Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 17 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Robert Pelewicz

Protokolant: Marta Czachurska

przy udziale prokuratora Urszuli Błądek

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 17 grudnia 2025 r.

sprawy G. P. oskarżonego z art. 280 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 245 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

z urzędu, w przedmiocie rozstrzygnięcia o zasadności dalszego stosowania tymczasowego aresztowania

na podstawie art. 344 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k., art. 258 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

nie uwzględnić wniosku Prokuratora Rejonowego w Nisku o zastosowanie środków zapobiegawczych wobec oskarżonego G. P..

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Nisku zastosował wobec podejrzanego G. P. tymczasowe aresztowanie na okres 30 dni, licząc od daty zatrzymania podejrzanego - z uwagi na zaistniałą wówczas niemożność ustalenia miejsca pobytu podejrzanego jak i jego ukrywanie się celem uniknięcia odpowiedzialności karnej i utrudnianie prowadzenia postępowania.

G. P. odnaleziono na terytorium Francji i zatrzymano do sprawy w dniu 16 października 2024 r., o godz. 21:30. Od tego czasu stosowanie tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego G. P. było sukcesywnie przedłużane – Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu postanowieniem z dnia 3 stycznia 2025r. w sprawie (...) przedłużył wobec G. P. stosowanie tymczasowego aresztowania na okres dalszych 3 miesięcy, tj. do dnia 14 kwietnia 2025r. godz. 21:30. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 249 § 1 k.p.k. oraz art. 258 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 263 § 2 k.p.k..

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w dniu 10 kwietnia 2025 r. w sprawie (...) przedłużył stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego G. P. na okres dalszych 2 miesięcy tj. do dnia 13 czerwca 2025r. godz. 21:30. W dniu 27 maja 2025 r. do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu wpłynął akt oskarżenia przeciwko G. P. oskarżonemu o czyn z art. 280 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 245 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Sprawę oskarżonego zarejestrowano pod sygnaturą (...)

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu – działając w trybie art. 344 k.p.k. - utrzymał wobec G. P. tymczasowe aresztowanie i przedłużył jego stosowanie do dnia 11 września 2025 r. godz. 21.30. Kolejno postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wobec G. P. przedłużył stosowanie tymczasowego aresztowania do dnia 10 grudnia 2025 r. godz. 21.30

W piśmie datowanym na dzień 9 grudnia 2025 r. – przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 10 grudnia 2025 r. - Prokurator Rejonowy w Nisku – odwołując się do pisma z dnia 10 grudnia 2025 r. - skierował do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu pismo procesowe, w którym wnioskował o wyznaczenie w trybie art. 344 k.p.k. terminu posiedzenia w przedmiocie dalszego stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P..

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu stwierdził, co następuje.

Wniosek Prokuratora Rejonowego w Nisku nie jest zasadny.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, iż art. 344 k.p.k. odnosi się do sytuacji, w których do sądu zostaje skierowana sprawa, w której oskarżony (oskarżeni) jest tymczasowo aresztowany. Wniesienie aktu oskarżenia nie dezaktualizuje konieczności kontroli odwoławczej postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania pod kątem oceny, czy dokonane zostało ono zasadnie i legalnie (por. postanowienie SA w Krakowie z 11.07.2012., II AKz 283/12, Legalis nr 548052). Ustawa nakłada w takim przypadku na sąd obowiązek zweryfikowania z urzędu zasadności dalszego stosowania tego środka zapobiegawczego. Po wpłynięciu skargi oskarżyciela do sądu prezes sądu powinien skierować sprawę na posiedzenie (art. 339 § 3 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 344 k.p.k.). Przepis art. 339 § 4a k.p.k. wskazuje, że czynność ta powinna zostać dokonana w terminie 30 dni od wpłynięcia sprawy do sądu. W doktrynie podnosi się ponadto, że dyrektywa wyrażona w art. 344 k.p.k. ma charakter specjalny, służący podkreśleniu zasady minimalizacji i konieczności stosowania tymczasowego aresztowania, oraz akcentowaniu zasady wyjątkowej możliwości stosowania tego środka na etapie postępowania sądowego(zob. W. Jasiński, K. Leżak w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, teza 3 do art. 344). W związku z powyższym wymaga podkreślenia, że posiedzenie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu w trybie art. 344 k.p.k. odbyło się w dniu 3 czerwca 2025 r., a w toku tegoż posiedzenia wydane zostało postanowienie o utrzymaniu wobec G. P. tymczasowego aresztowania i przedłużeniu jego stosowania do dnia 11 września 2025 r., godz. 21.30 (k. 17). Na posiedzeniu, w trybie art. 344 k.p.k., sąd, przed którym sprawa się toczy, z urzędu rozstrzyga czy utrzymuje zastosowany wcześniej wobec oskarżonego areszt tymczasowy, czy też nie – tzn. czy środek ten zmienia, czy też go uchyla. Orzeczenie takie nie jest tożsame ze stosowaniem środków zapobiegawczych w oparciu o przepis art. 249 k.p.k., bowiem po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu, organ ten w ramach wstępnej kontroli oskarżenia podejmuje decyzję na zasadzie art. 339 § 3 pkt 6 k.p.k. (zob. postanowienie SN z 5.04.2005., WZ 16/05, Legalis nr 96813).

