Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Gospodarczy w następującym składzie:

Przewodniczący:Sędzia Joanna Kłaczyńska

Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Muskała-Dudzińska

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy w postępowaniu gospodarczym

z powództwa M. O.

przeciwko M. K.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powoda M. O. kwotę 69.751,36 zł (sześćdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt jeden złotych trzydzieści sześć groszy) w tym kwotę:

a)  35.100,00 zł (trzydzieści pięć tysięcy sto złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 30 listopada 2024 roku do dnia zapłaty;

b)  34.043,02 zł (trzydzieści cztery tysiące czterdzieści trzy złote dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 26 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty;

c)  608,34 zł (sześćset osiem złotych trzydzieści cztery grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 maja 2025 roku do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powoda M. O. kwotę 6.911,25 zł (sześć tysięcy dziewięćset jedenaście złotych dwadzieścia pięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Na oryginale właściwy podpis.

Sygn. akt V GC 665/25

UZASADNIENIE

w zakresie punktu 2 wyroku Sądu z dnia 10 grudnia 2025 roku

Pozwem wniesionym w dniu 30 maja 2025 roku (data nadania przesyłki poleconej) powód M. O., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) (...) M. O. w D., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o zasądzenie od pozwanej M. K. kwoty 76.418,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwot:



35.100,00 zł od dnia 30 listopada 2024 roku do dnia zapłaty,



34.043,02 zł od dnia 26 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty,



4.000,00 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności,

a także kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów procesu, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej realizował na rzecz pozwanej dostawy towarów. Każdorazowo wykonanie dostawy było dokumentowane wystawieniem faktury VAT. W związku z dokonanymi dostawami powód wystawił na rzecz pozwanej m.in. następujące faktury VAT:

⚫

fakturę nr (...) z dnia 18 listopada 2024 r., z terminem płatności do dnia 29 listopada 2024 r., na kwotę 35.100,00 zł,

⚫

fakturę nr (...) z dnia 12 grudnia 2024 r., z terminem płatności do dnia
25 grudnia 2024 r., na kwotę 34.043,02 zł.

Z uwagi na brak terminowej zapłaty należności wynikających z powyższych faktur, powód wskazał, że wystawił na rzecz pozwanej notę księgową obejmującą koszty odzyskiwania należności, która została jej doręczona. Termin płatności tej noty upłynął w dniu 17 marca 2025 r. Powód podniósł, że pomimo kierowanych do pozwanej wezwań do zapłaty oraz podejmowanych czynności windykacyjnych, pozwana nie uregulowała wymagalnych zobowiązań w całości.

/pozew – k. 2-3v./

W piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2025 r. powód sprecyzował wartość przedmiotu sporu na kwotę 73.143,02 zł, zamiast 76.418,02 zł.

/pismo powoda k. 13/

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2025 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zabezpieczył roszczenie powoda do łącznej kwoty 76.418,02 zł.

/postanowienie o zabiedzenie k. 15/

W odpowiedzi na pozew, pozwana M. K. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew, pozwana podniosła, że powód nie wykazał istnienia dochodzonego roszczenia, ani jego wysokości.

W jej ocenie powód nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zawarcie pomiędzy stronami umowy sprzedaży oleju napędowego. Zdaniem pozwanej, załączone do pozwu faktury VAT, będące wydrukami z systemu księgowego powoda i nieopatrzone podpisami, nie stanowią dowodu na to, że pozwana nabyła towar w ilości i wartości wskazanej w tych dokumentach. Pozwana wskazała ponadto, że z treści faktur nie wynika, aby zostały jej doręczone, a brak podpisu pozwanej uniemożliwia przyjęcie, że dokumenty te zostały przez nią odebrane. Podniosła również, że z pozwu nie wynika, czy faktury zostały zaksięgowane przez powoda. Pozwana zakwestionowała, aby kiedykolwiek otrzymała wskazane w pozwie faktury VAT. W ocenie pozwanej, samo wystawienie faktury VAT nie stanowi dowodu zawarcia umowy sprzedaży, ani jej wykonania. Pozwana podniosła, że ewentualnym potwierdzeniem wykonania umowy przez powoda mogłyby być dokumenty WZ, których powód nie załączył do pozwu. Zdaniem pozwanej, brak tych dokumentów oznacza, że powód nie udowodnił wykonania umowy, z której wywodzi swoje roszczenia. Pozwana zakwestionowała również zasadność żądania zapłaty kwoty wynikającej z noty księgowej. Wskazała, że powód nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających podjęcie próby pozasądowego rozwiązania sporu ani skierowania do pozwanej wezwania do zapłaty. Jak podniosła pozwana, powód ograniczył się do przedłożenia faktury VAT za usługi związane z odzyskiwaniem należności, nie załączając żadnych dokumentów potwierdzających prowadzenie działań windykacyjnych. W ocenie pozwanej, brak wykazania podjęcia działań pozasądowych świadczy
o przedwczesności powództwa. Ponadto pozwana wskazała, że powód nie wykazał, aby koszty odzyskiwania należności zostały poniesione w uzasadnionej wysokości, czego – zdaniem pozwanej – wymaga przepis prawa, na który powołano się w nocie księgowej.

