Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska

Protokolant: Emilia Wielgus

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy J. B.oraz M. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o przeniesienie odpowiedzialności za należności z tytułu składek

na skutek apelacji J. B. i M. B.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt VIII U 728/19

1.  oddala apelacje,

2.  zasądza od M. B. i J. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwoty po 1350 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE

Decyzją z 22 lutego 2019 r., znak: (...), adresowaną do J. B. i M. B., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., na podstawie przepisów art. 53 § 1, 3 i 4, art. 55, art. 56 § 2, art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1, art. 109 § 2 pkt 1, art. 116b i art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2018 r., poz. 800 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 1, art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2017 r., poz. 1778 ze zm.) stwierdził, że J. B. jako likwidator (...) sp. z o.o. w likwidacji odpowiada wobec ZUS całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B. solidarnie ze spółką za należności składkowe spółki za okres od marca 2017 r. do października 2017 r. w łącznej kwocie 6.259,65 zł.

Na ww. należność składają się nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 4.809,00 zł, w tym 4.023 zł należności głównej i 522 zł odsetek,
a także 264 zł tytułem kosztów egzekucyjnych, składki na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 1.140,29 zł, w tym 953,69 zł należności głównej, 124 zł odsetek i 62,60 zł tytułem kosztów egzekucyjnych, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 310,36 zł, w tym 254,56 zł należności głównej, 34 zł tytułem odsetek i 21,80 zł tytułem kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu organ wskazał, żeJ. B. w spornym okresie pełnił funkcję likwidatora spółki. Nadto egzekucja skierowana wobec spółki okazała się bezskuteczna - postanowieniem z 5 czerwca 2017 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie prowadzone wobec majątku spółki, zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r., utrzymał ww. postanowienie Naczelnika w mocy. Ostatecznie - wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Dyrektora.

Organ podniósł też, że nie zostały wykazane żadne przesłanki egzoneracyjne, gdyż mienie (...) sp. z o.o. wskazane przez pełnomocnika zobowiązanego nie spełniało kryterium zaspokojenia zaległości składkowych w znacznej części. Zakład wskazał, że postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieście w Krakowie umorzył postępowanie upadłościowe wobec spółki (...) sp. z o.o., w której zadłużona spółka posiada udziały, nadto spółka (...) nie posiada udziałów w (...)sp. z o.o., a wskazane wierzytelności spółki wobec p. M. L. oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z. G. (łącznie o wartości ok. 13.000 zł) nie mogą umożliwić zaspokojenia zaległości spółki w znacznej mierze w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z tych względów przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki na jej likwidatora jest uzasadnione i to także w odniesieniu do majątku wspólnego, gdyż od 9 marca 1996r. pozostaje on w związku małżeńskim z M. B.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli J. B. i M. B., wnosząc – każde z nich z osobna - o jej zmianę poprzez orzeczenie, że J. B. jako likwidator (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. oraz M. B. – jako jego małżonka - nie odpowiadają majątkiem wspólnym za zaległości z tytułu nieopłaconych należności składkowych na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz należne odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 6.259,65 zł za okres od marca 2017 r. do października 2017 r.

Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i naruszenie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym niezgodne z prawem wyliczenie zadłużenia z tytułu składek za okres od 03/2017r. do 10/2017r. na:

1. ubezpieczenia społecznego w wys. 4.023,00 zł oraz odsetek i kosztów egzekucji;

2. ubezpieczenia zdrowotnego w wys. 953,69 zł oraz odsetek i kosztów egzekucji;

3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wys. 254,56 zł oraz odsetek i kosztów egzekucji:

a to w związku z nieuwzględnieniem przez Organ wszystkich dotychczas uiszczonych przez Spółkę wpłat na poczet składek ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

- naruszenie art. 116 § l pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 23 ust. l, art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i nieuwzględnienie wszystkich składników majątkowych wskazanych przez likwidatora w toku postępowania o orzeczeniu solidarnej jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

- naruszenie art. 107 § l i § 2 pkt l, 2 i 4 oraz art. 116 § l, § 2 i § 4 o.p. przez uznanie, że w sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające pociągnięcie do odpowiedzialności J. B.za zobowiązania podatkowe (...) sp. z o.o. w likwidacji, to jest przez nieprawidłowe uznanie, że:

1. J. B. ponosi winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki;

2. J. B.nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

- naruszenie art. 116 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 23 ust. l, art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2017, póz. 1778 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skierowanie egzekucji do wybranych składników majątkowych (bez przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego do całości majątku) jest skierowaniem egzekucji do całości majątku lub jego części.

- błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie przez organ rentowy, że:

1. w okolicznościach sprawy zaszła przesłanka „bezskuteczności egzekucji”, a przecież organ rentowy nie prowadził postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce do całości jej majątku, a jedynie postępowanie to było prowadzone do kilku składników majątkowych;

2. likwidator nie wskazał majątku spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, a przecież w toku postępowania wskazano majątek spółki - spółka posiada następujący majątek:

a. wierzytelność wobec (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w wys. 820.994,82 zł zgłoszoną do postępowania i ujętą na liście wierzytelności w kat. IV w wys. 748.048,26 zł oraz w kat. V w wys. 72.946,56 zł,

b. spółka jest uczestnikiem postępowań o zapłatę przeciwko M. L.. Wierzytelności zgłoszone przed Sądem Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda wynoszą łącznie:

- kwotę 9.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia
31 lipca 2018 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia l sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty,

3. wierzytelność wobec Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. (dawniej Dyrektor Izby Celnej w R.) z tytułu nadpłaty w podatku od gier na automatach w wys. (obecnie sprawa zwrotu toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G., sygn. I Są/Go 219/18):

a/ 1.311,00 zł za marzec 2010 r.,

b/ 1.303,00 zł za kwiecień 2010 r.,

4. Spółka posiada:

- 30% udziałów w kapitale zakładowym (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej,

- 33% udziałów w kapitale zakładowym (...) sp. z o.o. w J.,

- spółka (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej jest właścicielem nieruchomości - księga wieczysta nr (...);

Powyższe błędy w ustaleniu stanu faktycznego według odwołujących, doprowadziło do błędnego przypisania odpowiedzialności finansowej likwidatorowi, a przecież spółka posiada majątek, który nie został objęty poprzednią egzekucją, majątek ten nadaje się do dalszej egzekucji i z tego tytułu nie można twierdzić, iż wobec spółki toczyło się postępowanie egzekucyjne, które okazało się bezskuteczne - istotna jest okoliczność, że organ egzekucyjny nie skierował postępowania egzekucyjnego do całości majątku spółki. Ponadto pozwany Zakład nie wykazał, czy zobowiązania podatkowe będące przedmiotem niniejszego postępowania pochodzą z okresu kadencji likwidatora. Odwołujący podnieśli również zarzut przedawnienia, co do składek objętych ustawowym terminem przedawnienia roszczeń publicznoprawnych.

W odwołaniu skarżący zawarli także wniosek o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych.

Odwołanie małżonki J. B., na którego organ rentowy przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania spółki (...) sp. z o.o. tj. M. B., zostało zarejestrowane pod sygn. akt VIII U 729/19 i - na podstawie zarządzenia z 9 sierpnia 2019r. – połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (art. 219 k.p.c.) ze sprawą z odwołania J. B., sygn. akt VIII U 728/19.

Wyrokiem z dnia 1714 września 2023 r., (sygn. VIII U 728/19), Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołania (pkt 1 wyroku) i zasądził od każdego z odwołujących na rzecz pozwanego organu rentowego po 900 zł z ustawowymi odsetkami wynikającymi z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego były następujące ustalenia faktyczne i prawne:

(...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod (...) w dniu 7 kwietnia 2004 roku (pierwotnie figurowała pod firmą (...), następnie (...), zaś od 2008r. już jako (...)). Spółkę utworzono na czas nieoznaczony. W umowie powołującej spółkę do istnienia, udziałowcami były osoby fizyczne (M. P. (1), Z. P., B. B. oraz A. P.). Wówczas kapitał zakładowy spółki wynosił 347.500 zł. Ostatecznie od maja 2009r. kapitał wyniósł 1 000 000 zł, a do spółki wniesiono aport w kwocie 4 000 zł. Przedmiotem działalności spółki była działalność związana z grami hazardowymi i organizowaniem zakładów, a także produkcja automatów oraz urządzeń do gier losowych i zręcznościowych.

Ostatecznie od maja 2009r. jedynym wspólnikiem spółki była (...) sp. z o.o. posiadająca 10 000 udziałów o łącznej wartości 1 000 000 zł. Wspólnikiem tej spółki jest z kolei holenderska spółka (...).

W okresie od sierpnia 2009 r. do 29 września 2016 r. funkcję ostatniego
Prezesa Zarządu Spółki (...) sp. z o.o. pełnił M. S. (1). Był on w tym czasie jedynym członkiem zarządu. Prokurentem spółki (prokura samoistna) w okresie od 31 stycznia 2008 r. do 27 października 2016 r. był J. B..