Kolejne postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu już tylko o przedłużeniu stosowania wobec G. P. tymczasowego aresztowania do dnia 10 grudnia 2025 r., godz. 21.30, zostało wydane w dniu 8 września 2025 r. Pomimo błędnego wskazania w podstawie prawnej art. 344 k.p.k. (k. 55), niewątpliwie postanowienie to nie zostało wydane w trybie powołanego normatywu, który znajduje zastosowanie na etapie postępowania sądowego, gdy oskarżony jest już aresztowany i jedynie z chwilą wpłynięcia oskarżenia do sądu. W takiej sytuacji prezes sądu jest obowiązany skierować sprawę na posiedzenie w celu podjęcia decyzji co do dalszego stosowania tego środka (zob. M. Królikowski, A. Sakowicz w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Legalis\el., red. A. Sakowicz, teza 1 do art. 344). Z chwilą wniesienia aktu oskarżenia to sąd staje się gospodarzem postępowania i do niego należy nie tylko podejmowanie decyzji w przedmiocie środków przymusu, ale też inicjatywa w tym zakresie. Niewątpliwe postępowanie sądowe różni się od postępowania przygotowawczego, co ma wymierny wpływ na potrzebę stosowania środków przymusu. Potrzeba ta musi być oceniana przede wszystkim z punktu widzenia konieczności zapewnienia prawidłowego toku postępowania sądowego. Tak więc po wpłynięciu aktu oskarżenia sąd ocenia zasadność stosowania także środków zapobiegawczych i w razie potrzeby orzeka w tym zakresie (zob. K. Wytrykowski w: Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz, red. D. Drajewicz, teza 1 i 6 do art. 344). Wbrew więc wnioskom Prokuratora Rejonowego w Nisku na obecnym etapie postępowania jurysdykcyjnego brak jest/było podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych w trybie art. 344 k.p.k.

Odnosząc się natomiast do pisma procesowego Prokuratora Rejonowego w Nisku, w zakresie w którym skierował do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu pismo procesowe, wnioskujące o wyznaczenie w trybie art. 344 k.p.k. terminu posiedzenia w przedmiocie dalszego stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P., trzeba wskazać, iż oskarżony został zwolniony z aresztu w związku z upływem terminu stosowania tymczasowego aresztowania w dniu 10 grudnia 2025 r., (k. 55). Żadna ze stron nie złożyła wniosku w tym zakresie (aresztu) na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. (k. 86-87), ani też wcześniej przed rozprawą. Ma to tyle istotne znaczenie, że tymczasowe aresztowanie zastosowane zasadnie może przestać być zasadnym w czasie jego trwania, a nawet stać się niewątpliwie niesłuszne, w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. (por. wyrok SN z 24.01.2007., II KK 152/06, Legalis nr 83928). Istnienie bowiem przesłanek do zastosowania najsurowszego ze środków zapobiegawczych jakim jest tymczasowe aresztowanie, nie oznacza zwolnienia organów, które mogą podejmować decyzje z tym związane, od obowiązku ciągłego kontrolowania zasadności stosowania tego środka. Zgodnie z treścią art. 253 § 1 k.p.k. środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany. Oznacza to, że w toku postępowania jurysdykcyjnego sąd jest zobowiązany z urzędu na bieżąco weryfikować zebrane dowody oraz okoliczności uzasadniające potrzebę uchylenia zastosowanego środka, aby nie dopuścić do żadnej w tym zakresie opieszałości, która może sprawić, że kontynuowanie tymczasowego aresztowania stanie się niewątpliwie niesłuszne (por. postanowienie SN z 13.10.1995., II KRN 124/95, OSNKW 1996/1-2/7).

To z treści art. 253 § 1 k.p.k. wynikała więc powinność stałego badania przez Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w sprawie (...)tego, czy przyczyny, które legły u podstaw zastosowania wobec oskarżonego G. P. środka zapobiegawczego (art. 249 § 1 k.p.k., art. 258 § 1-3 k.p.k.), są nadal aktualne - zwłaszcza, że termin tymczasowego aresztowania upływał z dniem 10 grudnia 2025 r. - a więc dzień po rozprawie odbytej w dniu 9 grudnia 2025 r.. Powinność ta obejmuje także analizowanie wystąpienia przeszkód w stosowaniu środka (art. 259 k.p.k.), co wyraża dyrektywę adaptacji środków zapobiegawczych do sytuacji procesowej oskarżonego (postanowienie SA we Wrocławiu z 16.05.2018., II AKz 307/18, OSA 2018/10//21). Realizacja tej dyrektywy ma na celu zapewnienie prawidłowego wykonywania środków zapobiegawczych, a więc ich stosowania tylko tak długo, jak jest to niezbędne w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania (wyrok SN z 24.01.2007., II KK 152/06, Prokuratura i Prawo 2007/7-8/17). Wymaga podkreślenia, że treść art. 253 § 1 k.p.k. konstytuuje tryb nadzoru nad stosowaniem środków zapobiegawczych, niezależny od instancyjnej kontroli orzeczeń w przedmiocie ich stosowania i stosując ten przepis organ procesowy - tak jak uczynił to sąd Okręgowy w Tarnobrzegu - bada z urzędu zasadność dalszego stosowania środka zapobiegawczego (zob. uchwała SN (7) z 24.11.2010., I KZP 20/10, OSNKW 2010/11/94).

