Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Tytułem wstępu Sąd wyjaśni powody odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia na formularzu. Sporządzanie uzasadnienia na formularzu wymusza wielokrotne powtarzanie tych samych kwestii, względnie odwoływanie się do różnych rubryk formularza, zmuszając czytelnika do wielokrotnego wertowania tekstu w poszukiwaniu odniesień, czyniąc z tego dokumentu zawiłą szaradę. Dlatego Sąd Okręgowy odstąpił od sporządzenia uzasadnienia na formularzu, gdyż sporządzenie go w tej formie byłoby nieczytelne dla stron i nie zapewniłoby pełnej transparentności, a tym samym swobodnej realizacji prawa do obrony naruszając prawo stron do rzetelnego procesu. Ma to również oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2021 roku w sprawie III KK 77/21, opubl. Legalis).

Zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych co do stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w oparciu o rzetelnie i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy. Każdy istotny dowód został poddany analizie i oceniony w kontekście innych, powiązanych z nim dowodów. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy jest obiektywna, prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oparta o całokształt ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego i jako taka korzysta z ochrony jaką daje art. 7 kpk. Sąd Okręgowy nie będzie w tym miejscu tej oceny i tych ustaleń powielał, albowiem wobec doręczenia stronom odpisu uzasadnienia zaskarżonego wyroku analiza ta jest ( a przynajmniej powinna być ) im znana - dość powiedzieć, że Sąd odwoławczy aprobuje dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę dowodów oraz oparte na niej ustalenia faktyczne.

W szczególności wysokie stężenie alkoholu we krwi oskarżonego (1,6 promila), zdecydowanie się przez niego na prowadzenie samochodu tuż po spożyciu bimbru, jazda przez duże miasto w strefie przemysłowej po ulicy stanowiącej drogę wylotową z tej strefy na autostradę (...), podjęcie się prowadzenia samochodu w stanie upojenia alkoholowego z błahego powodu ( oskarżony chciał sobie kupić papierosy) i spowodowanie konkretnego zdarzenia zagrażającego bezpieczeństwu w ruchu drogowym ( oskarżony nie zapanował nad pojazdem i wjechał do rowu) prowadzą do wniosku, że stopień jego winy i stopień społecznej szkodliwości jego czynu były wysokie, a argumenty apelanta kwestionujące to ustalenie nie były zasadne.

Z tych samych powodów chybione są zarzuty rażącej niewspółmierności kary i środków karnych. Wobec wysokiej społecznej szkodliwości czynu oskarżonego kara i środki karne orzeczone przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku nie są nadmiernie surowe.

Zasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 44 b § 5 kk, poprzez orzeczenie w punkcie 7 zaskarżonego wyroku przepadku równowartości pojazdu mimo ustalenia, że pojazd ten uległ tak istotnemu uszkodzeniu, że nie da się nim już jeździć i stał się niezdatny do użytku ( s. 2 i s. 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Ustalenie to nie zostało zakwestionowane przez prokuratora – wyrok zaskarżono jedynie na korzyść oskarżonego, a w związku z tym Sąd Okręgowy nie może go już zmienić i poczynić innych ustaleń.

Mimo to Sąd Rejonowy uznał ten fakt za nieistotny i orzekł przepadek równowartości tego pojazdu ( stanowił on współwłasność ustawową małżeńską oskarżonego i jego żony M. C.). Tymczasem zgodnie z dyspozycją art. 44 b § 5 kk „przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego jest niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie”.

W zaistniałej sytuacji orzeczenie przepadku pojazdu nie było prawnie możliwe ( oskarżony nie był jego wyłącznym właścicielem), a orzeczenie przepadku jego równowartości nie było celowe, albowiem pojazd uległ zniszczeniu ( jak ustalił Sąd Rejonowy jest niezdatny do użytku), zaś był przedmiotem współwłasności oskarżonego i jego małżonki ( notatka k. 83, wyjaśnienia k. 93). Celem przepadku, o jakim mowa w art. 44 b kk, jest pozbawienie sprawcy przedmiotu, którym ponownie mógłby popełnić czyn polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości ( przepadek) lub pozbawienie go środków materialnych pozwalających mu na nabycie takiego pojazdu i ponowne popełnienie analogicznego przestępstwa ( przepadek równowartości ). Zatem zniszczenie pojazdu w przypadku, w którym sprawca przestępstwa z art. 178 a kk jest jego właścicielem lub współwłaścicielem ( zwłaszcza w przypadku współwłasności małżeńskiej) czyni zadość celom przyświecającym ustawodawcy wprowadzającemu instytucję z art. 44 b kk .