/odpowiedź na pozew – k. 26-27/

W odpowiedzi na zarzuty pozwanej kwestionujące fakt wydania towaru, pełnomocnik powoda pismem procesowym z dnia 22 sierpnia 2025 roku wskazał, że każdorazowe wydanie paliwa następowało na podstawie dokumentów WZ, podpisywanych przez osoby działające po stronie pozwanej. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia faktur VAT oraz wezwania do zapłaty, powód wskazywał, że faktury były przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez pozwaną. Jak podnosił powód, we wcześniejszym okresie współpracy faktury wysyłane na ten adres były skutecznie doręczane i regulowane przez pozwaną. Zdaniem powoda analogiczny sposób doręczenia zastosowano wobec faktur objętych niniejszym sporem. Powód wskazał również, że wobec utrzymującego się zadłużenia, w dniu 4 lutego 2025 r. skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty, które zostało odebrane w dniu 10 lutego 2025 r., jednak nie doprowadziło to do uregulowania należności. Według twierdzeń powoda pozwana nie zakwestionowała skutecznie roszczenia ani co do zasady, ani co do jego wysokości.

/pismo procesowe pełnomocnika powoda z dnia 22.08.2025 r. – k. 41-42/

W dalszym toku postępowania stanowiska stron pozostawały niezmienne.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Strony pozostawały w relacjach handlowych w ramach prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. W toku tej współpracy M. O., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) (...) M. O. w D., realizował na rzecz M. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...).H.U. (...) K. M., dostawy paliwa w postaci oleju napędowego.

W ramach tej współpracy M. O. wystawił na rzecz M. K. następujące faktury VAT:

1.  fakturę nr (...) z dnia 18 listopada 2024 r. (data dostawy w dniu 15 listopada 2024 r.), obejmującą sprzedaż 6000 litrów oleju napędowego po cenie 5.85 zł za litr w kwocie łącznej 35.100,00 zł z terminem płatności do dnia 29 listopada 2024 r.

2.  fakturę nr (...) z dnia 12 grudnia 2024 r. (data dostawy w dniu 11 grudnia 2024 roku), obejmującą sprzedaż 5962 litrów oleju napędowego po cenie 5.71 zł za litr w kwocie łącznej 34.043,02 zł z terminem płatności do dnia 25 grudnia 2024 r.

/dowód: faktury VAT – k. 6v.-7, dokumenty WZ k. 43-43v/

Wydanie paliwa następowało na podstawie dokumentów WZ, podpisywanych przez osoby działające po stronie M. K.. Dokumenty te określały datę dostawy, ilość paliwa, cenę za litr oraz wartość paliwa pokrywające się z treścią wystawionych faktur VAT.

/dowód: dokumenty WZ – k. 43-43v./

M. O. przesyłał powyższe faktury VAT M. K. drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany w toku współpracy, tj. (...).

/dowód: korespondencja mail – k. 44-46v./

Pomimo upływu terminów płatności wskazanych w fakturach VAT, należności wynikające z faktur nie zostały uregulowane. W dniu 4 lutego 2025 roku M. O. skierował do M. K. wezwanie do zapłaty, które zostało odebrane w dniu
10 lutego 2025 roku.

/dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru – k. 47-48v./

M. O. poniósł koszty w wysokości 4.920,00 zł związane z dochodzeniem należności, które zostały udokumentowane fakturą VAT wystawioną przez Krajowy Instytut Prawa Gospodarczego spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W. za usługi związane z odzyskiwaniem należności wobec dłużnika (...) .H.U. (...) M. K. na kwotę zadłużenia wynoszącą 73.143,02 zł.

/dowód: faktura – k. 7v., potwierdzenie transakcji k. 8/

W dniu 10 marca 2025 roku M. O. wystawił na rzecz M. K. notę księgową nr (...) na kwotę 4.000 zł obejmującą zwrot kosztów dochodzenia należności zgodnie z art. 10 p.2 Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Termin płatności faktury został określony na 7 dni.

/dowód: nota księgowa – k. 8-8v./

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów prywatnych przedłożonych przez stronę powodową, którym Sąd dał wiarę, albowiem nie były one kwestionowane co do autentyczności ani treści w sposób skuteczny przez stronę pozwaną, a ponadto tworzyły spójny i logiczny ciąg dowodowy, wzajemnie się uzupełniając.

Całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pochodziła od powoda. Strona pozwana, pomimo kwestionowania zasadności powództwa, nie przedstawiła żadnych własnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, nie zaoferowała dokumentów, nie zgłosiła świadków ani innych środków dowodowych, które mogłyby podważyć wersję zdarzeń przedstawioną przez powoda lub wykazać odmienny przebieg współpracy stron.

Na okoliczność istnienia stosunku handlowego pomiędzy stronami oraz realizacji dostaw oleju napędowego Sąd oparł się w szczególności na fakturach VAT nr (...), dokumentach WZ, a także korespondencji mailowej. Dokumenty te potwierdzają daty dostawy, ilość paliwa, ceny jednostkowej oraz wartości dostarczonego towaru, tworząc jednolity obraz wykonania przez powoda umowy sprzedaży oleju napędowego.

Fakt przesłania faktur VAT pozwanej drogą elektroniczną Sąd ustalił na podstawie przedłożonej korespondencji mailowej, z której wynika, że dokumenty były kierowane na adres e-mail używany przez pozwaną w toku współpracy stron. Brak zapłaty należności w terminach płatności wskazanych w fakturach VAT Sąd ustalił na podstawie treści tych faktur oraz wezwania do zapłaty z dnia 4 lutego 2025 r. wraz z potwierdzeniem jego nadania i odbioru w dniu 10 lutego 2025 r.

Sąd pominął, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c., wnioski dowodowe strony powodowej zawarte w pkt 3 i 4 pisma procesowego pełnomocnika powoda z dnia 22 sierpnia 2025 r. Dowody te miały wykazać okoliczności, które w realiach sprawy były bezsporne, nieistotne dla jej rozstrzygnięcia bądź już udowodnione innymi środkami dowodowymi zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy. Ich przeprowadzenie nie mogło wnieść nowych, relewantnych informacji do sprawy, a jedynie prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powód wniósł o uzasadnienie wyroku w zakresie pkt. 2, a zatem uzasadnienie ograniczy się do wyjaśnienia podstawy oddalenia powództwa, ponad kwotę zasądzoną.

Strony łączyła umowa sprzedaży, określona przepisami art. 535 kc i następne.

Powództwo co do kwot należności głównych, wynikających z przedłożonych faktur było uzasadnione. Dokumenty przedłożone przez stronę powodową potwierdzały zasadność
i wysokość dochodzonych faktur.

Powód dochodził także od pozwanej, obok należności głównej wynikającej z faktur VAT, kwoty 4.000,00 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, powołując się na art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1790). Sąd uwzględnił to roszczenie jedynie częściowo, do łącznej kwoty 608,34 zł, odpowiadającej równowartości dwóch kwot po 70 euro od każdej z nieopłaconych faktur, a w pozostałym zakresie, tj. co do kwoty 3.391,66 zł, powództwo oddalił jako niewykazane.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt. 1-3 wskazanej ustawy, wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 40 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych; 70 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych; 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powód nabył roszczenie o zapłatę zryczałtowanej rekompensaty w wysokości odpowiadającej 70 euro za każdą z dwóch przeterminowanych należności wynikających z faktur nr (...) z dnia 18 listopada 2024 r. oraz nr (...) z dnia 12 grudnia 2024 r. co po przeliczeniu na złote polskie dało łączną kwotę 608,34 zł, a żądanie w tym zakresie należało uznać za zasadne.

Każda z wystawionych faktur dokumentowała odrębną transakcję handlową
w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, a wysokość świadczeń pieniężnych wynikających z tych faktur – odpowiednio 35.100,00 zł oraz 34.043,02 zł – mieściła się w przedziale przewidzianym w art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który uzasadnia przyznanie wierzycielowi zryczałtowanej rekompensaty
w wysokości równowartości 70 euro od każdej niezapłaconej należności.

Uprawnienie to powstaje z chwilą nabycia przez wierzyciela prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, a zatem już z chwilą bezskutecznego upływu terminów płatności określonych w fakturach, bez potrzeby wykazywania poniesienia jakichkolwiek rzeczywistych kosztów dochodzenia należności ani podejmowania uprzednich działań windykacyjnych. Zryczałtowany charakter tej rekompensaty powoduje, że jej przyznanie jest niezależne od faktycznego zakresu czynności podjętych przez wierzyciela i służy częściowemu pokryciu typowych, standardowych kosztów związanych z opóźnieniem w zapłacie, takich jak koszty korespondencji, monity czy czynności administracyjne.

W niniejszej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki do przyznania tej kwoty, albowiem: strony łączyła transakcja handlowa pomiędzy przedsiębiorcami, świadczenia pieniężne wynikające z faktur stały się wymagalne, a pozwana nie uiściła należności w terminach płatności, tym samym powód nabył prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. W konsekwencji powód, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, nabył prawo do roszczenia o zapłatę zryczałtowanej rekompensaty, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, w wysokości odpowiadającej równowartości po 70 euro od każdej z dwóch niezapłaconych faktur.

Uwzględniona przez Sąd kwota 608,34 zł odpowiadała przeliczeniu łącznej równowartości 140 euro według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenia pieniężne stały się wymagalne, zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1a ustawy. W tym zakresie roszczenie powoda było zatem usprawiedliwione zarówno co do zasady, jak i co do wysokości i podlegało uwzględnieniu przez Sąd.

Natomiast art. 10 ust. 2 ustawy przewiduje możliwość dochodzenia przez wierzyciela – obok zryczałtowanej kwoty – zwrotu kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę, jednak wyłącznie pod warunkiem ich wykazania co do zasady i wysokości oraz wykazania, że koszty te były uzasadnione.

W ocenie Sądu, powód nie sprostał spoczywającemu na nim – zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. – ciężarowi dowodu w tym zakresie. Materiał dowodowy ograniczał się bowiem do przedłożenia faktury VAT wystawionej przez podmiot trzeci na rzecz powoda za usługi windykacyjne oraz noty księgowej, w której powód obciążył pozwaną częścią tych kosztów. Dokumenty te potwierdzają jedynie fakt poniesienia przez powoda określonego wydatku, nie dowodzą natomiast, że koszty te były konieczne, racjonalne i proporcjonalne do dochodzonej wierzytelności.

Powód nie wykazał zasadności dochodzonej ponad ryczałtowej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w sposób pozwalający na jej uwzględnienie. Z przedstawionych dokumentów wynika jedynie, że powód został obciążony kosztami usług podmiotu windykacyjnego w kwocie 4.920,00 zł, a następnie powód sporządził notę księgową obciążającą pozwaną kwotą 4.000,00 zł, jednakże same te dokumenty nie zawierają żadnych szczegółowych informacji o charakterze i zakresie wykonanych czynności, ani o ich rzeczywistej niezbędności do dochodzenia należności.

Sąd zwrócił uwagę, że powód nie wykazał, jakie konkretne czynności windykacyjne zostały podjęte, nie przedstawił harmonogramu ani opisów działań, nie wskazał liczby wysłanych monitów czy innych pism przypominających, nie wykazał ani nie udokumentował rozmów telefonicznych czy innych działań podejmowanych wobec pozwanej, które miałyby charakter nadzwyczajny lub wykraczający poza standardowe czynności związane z dochodzeniem należności. Brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że podjęte czynności miały realny związek przyczynowy z odzyskaniem należności lub, że ich podjęcie było niezbędne do realizacji roszczenia.

Nie wykazano również, że koszty w wysokości 4.920,00 zł – ani dochodzona rekompensata w kwocie 4.000,00 zł – były proporcjonalne do wysokości należności głównej ani adekwatne w kontekście prowadzonej współpracy handlowej. Powód nie udokumentował ani nie uzasadnił, w jakim stopniu działania windykacyjne wykraczały poza standardowe czynności związane z wysłaniem wezwania do zapłaty, które – zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych – już w pełni mieszczą się w ryczałtowej rekompensacie w wysokości określonej dla danego przedziału wartości świadczenia pieniężnego.

W ocenie Sądu powód nie spełnił również wymogu dowodowego określonego w art. 10 ust. 2 ustawy, który wymaga wykazania zasadności poniesionych kosztów zarówno co do ich faktycznego poniesienia, jak i wysokości. Sąd zwraca przy tym uwagę, że przyjęcie twierdzeń powoda wyłącznie na podstawie wystawionej faktury i noty księgowej byłoby nieuprawnione, gdyż nie pozwala na ustalenie rzeczywistego charakteru i zakresu działań windykacyjnych, a tym samym nie daje podstaw do stwierdzenia, że koszty te miały charakter uzasadniony i proporcjonalny w realiach niniejszej sprawy.

Sąd miał również na uwadze, że zgodnie z celem art. 10 ust. 2 ustawy, przepis ten nie służy automatycznemu przerzucaniu na dłużnika wszelkich kosztów usług windykacyjnych poniesionych przez wierzyciela, lecz jedynie tych, które są rzeczywiście uzasadnione i pozostają w adekwatnym związku z opóźnieniem w zapłacie. Brak szczegółowego wykazania tych kosztów skutkuje oddaleniem roszczenia w tym zakresie. Nie można bowiem uznać, że samo skierowanie wezwania do zapłaty wobec pozwanej, stanowi jakąś nadzwyczajną czynność, świadczącą o konieczności uiszczenia kwoty 4000 zł, za koszty windykacji.

W konsekwencji Sąd uznał, że powód nie wykazał roszczenia przewyższającego zryczałtowaną kwotę 70 euro za każdą z dwóch niezapłaconych faktur – łącznie 608,34 zł. Brak szczegółowego udokumentowania poniesionych kosztów windykacyjnych uniemożliwia stwierdzenie zasadności dochodzenia dodatkowej kwoty 3.391,66 zł. Roszczenie w tym zakresie nie spełniało wymogów ustawowych, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, i jako niewykazane podlegało oddaleniu.

Powód dochodził również odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty rekompensaty za koszty odzyskiwania należności. Roszczenie to nie zasługiwało jednak na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych od świadczenia pieniężnego wynikającego z transakcji handlowej, a więc od należności głównej stanowiącej ekwiwalent za spełnione świadczenie niepieniężne (np. dostawę towaru lub wykonanie usługi). Przepis ten odnosi się wyłącznie do zobowiązań o charakterze podstawowym, które mają swoje źródło w stosunku obligacyjnym łączącym strony i wynikają bezpośrednio z treści umowy.

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ustawy, nie stanowi natomiast świadczenia pieniężnego wynikającego z transakcji handlowej sensu stricto. Ma ona charakter uboczny, akcesoryjny i w istocie odszkodowawczy, a jej źródłem nie jest zgodna wola stron ani treść łączącej je umowy, lecz wyłącznie przepis prawa. Jej funkcją nie jest zapłata wynagrodzenia za świadczenie wzajemne, lecz zryczałtowana kompensata kosztów, jakie wierzyciel ponosi w związku z opóźnieniem dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

W tym kontekście należy podkreślić, że roszczenie o rekompensatę z art. 10 ustawy powstaje ex lege z chwilą popadnięcia dłużnika w opóźnienie, niezależnie od wykazania szkody, i pełni odrębną funkcję względem roszczenia o zapłatę należności głównej. Nie jest ono elementem świadczenia pieniężnego wynikającego z transakcji handlowej, lecz konsekwencją naruszenia przez dłużnika obowiązku terminowej zapłaty. Tym samym nie może być utożsamiane z świadczeniem pieniężnym wynikającym z transakcji handlowej w rozumieniu art. 7 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1a ustawy.

Z powyższego wynika, że do roszczenia o zapłatę rekompensaty nie znajdują zastosowania przepisy o odsetkach ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych. W razie opóźnienia w zapłacie tej kwoty wierzycielowi mogą przysługiwać jedynie odsetki ustawowe za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 1 k.c., o ile zostaną spełnione przesłanki ich naliczania, w szczególności w zakresie istnienia wymagalnego roszczenia oraz pozostawania dłużnika w opóźnieniu co do jego spełnienia.

Dopuszczenie możliwości naliczania odsetek handlowych od kwoty rekompensaty prowadziłoby ponadto do nieuzasadnionego rozszerzenia zakresu sankcji przewidzianych
w ustawie i do swoistego „narastania sankcji od sankcji”, co pozostawałoby w sprzeczności zarówno z celem regulacji, jak i z zasadą proporcjonalności. Ryczałtowa rekompensata z art. 10 ustawy ma bowiem charakter jednorazowy i zamknięty, a jej funkcją nie jest generowanie dalszych, podwyższonych obciążeń po stronie dłużnika, lecz zrekompensowanie wierzycielowi przeciętnych kosztów związanych z dochodzeniem należności.