Wymaga dodatkowego podkreślenia, że w związku z upływem terminu stosowania tymczasowego aresztowania już/dopiero na etapie postępowania jurysdykcyjnego Kodeks postępowania karnego w sytuacji uznania przez sąd rozpoznający sprawę braku przesłanek dalszego stosowania tymczasowego aresztowania, brak jest podstaw do wydawania postanowienia w każdym przypadku (por. P. Hofmański, S. Zabłocki, Meandry wykładni art. 9 § 2 kodeksu postępowania karnego, czyli jak postępować z wnioskami składanymi na podstawie tego przepisu, w: W kręgu teorii prawa karnego, Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska, Lublin 2005, s. 655). Co jednak w realiach rozpoznawanej sprawy najistotniejsze, strona postępowania jurysdykcyjnego może formułować wnioski na podstawie art. 9 § 2 k.p.k., które jednak nie są wiążące dla sądu i nie ma potrzeby odnoszenia się do nich w formie decyzji procesowej (por. wyrok SN z 5.06.2013., III KK 286/12, Legalis 804004), gdyż art. 9 § 1 k.p.k. wyklucza rozstrzyganie o takim wniosku w formie postanowienia i sąd nie orzeka o wniosku złożonym na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. postanowieniem (zob. P. Hofmański, Kodeks postępowania karnego, Tom I, komentarz, Warszawa 2007, s. 92), a jedynie informuje, w przypadku jego nieuwzględnienia, o tym fakcie wnioskodawcę (por. postanowienie SA we Wrocławiu z 26.10.2017., II AKz 545/17, KZS 2018/2/65). Jeżeli uprawniony podmiot złoży wniosek w trybie art. 9 § 2 k.p.k., to bezspornie organ procesowy musi się do niego ustosunkować poprzez wydanie decyzji procesowej w sytuacji, gdy przychyla się do wniosku. Brak jest natomiast konieczności wydania negatywnej decyzji procesowej w każdej sytuacji, gdy organ procesowy nie uwzględnia wniosku złożonego w trybie art. 9 § 2 k.p.k. (postanowienie SA w Krakowie z 15.11.2021 r., II AKz 821/21, LEX nr 3287746; P. Hofmański, S. Zabłocki, Meandry wykładni art. 9 § 2 ..., s. 656)

Oczywiście w trybie wynikającym z treści art. 253 § 1 k.p.k. istnieje zawsze możliwość wykorzystania inicjatywy stron i w takiej sytuacji procesowej pełne zastosowanie znajduje instytucja przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem o dokonanie czynności z urzędu (por. uchwała 7 sędziów SN z 24.05.2005., I KZP 5/05, OSNKW 2005/6/48) – czego jednak nie uczynił to prokurator na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Tarnobrzegu w dniu 9 grudnia 2025 r., nie wnosząc - po udzieleniu mu głosu przez przewodniczącego - o przedłużenie aresztu wobec G. P.. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że taka inicjatywa oskarżyciela publicznego - w razie potwierdzenia istnienia przesłanek przedłużenia tymczasowego aresztowania - mogła prowadzić do wydania z urzędu postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania. Natomiast w braku zaistnienia takich przesłanek nie wymagała wydania orzeczenia stwierdzającego brak podstaw do przedłużenia tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P. w związku z brakiem tych przesłanek - tak jak uczynił to sąd Okręgowy w Tarnobrzegu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. (por. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Izby Karnej Sądu Najwyższego z 28.12.2006., IV KO 65/06, OSNwSK 2006/1/2589).