Nie ma racji Sąd Rejonowy, twierdząc, że taka interpretacja ustawy promowałaby tych sprawców przestępstw z art. 178 a kk, którzy nie dość, że prowadzili pojazd mechaniczny w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, to jeszcze spowodowali realne zagrodzenie rozbijając taki pojazd. Otóż zdaniem Sądu Okręgowego zastosowanie art. 44 b § 5 kk ( nie orzekanie przepadku) jest uprawnione, gdy orzeczenie przepadku jest niecelowe – co ma miejsce w sytuacji, gdy sprawca powodujący zniszczenie pojazdu jest jego właścicielem lub współwłaścicielem. Taki sprawca „sam się dodatkowo ukarał” powodując zniszczenie swojej własności lub współwłasności. Gdyby jednak sprawca nie był współwłaścicielem pojazdu, można by uznać, że orzeczenie przepadku jego równowartości byłoby celowe mimo zniszczenia pojazdu ( np. gdyby sprawca pożyczył czyjś samochód, ukradł go, itp., a następnie prowadząc go w stanie nietrzeźwości spowodował jego zniszczenie ).

Jednak w realiach przedmiotowej sprawy oskarżony był współwłaścicielem pojazdu, a w dodatku pojazd nie miał polisy AC ( wyjaśnienia k. 93 v). Zatem oskarżony sam się dodatkowo ukarał niszcząc swój rodzinny samochód, a rodzina ta nie należy do majętnych, a wręcz przeciwnie. Tym samym orzekanie wobec niego przepadku równowartości pojazdu stanowiłoby dla niego dodatkową, nie przewidzianą przez ustawodawcę dolegliwość i nie odróżniałoby jego sytuacji od sytuacji sprawców, którzy uszczerbku majątkowego nie ponieśli bo zniszczyli samochód nie będący ani ich własnością, ani nawet współwłasnością.

Dlatego Sąd Okręgowy uchylił rozstrzygnięcie z punktu 7 zaskarżonego wyroku o przepadku równowartości pojazdu.

Nadmienić należy, że interpretacja ta nie jest odosobniona i wpisuje się w linię orzeczniczą tutejszego sądu odwoławczego, albowiem Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim orzekający w innym składzie w innej sprawie podobnie zinterpretował dyspozycję art. 44 b § 5 kk ( wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13 maja 2025 roku w sprawie IV Ka 227/25 zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 21 stycznia 2025 roku w sprawie II K 808/24). Jedyna różnica polega na tym, że Sąd Okręgowy w sprawie niniejszej uważa, iż w przypadku zastosowania art. 44 b § 5 kk nie ma potrzeby wydawania orzeczenia następczego o odstąpieniu od orzekania przepadku. Odstąpienie od orzekania przepadku ma bowiem miejsce w sytuacji określonej w art. 178 a § 5 kk, a więc w której przepadek co do zasady należałoby orzec, ale zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, pozwalający na fakultatywne odstąpienie od zastosowania tej sankcji. Natomiast w przypadku określonym w art. 44 b § 5 kk ustawa stanowi, że przepadku „nie orzeka się” – nie ma więc od czego odstępować. Dlatego zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym omawianą sprawę w sytuacji określonej w art. 44 b § 5 kk wystarczające jest wyeliminowanie orzeczenia o przepadku przez jego uchylenie.

Wobec powyższego zdezaktualizowały się zarzuty apelacyjne powołujące się na naruszenie zasady równości wobec prawa wyrażone w art. 32 ust. 1 Konstytucji, więc na podstawie art. 436 kpk nie będą tu omawiane, gdyż uchylenie rozstrzygnięcia o przepadku z powodu uznania za zasadny zarzutu naruszenia prawa materialnego karnego ( art. 44 b § 5 kk) czyniłoby taką analizę bezprzedmiotową w realiach tej konkretnej sprawy.

Na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych z uwagi na jego złą sytuację materialną ( zarabia zaledwie około 3700 zł miesięcznie, a ma na utrzymaniu małe dziecko i nie posiada żadnego majątku, poniesie obciążenia finansowe związane z orzeczoną grzywną i świadczeniem pieniężnym).