Uchwałą z dnia 29 września 2016 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki (...) sp. z o.o. podjęło decyzję o jej rozwiązaniu i otwarciu jej likwidacji. Jako likwidatora wskazano odwołującego J. B.. Jako likwidator jest on uprawniony do samodzielnego reprezentowania spółki.

Od 4 października 2018r. Spółka zmieniła siedzibę na P., ul. (...).

W okresie prowadzenia swojej działalności Spółka nie dopełniła obowiązku opłacania składek, co w konsekwencji spowodowało powstanie zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2009, 05/2010, 07/2010 – 10/2011, 12/2011 – 05/2015, 03/2017 – 06/2017, 09/2017 – 10/2017 w kwocie 272.419,21 zł plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne i koszty upomnień;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres: 12/2009 – 02/2010, 05/2010, 07/2010- 10/2010, 12/2011 – 03/2012, 05/2012, 08/2012-12/2012, 05/2013 – 05/2015, 07/2015, 03/2017 – 06/2017, 10/2017 w kwocie 84.001,65 zł plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne i koszty upomnień;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 12/2009 – 01/2010, 05/2010, 07/2010 – 10/2011, 08/2012 – 12/2012, 05/2013 – 06/2013, 07/2013 – 05/2015, 03/2017 – 06/2017, 09/2017 w kwocie 23.068,76 zł plus należne odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne i koszty upomnień.

Postępowanie egzekucyjne w zakresie powyższych zaległości składkowych prowadzone było:

1.  przez Naczelnika Urzędu Skarbowego:

a/ w okresie od stycznia 2012 r. do sierpnia 2013 r. na należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od 12/2009 do 02/2010, 05/2010, 11/2011,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11/2011 do 12/2011, 04/2012, od 06/2012 do

07/2012, od 01/2013 do 04/2013,

- FPiFGŚP za okres od 11/2011 do 07/2012, od 01/2013 do 05/2013

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił tytuły wykonawcze.

W okresie od marca 2012 r. do września 2013 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. przekazał pierwotne tytuły wykonawcze do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w P.. Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone z uwagi na spłatę całości zadłużenia objętego ww. tytułami wykonawczymi;

b/ w okresie od stycznia 2012 r. do sierpnia 2013 r. na należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od 07/2010 do 10/2011, od 12/2011 do 07/2012,

01/2013 do 05/2013,

-

ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2009 do 02/2010, 05/2010, od 07/2010 do 10/2011, od 01/2012 do 03/2012, 05/2012, 05/2013,

-

FPiFGŚP za okres od 12/2009 do 01/2010, 05/2010, od 07/2010 do 10/2011

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił tytuły wykonawcze.

W okresie od marca 2012 r. do września 2013 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. przekazał pierwotne tytuły wykonawcze do Naczelnika (...)Urzędu Skarbowego w P..

Postanowieniem z 5 czerwca 2017 r., nr (...) Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie prowadzone wobec majątku spółki (...) z uwagi na jego bezskuteczność. Organ wskazał, że dokonał zajęcia rachunków w (...) Banku (...) S.A., (...) Bank (...) S.A., (...) S.A., (...) Bank S.A. Dokonano też zajęcia wierzytelności w Izbie Celnej w P., Izbie Celnej w R., Izbie Celnej we W., (...) sp. z o.o., (...) Sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. oraz J. R., S. O., M. P. (2), M. P. (3), M. S. (2), W. E., H. L.. Zajęcie wierzytelności (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. było skuteczne i realizowane. Pozostałe zajęcia okazały się bezskuteczne. Zajęto wierzytelność u syndyka masy (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Syndyk poinformował organ, iż wierzytelności wciągnięto na listę wierzytelności i ujęto w IV i V kategorii zaspokojenia, natomiast wierzytelności w kategorii II i III przewyższają dwukrotnie wierzytelność zobowiązanego, a wierzytelności I kategorii są realizowane na bieżąco. W ocenie organu, dalsze prowadzenie egzekucji nie rokowało wyegzekwowania kwoty, które nie zaspokoiłyby nawet kosztów egzekucji.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. utrzymał ww. postanowienie Naczelnika (...)Urzędu Skarbowego w P. w mocy. Organ wskazał nadto, że udziały (...) sp. z o.o. w spółce (...), pomimo nominalnej łącznej wartości 820 000 zł nie przedstawiają realnej wartości rynkowej z uwagi na stan (...) spółki (...).

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. S. (1) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 25 lipca 2017 r.

Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. (prowadzone w innym zakresie niż postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych i nie dotyczące postanowienia o umorzeniu z 05 czerwca 2017 r.):

c/ w okresie od lutego 2013 r. do stycznia 2019 r. na należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres 12/2009, od 08/2012 do 12/2012, od 05/2013 do 05/2015,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2011, od 08/2012 do 12/2012, od 05/2013 do 05/2015,

- FPiFGŚP za okres 12/2009, od 08/2012 do 12/2012, od 05/2013 do 05/2015

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił tytuły wykonawcze.

W styczniu 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w Izba Administracji Skarbowej w Z..

W odpowiedzi na zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał żadnych wpłat.

We wrześniu 2018 r. na należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od 03/2017 do 06/2017, od 09/2017 do 10/2017,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2017 do 06/2017, 10/2017,

- FPiFGŚP za okres od 03/2017 do 06/2017, 09/2017

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił tytuły wykonawcze.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku przez(...) Urząd Skarbowy w P. zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W odpowiedzi na zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał żadnych wpłat.

Pomimo zadłużenia jakie spółka (...) sp. z o.o. od 2009r. posiadała nie tylko wobec ZUS i podmiotów publicznoprawnych (w tym także z tytułu należnych obciążeń podatkowych), ale również wobec podmiotów prywatnych, odwołujący J. B. po objęciu funkcji likwidatora – podobnie jak wcześniej pełniący w spółce funkcję Prezesa M. S. (3) – nie wystąpił do Sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (...) sp. z o.o. Podobnie jak jego poprzednik, tak i odwołujący nie uczynił tego, gdyż - w ocenie zarządzających i reprezentujących spółkę - złożenie wniosku o upadłość niweczyłoby szanse na wygranie postępowania arbitrażowego.

Prezes spółki (...) sp. z o.o. – M. S. (1), a następnie odwołujący, jako powołany jej likwidator uznawali, iż postępowanie upadłościowe i powołanie syndyka doprowadziłoby do sytuacji braku dostępu nie tyle do składników majątkowych zobowiązanej spółki i spółek z nią powiązanych, ale dostępu do dokumentacji posiadanej przez te spółki, którą to dokumentację musiały one przedstawiać na wezwanie Arbitrażu. Gdyby ta dokumentacja była np. w rękach syndyka, to według osób reprezentujących spółkę – w tym także według odwołującego - mogłaby być użyta w inny sposób, niekoniecznie z korzyścią dla postępowania arbitrażowego. Osoby te przyjmowały nadto, że ogłoszenie upadłości tych spółek, w tym (...) sp. z o.o., w tamtym czasie byłoby skutkiem o jaki chodziło ustawodawcy, który wprowadził przepisy mające na celu właśnie likwidację takich podmiotów. W ten sposób osiągnąłby on efekt, który zamierzał osiągnąć, wprowadzając przepisy o grach hazardowych, zmieniające dotychczasowe regulacje na niekorzyść takich podmiotów. Stanowisko takie wynikało również z powiązań istniejących w grupie spółek z kapitałem holenderskim. Spółka (...) sp. z o.o. w likwidacji, w której J. B. pełni funkcję likwidatora, należy bowiem do grupy spółek (...). Spółką nadrzędną wobec Spółki zobowiązanej jest (...) sp. z o.o. w likwidacji, której jedynym wspólnikiem jest (...) z siedzibą w (...).

(...) wraz z dwiema innymi holenderskimi spółkami wszczęła postępowanie arbitrażowe, w trakcie którego konieczne było zachowanie „status quo” spółek zależnych, w tym Spółki (...) sp. z o.o. Dla właścicieli kapitału spółek oznaczało to, że ww. Spółka zmuszona była prowadzić w dalszym ciągu działalność z uwagi na toczące się postępowanie arbitrażowe. Postępowanie arbitrażowe zostało wszczęte przez te spółki na podstawie Umowy o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji zawartej między Rzeczpospolitą Polską i Królestwem Holandii z dnia 7 września 1992 r. Umowy typu BIT (ang. bilateral investment treaties dwustronne traktaty inwestycyjne), to umowy międzynarodowe zawierane między państwami, których celem jest zapewnienie wzajemnej ochrony inwestorom pochodzącym z umawiających się Państw-Stron i dokonywanym przez nich inwestycjom.