Przyjęcie, że nieprzedłużenie przez sąd stosowania tymczasowego aresztowania w toku postępowania jurysdykcyjnego w każdym przypadku – nawet niezłożenia w tej kwestii przez stronę wniosku wymaga od sądu decyzji w formie postanowienia, na które służyłoby zażalenie na podstawie art. 252 § 1 k.p.k. - oznaczałoby konieczność ponawiania całej procedury w przypadku kolejnych wniosków (takie można składać wielokrotnie, do zakończenia postępowania - oczywiście przy uwzględnieniu wyjątku, który w art. 254 § 1 k.p.k., ustawodawca ze względów w gwarancyjnych przewidział tylko i wyłącznie dla oskarżonego). Byłoby to absurdalne i prowadziło do oczywistego paraliżu postępowania karnego, a to pozwala na zajęcie stanowiska, że w sytuacji, gdy w toku postępowania jurysdykcyjnego złożony został wniosek strony lub innej osoby bezpośrednio zainteresowanej o przedłużenie tymczasowego aresztowania, to z uwagi na treść art. 9 § 2 k.p.k. i art. 253 § 1 k.p.k. obowiązuje w stosunku do takiego wniosku tryb postępowania, jak w przypadku każdego wniosku wniesionego na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. i sąd nie orzeka wówczas postanowieniem o jego nieuwzględnieniu - nie wydaje żadnej decyzji odmownej, lecz nie dostrzegając możliwości podjęcia orzeczenia z urzędu, przewodniczący składu orzekającego informuje jedynie o tym osoby zainteresowane (zob. postanowienie SA w Krakowie z 15.11.2021 r., II AKz 821/21, LEX nr 3287746). Tym bardziej więc w sytuacji, gdy w toku postępowania jurysdykcyjnego na rozprawie nie został złożony wniosek strony lub innej osoby bezpośrednio zainteresowanej o przedłużenie tymczasowego aresztowania, a termin stosowania tymczasowego aresztowania upływa następnego dnia po rozprawie, to w kontekście treści art. 9 § 2 k.p.k. i art. 253 § 1 k.p.k., sąd nie orzeka wówczas postanowieniem w zakresie tymczasowego aresztowania i nie wydaje w związku z tym decyzji procesowej pozytywnej lub negatywnej w formie postanowienia.

Wyeksponowania jeszcze w tym miejscu wymaga konstatacja - także w kontekście ewentualnej obrazy art. 93 § 1 k.p.k. i art. 94 § 1 k.p.k. - że zgodnie z treścią art. 93 § 2 k.p.k. w kwestiach niewymagających wydania postanowienia przewodniczący składu orzekającego może wydawać zarządzenia. Dla sędziego - nie będącego ani prezesem sądu, ani przewodniczącym wydziału - upoważnienie stwarza zmaterializowana w formie pisemnego zarządzenia decyzja o przydzieleniu do jego referatu sprawy lub raport dotyczący wyniku losowania Systemu Losowego Przydziału Spraw (postanowienie SN z 25.06.2020., I NSPO 7/20, Legalis nr 2396860). Nie można także zapominać, że przewodniczący składu orzekającego z punktu widzenia art. 366 § 1 k.p.k. kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem oraz podejmuje czynności zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (S. Waltoś, Problemy kontradyktoryjności w procesie karnym. Kierowanie rozprawą sądową, Palestra 1964/10, s. 32-33). Natomiast treść art. 367 § 1 k.p.k. zobowiązuje przewodniczącego składu orzekającego do umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do każdej kwestii podlegającej rozstrzygnięciu z urzędu - chodzi o zapewnienie stronom toczącym kontradyktoryjny spór możliwości przedstawienia stanowisk o okolicznościach co do których na rozprawie wydawane jest zarządzenie, postanowienie lub wyrok (zob. wyrok SA we Wrocławiu z 22.11.2017., II AKa 229/17, LEX nr 2432034). Rzecz jednak w tym, że na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. oskarżyciel publiczny nie sformułował ani pisemnego, ani też ustnego, wniosku w przedmiocie dalszego stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P.. Tak więc w realiach rozpoznawanej sprawy - oceniając czynności procesowe podejmowane w toku postępowania jurysdykcyjnego w sprawie III K309/25, przez pryzmat art. 9 § 2 k.p.k. i art. 253 § 1 k.p.k., czego nie dostrzega Prokurator Rejonowy w Nisku - skoro na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu uznał, że w sytuacji procesowej oskarżonego nie występują już przesłanki uzasadniające trwanie/dalsze stosowanie izolacji oskarżonego w ramach tymczasowego aresztowania poza datę 10 grudnia 2025 r., to zasadnie przyjął, iż nie miał podstaw do wydania postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania.

