Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 541/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt II K 232/23

W związku z tym, że odnośnie objętego wyżej wskazanym wyrokiem oskarżonego L. S., co do którego apelację złożył obrońca nie został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia, Sąd odwoławczy ograniczył zakres poniższego opracowania do omówienia sprawy oskarżonego P. J. (1) (J.). Tu bowiem, wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, uzasadnienie należało sporządzić z urzędu. Podstawę prawną takiego ograniczenia stanowi art. 457 § 2 kpk ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2019 r., II AKa 122/19, LEX nr 27490409).

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Zarzut podniesiony przez oskarżyciela publicznego:

Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że oskarżony P. J. (1) swoim postępowaniem nie wyczerpał znamion występków z art. 233 § 1 kk co miało istotny wpływ na treść orzeczenia albowiem oskarżony został uniewinniony od zarzucanych mu czynów, podczas gdy gruntowna analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstw z art. 233 § 1 kk.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Na wstępie niezbędne jest podkreślenie, że przekonanie Sadu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 kpk jedynie wtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk), i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 kpk), stanowi wyraz rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk), jest wyczerpujące i logiczne – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – a nadto uargumentowane odpowiednio w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 kpk) ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II AKa 22/22, Legalis nr 2703487). Ważne jest także, że chociaż przy ocenie dowodów organy postępowania dysponują swojego rodzaju swobodą to jednak czynność ta winna być zawsze zgodnie z art. 7 kpk być dokonywana ze szczególnym uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Ponadto organ meriti zobowiązany jest do zestawienia ze sobą treści wszystkich zgromadzonych w danej sprawie dowodów zarówno osobowych, jak i dokumentowych, dostrzeżenia wszelkich różnic i niespójności wewnętrznych oraz zachodzących pomiędzy poszczególnymi dowodami, a następnie starannego rozważenia wszystkich tych okoliczności zakończonego przypisaniem przymiotu wiarygodności jedynie tym dowodom (bądź też ich pewnym częściom), które zasługują na to w świetle jasnych dyrektyw z art. 7 kpk.

Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd odwoławczy uznał za trafne wskazania apelacji, że ocena dowodów w kształcie zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie spełniała wyżej wskazanych kryteriów i nie mogła być ona uznana przez organ II instancji za poprawną. Sąd Rejonowy ewidentnie dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny wyjaśnień oskarżonego P. J. (1), przypisując im cechę wiarygodności w sytuacji gdy te zawierały szereg niespójności i wewnętrznych sprzeczności. Sąd Rejonowy zupełnie nie zwrócił uwagi na fakt, że P. J. składając zeznania w charakterze świadka w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko T. A. (1) nie podnosił by cierpiał na wadę wzroku upośledzającą możliwość obserwacji zachowania T. A. (1) kiedy to miał on wychodząc od niego z posesji wsiąść do samochodu marki B. na tylne siedzenia. Wręcz przeciwnie składając zeznania w charakterze świadka P. J. (1) pewnie opisywał okoliczności tych wydarzeń i szczegóły zachowania T. A. (1). P. J. (1) podał wtedy, że poszedł razem z oskarżonym T. A. by wypuścić go za bramę zamykaną na elektromagnes (a więc był na tyle blisko samochodu marki B., że nawet mając wadę wzroku musiał dokładnie widzieć gdzie wsiada T. A. (1)). Znamiennym jest, że okoliczności podawane przez P. J. (1) w jego zeznaniach miały stanowić oparcie dla linii obrony przyjętej w tamtym procesie przez oskarżonego T. A. (1). Trafnie też dostrzegł apelujący prokurator, że składając zeznania w charakterze świadka P. J. (1) nie podawał by pomoc T. A. (1) przy budowie oczka wodnego miała trwać dłużej niż jeden dzień. Takie wskazania pojawiły się dopiero w niniejszym postępowaniu, gdy P. J. (1) stanął pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 kk. Zmiana ta, polegająca na zapewnianiu o kilkurazowym udziale T. A. (1) w tych pracach, bez wątpienia miała na celu uprawdopodobnienie wersji jakoby P. J. (1) mógł pomylić datę zdarzenia przedstawionego przez niego w procesie karnym prowadzonym przeciwko T. A. (1). Niepodanie przez oskarżonego daty dziennej sytuacji, o której zeznawał w sprawie swego sąsiada o prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości wcale zatem nie ekskulpowało jego zachowania. Sąd Rejonowy zignorował przy tym fakt, że składając wyjaśnienia przed prokuratorem P. J. wprost podał, iż T. A. (1) pojawił się u niego i zasugerował by złożył zeznania w jego sprawie karnej. Mając na względzie fakt, że P. J. (1) nie był obecny na miejscu zdarzenia, na parkingu przy Centrum Handlowym (...) w N. i został zawnioskowany jako świadek przez T. A. (1), a następnie złożył zeznania podbudowujące jego linię obrony, należało z dużą ostrożnością podejść do wyjaśnień składanych przez tego podsądnego w niniejszym postępowaniu. Warto nadmienić w tym miejscu, że świadek K. A. przyznała wprost, że ówczesny jej mąż – T. A. (1) – uzgodnił z nią wersję wydarzeń, którą następnie przedstawiła ona w procesie karnym prowadzonym przeciwko niemu. Podobnie, taką przygotowaną wersję wydarzeń zaprezentował świadek L. S.. Nie sposób uznać w takim przypadku za wiarygodne zapewnień P. J. (1), że będąc przesłuchiwany jako świadek opisywał zdarzenia zgodnie z ich faktycznym przebiegiem, a nie, że świadomie składał fałszywe zeznania w celu uniknięcia przez T. A. (1) odpowiedzialności karnej za zarzucone mu przestępstwo. Zwłaszcza, że jak słusznie podniósł w apelacji prokurator, jego wyjaśnienia w niniejszym procesie na temat kwestionowanych zeznań, zawierają wewnętrzne sprzeczności, niespójności oraz są niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Nadto, wyjaśnienia oskarżonego nie znajdowały potwierdzenia w innych i to wartościowych dowodach dostępnych w tej sprawie. Sąd Rejonowy nie dostrzegł ani nie uwzględnił tych istotnych dla (...) okoliczności, niezasadnie uznając za niejednoznaczne, że jako świadek złożył fałszywe zeznania na etapie dochodzenia oraz na rozprawie w Sądzie Rejonowym w Nowym Tomyślu w sprawie o sygn. II K 369/20.

Wracając do treści zarzutu podniesionego przez prokuratora należy najpierw przypomnieć, że oceniając tego typu zarzut należy pamiętać, iż zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może zostać skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdy w zaskarżonym wyroku poczyniono ustalenia faktyczne nie mające jakiegokolwiek oparcia w przeprowadzonych dowodach, albo gdy określonych ustaleń nie poczyniono, pomimo że z przeprowadzonych dowodów (zasługujących na przymiot wiarygodności) określone fakty jednoznacznie wynikały ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I KA 10/21, Lex nr 3342243). Innymi słowy błędne ustalenia faktyczne są najczęściej skutkiem dokonania dowolnej (błędnej) oceny określonych dowodów (obraza art. 7 kpk) bądź też pominięcia określonych dowodów przy ich analizie i ocenie (obraza art. 410 kpk) lub też wynikiem innego rodzaju uchybień procesowych związanych z przeprowadzonym postępowaniem dowodowym ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt II AKA 391/20, Lex nr 3333181).

Uwzględniając powyższe, Sąd II instancji przyznał rację apelującemu, że w kontrolowanej sprawie doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, co wyniknęło z dokonania przez Sąd Rejonowy błędnej oceny zgromadzonych dowodów (szerzej na ten temat wyżej). W takiej sytuacji to właśnie dowolność w ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów powinna zostać zgłoszona jako główny zarzut odwoławczy (art. 438 pkt 2 kpk). Abstrahując od tego formalnego uchybienia należało zgodzić się ze skarżącym, że Sąd I instancji opierając się przede wszystkim na niezasługujących na wiarę wyjaśnieniach oskarżonego błędnie przyjął, że zeznania P. J. (1) z całą stanowczością nie mogły zostać uznane za obiektywnie niezgodne z prawdą, ponieważ z prawidłowo ocenionych dowodów wynikało zupełnie coś przeciwnego.

Wniosek

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Przedmiotowy wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Kontrola odwoławcza potwierdziła słuszność zarzutów dotyczących niepoprawnej oceny dowodów przeprowadzonej przez Sąd Rejonowy oraz błędu w ustaleniach faktycznych. W świetle treści przepisu art. 454 § 1 kpk sąd odwoławczy nie mógł jednak skazać oskarżonego P. J. (1) w instancji odwoławczej albowiem zaskarżonym wyrokiem został on w pierwszej instancji uniewinniony. Konieczne było więc wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym i przekazania sprawy Sądowi I instancji w zaskarżonym przez oskarżyciela publicznego zakresie do ponownego rozpoznania, tym razem z zachowaniem reguł określających ocenę dowodów oraz ustalanie stanu faktycznego na nowo.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

Sąd Okręgowy opierając się o regulacje art. 437 § 2 kpk w zw. z art. 454 § 1 kpk uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☒ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Kontrola odwoławcza zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do ustalenia, że ocena dowodów, a w konsekwencji ustalenia faktyczne odnośnie sprawstwa i winy oskarżonego co do zarzucanych mu obu przestępstw z art. 233 § 1 kk nie były poprawne. Sąd Rejonowy dokonał weryfikacji wiarygodności materiału dowodowego w sposób dowolny, oderwany od realiów sprawy, a przez to niezgodnie z dyrektywami z art. 7 kpk. Uchybienia te spowodowały, że również kluczowe ustalenia faktyczne co do winy i sprawstwa oskarżonego P. J. (1) także były błędne. Wobec powyższego zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a wobec obowiązującej w procedurze karnej reguły ne peius konieczne było wydanie wyroku kasatoryjnego i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę oskarżonego P. J. (1) o zarzucone mu aktem oskarżenia czyny z art. 233 § 1 kk powinien przeprowadzić prawidłową, skrupulatną ocenę wszystkich zgromadzonych w tej sprawie dowodów ze szczególnym uwzględnieniem dyrektyw z art. 7 kpk, a także wskazań organu odwoławczego zawartych w przedmiotowym uzasadnieniu. Dokonując tej czynności organ meriti winien zestawić treść wszystkich dowodów ze sobą i nadać przymiot wiarygodności jedynie tym z nich, które rzeczywiście na to zasługują. Następnie konieczne będzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, który może zostać oparty wyłącznie na dowodach wiarygodnych. W ostatnim kroku organ I instancji zobowiązany będzie do dokonania aktu subsumpcji i trafnego stwierdzenia, czy zachowanie oskarżonego P. J. (1) wyczerpało wszystkie ustawowe znamiona przestępstw z art. 233 § 1 kk.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPISy

Arkadiusz Rybarczyk Hanna Bartkowiak Jarosław Ochocki