Według spółek, w wyniku zawarcia Umowy BIT z Królestwem Holandii, Rzeczpospolita Polska zobowiązała się między innymi do nienaruszenia praw inwestorów pochodzących z Holandii, w tym do traktowania ich inwestycji w sposób uczciwy i sprawiedliwy oraz do niestawiania przeszkód poprzez wprowadzenie nieuzasadnionych lub dyskryminowanych środków regulacyjnych. W przypadku naruszenia któregokolwiek z postanowień Umowy BIT przez państwo przyjmujące inwestycję, inwestor pochodzący z Holandii ma prawo wszcząć postępowanie arbitrażowe i żądać rozstrzygnięcia sprawy przez niezależny i bezstronny trybunał arbitrażowy. (...), (...) i (...) wszczęły postępowanie arbitrażowe na podstawie Umowy BIT, zarzucając Polsce szereg naruszeń Umowy BIT w związku z prowadzonymi przez nie inwestycjami na rynku gier hazardowych. Inwestorzy podnosili, iż poczynione przez Polskę naruszenia uniemożliwiły im i zależnym od nich spółkom, prowadzenie normalnej działalności gospodarczej w Polsce w zakresie prowadzenia gier na automatach do gier o niskich wygranych. Na początku 2010 r. doszło bowiem do nagłej zmiany przepisów ustawy o grach hazardowych, mających niebagatelny wpływ na rynek gier hazardowych w Polsce. Zmiany w ustawie o grach hazardowych zostały – według skarżących - wprowadzone w bezprecedensowym tempie: Ministerstwo Finansów ogłosiło główne punkty nowej ustawy o grach hazardowych 27 października 2009 r., projekt ustawy został przedstawiony przez Ministerstwo 6 listopada 2009 r., projekt ustawy trafił do Sejmu 13 listopada 2009 r., pierwsze czytanie odbyło się w dniu 17 listopada 2009 r., Sejm uchwalił ustawę 19 listopada 2009 r., Prezydent podpisał ustawę 26 listopada 2009 r. i ostatecznie ustawa weszła w życie 1 stycznia 2010 r. Opisana nowelizacja ustawy o grach hazardowych zakładała między innymi wielokrotne podniesienie podatku od gier na automatach o niskich wygranych. W rezultacie Inwestorzy zostali obciążeni praktycznie z dnia na dzień podatkiem od gier w wysokości 2.000,00 zł (ok. 500 euro) od każdego automatu, co doprowadziło do wycofania z rynku w zaledwie pół roku ok. 2.250 automatów do gier.

Postępowanie arbitrażowe zakończyło się wydaniem w dniu 16 lutego 2017 r. wyroku arbitrażowego przez Trybunał Arbitrażowy przy Stałym Sądzie Arbitrażowym w Hadze, sygn. akt PCA 2014-31.

Trybunał arbitrażowy prowadzący sprawę podzielił stanowisko Inwestorów i uznał, że Rzeczpospolita Polska naruszyła art. 3.1. Umowy BIT oraz zasądził na rzecz Inwestorów stosowne odszkodowanie. Trybunał uznał w szczególności, że Inwestorzy mieli prawo oczekiwać, że obciążenia podatkowe nie wzrosną w sposób na tyle drastyczny, że nie będą oni mogli faktycznie prowadzić swojej działalności. Trybunał uznał również, że drastyczna podwyżka podatku od gier doprowadziła do wycofania z rynku 2.257 automatów do gier spośród 3.525 automatów znajdujących się w posiadaniu Inwestorów. Podwyższenie podatku od gier przewidziane w ustawie o grach hazardowych spowodowało uniemożliwienie realizacji praw wynikających z zezwoleń, na podstawie których działały spółki zależne od Inwestorów, w tym Spółka (...) sp. z o.o. W rezultacie powyższych zdarzeń Spółka została praktycznie z dnia na dzień pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, co w krótkim czasie całkowicie załamało jej sytuację finansową. Konsekwencją tego było powstanie wielkich trudności w wypełnianiu zobowiązań finansowych Spółki, w tym zobowiązań publicznoprawnych. Skarżący uznali przy tym, że na potrzeby prowadzonego postępowania arbitrażowego, konieczne było zachowanie obecnego stanu prawnego spółek z grupy H., w tym Spółki (...) sp. z o.o. Strona, mając świadomość ciążących na niej obowiązków w zakresie prowadzenia spraw Spółki była jednocześnie zmuszona do niepodejmowania działań zmierzających do ogłoszenia upadłości Spółki.

Pomimo zakończenia postepowania arbitrażowego w lutym 2017r. odwołujący, pełniąc funkcję likwidatora ww. spółki, nie złożył wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Podejmował natomiast rozmowy z Urzędem Skarbowym (w 2018r.), które miały na celu wypracowanie warunków, na jakich zaległości podatkowe obciążające spółkę, miałyby zostać umorzone i to w znaczącej części. Rozmowy restrukturyzacyjne nie przyniosły dotąd oczekiwanych rezultatów, jednakże odwołujący w dalszym ciągu uważał, iż brak jest powodów do złożenia wniosku o upadłość spółki, wychodząc nadal z założenia, że syndyk nie miałby interesu, by takie rozmowy prowadzić. Postępowanie likwidacyjne spółki jest jeszcze w toku, albowiem jako likwidator odwołujący uczestniczy w postępowaniach sądowych, w wyniku których spółka może uzyskać pewne korzyści.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2019 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. przeciwko M. L. o zapłatę. W uzasadnieniu wskazano, że powód dochodzi od pozwanego kwoty 1 000 zł (jednego tysiąca złotych) z tytułu korzystania przez pozwanego z nieruchomości położonej w P. przy ul. (...). Swoje roszczenie (...) sp. z o.o. opierała na umowie przelewu wierzytelności zawartej z M. K. (1). Sąd Rejonowy wskazał, że pozwany wystąpił z wnioskiem o zasiedzenie udziału w nieruchomości, przysługującego M. K. (2).

Postanowieniem z 17 maja 2019 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. przeciwko M. L. o zapłatę.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. przeciwko M. L. o zapłatę.

Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w N. przeciwko M. L. o zapłatę.

Decyzją z dnia 29 marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności (...) jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe (...) sp. z o.o. w podatku od towarów i usług z okresu począwszy od grudnia 2011r. do listopada 2015r.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił Skargę M. S. (1) od powyższej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. S. (1).

Tożsame decyzje zostały wydane w stosunku do odwołującego J. B.jako likwidatora spółki.

Ostatecznie decyzją z dnia 16 września 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., działając na podstawie art. 207, art. 258 § 1 pkt 1, § 1a § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, stwierdził wygaśnięcie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 29 marca 2019r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w P. z dnia 29 grudnia 2017r. orzekającą o odpowiedzialności M. S. (1) za zobowiązania (...) sp. z o.o. Organ wskazał, iż z uwagi na fakt, że zobowiązania podatkowe stanowiące przedmiot decyzji Dyrektora (...) w P. z 29 marca 2019r. uległy przedawnieniu, to tym samym przestał istnieć przedmiot stosunku prawnego wynikającego z decyzji Naczelnika (...)Urzędu Skarbowego.

Decyzją z 22 lutego 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. stwierdził, że M. S. (1) jako Prezes zarządu Spółki (...) sp. z o.o. odpowiada wobec ZUS całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką za należności składkowe spółki za okres od 12/2013r. do 05/2015r. w łącznej kwocie 78.811,50 zł.

Od powyższej decyzji M. S. (1) wniósł odwołanie do Sądu.

Sąd Okręgowy w Poznaniu, w sprawie VIII U 724/19, oddalił to odwołanie wyrokiem z dnia 5 lipca 2023r.

Ww. wyrok nie jest prawomocny.

Obecnie spółka nie posiada majątku ruchomego, który można zbyć w drodze egzekucji. Nie posiada też własnych nieruchomości.

W piśmie z dnia 16 stycznia 2019 r., kierowanym do organu rentowego przez pełnomocnika odwołującego w toku postepowania prowadzonego przez Zakład w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki wskazano, iż spółka (...) posiada majątek w postaci wierzytelności spółki w wysokości 82 994,82 zł zgłoszoną do postępowania i ujętą na liście wierzytelności w kat. IV w wys. 748 048,26 zł oraz w kat. V w wys. 72 946,56 zł. Spółka posiada także wierzytelność wobec Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z tytułu nadpłaty podatku od gier na automatach w wysokości 1.311,00 zł i 1.303,00 zł. Wskazano też, że w sprawie zwrotu tej należności toczy się przed WSA w Gorzowie Wielkopolskim postępowanie pod sygn. I Sa/Go 219/18.

W piśmie pełnomocnika wskazano też, że spółka (...) posiada 30 % w kapitale zakładowym (...) sp. z o.o. oraz 33 % udziałów w kapitale zakładowym (...) sp. z o.o.

Spółka (...) sp. z o.o. posiada 820 udziałów w (...) sp. z o.o. (obecnie w likwidacji). Z kolei spółka (...) sp. z o.o. jest właścicielem nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) zabudowanej budynkiem restauracji i salonu gier.

Postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., w toku postępowania o upadłość prowadzonego wobec spółki (...) sp. z o.o. (VIII GUp 5/14) sędzia-komisarz zobowiązał wierzycieli posiadających największe wierzytelności (w tym (...) sp. z o.o.) do wpłacenia zaliczek na koszty postępowania pod rygorem umorzenia postępowania. Żaden z wierzycieli nie wpłacił wymaganej zaliczki, która miałaby zostać zwrócona z likwidacji pozostałych w masie aktywów majątkowych. Mimo wielokrotnie zmniejszanej ceny ww. nieruchomości należącej do (...) sp. z o.o. (ostatnio do ceny 500.000 zł), brak było zainteresowania nabyciem tego składnika majątku spółki, a jest to jedyny składnik masy, który byłby w stanie zaspokoić koszty postępowania i częściowo wierzycieli upadłego. Syndyk stwierdził brak zainteresowania nieruchomością, a reprezentanci upadłego nie wykazali, że takie zainteresowanie istnieje. Próby egzekwowania należności nie przynosiły efektów. Z tych powodów, postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych (sygn. akt VIII GUp 5/14/S ) umorzył postępowanie upadłościowe prowadzone wobec (...) sp. z o.o. Sąd Rejonowy uznał, że majątek upadłego powstały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych obciążanych hipoteką, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, które wyniosły łącznie 2.251.263,00 zł, zaś wierzyciele zobowiązani postanowieniem sędziego komisarza nie złożyli w wyznaczonym terminie zaliczki na koszty postępowania, a brak jest płynnych funduszy na te koszty. Pomimo wniesionych zażaleń, w tym przez upadłego oraz spółkę (...) sp. z o.o. jako wierzyciela, Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowieniem z 30 lipca 2019r. wydanym w sprawie XII Gz 456/19, oddalił zażalenia.

(...) sp. z o.o. nie posiada udziałów w (...)sp. z o.o.

Organ rentowy w zaskarżonej decyzji określił jako obciążające odwołującego zadłużenie z tytułu należnych składek za pracowników zgłoszonych w spółce:

- za okres od 3/2017 do 06/2017 za ubezpieczonego M. S. (1) - zgłoszonego z tytułem ubezpieczenia jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, zgłoszenie od 1 października 2009r. do 30 czerwca 2017r.;

- za okres 09 i 10/2017 za ubezpieczoną M. P. (4) zgłoszoną z tytułem ubezpieczenia jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym ubezpieczeniu zdrowotnemu, zgłoszenie od 10 marca 2008r. do 31 października 2017r. (kod tytułu ubezpieczenia 0110 00).

Zaległość za m-ce 07 i 08/2017 oraz przed 03/2017 do 06/2015 nie występuje na koncie spółki, ponieważ w wykazanych deklaracjach nie ma wykazanych składek do opłacenia. Za ubezpieczonego M. S. (1) zostały wykazane zerowe podstawy wymiaru składki, natomiast za ubezpieczoną M. P. (4) składki były finansowane były z budżetu państwa z uwagi na korzystanie z urlopu wychowawczego.

Zaległość za 10/2017 na FUZ wynika z powodu wykazania w raportach rozliczeniowych składek za ubezpieczoną M. P. (4) (składki należne, urlop wychowawczy do 26 września 2017r.), wyrejestrowanie od 1 listopada 2017r. FP i FGŚP za 09/2017r. został wykazany przez płatnika w złożonych dokumentach rozliczeniowych.

W zaskarżonej decyzji brak kosztów egzekucyjnych za okres 09/2016.

W toku postępowania egzekucyjnego zostały przekazane wpłaty egzekucyjne z dnia 9 maja 2017 r. z (...) Urzędu Skarbowego w P. w kwotach: 25.506,70 zł, 1.873,52 zł i 28.319,00 zł.

Powyższe wpłaty zostały rozliczone przez pozwany Zakład:

-

25.506,70 zł na FUS za 05/2010 - składki 14 768,30 zł, odsetki 10 738,40 zł,

-

1.873,52 zł na FUS za 07/2010 - składki 1 095,52 zł, odsetki 778,00 zł,

-

28.319,00 zł na FUS za 05/2010 – składki 15 143,80 zł, odsetki 11011 zł oraz na FUZ za 12/2009 - składki 1 223,50 zł i odsetki 940,30 zł.

Zakład nie odnotował wpłat własnych i egzekucyjnych przekazanych przez likwidatora na konto płatnika.

Na dzień wydania zaskarżonej decyzji odwołujący J. B. oraz
M. B. pozostawali w związku małżeńskim. Ich małżeństwo trwa do chwili obecnej, nie było w tym związku orzekanej formalnie separacji. Strony nie podejmowały też żadnych kroków celem zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w żadnej formie: ani poprzez orzeczenie sądu ani umownie w formie aktu notarialnego.

Majątek który odwołujący uzyskali w trakcie trwania małżeństwa, stanowi do chwili obecnej wspólność majątkową małżeńską. Odwołująca M. B.nie miała żadnych związków ze spółką (...) - nie była w niej w żadnym okresie udziałowcem, nie była też osobą zatrudnioną w spółce, w związku z czym nie posiadała i nie posiada szczegółowej wiedzy co do sytuacji spółki.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołania (pkt 1 wyroku) i zasądził od każdego z odwołujących na rzecz pozwanego organu rentowego po 900 zł z ustawowymi odsetkami wynikającymi z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).

Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy organ rentowy zasadnie stwierdził, że J. B. jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. (a obecnie jako spółka w likwidacji z siedzibą w P.) ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B. solidarnie ze spółką.

Zaskarżona decyzja została wydana przez organ rentowy w stosunku do odwołującego w oparciu o przepis dodany z dniem 1 stycznia 2016r. ustawą – Prawo restrukturyzacyjne art. 116b Ordynacji podatkowej, który wprowadził nową kategorię osób trzecich odpowiedzialnych za zaległości podatkowe/składkowe – tj. likwidatorów. W § 3 tego przepisu znalazło się odesłanie do art. 116 i 116a o.p., co oznacza, że odpowiedzialność mogą ponosić też byli likwidatorzy (wyrok WSA w Warszawie z 22.03.2018r., VIII SA/Wa 718/17, Lex nr 2482960). Ponadto ich odpowiedzialność może być wyłączona w związku z wykazaniem przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p.

Sąd Okręgowy podkreślił, że odwołujący nie kwestionowali istnienia zaległości składkowych powstałych w toku prowadzenia przez Spółkę (...) Sp. z o.o. działalności oraz tego, że zaległości te na poszczególnych funduszach datują się w okresach wskazanych przez ZUS. Odwołujący J. B. przyznał także w niniejszym postepowaniu, iż w odniesieniu do zaległości składkowych spółki - podobnie jak co do zaległych należności podatkowych - prowadzone było postępowanie egzekucyjne, ażeby należności te zostały spłacone. Podniósł on jednak zastrzeżenia co do wysokości faktycznego zadłużenia składkowego, a także zarzut przedawnienia należności ZUS wskazując, poprzez reprezentującego go profesjonalnego pełnomocnika, że należności te już w części zostały spłacone, co wymaga przedstawienia przez ZUS konkretnych rozliczeń poszczególnych wpłat. Odwołujący domagał się więc złożenia przez pozwanego stosownych rozliczeń, które mógłby porównać z dokumentami księgowymi, które są w jego posiadaniu. Odwołujący (takJ. B., jak i jego małżonka) nie skonkretyzowali jednakże tych zarzutów, w szczególności nie odnieśli ich do należności składkowych – zadłużeń wskazanych w skarżonej decyzji - które obejmują wyłącznie 2017 rok. Nie może być więc mowy o ich przedawnieniu na dzień wydania decyzji (luty 2019r.). Zaś co do wysokości i tytułu z jakiego powstały zaległości składkowe obciążające odwołującego – likwidatora spółki, organ rentowy przedstawił szczegółowe zestawienie, którego odwołujący ostatecznie nie podważyli. Wprost przeciwnie – w złożonych zeznaniach odwołujący przyznał nawet, iż miał świadomość, że w spółce, po podjęciu decyzji o jej likwidacji, pozostawały osoby zatrudnione i zgłoszone do ubezpieczeń społecznych, co rodziło obowiązek regulowania za nie należnych składek.

Przechodząc zaś do regulacji prawnych, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie oraz odnoszą się do zarzutów formułowanych przez odwołujących Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 108 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe (składkowe) nie powstaje z mocy prawa, lecz wymaga wydania przez organ podatkowy (składkowy) konstytutywnej decyzji w tym przedmiocie. Zakres odpowiedzialności osób trzecich wynika z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. Zgodnie z art. 107 § 1 o.p., przedmiotem tej odpowiedzialności są zaległości składkowe płatnika, a więc - stosownie do art. 51 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s. - zobowiązania, których termin płatności, wyznaczony w sposób przewidziany przepisami prawa, upłynął. Zasadniczo osoby trzecie odpowiadają również - na podstawie art. 107 § 2 o.p. - za odsetki za zwłokę od zaległości (pkt 2) i koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4). Odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego obciążają zatem osobę trzecią niezależnie od czasu ich powstania. Obowiązek zapłaty przez osobę trzecią odsetek od zaległości podatkowych (składkowych) i kosztów egzekucyjnych wynika więc wprost z art. 107 § 2 pkt 2 i 4 o.p., który interpretowany w kontekście zasady subsydiarnej odpowiedzialności tych osób w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika składek), nakazuje uwzględnienie, że zobowiązanie osoby trzeciej jest równe zobowiązaniu podatnika (płatnika).

Odnośnie do kwestii wysokości zaległości składkowych Sąd Okręgowy zaznaczył, że odwołujący mógł, jako likwidator spółki, kwestionować zobowiązania składkowe w sporze z organem rentowym o wysokość zadłużenia. Zauważył także, że w skarżonej decyzji pozwany wymienił kwoty należności składkowych za poszczególne miesiące na kolejnych funduszach oraz wysokość wyliczonych odsetek, zaś w toku niniejszego postępowania organ przedstawił informację, na jakiej podstawie wysokości tych składek wyliczył, wskazując przede wszystkim, że uczynił to w oparciu o deklaracje i dokumenty rozliczeniowe złożone przez spółkę w odniesieniu do dwóch pracowników (M. S. i M. P.). Pełnomocnik odwołującego nie odniósł się do tych danych w żaden sposób, a tym bardziej nie podważył prawidłowości naliczeń dokonanych przez ZUS. W ocenie Sądu I instancji należało zatem uznać, że podniesiony zarzut był nieuzasadniony, a nadto został skonstruowany jedynie na potrzeby postępowania, bez żadnych realnych podstaw.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Uzasadnieniem dla odrębnego uregulowania w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kwestii przedawnienia odpowiedzialności osoby trzeciej, jest charakter tej odpowiedzialności tj. jej subsydiarność oraz konstytutywny charakter decyzji ustalającej tę odpowiedzialność. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii przerwania, czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, bowiem odnoszą się one jedynie do zachowań płatnika składek a nie osób trzecich.

W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego o odpowiedzialności członka zarządu spółki za składki na podstawie art. 116 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s., które mają zastosowanie także do likwidatora spółki, ocena sądu obejmuje zachowanie terminu wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej), a nie przedawnienie zobowiązania wynikającego z tej decyzji - art. 118 § 2 o.p. i art. 24 ust. 5d u.s.u.s. Przyjmuje się w związku z tym, że ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 118 § 2 o.p. i art. 24 ust. 5d u.s.u.s., wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Dzieje się tak z tego względu, że termin przedawnienia wskazany w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej odnosi się wyłącznie do egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji organu rentowego o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 9 czerwca 2010 r., II UK 37/10, OSNP 2011 nr 23-24, poz. 302, 26 maja 2011 r., II UK 360/10, LEX nr 901610, 6 czerwca 2013 r., II UK 329/12, LEX nr 1331292, 15 lipca 2014 r., II UK 492/13, OSNP 2015 Nr 11, poz. 152 oraz 5 października 2016 r., II UK 343/15, LEX nr 2155196).

Podobne poglądy zdecydowanie przeważają także w doktrynie, w której podkreśla się, że przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej) to instytucja odrębna względem przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (R. Adamus: Przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej, Monitor Podatkowy 2015 nr 1, s. 23). Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Kwestia ta aktualizuje się bowiem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, czyli w sytuacji, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia członka zarządu czy też – jak w niniejszej sprawie - likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki, a zatem dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu sporu sądowego co do prawidłowości orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe. Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji ustalającej odpowiedzialność likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki nie ma zatem nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia, do badania kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji, bowiem wykracza to poza ramy przedmiotu sporu podanego mu pod osąd. Inaczej rzecz ujmując, ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej, wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Przedmiotem tego postępowania może być natomiast zachowanie terminu do wydania decyzji, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej (J. Strusińska-Żukowska: Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości składkowe tych spółek w orzecznictwie, PiZS 2012 nr 1, s. 19).

W niniejszej sprawie, profesjonalny pełnomocnik odwołującego w treści odwołania podniósł zarzut „przedawnienia, co do składek objętych ustawowym terminem przedawnienia roszczeń publicznoprawnych”. Jednocześnie nie formułował on zarzutów związanych z zachowaniem terminu do wydania decyzji, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzut przedawnienia był niekonkretny, bowiem pełnomocnik odwołującego nie doprecyzował go w żaden sposób, nawet w zakresie tego, czy zarzut ten dotyczy całości, czy części zobowiązania. Sąd I instancji stwierdził, że podniesiony zarzut został skonstruowany jedynie na potrzeby niniejszego postępowania. Ponadto był też on forsowany przez odwołujących w celu wykazania, że postępowanie odwoławcze winno być umorzone z uwagi na wygaśnięcie decyzji. Odwołujący domagali się bowiem stwierdzenia, że należności, których dotyczy decyzja uległy przedawnieniu, a więc – podobnie jak w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe – orzec należało o bezprzedmiotowości decyzji. Argument ten – zdaniem Sądu I instancji - należało uznać za całkowicie chybiony z powodów rozważanych powyżej, a nadto z tego względu, że w odniesieniu do zaległości składkowych wymienionych w kwestionowanej decyzji, a obejmujących okres od marca 2017r. do października 2017r., do daty wydania spornej decyzji nie upłynęło 5 lat od dat wymagalności poszczególnych zaległości, a zatem do dnia wydania zaskarżonej decyzji te zaległości w nie uległy przedawnieniu.

Uzupełniająco Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 32 i 33 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio wskazane tam przepisy z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Przepisy te określają to, w jakich okolicznościach odpowiedzialnością za nieuiszczone składki organ rentowy może obciążyć osoby trzecie. Co istotne, odpowiedzialność ta obejmuje nie tylko składki na ubezpieczenia społeczne, ale również na ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (vide uchwała Sądu Najwyższego z 4.06.2008 r. w sprawie II UZP 3/08 OSNP 2009/11-12/148).

Jak już wskazano na wstępie rozważań, kwestie odpowiedzialności za zaległości podatkowe, a co za tym idzie i składkowe likwidatorów spółek prawa handlowego, reguluje przepis art. 116b § l Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym likwidatorzy spółki,z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, odpowiadają za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie likwidacji. Zgodnie z art. 116b § 3 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i art. 116a stosuje się odpowiednio.

Tak więc do odpowiedzialności likwidatora stosuje się regulacje z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r . Ordynacja podatkowa . Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe/składkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu (w sprawie zaś likwidator), jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu/tu: likwidator:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Nadto § 4 art. 116 stanowi, że przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.

Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, iż dla orzeczenia o odpowiedzialności likwidatora, tak jak i członka zarządu spółki, za zobowiązania z tytułu składek, konieczne jest wykazanie istnienia zaległości, bezskuteczności egzekucji oraz tego, że dana osoba pełniła funkcję członka zarządu/likwidatora w czasie, kiedy zaległości powstały. Ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Likwidator (tak jak i członek zarządu) jest natomiast zobowiązany do wykazania przesłanek egzoneracyjnych.

W niniejszej sprawie bezsporne było to, że (...) sp. z o.o. w likwidacji nie opłaciła należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy wskazane w decyzji, a więc w okresie, w którym prowadzona była likwidacja ww. spółki. Poza sporem w niniejszej sprawie było i to, że odwołujący J. B. pełnił funkcję likwidatora w okresie, kiedy powstało wskazane w spornej decyzji zadłużenie. W toku postępowania organ wykazał, że egzekucja prowadzona przez pozwanego oraz Urząd Skarbowy w stosunku do zadłużonej spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdzają stosowane postępowania oraz postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne.

Przesłanka dotycząca „bezskuteczności egzekucji” została zawarta w art. 116 § 1 o.p. („jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna”). Na gruncie tego przepisu problem związany ze ziszczeniem się przesłanki „bezskuteczności egzekucji” wielokrotnie był poruszany w orzecznictwie sądów, w tym także sądów administracyjnych, w tym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08. W uchwale tej wskazano, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie sformułowano pogląd, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Bezskuteczność musi odnosić się do całego majątku spółki, a nie tylko do jego części (postanowienie SA w Poznaniu z 16.06.1992 r., I ACz 183/92, OSA 1993, z. 4, poz. 28). Poza tym „dla orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółka z o.o. za zobowiązania spółki nie jest wymagane stwierdzenie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w okresie pełnienia przez tę osobę funkcji członka zarządu. Przepis art. 116 § 1 o.p. nie określa momentu, w którym ta bezskuteczność ma być stwierdzona” (wyrok NSA z 12.04.2018 r., II FSK 1002/16, LEX nr 2494508). O bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 o.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok NSA z 20.02.2007 r., II FSK 233/06, LEX nr 364426);

Z treści uzasadnienia postanowienia z 5 czerwca 2017r. umarzającego postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że dalsze prowadzenie egzekucji nie rokowało wyegzekwowania kwoty, które zaspokoiłyby nawet koszty egzekucji. Co istotne, organ rentowy wskazał w swoim piśmie z 18listopada 2020r., że egzekucja wobec spółki (...) była prowadzona nie tylko w zakresie rachunków bankowych, ale też wobec wierzytelności, nieruchomości, ruchomości jak i udziałów w innych podmiotach. W odpowiedzi na zajęcia dokonane przez organ rentowy dłużnik zajętych wierzytelności nie przekazał żadnych wpłat, zaś wpłaty dokonane przez likwidatora – wpłaty egzekucyjne z 9 maja 2017r. nie doprowadziły do pokrycia zaległości wskazanych w decyzji nawet w niewielkiej części (zostały one bowiem rozliczone na zaległości składkowe na FUS z 2010r. i odsetki od nich (por. pismo – informację ZUS z 23 listopada 2020r. k. 141v akt).

Reasumując Sąd I instancji uznał, że organ rentowy wykazał wszelkie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji, która jest przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie tj. istnienie określonych zaległości składkowych powstałych w okresie, w którym odwołujący pełnił funkcję likwidatora spółki (...) sp. z o.o. jak i to, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna. Nie można zatem mówić, by egzekucja była prowadzona jedynie wobec części majątku spółki.

Nadto wymaganie bezskuteczności egzekucji do całego majątku spółki nie może być jednak rozumiane schematycznie; nie ma potrzeby kierowania egzekucji do tych składników majątku spółki, z których uzyskanie zaspokojenia jest w istniejących okolicznościach nierealne.

W dalszej kolejności należało więc rozważyć to, czy strona odwołująca skutecznie wykazała istnienie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność za określone w zaskarżonej decyzji zaległości składkowe. Jak już wyżej wskazano obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z odpowiedzialności za jej zaległości składkowe ciąży na likwidatorze i to właśnie on powinien okoliczność tę udowodnić. Takimi przesłankami są wskazanie mienia, z którego organ mógłby się zaspokoić bądź zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości i to we właściwym czasie albo wykazanie braku podstaw faktycznych i prawnych do zgłoszenia takiego wniosku.

Jak również zaznaczono, przy dokonywaniu oceny dowodów, Sąd nie prowadzi z urzędu postępowania dowodowego dla dokonania ustaleń w przedmiocie zwolnienia odwołującego od odpowiedzialności za zobowiązania (...) sp. z o.o., gdyż zgodnie z art. 6 k.c. ciężar dowodowy udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Odwołujący nie wykazali w niniejszej sprawie, by zadłużona spółka miała udziały w (...)sp. z o.o. z siedzibą w J.. Organ rentowy wskazywał, że z KRS wynika, iż takich udziałów spółka nie posiada. Odwołujący jednak w postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie przedstawili w tym zakresie żadnego materiału dowodowego, przy czym zaważyć należy, że pełnomocnik odwołującego nie wskazał w odwołaniu i dalszych składanych pismach nawet numeru KRS spółki (...), przerzucając ciężar odnalezienia spółki na Sąd oraz pozwanego. Powyższe zachowanie pełnomocnika uchybia obowiązkowi określonemu w przywołanym art. 6 k.c., bowiem nie stanowi w istocie konkretnego wskazania majątku zobowiązanej spółki. Dodatkowo żaden dokument przedstawiony w toku postępowania nie potwierdza stanowiska strony.

Nadto odwołujący podkreślali, że spółka (...) posiada wierzytelności wobec (...) sp. z o.o., Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. oraz M. L.. Odnosząc się do tych twierdzeń, należy wskazać, że wierzytelności wobec M. L. są nadal sporne. Strona nie wykazała, by należności te można było poddać egzekucji. Ubocznie należy podnieść, że kwota tych wierzytelności jest, w stosunku do zobowiązania składkowego, niska. Podobnie zresztą ma się sprawa wierzytelności należnej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z., która dotyczy kwot jeszcze niższych, bo ok. 3.000 zł.

Odnosząc się do zarówno wierzytelności, jak i udziałów spółki (...) w (...) sp. z o.o. w likwidacji, zdaniem Sądu Okręgowy, należy stwierdzić, że były one przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W jego toku stwierdzono, iż wierzytelność wciągnięto na listę wierzytelności i ujęto w IV i V kategorii zaspokojenia, natomiast wierzytelności w kategorii II i III przewyższają dwukrotnie wierzytelność zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż nie ma realnej możliwości zaspokojenia należności składkowych zarówno z wierzytelności jaką posiada (...) w (...) sp. z o.o. w likwidacji, ale też z udziałów spółki. Jak trafnie zauważył organ egzekucyjny, udziały w (...) sp. z o.o. nie mają już realnej wartości rynkowej z uwagi na likwidację oraz liczne zobowiązania spółki (...), które są regulowane w drodze licznych egzekucji.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r., I FSK 39/11, CBOSA - mienie spółki wykazywane przez członka zarządu/likwidatora zwalnia go od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne rzeczywiście istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji. Orzecznictwo wskazuje, że takie mienie musi charakteryzować się odpowiednimi właściwościami, aby egzekucja z niego była realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2011 r., I FSK 899/10). Tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 ord. pod. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r., I SA/Wr 972/09, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2009 r.,III SA/Gl 1511/08, WSA w Rzeszowie z dnia 12 kwietnia 2011 r., I SA/Rz 121/11).

Sąd Okręgowy podkreślił, że wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych wymaga wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu nie mogą być uznane wierzytelności sporne. Zatem wskazane przez odwołujących wierzytelności i udziały w spółkach nie mogły zwolnić ich od odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki (...), bowiem egzekucja wskazanych środków nie była możliwa, nie wskazując już na zaspokojenie wierzyciela w jakimkolwiek stopniu.

Przedmiotem egzekucji nie mogła być też nieruchomość należąca do spółki (...), położona w W. przy ul. (...). Nieruchomość ta - jak słusznie podkreślał to organ rentowy - nie znajduje się w majątku spółki (...) sp. z o.o., należy do spółki (...) sp. z o.o., a zatem zupełnie innego podmiotu. Poza tym wyniki przeprowadzonego postępowania o upadłość spółki (...), zakończonego umorzeniem tego postępowania, jak również zapisy figurujące w księdze wieczystej tej nieruchomości wskazują na to, że nawet szacunkowa cena tej nieruchomości (pierwotna cena minimalna jej sprzedaży – 1.612.300,- zł) nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że może stanowić ona źródło zaspokojenia wierzytelności ZUS nawet w niewielkim stopniu.

Przechodząc do analizy udowodnienia przez stronę odwołującą drugiej grupy przesłanek egzoneracyjnych, tj. związanych ze zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości i wszczęciem postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości należy stwierdzić, że bezsporne w sprawie było to, iż ani odwołujący ani też żaden z wierzycieli spółki nie złożył takiego wniosku. J. B. będąc reprezentantem (...) sp. z o.o. winien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w terminie trzydziestu dni od zaistnienia stanu niewypłacalności, tj. od zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań wobec co najmniej dwóch wierzycieli. Z ustaleń poczynionych w tym zakresie, przede wszystkim w postepowaniu prowadzonym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w P., przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły w III kwartale 2011r., kiedy to w Spółce istniały już zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz powstała kolejna zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2011r. W tym momencie Spółka osiągnęła stan trwałej niewypłacalności, zaś od sierpnia 2011r. generowała kolejne zaległości z tytułu podatku VAT oraz należności składkowych wobec ZUS.

W toku postępowania przed Sądem I instancji odwołujący nie wskazał także, jaki właściwy czas był - według jego - oceny na złożenie wniosku o upadłość, względnie nie wykazał, aby czas taki nie nastąpił dotąd w oparciu o obowiązujące przepisy prawa upadłościowego.

W niniejszej sprawie odwołujący nie wykazał, iż podjął działania w celu złożenia skutecznie wniosku o upadłość ani też nie wykazał, by faktycznie do złożenia takiego wniosku nie było podstaw. Tymczasem gdyby tak rzeczywiście było, a więc gdyby spółka realizowała swoje zobowiązania, względnie utrata jej płynności finansowej była krótkotrwała, to niewątpliwie zadłużanie Spółki wobec ZUS albo by nie powstało albo zostałoby zaspokojone w drodze egzekucji. Prowadzona egzekucja – jak już podniesiono powyżej - nie była skuteczna, a jak wskazują zgromadzone dokumenty - organ rentowy nie był jedynym wierzycielem Spółki. Tym samym odwołujący nie wykazał, aby niezłożenie wniosku o upadłość w terminie wymaganym przepisami i uznanym za czas właściwy nie nastąpiło z tego powodu, iż nie ziściły się w odniesieniu do kierowanej przez niego spółki przesłanki do złożenia takiego wniosku. Nie przedstawił również dowodów na okoliczność, iż niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.

Bez znaczenia bowiem okazały się argumenty dotyczące postępowania arbitrażowego. Prowadzone było one z udziałem spółki (...). Zatem odwołujący nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości (...) sp. z o.o. z uwagi na interes zagranicznego podmiotu trzeciego, który odniósł z tego korzyść majątkową. Na mocy powoływanego przez odwołującego orzeczenia Sądu Arbitrażowego, na rzecz m.in (...) wypłacono odszkodowanie w wysokości 37 687 561 zł. Powyższa kwota nie wpłynęła jednak na kondycję finansową (...) sp. z o.o., która do dziś nie uregulowała swoich zobowiązań podatkowych i składkowych. Odwołujący nie składając wniosku o ogłoszenie upadłości działał zatem na szkodę spółki, którą kierował, a także na szkodę jej wierzycieli, realizując interesy zagranicznego inwestora spółki. Takie zachowanie nie zasługuje na ochronę prawną i jest działaniem świadomym, które nie wyłącza winy likwidatora.