Nie jest także zasadny wniosek Prokuratora Rejonowego w Nisku – odczytywany prawidłowo w kontekście treści art. 118 § 1 k.p.k. – o przedłużenie stosowania wobec oskarżonego G. P. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż znaczenie pisma procesowego powinno być oceniane według rzeczywistej treści złożonego oświadczenia, co oznacza konieczność brania pod uwagę treści całego pisma procesowego w kontekście realiów rozpoznawanej sprawy, a nie tylko jego warstwy językowej. Dopiero analiza całości złożonego pisma procesowego w uwarunkowaniach procesowych, w myśl art. 118 § 1 i 2 k.p.k., pozwala na odtworzenie rzeczywistej intencji towarzyszącej jego wniesieniu (zob. wyrok SN z 31.01.2024., III KK 469/23, Legalis nr 3042962). W piśmie procesowym przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 10 grudnia 2025 r. Prokurator Rejonowy w Nisku wnioskował o wyznaczenie w trybie art. 344 k.p.k. terminu posiedzenia w przedmiocie dalszego stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P.. Nie ulega natomiast wątpliwości, że postanowieniem z dnia 8 września 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wobec G. P. przedłużył stosowanie tymczasowego aresztowania do dnia 10 grudnia 2025 r., godz. 21.30. Tak więc w chwili złożenia wniosku przez Prokuratora Rejonowego w Nisku (daty wpływu pisma do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu) oskarżony G. P. przebywał w areszcie. Jak już na wstępie wywiedziono, to w realiach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stosowania trybu wynikającego z treści art. 344 k.p.k., co oznacza z kolei, iż sąd z urzędu nie rozstrzyga już o utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu tego środka, w rozumieniu art. 344 k.p.k., a - w związku z trwaniem aresztu w dniu 10 grudnia 2025 r. – o jego przedłużeniu w rozumieniu art. 263 k.p.k.

Wymaga jeszcze rozważenia zagadnienie procesowe dopuszczalności merytorycznego rozpoznawania wniosku w przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy przed rozpoznaniem wniosku przez sąd oskarżony został zwolniony z aresztu. W analizowanej sytuacji procesowej Sąd Okręgowy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraża przekonanie, że pomimo upływu tymczasowego aresztowania przed rozpoznaniem wniosku o przedłużenie tymczasowego aresztowania, brak jest podstawy do pozostawienia bez rozpoznania tegoż wniosku. Tak więc Sąd Okręgowy w realiach rozpoznawanej sprawy nie może zostać zwolniony od obowiązku merytorycznego rozpoznania wniesionego wniosku wniesionego przez Prokuratora Rejonowego w Nisku (por. postanowienie SA w Krakowie z 18.04.2023., II AKz 228/23, Legalis nr 2922549). W tym stanie rzeczy, rozważenia wymagała, i wymaga aktualnie, kwestia, czy rzeczywiście dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania wobec G. P. jest warunkiem koniecznym zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania - skoro od stwierdzenia tej okoliczności zależy przecież ocena zarówno spełnienia podstawy ogólnej stosowania środków zapobiegawczych, jak też podstawy szczegółowej.

Wymaga przy tym już na wstępie tej części rozważań wskazania, iż w kontekście treści art. 263 k.p.k. sąd, przedłużając tymczasowe aresztowanie, obowiązany jest skontrolować przebieg dotychczasowego postępowania jurysdykcyjnego przez pryzmat dyrektywy szybkości oraz ocenić, czy okoliczności przedstawione przez prokuratora we wniosku o przedłużenie tymczasowego aresztowania nie zostały zawinione przez organy prowadzące postępowanie karne (por. postanowienie SA w Krakowie z 08.08.2022., II AKz 533/22, Legalis nr 2712785).

Analizując sytuację procesową oskarżonego G. P. w kontekście wniosku oskarżyciela publicznego, to pierwszej kolejności podkreślić należy, że każde przedłużanie tymczasowego aresztowania jest decyzją procesową autonomiczną wobec tej, która została podjęta poprzednio w przedmiocie zastosowania tego środka zapobiegawczego oraz uprzednich decyzji procesowych o jego przedłużeniu (zob. postanowienie SA w Krakowie z 06.03.2018., II AKz 104/18, Legalis 1856015). Nie budzi więc wątpliwości w realiach rozpoznawanej sprawy konieczność weryfikacji podstaw stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P., zarówno w kontekście istnienia przesłanek pozytywnych ogólnych z art. 249 k.p.k., jak i pozytywnych szczególnych z art. 258 k.p.k., a także wystąpienia negatywnych przesłanek szczególnych z art. 259 k.p.k., albowiem zaistnienie negatywnych przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania powinno skutkować odstąpieniem od zastosowania izolacji w ramach tego środka zapobiegawczego, a jeśli występują podstawy faktyczne i prawne - zastosowaniem innego środka zapobiegawczego. Ponadto przepis art. 257 § 1 k.p.k. wyrażający dyrektywę minimalizacji tymczasowego aresztowania, stosownie do której izolacja w ramach aresztu powinna być stosowana w ostateczności, gdy inne (wolnościowe) środki zapobiegawcze nie będą w stanie zabezpieczyć prawidłowego toku postępowania karnego - nakłada zarówno na sąd stosujący, jak i przedłużający tymczasowe aresztowanie, obowiązek rozważenia, czy dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania jurysdykcyjnego konieczne jest stosowanie tymczasowego aresztowania, czy też wystarczający jest inny środek o charakterze wolnościowym. W konsekwencji, gdy okoliczności sprawy zmieniły się w taki sposób, że wystarczające jest dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania stosowanie innych środków zapobiegawczych, tymczasowe aresztowanie należy niezwłocznie zmienić na inny środek zapobiegawczy (por. postanowienie SA w Krakowie z 11.07.2022 r., II AKz 444/22, Legalis nr 2712788).

Zastosowanie środka zapobiegawczego jest dopuszczalne w razie zaistnienia przesłanki ogólnej (art. 249 § 1 k.p.k.) i szczególnej (art. 258 k.p.k.). Musi wystąpić co najmniej jedna przesłanka ogólna i jedna szczególna, z tym że zawsze musi istnieć duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo (K. T. Boratyńska w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2016, s. 609). Do zastosowania środka zapobiegawczego konieczne jest zatem wystąpienie równocześnie dwóch przesłanek z art. 249 § 1 k.p.k. i co najmniej jednej z art. 258 k.p.k. Nie mają znaczenia takie okoliczności, jak główna rola w przestępstwie, znaczne nasilenie złej woli, stopień społecznej szkodliwości, jako że są to okoliczności należące do wymiaru kary (zob. postanowienie SA w Krakowie z 29.01.1992 r., II AKz 22/92, KZS 1992/1/23; P. Pałaszewski, Podstawy stosowania tymczasowego aresztowania w: Nowa kodyfikacja prawa karnego, t. 27, red. L. Bogunia, Wrocław 2011, s. 155). Tak zwana podstawa dowodowa stosowania środków zapobiegawczych musi wynikać z dowodów, które zostały już zebrane w toku postępowania. Dowody te muszą wskazywać na to, że przestępstwo zostało popełnione oraz że dopuściła się go osoba, w stosunku do której następuje zastosowanie środka zapobiegawczego. Prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzuconego mu przestępstwa musi być tak duże, że graniczące z pewnością (por. postanowienie SA w Krakowie z 5.02.2003., II AKz 57/03, Prok. i Pr. 2004/1/ 21). Przy czym przesłanka z art. 249 § 1 k.p.k. odnosi się do wszystkich środków zapobiegawczych, a nie tylko do tymczasowego aresztowania. Zebrane w sprawie dowody muszą wskazywać na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego przestępstwa, które zostało mu zarzucone (art. 249 § 2 k.p.k.), a nie jakiegokolwiek innego przestępstwa (zob. postanowienie SA w Krakowie z 24.07.2013., II AKz 283/13, KZS 2013/7-8/52).

W powyższym kontekście wymaga przypomnienia, iż w dalszym ciągu aktualna dla dalszego stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P. pozostaje przesłanka ogólna, o której mowa w treści art. 249 § 1 k.p.k. Jak słusznie bowiem w odniesieniu do skazanych D. H., D. L. i K. W. zauważa Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w sprawie II K 4/25 i Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w sprawie II AKa 59/23, to zgromadzony do tej pory materiał dowodowy wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że oskarżony G. P. dopuścił się popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów. Wymowa zgromadzonych dotychczas dowodów wskazuje na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez G. P. wszystkich zarzucanych mu w tej sprawie czynów - nawet jeśli G. P. nie przyznaje się do ich dokonania. Od ostatniego orzeczenia w przedmiocie środka zapobiegawczego nie ujawniły się dowody przeciwne, które to prawdopodobieństwo byłyby w stanie zminimalizować. Tym samym nie ulega wątpliwości, że przesłanka ogólna stosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 249 § 1 k.p.k., w stosunku do G. P. została w pełni spełniona.

Rzecz jednak w tym, iż tymczasowe aresztowanie jest wtedy uzasadnione, gdy służy zabezpieczeniu sprawnie zorganizowanego postępowania, bo tylko wtedy jest środkiem celowym. Nie jest bowiem wystarczające do zastosowania środków zapobiegawczych zaistnienie dużego prawdopodobieństwa, że oskarżony popełnił przestępstwo - tzw. przesłanka ogólna, lecz musi istnieć potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, względnie zachodzić konieczność zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa - tzw. przesłanki szczegółowe (zob. wyrok SN z 4.04.2018., V CSK 328/17, LEX nr 2499979). Sprawność postępowania jest zaś gwarancją konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, służącego oskarżonym i pokrzywdzonym (zob. postanowienie SA w Krakowie z 21.02.2012., II AKz 51/12, KZS 2012/2/41). Stąd wskazuje się, że jeżeli rozprawa główna nie przebiega sprawnie, gdyż na przykład w ciągu 5 miesięcy odbyto zaledwie 8 sesji, a kilka z nich bezpodstawnie odroczono lub zakończono wcześniej, to tymczasowe aresztowanie jest niecelowe dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania (zob. postanowienie SA w Krakowie z 20.01.2010., II AKz 11/10, KZS 2010/3/41). Jeżeli postępowanie zorganizowane jest wadliwie, przez co wyrokowanie odwleka się ponad konieczność (art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.), to tymczasowe aresztowanie jest niecelowe, bo nie da się wykazać, że służy sprawnemu biegowi postępowania (zob. postanowienie SA w Krakowie z 21.04.2006., II AKz 118/06, KZS 2006/4/41). Rolą stosowania wszelkich środków zapobiegawczych jest zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania karnego, a zatem powinny być to takie środki, które w sposób rzeczywisty, a nie jedynie iluzoryczny, powstrzymają oskarżonych przed podjęciem bezprawnych działań (postanowienie SA w Katowicach z 27.07.2011 r., II AKz 477/11, LEX nr 1102931).

W powyższym zakresie stanowczo trzeba stwierdzić, że G. P. odnaleziono na terytorium Francji i zatrzymano do sprawy w dniu 16 października 2024 r., o godz. 21:30. Od tego czasu stosowanie tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego G. P. było sukcesywnie przedłużane. Akt oskarżenia został skierowany do Sadu Okręgowego w Tarnobrzegu dopiero w dniu 23 maja 2025 r., zaś postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 14 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu na mocy art. 34 § 3 k.p.k. wyłączył do odrębnego rozpoznania sprawę oskarżonych: D. H., D. L. i G. P. o zarzucane im czyny, albowiem z uwagi na złożenie przez oskarżonego K. W. wniosku o wydanie wyroku skazującego w trybie art. 387 k.p.k., zaszły okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie sprawy wszystkich oskarżonych. Natomiast na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu w związku z nieobecnością oskarżonego D. H. odroczył rozprawę do dnia 11 lutego 2026 r. i w związku z nieusprawiedliwioną nieobecnością i w kontekście art. 374 § 1a kpk na mocy art. 376 § 1 kpk zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie oskarżonego przez Komendę Powiatową Policji w J. L. na termin kolejnej rozprawy. Oznacza to, iż oskarżony jest pozbawiony wolności ponad rok od chwili zatrzymania, a nie został otwarty przewód sądowy w jego sprawie i to z przyczyn od niego niezależnych. Pamiętać trzeba, że tymczasowe aresztowanie wtedy tylko jest uzasadnione, gdy służy zabezpieczeniu sprawnie zorganizowanego postępowania, bo tylko wtedy jest środkiem celowym, to zaś jest niezbędne, by uznać je za sprawiedliwe. Tymczasowe aresztowanie nie może pełnić funkcji restrykcyjnych w odniesieniu do oskarżonego odmawiającego przyznania się do winy lub też składającego wyjaśnienia sprzeczne z wersją śledczą. Takie pojmowanie funkcji tymczasowego aresztowania (każdego zresztą środka zapobiegawczego) jest bardzo głębokim nieporozumieniem i w każdym przypadku musi być kategorycznie odrzucone (postanowienie SA we Wrocławiu z 19.10.2005., II AKz 453/05, OSA 2006/3/15).

Pozostaje w tej sytuacji do rozważenia, czy aktualnie, w świetle zrealizowanych czynności dowodowych, można nadal zasadnie twierdzić, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo ujawnienia nowych faktów, w świetle których ocena prawna przestępnego zachowania się oskarżonego G. P. ulegnie istotnej zmianie w kontekście postawy procesowej oskarżonego G. P.. W przekonaniu Sądu Okręgowego, takie twierdzenie byłby całkowicie gołosłowne i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Zważyć tu trzeba, że realizując powinność wynikającą z treści art. 259 § 2 k.p.k., sąd musi uwzględnić okoliczności konkretnej sprawy do tej pory poznane, dokonać wstępnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, uwzględnić własne doświadczenie zawodowe, w tym praktykę sądowego wymiaru kary za czyny tego samego rodzaju, przyjmując realne, ale zarazem przeciętne reguły stopniowania kary i środków karnych, zależnie z jednej strony od ustawowych zasad jej wymiaru, z drugiej zaś od ujawnionych okoliczności mających znaczenie w tej płaszczyźnie ocen. Nie uwzględniając wniosku oskarżyciela publicznego należało mieć także na względzie, iż sąd orzekający w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych obowiązany jest skonfrontować zebrany materiał dowodowy z przyjętą przez prokuratora kwalifikacją prawną pod kątem wykazania dużego prawdopodobieństwa realizacji znamion przedmiotowych i podmiotowych zarzuconego oskarżonemu in concreto czynu (por. M. Pacyna, Duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa jako przesłanka stosowania środków zapobiegawczych, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2008/2, s. 133; postanowienie SA w Krakowie z 28.04.2008 r., II AKz 210/08, KZS 2008/6/45). W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie tymczasowego aresztowania nie powinno oceniać się zasadności kwalifikacji prawnej, skoro zdecyduje o tym - po skierowaniu aktu oskarżenia - sąd rozpoznający sprawę (zob. postanowienie SN z 1.12.2003., WZ 62/03, OSNwSK 2003/1/2597). Sąd Najwyższy wyraził jednak odmienne i trafne stanowisko, że orzekając na etapie postępowania przygotowawczego, w przedmiocie zastosowania albo przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, sąd jest zobowiązany do oceny trafności przyjętej przez prokuratora kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego podejrzanemu. Ocena ta powinna być dokonywana w kontekście ustawowych przesłanek tymczasowego aresztowania (zob. uchwała SN(7) z 27.01.2011 r., I KZP 23/10, OSNKW 2011/1/1).