Skoro zatem powód dochodził odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty rekompensaty, to roszczenie to – jako nieznajdujące podstawy normatywnej w obowiązującym porządku prawnym – miało charakter prawnie niedopuszczalny i jako takie podlegało oddaleniu w całości.

Sąd oddalił również roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 608,34 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności za okres od dnia 18 marca 2025 r. do dnia 29 maja 2025 r., zasądzając je dopiero od dnia 30 maja 2025 r., tj. od dnia wniesienia pozwu, do dnia zapłaty.

Jak wskazano wyżej, roszczenie o zapłatę rekompensaty, o której mowa w art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, ma charakter uboczny i odszkodowawczy, a jego źródłem jest przepis prawa, a nie umowa stron. W konsekwencji, w razie opóźnienia w zapłacie tej kwoty, wierzycielowi mogą przysługiwać jedynie odsetki ustawowe za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 1 k.c., przy czym ich naliczanie uzależnione jest od spełnienia ogólnych przesłanek odpowiedzialności dłużnika za opóźnienie, w szczególności od wymagalności roszczenia oraz pozostawania dłużnika w opóźnieniu co do jego spełnienia.

Zgodnie z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do zapłaty. Roszczenie o rekompensatę nie ma bowiem z góry oznaczonego terminu płatności, a ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych nie przewiduje autonomicznego terminu jego wymagalności. Tym samym dla powstania stanu opóźnienia po stronie dłużnika niezbędne jest skuteczne wezwanie go do zapłaty tej należności.

W realiach niniejszej sprawy powód powoływał się na notę księgową nr (...) z dnia 10 marca 2025 r., w której sprecyzował żądanie zapłaty kwoty 4.000,00 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, wyznaczając siedmiodniowy termin płatności. Niemniej jednak powód nie wykazał, aby przedmiotowa nota księgowa została doręczona pozwanej, ani kiedy ewentualnie do takiego doręczenia miało dojść. Z treści zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby nota ta została przesłana pozwanej
w jakiejkolwiek formie, w szczególności drogą pocztową czy elektroniczną, ani aby pozwana potwierdziła jej odbiór.

Co istotne, przedłożona nota księgowa nie została podpisana przez pozwaną, brak jest również jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego wynikałoby, że pozwana zapoznała się z jej treścią i była świadoma zgłaszanego wobec niej roszczenia o zapłatę rekompensaty. W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, że samo sporządzenie przez powoda noty księgowej, pozostającej wyłącznie w jego dyspozycji, mogło prowadzić do powstania po stronie pozwanej stanu opóźnienia w zapłacie tej należności.

W konsekwencji nie zostało wykazane, aby przed dniem wniesienia pozwu doszło do skutecznego wezwania pozwanej do zapłaty kwoty rekompensaty, co jest warunkiem koniecznym dla uznania roszczenia za wymagalne w rozumieniu art. 455 k.c. oraz dla naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że pozwana pozostawała w opóźnieniu w zapłacie tej należności od dnia 18 marca 2025 r., wskazywanego przez powoda jako początek biegu odsetek.

Dopiero w pozwie z dnia 30 maja 2025 r. powód w sposób jednoznaczny
i skonkretyzowany wystąpił z roszczeniem o zapłatę kosztów rekompensaty oraz o zasądzenie odsetek od tej należności. Pozew ten należało zatem traktować jako pierwsze skuteczne wezwanie pozwanej do spełnienia świadczenia w tym zakresie. W konsekwencji dopiero od tej daty możliwe było przyjęcie, że pozwana pozostaje w opóźnieniu w zapłacie rekompensaty, co otwierało drogę do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c.

Z tych względów Sąd uznał, że brak było podstaw do zasądzenia odsetek od kwoty 608,34 zł za okres poprzedzający wniesienie pozwu od dnia 18 marca 2025 r. do 29 maja 2025 r. Skoro bowiem roszczenie to nie było wcześniej wymagalne w rozumieniu art. 455 k.c., to nie mogło powstać po stronie pozwanej opóźnienie uzasadniające naliczanie odsetek.

W konsekwencji Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 608,34 zł dopiero od dnia 30 maja 2025 r., tj. od dnia wniesienia pozwu, do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie jako niezasadne.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w punkcie 2 wyroku Sądu z dnia 10 grudnia 2025 roku oddalającego powództwo w pozostałym zakresie.

Sędzia Joanna Kłaczyńska

Sygn. akt V GC 665/25

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...);

3.  (...);

4.  (...).

P., dnia 23.01.2026 r. stycznia 2026 roku

Sędzia Joanna Kłaczyńska