Reasumując należało uznać, że odwołujący nie wykazali w postępowaniu w niniejszej sprawie żadnej z przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w przepisie art. 116 ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego Sąd Okręghowy, mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzone rozważania prawne, na podstawie cytowanych przepisów prawa materialnego i art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. w punkcie 1 wyroku oddalił odwołania.

Odnośnie kosztów postępowania, wskazać należy, że zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

W niniejszej sprawie o kosztach zasadniczo należało orzec na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 15 i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015r., poz. 1804 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia odwołania i według wartości przedmiotu sporu zasądzić od każdego z odwołujących na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. kwotę po 1.800 zł. Sąd I instancji uznał jednak, że skoro odwołania obu adresatów decyzji rozpatrywane były w jednym postępowaniu, więc aktywność i nakład pracy pełnomocnika ZUS nie wymagał z jego strony nadmiernych (podwójnych) działań, to zastosować należało w odniesieniu do odwołujących dobrodziejstwo z art. 102 k.p.c. i każdego z nich obciążyć połową ww. kosztów – czyli kwotą po 900 zł o czym orzeczono w pkt 2 wyroku.

Apelację od wyroku złożyli J. B. i M. B. go w całości, zarzucając mu jednocześnie:

1.  naruszenie prawa procesowego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy,

2.  błąd w ustaleniach stanu faktycznego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

3.  naruszenie prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wnieśli o:

1.  uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach dotychczasowego postępowania;

2.  ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku o uchylenie wyroku, wnieśli o:

a.  przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z opinii biegłego na wykazanie;

i.  wartości majątku spółki,

ii.  czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości spółki;

b.  przeprowadzenie innych dowodów, które zostaną wskazane

c.  zmianę decyzji i orzeczenie, że J. B. jako likwidator i M. B.jako żona likwidatora (...) sp. z o.o. w likwidacji nie odpowiada za zaległości z tytułu nieopłaconych należności składowych na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz należne odsetki i koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 6 259,65 zł za okres od marca 2017 r. - październik 2017 r.

d.  stosownie do wyniku sprawy rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na apelację odwołujących Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od odwołujących na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Wniesiona przez odwołujących apelacja okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w granicach zasad logiki formalnej i doświadczenia życiowego, zgodnie ze swobodną oceną dowodów w myśl art. 233 § 1 k.p.c. Sąd orzekający wskazał w pisemnych motywach wyroku, jaki stan faktyczny oraz prawny stał się podstawą jego rozstrzygnięcia oraz podał, na jakich dowodach oparł się przy jego ustalaniu, stosując przy tym prawidłową wykładnię przepisów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd I instancji nie wykroczył zatem poza ramy swobodnej oceny dowodów, a dokonana przez niego ocena nie pozostaje w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organ rentowy zasadnie stwierdził, że J. B. jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. (a obecnie jako spółka w likwidacji z siedzibą w P.) ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B.solidarnie ze spółką.

Podstawy materialnoprawne postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki z o.o. i akcyjnej określają przepisy rozdziału 15 o.p.

Zgodnie z art. 107 § 1 o.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianych w tym rozdziale, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Stosownie do art. 107 § 2 pkt 2 i 4 o.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych i koszty postępowania egzekucyjnego.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością szczegółowo reguluje art. 116 o.p., który stanowi w § 1, że za zaległości podatkowe takiej spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność podatkowa członków zarządu, w świetle art. 116 § 2 o.p., obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Zgodnie z art. 116b § 3 o.p. likwidatorzy spółki, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, odpowiadają za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie likwidacji. Do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i art. 116a stosuje się odpowiednio (art. 116b § 3 o.p.).

Przepis art. 116 § 1 o.p. statuuje zatem przesłanki odpowiedzialności subsydiarnej osób trzecich, w tym likwidatora. Pozytywne przesłanki odpowiedzialności likwidatora spółki to:

1) istnienie zaległości podatkowej podmiotu pierwotnie zobowiązanego (podatnika lub płatnika) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 116 o.p.,

2) bezskuteczność egzekucji w całości lub w części,

3) pełnienie, w okresie wymagalności zobowiązania, funkcji likwidatora.

Z kolei przesłankami uwalniającymi od odpowiedzialności likwidatora spółki, czyli przesłankami egzoneracyjnymi są:

1) wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość spółki (zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ), albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez likwidatora (art. 116 § 1 pkt 1 o.p.),

2) wskazanie mienia, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.).

W tym miejscu wyjaśnić należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki (art. 116 § 1 o.p.), okoliczności pełnienia przez osobę obowiązków likwidatora w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego i zobowiązanie to przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2 o.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 o.p.). Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość (układ) spółki albo, że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez likwidatora (art. 116 § 1 pkt 1 o.p.), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.).

Zgodnie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na ubezpieczenia społeczne mają odpowiednie zastosowanie enumeratywnie wymienione przepisy Ordynacji podatkowej. Stosownie natomiast do treści art. 32 cyt. ustawy do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Przy tym, do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy regulujące odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe.

Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, iż dla orzeczenia o odpowiedzialności likwidatora, tak jak i członka zarządu spółki, za zobowiązania z tytułu składek, konieczne jest wykazanie istnienia zaległości, bezskuteczności egzekucji oraz tego, że dana osoba pełniła funkcję członka zarządu/likwidatora w czasie, kiedy zaległości powstały. Ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei likwidator (tak jak i członek zarządu) jest natomiast zobowiązany do wykazania przesłanek egzoneracyjnych.

W niniejszej sprawie bezsporne było to, że (...) sp. z o.o. w likwidacji nie opłaciła należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy wskazane w decyzji, a więc w okresie, w którym prowadzona była likwidacja ww. spółki. Poza sporem w niniejszej sprawie było i to, że odwołującyJ. B. pełnił funkcję likwidatora w okresie, kiedy powstało wskazane w spornej decyzji zadłużenie. W toku postępowania organ wykazał, że egzekucja prowadzona przez pozwanego oraz Urząd Skarbowy w stosunku do zadłużonej spółki okazała się bezskuteczna, co potwierdzają stosowane postępowania oraz postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się z kolei do apelacji odwołujących zaznaczyć wypada, że w wywiedzionej apelacji zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego, błąd w ustaleniach stanu faktycznego i naruszenie prawa materialnego. Jednak apelacja nie zawiera wskazania konkretnych przepisów, które Sąd I instancji miałby naruszyć, a także nie wskazuje żadnego uzasadnienia zarzutów, w tej sytuacji zarzuty zawarte w apelacji należy uznać za bezzasadne.

Wbrew twierdzeniom apelacji, zdaniem Sądu I instancji stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów odpowiada regułom określonym przepisem art. 233 § 1 k.p.c. i Sąd ten w żadnej mierze nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów, albowiem sędziowska ocena materiału dowodowego dokonana została w sposób prawidłowy. Wszystkie przeprowadzone dowody zostały przez Sąd Okręgowy przywołane i omówione w sposób obiektywny, rzetelny i wszechstronny. Nadto Sąd I instancji szczegółowo wywiódł dlaczego określone dowody uznał za wiarygodne, a innym odmówił wiary.

Sąd Odwoławczy nie podziela apelacyjnego zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Jak wspomniano wyżej Sąd Okręgowy poczynił bowiem prawidłowe ustalenia faktyczne, wyprowadzając wnioski, które nie pozostają w sprzeczności z zasadami logiki, rozumowania czy doświadczenia życiowego i nie wykazują błędów natury faktycznej. Staranna ocena osobowych źródeł dowodowych, ich konfrontacja z ogólnymi regułami jest jak najbardziej trafna, co tym samym nie pozwala na przyjęcie kwalifikowanego naruszenia prawa.

Dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń, gdyż nie wykracza poza uprawnienia wynikające z przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Co do zasady sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli zatem z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Według utrwalonego stanowiska doktryny i judykatury, do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie jest wystarczające przekonanie apelującego o innej, niż przyjęta wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej, niż przeprowadzona przez sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, z 27 września 2002 r. w sprawie IV CKN 1316/00, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2006 r., I ACa 1116/2005,). W konsekwencji, zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać tylko na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla apelującego ustaleń. Dla skuteczności postawionego zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów konieczne jest wykazanie, przez odwołanie się do skonkretyzowanych dowodów, że sąd pierwszej instancji, dokonując tej oceny, w sposób rażący naruszył obowiązujące dyrektywy oceny, albowiem sąd drugiej instancji, bez stwierdzenia rażącego naruszenia zasad oceny dowodów nie może ingerować w ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku.

W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Sąd Okręgowy w sposób wieloaspektowy i przekonujący wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że J. B.jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. (a obecnie jako spółka w likwidacji z siedzibą w P.) ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B. solidarnie ze spółką. Zaskarżona decyzja w całości odpowiada prawu.