Tymczasem Prokurator Rejonowy w Nisku pomija w złożonym wniosku, iż Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2023 r., w sprawie (...), zmienił zaskarżony wyrok i po przyjęciu, że oskarżony D. H. dopuścił się przestępstwa z art. 192 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., a oskarżeni D. L. i K. W. dopuścili się przestępstwa z art. 192 § 2 k.k. obniżył orzeczone wobec nich kary pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie, w tym co do przypisania oskarżonemu D. H. realizacji występku z art. 245 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy. Co więcej przypisanie K. W. dopuszczenia się przestępstwa z art. 192 § 2 k.k. nastąpiło niezależnie od faktu, że nie wnosił on apelacji od wyroki Sądu Okręgowego w ramach delegacji wynikającej z art. 435 k.p.k. Co prawda na skutek wniesienia kasacji przez obrońcę D. H. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r., w sprawie (...) na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 kpk uchylił zarówno zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie oraz wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu w stosunku do D. H., a w oparciu o art. 435 kpk także w stosunku do D. L. i K. a W. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Tarnobrzegu, to jednak ocena faktyczna i prawna zachowań oskarżonych wydaje się wciąż aktualna. W takiej zaś sytuacji, dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie byłoby wyłączone z mocy samego prawa (por. postanowienie SA w Krakowie z 25.06.2020 r., II AKz 334/20, LEX nr 3146627). Analiza akt sprawy (...) wskazuje bowiem, że choć oskarżonym prokurator zarzucił głównie zbrodnie stypizowaną w art. 280 § 2 k.k., to z uwagi na zmianę kwalifikacji tego czynu na art. 191 § 2 k.k. przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie na skutego apelacji złożonych przez obrońców oskarżonych wniesionych na ich korzyść oraz brak przy tym apelacji na ich niekorzyść Sąd Okręgowy jest teraz związany tą zmianą, albowiem zgodnie z art. 443 k.p.k. w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskarżonego w warunkach określonych w art. 434 § 4 k.p.k. – która to okoliczność w niniejszym postepowaniu nie występuje.

Jest oczywiste, że powyższa ocena i przekonanie Sądu Okręgowego wyrażane są na wstępnym wciąż etapie postępowania karnego, i wyłącznie w związku z badaniem podstaw tymczasowego aresztowania. Prognoza powyższa może ulegać zmianom w miarę poznawania nowych okoliczności sprawy, czy to w oparciu o do tej pory nieznane źródła dowodowe, czy to w wyniku dalszego, bardziej wnikliwego i dociekliwego badania i weryfikowania dowodów do tej pory poznanych. Dalsze zatem decyzje w sprawie, jak też rozstrzygnięcia w kwestii sprawstwa i winy oskarżonego G. P., warunkowane będą ustaleniami czynionymi w miarę rozwoju postępowania i wyników działań poznawczych organów procesowych. W realiach przedmiotowej sprawy w uwzględnieniu powyższych zapatrywań wszystkie czyny zarzucane obecnie oskarżonym – co paralelnie należy odnosić do oskarżonego G. P. - są jednak występkami kwalifikowanymi z co do D. H. z art. 192 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz z art. 245 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., co do D. L. z art. 192 § 2 k.k., a co do K. W. z art. 192 § 2 k.k. - zastrzeżonymi do rozpoznania przez sąd rejonowy, z których zarzuca się im – także oskarżonemu G. P. - że popełnili je w W., tak jak zresztą wskazał to Prokurator w zarzutach stawianych oskarżonym. Analogicznie wypowiedział się w tej kwestii w jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy, który wprost stwierdził, że „zakaz reformationis in peius rozciąga się także na ustalenia faktyczne, i to niezależnie od tego, czy ustalenia te zawarte zostały w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w tzw. części dyspozytywnej wyroku lub postanowienia, czy jedynie w części motywacyjnej orzeczenia” (por. wyrok SN z 14.09.2023., III KK 6/23, LEX nr 3604689).

Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przedłużania stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P.. Nie uwzględniając wniosku Prokuratora Rejonowego w Nisku o przedłużanie stosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego G. P., Sąd Okręgowy nie znalazł jednocześnie podstaw do stosowania wobec tego oskarżonego nieizolacyjnych środków zapobiegawczych, bowiem - jak wyżej stwierdzono - ustalone do tej pory fakty nie potwierdzają aby istniało ze strony tego podejrzanego realne zagrożenia zakłócenia prawidłowego toku postępowania w stopniu utrudniającym ustalenie prawdziwych okoliczności sprawy.

Dlatego też Sąd Okręgowy orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia.