie odszkodowanie (art. 14 ust. 4 powyższej ustawy). Stosownie do art. 22 ust. 1 powyższej ustawy koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.

W niniejszej sprawie bezsporne było, że nieruchomości oznaczone w decyzjach Wojewody (...) z 12 sierpnia 2011 r. - nr (...), z 10 sierpnia 2011 r. -nr (...), z 10 sierpnia 2011 r. - nr (...), z 10 sierpnia 2011 r. - nr (...), z 10 sierpnia 2011 r. -nr (...), z 9 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 5 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 29 lipca 2011 r.-nr (...), z 10 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 16 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011r.-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.,-nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 12 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 11 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 11 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 11 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 11 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 11 sierpnia 2011 r.-nr (...), z 10 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 2 sierpnia 2011 r.- nr (...), z 27 grudnia 2011 r.-nr (...), z 17 sierpnia 2010 r.,- nr (...) i postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r. nr (...), decyzja z 9 sierpnia 2010 r.- nr (...) i postanowienie Wojewody (...) z 6 października 2011 r. nr (...), decyzja z 27 lipca 2011 r.-nr (...), z 6 grudnia 2011 r.- nr (...), z 27 kwietnia 2012 r.-nr (...), z 16 lutego 2012 r.-nr (...), z 15 lutego 2012 r.- nr (...) stanowiły własność (...) W. i zostały przeznaczone na realizację celu publicznego – „budowę Trasy Mostu (...) w ciągu drogi krajowej nr (...) na odcinku od węzła z ul. (...), i ul. (...) w Dzielnicy B. do węzła z ul. (...) w Dzielnicy B. (...) W., budowę II odcinka Trasy Mostu (...) od węzła (...) do węzła (...) oraz budowę węzła (...). Powyższymi decyzjami Wojewoda (...) stwierdził ich nabycie przez Skarb Państwa, zaś Prezydent (...) W. nie otrzymał środków finansowanych na wypłatę mu wskazanego w decyzji odszkodowania w łącznej wysokości 51.099.147,00 zł.

Według art. 166 ust. 1 i 2 Konstytucji zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa, ustawa może zlecić jednostkom samorządu terytorialnego wykonywanie innych zadań publicznych. Ustawa określa tryb przekazywania i sposób wykonywania zadań zleconych. Jednostki samorządu terytorialnego (dalej j.s.t.) w pierwszej kolejności powołano do realizacji zadań publicznych służących zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, nazwanych przez ustawodawcę konstytucyjnego w art. 166 Konstytucji zadaniami własnymi. Dopiero w drugiej kolejności j.s.t. mogą wykonywać zadania zlecone, o których stanowi art. 166 ust. 2 Konstytucji. Wprawdzie ustawodawca konstytucyjny nie zamieścił nawet przykładowego katalogu tych zadań, a z treści ustaw zwykłych na przestrzeni ostatnich lat wynika, że jest on zmienny, to właśnie zadania własne są podstawowymi, fundamentalnymi powinnościami, do których realizacji utworzono każdą j.s.t. Ich znaczenie wynika z tego, że służą one zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, a zatem mają charakter lokalny albo regionalny. Realizowane są w systemie zdecentralizowanym przy uwzględnieniu zasady pomocniczości, zgodnie z którą organy centralne nie powinny przejmować odpowiedzialności za wykonanie obowiązków, którym może samodzielnie sprostać mniejsza wspólnota samorządowa.

Zadania zlecone zostały ujęte przez ustawodawcę w art. 166 ust. 2 Konstytucji. Z treści tego przepisu wynika, że zadaniami tymi są inne zadania publiczne niż te, o których stanowi art. 166 ust. 1 Konstytucji. Konkretne zadanie publiczne nie może być jednocześnie zadaniem własnym i zleconym. Zlecanie zadań do wykonania poszczególnym jednostkom samorządu terytorialnego zostało określone w art. 166 ust. 2 Konstytucji jako wynikające z uzasadnionych potrzeb państwa. Zadania tego rodzaju nie mają charakteru lokalnego bądź regionalnego, jak ma to miejsce w przypadku zadań własnych. Nie są one przypisane do realizacji organom samorządu terytorialnego jako służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, są natomiast zadaniami typowo państwowymi, dotyczącymi innymi słowy funkcjonowania państwa, a nie jedynie wspólnoty samorządowej. Nie oznacza to jednak, że dla wspólnoty tej nie mają one znaczenia. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują zadania zlecone na podstawie zlecenia zamieszczonego w ustawie. Oznacza to, że ustawodawca, kierując się potrzebą jak najbardziej efektywnego wykonania pewnej kategorii zadań, przeniósł obowiązek ich realizacji na konkretną j.s.t. Wprowadzenie wymogu ustawowego zlecenia wykonania innych zadań publicznych służy jednocześnie ograniczeniu dowolności w ich przekazywaniu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż budowa drogi krajowej, z pewnością wykracza poza kryterium lokalności i okoliczności tej nie zmienia fakt, że to na miasto na prawach powiatu ustawodawca nałożył obowiązek pełnienia funkcji inwestora i zarządcy drogi. Bez wątpienia uznać należy, iż wykonanie tego zdania leżało poza gestią (...) W.. Przysporzenie majątkowe nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa i brak normy prawnej wskazującej wprost, że realizacja zadania polegającego na zarządzaniu drogą krajową przez prezydenta miasta na prawach powiatu stanowi zadanie zlecone, nie może uzasadniać pozbawienia (...) W. należnego odszkodowania. Stanowisko przeciwne naruszałoby art. 21 ust. 2 Konstytucji. Pokrywanie odszkodowań za nieruchomości wywłaszczane pod drogi krajowe z budżetów miast na prawach powiatu należy rozumieć jako realizację obowiązku ustawowego przez te miasta przy zachowaniu źródła finansowania pochodzącego od podmiotu, który staje się właścicielem wywłaszczonej nieruchomości i wybudowanej drogi krajowej – Skarbu Państwa.

Według art. 167 ust. 1 Konstytucji jednotkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa (art. 167 ust. 2 Konstytucji).

Mając na uwadze powyższe nie można zgodzić się z pozwanym, że uwzględnieniu żądaniu pozwu sprzeciwiają się przepisy: art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470), art. 3 ust. 3 ustawy
z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2018 r. poz. 203) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363). Okoliczność, że zgodnie z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy o drogach publicznych w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad
i dróg ekspresowych oraz dróg, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 2a, jest prezydent miasta i do jego zadań stosownie do art. 20 pkt 3 i 17 powyższej ustawy należy pełnienie funkcji inwestora i nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości, automatycznie nie oznacza, że realizacja tych zadań powinna być finansowana z dochodów własnych miasta na prawach powiatu. Do takiego wniosku nie uprawnia również art. 3 ust. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, zgodnie z którym w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast. Sąd popierając stanowisko powoda wskazuje, że zwrot „finansowanie” nie jest tożsamy z finansowaniem z dochodów własnych miasta na prawach powiatu. Jak już bowiem wyżej wskazano dochodami j.s.t. są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa (art. 167 ust. 2 Konstytucji). Ma rację powód, że sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony własności i wypłaty słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość byłoby obciążenie powoda obowiązkiem wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, która była jego własnością, jeśli wypłata tego odszkodowania miałaby nastąpić ze środków (...) W. uzyskiwanych z jego dochodów i prowadzić do uszczuplenia jego majątku jako jednostki samorządu terytorialnego. Takie stanowisko przewija się w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych i trudno się z nim nie zgodzić (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 459/14, wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 766/13, wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1396/13 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1669/15). Koszty nabycia nieruchomości pod drogę , co dotyczy również zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie, powinien ponosić podmiot, który odnosi korzyść z nabycia nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1183/10). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że taką korzyść odniósł Skarb Państwa i faktu tego nie zmienia okoliczność, że to powód jest zarządcą tego odcinka drogi krajowej. W świetle powyższego miasto na prawach powiatu nie powinno płacić odszkodowania za wywłaszczenie własnej nieruchomości ze środków własnych, lecz ze środków uzyskanych na ten cel z budżetu Skarbu Państwa (co zostało chociażby wprost wskazane w uzasadnieniu wydanych przez Wojewodę (...) decyzji Nr (...) z 14.11. 2019 r. oraz Nr (...) z 18.11.2019 r. załączonych jako przykładowych), chociażby w ramach dotacji celowych. Dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki m.in. z budżetu państwa oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ustawy o finansach publicznych, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Zasadniczą cechą odróżniającą dotacje od innych rodzajów wydatków jest m.in. to, że podlegają one szczególnym zasadom rozliczenia. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 23, z późn. zm) jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami otrzymuje z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Zgodnie z ust. 4 dotacje celowe co do zasady są przekazywane przez wojewodów. Powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań (ust. 5), a w przypadku niedotrzymania tego warunku jednostce samorządu terytorialnego przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, w postępowaniu sądowym.

Zdaniem Sądu zarządzanie drogami krajowymi przez miasto na prawach powiatu stanowi zadanie zlecone, a nie własne gminy. Powód powinien zatem otrzymać dotację celową na wypłatę odszkodowań, o których mowa w decyzjach Wojewody (...). Majac na uwadze treść art. 21 ust. 2 Konstytucji za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której miasto na prawach powiatu jest jednocześnie podmiotem wywłaszczanym, podmiotem obowiązanym do wypłaty odszkodowania oraz podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania.

Za niedorzeczny należy uznać argument zawarty w piśmie Wojewody (...) z dnia 9 lipca 2018 r. wskazujący na niemożność wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (...) W. z uwagi na nie uwzględnienie tych inwestycji w Wieloletnich Programach Budowy Dróg Krajowych. Okoliczność ta nie może mieć bowiem żadnego znaczenia dla wypłacenia powodowi należnego odszkodowania. To nie powód odpowiada za to jakie inwestycje są ujęte w Wieloletnich Programach Budowy Dróg Krajowych. Decyzje w tym przedmiocie podejmuje bowiem Rada Ministrów.

Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja pozwanego, że wojewoda nie może być jednocześnie podmiotem wywłaszczającym, ustalającym wysokość odszkodowania jak i wypłacającym odszkodowanie, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji. Procedura wywłaszczania i ustalania odszkodowania podlega bowiem ścisłym regulacjom,
a decyzje jakie zapadają w tym przedmiocie podlegają kontroli w toku instancji, w tym sądy administracyjne.

Nie można też uwzględnić stanowiska pozwanego, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę w mieście na prawach powiatu zgodnie z ostateczną decyzjami opisanymi w pozwie jest prezydent tego miasta. Czym innym jest bowiem wykonanie obowiązku zapłaty ustalonego decyzją wojewody odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości rzecz Skarbu Państwa od tego z czyich środków budżetowych (Skarbu Państwa czy (...) W.) to odszkodowanie ma być pokryte. Prezydent (...) W. jako organ wykonawczy nie dysponuje własnymi środkami, a to że zadanie ma być finansowane z budżetu miasta nie oznacza, że ma być pokryte z dochodów własnych miasta.

Z uwagi na to, że powód został pozbawiony prawa własności nieruchomości i nie otrzymał środków na wypłatę odszkodowania jest on uprawniony, stosownie art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, do dochodzenia w postępowaniu sądowym należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2012 r., II CSK 195/11, LEX nr 1168537). Jego żądanie znajduje podstawę prawną bezpośrednio w art. 21 ust. 2 Konstytucji.

Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od Skarbu Państwa - Wojewody (...) na rzecz (...) W. kwotę 51 099 147,00 zł zł wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych od kwot szczegółowo wskazanych w sentencji wyroku.

O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z którym w przypadku niedotrzymania warunku określonego w ustępie piątym, jednostce samorządu terytorialnego przysłyguje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych w postępwoaniu sądowym.

W tym miejscu wskazać należało, iż nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego. Strona pozwana twierdziła, iż w toku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. akt XXVC 2804/19 wystąpienie przez powoda z wnioskiem o zawezwanie próby ugodowej było instrumentalnym wykorzystaniem tej instytucji i miało na celu przerwanie biegu przedawnienia. Biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie należy wskazać, iż strona powodowa konsekwentnie, nie instrumentalnie jak podkreślił to pozwany, kierowała do strony pozwanej wnioski i wezwania o przyznanie dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadania niebędącego zadaniem własnym (...) W., polegającego na wypłacie odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na potrzeby inwestycji drogowych. Pozwany Skarb Państwa albo odpowiadał na taki wniosek odmownie (pismo Wojewody (...) z 9 lipca 2018 roku), albo nie odpowiadał wcale (brak odpowiedzi na pismo z dnia 7 lipca 2022 roku).

Po uzyskaniu przez powoda wyroku zasądzającego w związku z wydaniem decyzji odszkodowawczej z dnia 11 sierpnia 2011 roku nr (...) (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie XXV Wydział Cywilny z dnia 14 września 2020 r. sygn. akt XXV C 2804/19 zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI Wydział Cywilny sygn. akt VI ACa 868/20 z dnia 29 stycznia 2021 r. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt I CSK 461/21) skierował on do pozwanego pismo z dnia 28 września 2022 r., które również pozostało bez odpowiedzi. W międzyczasie w dniu 4 listopada 2019 r. strona powodowa wystąpiła do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie zapłaty przez Skarb Państwa – Wojewodę (...) na rzecz (...) W. kwoty 59 004 147 zł wraz z odsetkami z tytułu roszczeń wynikających z decyzji odszkodowawczych wymienionych w treści pozwu. W dniu 20 lutego 2020 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie VI Wydział Cywilny odbyło się posiedzenie, podczas którego do zawarcia ugody nie doszło (sygn. akt: VI Co 2592/19). Należy przy tym wskazać, iż strona powodowa zaczęła podejmować takie działania, które mogłyby doprowadzić do zakończenia sporu i zaspokojenia jego roszczeń bez zawyżonych kosztów. Sąd również wskazuje, iż instytucja zawezwania do próby ugodowej wynika wprost z przepisów prawa określonych w art. 184 k.p.c., zgodnie z którym sprawy cywilne, których charakter na to zezwala mogą być uregulowane w drodze ugody zawartej przed wniesieniem pozwu. Z takiej to instytucji skorzystała strona powodowa.

Mając powyższe na uwadze, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, a termin ten zaczął biec na nowo zgodnie z art. 124 §1 k.c.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd ustalił, że strony ponoszą koszty procesu według zasady odpowiedzialności za jego wynik, opisanej w art. 98 k.p.c., wskazując, że pozwany przegrał sprawę w całości i ponosi koszty postępowania, pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.