Zawarty w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. ma w istocie charakter czysto polemiczny, albowiem skarżący nie wykazali wskazanymi w apelacji argumentami wadliwości rozumowania Sądu Okręgowego z punktu widzenia zaprezentowanych wyżej kryteriów.

Jednocześnie zauważyć należy, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśniał z w jakim zakresie uznał zeznania odwołującego J. B. za przydatne i z jakich przyczyn uznał część zeznań za niewiarygodne oraz w jakim zakresie za przydatne uznał zeznania świadka M. S. (1). Potwierdza to również, że Sąd Okręgowy dokonał analizy treści złożonych zeznań. A także Sąd I instancji w sposób szczegółowy wyjaśnił, dlaczego należało pominąć wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego (k. 303 akt).

Sąd Apelacyjny podkreśla, że samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę zgłaszającą to twierdzenie – art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2001 r., I PKN 660/00). Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) i strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa zawsze na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na tej stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.).

W postępowaniu przed sądem z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada właściwa w całym procesie cywilnym, w myśl której to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne i jedynie wyjątkowo Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. To strony, a nie sąd są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Dodać należy także, iż w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych kontroli podlega decyzja organu rentowego i ciężar dowodu będzie zależał od rodzaju decyzji. W niniejszej sprawie organ rentowy przeprowadził postępowanie kontrolne i wydał decyzje, w uzasadnieniu której wskazał, z jakich przyczyn uznał, że J. B.jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. (a obecnie jako spółka w likwidacji z siedzibą w P.) ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B. solidarnie ze spółką i jakie dokumenty zgromadził w czasie prowadzonego postępowania, które dają podstawy do takiego twierdzenia. Zatem jeżeli organ rentowy na tej podstawie uznał, że J. B. jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonkąM. B.solidarnie ze spółką, to w postępowaniu sądowym odwołujący zobowiązani byli do odniesienia się co do tych zarzutów oraz wykazania faktów przeciwnych, niż wskazane przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 210 § 2 k.p.c. każda ze stron obowiązana jest do złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej, dotyczących okoliczności faktycznych. Poza tym, po wniesieniu odwołania od decyzji, sąd zobligowany jest uwzględnić dalsze reguły dowodowe przewidziane w k.p.c. (art. 228 § 1 k.p.c., art. 230 k.p.c. i art. 231 k.p.c.). Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie toczy się od nowa, lecz stanowi kontynuację uprzedniego postępowania przed organem rentowym. Z tej przyczyny obowiązkiem strony wnoszącej odwołanie jest ustosunkowanie się do twierdzeń organu rentowego ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z art. 232 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2011 r., II UK 69/11,).

Przyjąć zatem należało, że skarżący decyzję ZUS, zaprzeczając twierdzeniom organu rentowego, który na podstawie przeprowadzonego postępowania kontrolnego dokonał niekorzystnych dla nich ustaleń, winni byli w postępowaniu przed sądem nie tylko podważyć trafność poczynionych w ten sposób ustaleń dotyczących przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek, ale również, nie ograniczając się do polemiki z tymi ustaleniami, wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych z ich stanowiskiem reprezentowanym w odwołaniu od decyzji. Takich okoliczności odwołujący nie zdołali natomiast wykazać.

Odnośnie do kwestii wysokości zaległości składkowych zaznaczyć raz jeszcze należy, że odwołujący mógł, jako likwidator spółki, kwestionować zobowiązania składkowe w sporze z organem rentowym o wysokość zadłużenia. W zaskarżonej decyzji pozwany organ rentowy wymienił kwoty należności składkowych za poszczególne miesiące na kolejnych funduszach oraz wysokość wyliczonych odsetek, a w toku postępowania przed Sądem I instancji organ przedstawił informację, na jakiej podstawie wysokości tych składek wyliczył, wskazując przede wszystkim, że uczynił to w oparciu o deklaracje i dokumenty rozliczeniowe złożone przez spółkę w odniesieniu do dwóch pracowników (M. S. i M. P.). Z kolei ani pełnomocnik odwołujących, ani też odwołujący nie odnieśli się do tych danych w żaden sposób (np. wskazując na błędne wyliczenia dokonane przez ZUS co do części wyliczeń), a tym bardziej nie podważyli prawidłowości całości naliczeń dokonanych przez ZUS. Zatem w ocenie Sądu Odwoławczego ogólny zarzut dotyczący wyliczeń ZUS, należało uznać za nieuzasadniony i skonstruowany jedynie na potrzeby postępowania tzn. bez żadnych realnych podstaw.

Nie doszło również w ocenie Sądu II instancji do przedawnienia. W tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela w całości argumentację Sądu Okręgowego. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego o odpowiedzialności członka zarządu spółki za składki na podstawie art. 116 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s., które mają zastosowanie także do likwidatora spółki, ocena sądu obejmuje zachowanie terminu wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej), a nie przedawnienie zobowiązania wynikającego z tej decyzji - art. 118 § 2 o.p. i art. 24 ust. 5d u.s.u.s. Przyjmuje się w związku z tym, że ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 118 § 2 o.p. i art. 24 ust. 5d u.s.u.s., wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Dzieje się tak z tego względu, że termin przedawnienia wskazany w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej odnosi się wyłącznie do egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji organu rentowego o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 9 czerwca 2010 r., II UK 37/10, OSNP 2011 nr 23-24, poz. 302, 26 maja 2011 r., II UK 360/10, LEX nr 901610, 6 czerwca 2013 r., II UK 329/12, LEX nr 1331292, 15 lipca 2014 r., II UK 492/13, OSNP 2015 Nr 11, poz. 152 oraz 5 października 2016 r., II UK 343/15, LEX nr 2155196).

Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Kwestia ta aktualizuje się bowiem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, czyli w sytuacji, gdy chodzi o wykonanie zobowiązania wynikającego z prawomocnej decyzji dotyczącej obciążenia członka zarządu czy też – jak w niniejszej sprawie - likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki, a zatem dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu sporu sądowego co do prawidłowości orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe. Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji ustalającej odpowiedzialność likwidatora spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości składkowe tej spółki nie ma zatem nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia, do badania kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji, bowiem wykracza to poza ramy przedmiotu sporu podanego mu pod osąd. Inaczej rzecz ujmując, ocena przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, o którym mowa w art. 24 ust. 5d ustawy systemowej, wykracza poza przedmiot postępowania w sprawie wszczętej odwołaniem od decyzji ustalającej taką odpowiedzialność. Przedmiotem tego postępowania może być natomiast zachowanie terminu do wydania decyzji, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej (J. Strusińska-Żukowska: Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości składkowe tych spółek w orzecznictwie, PiZS 2012 nr 1, s. 19).

Termin o którym mowa w art. 118 § 1 o.p., dotyczy wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, gdyż to ona - co do zasady - kształtuje odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika (zob. wyrok NSA z 7 października 2020 r., II FSK 688/18). Jeżeli organ pierwszej instancji rozstrzygnął o odpowiedzialności osoby trzeciej, zachowując termin na wydanie decyzji określony w art. 118 § 1 o.p., organ odwoławczy może orzekać w tym przedmiocie, nawet jeśli omawiany termin już upłynął, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może zwiększyć zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej w porównaniu z treścią rozstrzygnięcia kontrolowanego (wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., III FSK 484/22). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że decyzja organu została wydana przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 o.p.

Odwołujący domagali się bowiem stwierdzenia, że należności, których dotyczy decyzja uległy przedawnieniu, a więc – podobnie jak w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe – orzec należało o bezprzedmiotowości decyzji. Argument ten należało uznać za całkowicie chybiony z powodów rozważanych powyżej, a nadto z tego względu, że w odniesieniu do zaległości składkowych wymienionych w kwestionowanej decyzji, a obejmujących okres od marca 2017r. do października 2017r., do daty wydania spornej decyzji nie upłynęło 5 lat od dat wymagalności poszczególnych zaległości, a zatem do dnia wydania zaskarżonej decyzji te zaległości w nie uległy przedawnieniu.

W ocenie Sądu Odwoławczego odwołujący nie wskazali dowodów, które w jakikolwiek sposób podważałyby zarówno wyniki postępowania kontrolnego ZUS, jak i wszechstronną ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji.

Konsekwencją powyższych rozważań i ustaleń zasadne jest uznanie, żeJ. B.jako likwidator spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. (a obecnie jako spółka w likwidacji z siedzibą w P.) ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okresy wskazane w decyzji i to całym swoim majątkiem oraz majątkiem wspólnym z małżonką M. B. solidarnie ze spółką.

Mając na uwadze cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przytoczone wyżej orzecznictwo Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że odwołujący nie mogli uwolnić się od odpowiedzialności za publicznoprawny dług spółki, gdyż nie wykazali spełnienia przesłanek egzoneracyjnych.

Reasumując Sąd Apelacyjny uznał zarzuty apelujących za nieuzasadnione i na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił wniesioną apelację – punkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ^{( 1)}, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od każdego z odwołujących M. B. i J. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. po kwocie 1350 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej – pkt 2 wyroku.

sędzia Marta Sawińska