Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marek Kordowiecki

Protokolant: prot. sąd. Krzysztof Puczko

przy udziale Prokuratora Prok. Rej. del. do Prok. Okręg. w Poznaniu Magdaleny Kęsy-Pietrus

po rozpoznaniu w sprawie K. K.

ściganego za przestępstwo określone w art. 121 p. 1 ukraińskiego Kodeksu karnego

zażalenia obrońcy ściganego na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 9 września 2025 r. w sprawie III Kop 167/25

w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania ściganego z terytorium R. na terytorium U. oraz utrzymania zastosowanych środków zapobiegawczych w postaci dozoru Policji oraz zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł

1.  utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy;

2.  obciążyć Skarb Państwa kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku prokuratora, postanowieniem z dnia 9 września 2025 r. w sprawie III Kop 167/25, na podstawie art. 603 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 i 2 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ekstradycji sporządzonej w Paryżu dnia 13 grudnia 1957 r. wraz z Protokołem Dodatkowym do powyższej konwencji, sporządzonym w Strasburgu dnia 15 października 1975r. i Drugim Protokołem dodatkowym do powyższej konwencji, sporządzonym w Strasburgu dnia 17 marca 1978 r. (Dz. U. 1994, Nr 70, poz. 307 ze zm.) w zw. z art. 60 ust. 1-3 umowy między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w Kijowie dnia 24 maja 1993r. (Dz.U. 1994, Nr 96, poz. 465), stwierdził prawną dopuszczalność wydania z terytorium R. na terytorium U. obywatela u. K. K. w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo określone w części 1 artykułu 121 Kodeksu karnego Ukrainy (sprawa nr 552/5091/19, postepowanie nr 1-ks/552/1709/20, nr 12016170020000672 Jednolitego rejestru dochodzeń przedprocesowych), prowadzonego przez wydział policji nr 1 (...) Oddziału Policji Głównego Zarządu Policji Narodowej w Obwodzie P. (pkt 1). Nadto, powołanym postanowieniem (pkt 2) utrzymał zastosowany wobec ściganego środek zapobiegawczy
w postaci dozoru Policji z obowiązkiem stawiennictwa jeden raz w tygodniu w Komisariacie Policji właściwym według miejsca zamieszkania oraz zakazu opuszczenia kraju połączonego
z zatrzymaniem paszportu.

Zażalenie na pierwsze rozstrzygnięcia zawarte w ww. postanowieniu wniósł obrońca ściganego – adw. Ł. B..

W przedmiotowym zażaleniu skarżący zarzucił:

1.  naruszenie prawa do rzetelnego procesu i prawa do obrony (art. 6 EKPCz, art. 45 Konstytucji RP, art. 61 ust. 1 pkt 8 umowy polsko-ukraińskiej z 24 maja 1993 r.) poprzez pominięcie, iż K. K. nie doręczono skutecznie postanowienia o przedstawieniu zarzutów ani innych kluczowych dokumentów procesowych, co pozbawiło go możliwości obrony;

2.  brak podstaw, przesłanek formalnych uprawniających do ekstradycji czy też w tym przypadku do wydania chociażby pozytywnej opinii w tej materii (art. 63 ust. 2 umowy polsko-ukraińskiej) - brak jest w sprawie prawomocnego orzeczenia ukraińskiego sądu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, gdyż jak wskazuje skarżący - postępowanie jest na U. w toku i nie zostało prawomocnie zakończone;

3.  błędne ustalenia faktyczne - przyjęcie, że istnieją dostateczne dowody uzasadniające podejrzenie popełnienia czynu przez K. K., podczas gdy jak wynika z relacji skarżącego - zeznania pokrzywdzonego są niespójne, dokumentacja medyczna wskazuje inne możliwe przyczyny obrażeń, a nadto, iż przez 3 lata czyn kwalifikowano inaczej niż obecnie;

4.  naruszenie przepisu art. 603 par. 1 k.p.k. w zw. art. 424 k.p.k., a to z tego względu, iż K. K. złożył na posiedzeniu wyjaśnienia, a nadto przedłożył dokumentacje - pismo wraz z załącznikami. Sąd I instancji w swoim uzasadnieniu do tej kwestii w ogóle się nie odniósł tym samym umożliwienie jako takie złożenia wyjaśnień czy to ustnie czy na piśmie - w niniejszej sprawie spełniło jedynie rolę pozorną;

5.  brak poszanowania prawa do obrony skarżącego przed organami U. - pominięcia istotnych dowodów obrony - w szczególności protokołu oświadczenia pokrzywdzonego i jego przedstawiciela o braku roszczeń wobec skarżącego, dokumentacji o przekwalifikowaniu czynu, zeznań świadka potwierdzających brak doręczenia zawiadomienia, a także pism prokuratury z (...)r;

6.  zignorowanie przesłanki przedawnienia karalności domniemanego czynu - jak wskazuje Skarżący czyn zarzucony K. K. ulec powinien przedawnieniu w (...) r.;

7.  ryzyko naruszenia praw człowieka w państwie wnioskującym - U. nie zapewnia skutecznych środków prawnych, istnieje realne zagrożenie dla życia i zdrowia skarżącego ze względu na działania wojenne oraz możliwość przymusowej mobilizacji.

W konkluzji tego zażalenia, skarżący obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie ekstradycji za niedopuszczalną -wydanie opinii negatywnej, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (k. 145-149).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Zażalenie okazało się niezasadne.

Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że przepisy art. 1 i 2 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ekstradycji przewidują obowiązek wydania osoby ściganej za popełnienie przestępstwa zagrożone według prawa Strony wzywającej i Strony wezwanej karą pozbawienia wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej jednego roku lub karą surowszą. Analogiczne przepisy zawiera umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzona w Kijowie dnia 24.05.1993 r. (por. art. 60 umowy).

Z treści powyższego unormowania wynika, że w postępowaniu ekstradycyjnym,
w którym obowiązują zasady przewidziane w Konwencji, nie jest celowe badanie kwestii merytorycznych związanych z postawionym ściganemu zarzutem. Przedmiotem badania sądu nie jest nawet samo wykazanie przypuszczenia, że ścigany dopuścił się za granicą przestępstwa, czy też weryfikacja charakteru tego przestępstwa; tym bardziej zaś poszczególne okoliczności tego czynu. Jedynie gdy ujawnią się okoliczności podważające wzajemne zaufanie, z których w sposób oczywisty wynika, że w ogóle brak było podstaw do wydania obowiązkiem sądu jest zweryfikowanie tych danych (podobnie w ramach procedury (...) postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. II AKz 214/14, LEX nr 1574393).

Skoro zatem w sytuacji, gdy zasada wzajemnego zaufania do organu Państwa - Sygnatariusza nie została zanegowana, brak było podstaw do weryfikacji danych przedstawionych przez odpowiedni organ U. w treści wniosku o wydanie osoby ściganej, choć na marginesie, ale także z uwagi na treść zarzutów, należy odnotować, że strona ukraińska przedstawiła dowody popełnienia przestępstwa przez K. K..

Podkreślenia nadto wymaga, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż ścigany K. K. posiada obrońcę w postępowaniu toczącym się przed organem ukraińskim, którego sam ustanowił. Okoliczność ta zaprzecza twierdzeniom skarżącego, jakoby stwierdzenie prawnej dopuszczalności wydania go z terytorium R. na terytorium U. prowadziło do naruszenia prawa do obrony czy naruszenia zasad rzetelnego procesu. W tym zakresie nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek naruszenia art. 6 EKPCz, art. 45 Konstytucji RP czy art. 61 ust. 1 pkt 8 umowy polsko-ukraińskiej z 24 maja 1993r.

W tym miejscu godzi się także zauważyć, że zarzut dotyczący braku skutecznego doręczenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz innych kluczowych dokumentów procesowych został rozpoznany w toku postępowania przed organami u.. Z dokumentów przedłożonych przez ściganego jednoznacznie wynika, że Kijowski Sąd Rejonowy Miasta Połtawa w dniu 7 lipca 2025 r., po rozpoznaniu skargi obrońcy ściganego, adwokata A. W. S., działającego w imieniu K. K., na postanowienie śledczego z dnia (...) r. w przedmiocie zawieszenia postępowania przygotowawczego i wpisania ściganego na listę osób poszukiwanych, stwierdził brak podstaw do uchylenia tego postanowienia. Ponadto, w dniu (...)r. ten sam Sąd po rozpatrzeniu wniosku obrońcy w sprawie przesłuchania świadka w toku postępowania przygotowawczego, wskazał, że po zawieszeniu postępowania przygotowawczego nie są dopuszczalne czynności dowodowe, z wyjątkiem tych mających na celu ustalenie miejsca pobytu podejrzanego.

W konsekwencji należy podkreślić, że kwestia skutecznego doręczenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz innych kluczowych dokumentów procesowych została w ukraińskim postępowaniu rozpoznana, a obrońca miał i nadal ma pełną możliwość podejmowania działań w interesie swojego klienta.

W świetle powyższego, zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia prawa do obrony oraz prawa do rzetelnego procesu należy uznać za niezasadne.

Kolejno, skarżący zarzucał brak podstaw i przesłanek formalnych uprawniających do ekstradycji, a także brak podstaw do wydania pozytywnej opinii w tej materii, powołując się na art. 63 ust. 2 Umowy Polsko-Ukraińskiej z dnia 24 maja 1993 r. Sąd Apelacyjny wskazuje, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że strona polska otrzymała w dniu (...) r. wniosek o ekstradycję K. K., który został następnie przekazany do Prokuratury Okręgowej w Poznaniu za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratury Krajowej. W dniu(...) r. do Sądu Okręgowego wpłynął wniosek prokuratora o wydanie pozytywnej opinii w przedmiocie prawnej dopuszczalności ekstradycji K. K. na terytorium U.. Wniosek ten został sporządzony na podstawie dokumentów przesłanych przez stronę u., w tym postanowienia Kijowskiego Sądu Rejonowego z dnia 2 października 2020 r. o zastosowaniu wobec ściganego tymczasowego aresztowania oraz załączników dotyczących stanu postępowania karnego.

Z treści powyższych dokumentów wynika jednoznacznie, że postępowanie karne przeciwko K. K. pozostaje w toku i nie zostało prawomocnie zakończone, co przeczy twierdzeniu skarżącego o braku podstaw do wydania pozytywnej opinii.

Co istotne, w obecnym stanie prawnym przedmiotem badania sądu są wyłącznie okoliczności wskazane w art. 604 § 1 k.p.k., gdyż tylko one powodują niedopuszczalność ekstradycji, zaś przeszkody wskazane w § 2 tego przepisu nie są skierowane do sądu, a wyłącznie do Ministra Sprawiedliwości, który podejmuje ostateczną decyzję w przedmiocie wydania (art. 603a § 5 K.p.k.).

W tym miejscu należy również wskazać, że odnosząc się do zarzutu rzekomego przedawnienia karalności zarzucanego K. K. czynu, jakie ma nastąpić w (...).- Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że przedawnienie karalności nie nastąpiło, a postępowanie karne pozostaje w toku. Nawet przyjęcie twierdzeń skarżącego, że do przedawnienia zarzucanego czynu rzekomo miałoby dojść w (...)., a postępowanie nie jest prawomocnie zakończone, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności wydania pozytywnej opinii w przedmiocie dopuszczalności wydania z terytorium R. na terytorium U. obywatela u. K. K. w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo określone w części 1 artykułu 121 Kodeksu karnego Ukrainy.

Kolejno, podkreślenia wymaga, iż, cyt.: „zadaniem sądu orzekającego w postępowaniu ekstradycyjnym jest stwierdzenie prawnej dopuszczalności wydania po zbadaniu, czy nie zachodzą bezwzględne przeszkody ekstradycyjne”, przy czym, cyt.: „chodzi wyłącznie o przeszkody kategoryczne, z którymi wiąże się bezwzględny zakaz wydania” (patrz: postanowienie Sądu Apel. w W. z dnia 7 marca 1997 r., II AKz 76/97, LEX nr 29664; postanowienie Sądu Apel. w L. z dnia 26 kwietnia 2006 r., II AKz 99/06, LEX nr 183567; postanowienie SN z dnia 17 kwietnia 2013 r., IV KK 39/13, LEX nr 1311395).

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego, Sąd Apelacyjny stwierdza, iż Sąd Okręgowy, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, umożliwił osobie ściganej złożenie wyjaśnień ustnie na posiedzeniu w dniu (...). (k. 134-135). Ponadto, w dniu (...) roku ścigany złożył wniosek o dołączenie wskazanych w nim dokumentów do akt sprawy (k. 131-133). Sąd odnotował wpływ tych dokumentów i przekazał ich kopię Prokuratorowi (k.135).

W konsekwencji należy podkreślić, że ścigany miał pełną możliwość przedstawienia swojego stanowiska, a Sąd Okręgowy zapewnił realizację prawa do złożenia wyjaśnień przewidzianego w art. 603 § 1 k.p.k. Twierdzenia skarżącego o naruszeniu tego prawa należy uznać za niezasadne.

Wreszcie, wbrew stanowisko skarżącego obrońcy – że przekazaniu ściganego do U. sprzeciwiał się wzgląd na gwarancję ochrony praw człowieka, jako że trwa tam aktualnie wojna, jak również z uwagi na to, że w związku z wojną prowadzona jest tam powszechna mobilizacja – należało uznać za niewykazane. Stanowisko zażalenia sprowadzało się w tym zakresie do wyrażenia przekonania o wystąpieniu w przedmiotowej sprawie konwencyjnych podstaw odmowy wydania ściganego. Dla wykazania takiej tezy nie wystarczało jednakże samo przywołanie przez skarżącego faktu o charakterze notoryjnym – że na terenie U.trwa wojna, a działania zbrojne ze swej natury stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Ów ogólnie przywołany fakt nie dostarczał przesłanek wystarczających do stwierdzenia, że w tym konkretnym przypadku, dotyczącym ściganego, takie potencjalne ryzyko może zaktualizować się w sposób realny.

Sąd Najwyższy wskazał, że do odmowy wydania z powodu obawy o naruszenie wolności lub praw osoby ekstradowanej nie jest wystarczające samo prawdopodobieństwo, że takie naruszenia mogą nastąpić. Wymagane jest prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, iż do takiego naruszenia dojdzie. Przemawia za tym w szczególności podstawowa zasada kierująca współpracą międzynarodową - pacta sunt servanda i działania w zaufaniu do państwa, z którym R.związana jest umową międzynarodową, o ile nie ujawnią się niepodważalne powody uzasadniające przypuszczenie, że zaufanie to może zostać naruszone. Ustalenie zasadności obaw, o których mowa w przepisie art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k., wymaga bowiem oparcia się na dowodach, dzięki którym możliwe będzie stwierdzenie, jaka praktyka stosowana była w przeszłości w kraju żądającym wydania (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2020 r. w sprawie IV KK 13/20, LEX nr 3111717). Sformułowanie "uzasadniona obawa", użyte w art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k., oznacza taki poziom prawdopodobieństwa, które - po pierwsze, wynika z ujawnionych faktów lub informacji o faktach, a po drugie - które w wystarczającym stopniu pozwala na obiektywną ocenę realności zagrożenia w państwie wzywającym (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2011 r. w sprawie IV KK 422/10, LEX nr 846391). Przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy o ekstradycję, z punktu widzenia jej dopuszczalności w kontekście zakazu sformułowanego w art. 3 EKPC materiały przedstawione przez (...) w takim tylko stopniu mogą rzutować na treść opinii sądu, w jakim odnieść je można do osób objętych wnioskiem państwa wzywającego (vide: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 marca 1997 r., II AKz 76/97, LEX nr 29664). Poza sporem jest, że postanowienie sądu w przedmiocie dopuszczalności wydania musi być w sposób należyty uzasadnione. Naturalnie nie jest to równoznaczne z osiągnięciem standardu dowodowego polegającego na ustaleniu z całą pewnością, że takie traktowanie będzie mieć miejsce w danej sprawie. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka mówi się jedynie o "prawdopodobieństwie" takiego traktowania, zaś k.p.k. wymaga wykazania "uzasadnionej obawy". Nie wystarczy jednak dla rozstrzygnięcia w kwestii dopuszczalności jedynie samo przypuszczenie nie respektowania zasad określonych w art. 3 Konwencji. Nawet jeśli organizacje ochrony praw człowieka oceniają negatywnie sposób traktowania osób pozbawionych wolności i przesłuchiwanych, w państwie wzywającym, wskazując na używane w stosunku do nich niedozwolone, w świetle ochrony praw człowieka środki, to ich raporty nie mogą stanowić dla sądu jedynej podstawy przy rozstrzyganiu co do tej okoliczności. Konieczne jest bowiem oparcie decyzji sądu zarówno na danych wynikających z tych raportów, jak i informacji o zagrożeniu dla praw człowieka istniejącym w konkretnej sprawie. W tym ostatnim przypadku, samo oświadczenie osoby ściganej nie może zostać uznane za wystarczające źródło informacji o ewentualnym naruszeniu art. 3 Konwencji przez organy państwa wzywającego (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2011 r., IV KK 422/10, LEX nr 846391).

Sąd Apelacyjny stwierdza, iż skarżący nie wykazał również w żaden sposób, jakoby przekazanie ściganego na terytorium U. miało prowadzić do naruszania porządku publicznego lub zasad porządku prawnego. W szczególności brak było podstaw do przyjęcia jakoby z powodu wojny, struktury państwa ukraińskiego, w tym wymiar sprawiedliwości, przestały funkcjonować. Skarżący nie wskazał też żadnego argumentu mającego uzasadniać jego tezę, jakoby przekazanie ściganego stanowiło przypadek nadużycia wymiaru sprawiedliwości, w tym z uwagi na prowadzoną w U. mobilizację wojskową.

Powyższe więc prowadzi do jednoznacznego wniosku o zasadności zaskarżonego orzeczenia, jak i o braku podstaw do uwzględnienia, choćby w części złożonego przez obrońcę ściganego zażalenia.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie 1.

Zawarte w punkcie 2 orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego, uwzględniało regulację zawartą w art. 74 powołanej wyżej Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzonej w Kijowie dnia 24 maja 1993 r., w myśl której, koszty wydania ponosi ta Umawiająca się Strona, na której terytorium koszty te powstały.

M. K.

Pouczenie:
Niniejsze postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu.