Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25.09.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. odmówił M. L. ustalenia kapitału początkowego na dzień 01.01.1999 r. z uwagi na brak okresów ubezpieczenia społecznego przed dniem 1.01.1999 r. W decyzji pouczono wnioskodawcę, że do stażu pracy nie został uwzględniony okres zatrudnienia w K. (...) w W. od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r., ponieważ na załączonym świadectwie pracy brak pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wystawienie dokumentu oraz brak podmiotu odpowiedzialnego za jego wystawienie.

(decyzja – k. 2 w aktach rentowych załączonych do sprawy)

Decyzją z dnia 25.09.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku M. L. z dnia 08-08-2023 r. przyznał mu zaliczkę na poczet emerytury od 31.08.2023 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

Do obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznano emeryturę.

Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, które ustalono na dzień osiągnięcia wieku emerytalnego.

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 232259,02 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210,00 m-cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 1106,00 zł

Obliczenie wysokości emerytury: (...),02/210,00= 1106,00 zł.

Przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono: zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres: 11 lat, 2 m-cy, 0 dni.

Zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi 159,69 zł.

W decyzji wskazano, że wypłata emerytury podlegała zawieszeniu, gdyż ubezpieczony kontynuował zatrudnienie.

(decyzja – k. 13-14 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Decyzją z dnia 27.09.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku M. L. z dnia 01-09-2023 r. ustalił wysokość i podjął wypłatę emerytury od 01-09-2023 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury.

Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia ustalone na dzień zgłoszenia wniosku o podjęcie wypłaty emerytury, tj. na dzień 01-09-2023 r.

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 233059,34 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210,00 m-cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 1109,81 zł

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: (...),34/210,00= 1109,81 zł.

Przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono: zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres: 11 lat, 2 m-cy, 0 dni.

Zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi 159,69 zł.

Emerytura od 31-08-2023 przyznana w kwocie 1269,50 zł jest niższa od najniższej emerytury, która wynosi 1588,44 zł. Wobec powyższego ZUS podwyższył emeryturę się do kwoty 1588,44 zł.

Od 01-11-2023 obliczona emerytura brutto wynosi 1588,44 zł.

Wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie wyniosła 1445,48 zł.

(decyzja – k. 19-21 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Decyzją z dnia 08.11.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887), ponownie ustalił wartość kapitału początkowego M. L. na dzień 01.01.1999 r.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy przyjął podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 339,29 zł. Do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych tj. od 01.01.1976 r. do 31.12.1985 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 27,79%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 339,29 zł ZUS ustalił w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 27,79% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną w w/w ustawie o emeryturach i rentach z FUS (27,79% x 1 220,89 zł = 339,29 zł).

Przyjęto łącznie 12 lat, 10 miesięcy, 8 dni, tj. 154 miesiące okresów składkowych.

Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 49,34%. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 42 042,44 złotych.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego ZUS nie uwzględnił okresów:

- od 09.11.1988 do 01.09.1989 r., świadectwo pracy nie spełnia wymogów formalnych, tj. brak pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wystawienia dokumentu oraz brak jest podmiotu odpowiedzialnego za wystawienie dokumentu.

Natomiast za okresy nieudokumentowanego wynagrodzenia: 01.09.1976 r. do 24.04.1978 r. od 13.04.1980 r. do 8.11.1988 r. ZUS przyjął najniższe wynagrodzenie obowiązujące w tym czasie, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

(decyzja – k. załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Decyzją z dnia 14.11.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku M. L. z dnia 31.10.2023 r. i ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 08-08-2023 r. przyznał mu emeryturę od 31-08-2023 r„ tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego oraz ponownie ustalił wysokość i podjął wypłatę emerytury od 01.09.2023 r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wyplata emerytury.

Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia ustalone na dzień zgłoszenia wniosku o podjęcie wypłaty emerytury, tj. na dzień 01-09-2023 r.

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 233059,34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 265410,25 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210,00 m-cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2373,66 zł

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26c ustawy emerytalnej:

( (...).34 + (...),25) / 210,00 = 2373,66 zł.

Przy ustalaniu wysokości emerytury uwzględniono: zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres: 11 lat, 2 m-cy, 0 dni.

Zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi 160,54 zł.

Od 01-01-2024 obliczona emerytura brutto wynosi 2534,20 zł.

Wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 2302,12 zł.

(decyzja – k. 26-28 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Odwołania od w/w decyzji złożył M. L. wnosząc o ich zmianę i przeliczenie emerytury z prawidłowo wyliczonym kapitałem początkowym uwzględniającym okres jego zatrudnienia w Kółku Rolniczym (...) od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r. W odwołaniu od decyzji z dnia 29.09 2023 r ( (...)),decyzji z dnia 25.09.2023 ( (...)), 25.09.2023 r ( (...)),8.11.2023 r ( (...)) wniósł o ustalenie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W odwołaniu od decyzji z dnia 17.11.23 r ( (...)) wniósł także o przyznanie odsetek za opóźnienie w wypłacie różnicy pomiędzy emeryturą wypłacaną a należną począwszy od listopada 2023 roku.

(odwołanie – k. 3-7, k. 3-8 w aktach o sygn. VIII U 2026/23 załączonych do sprawy, 3-7 w aktach o sygn. VIII U 2025/23 załączonych do sprawy, k. 3-5 w aktach o sygn. VIII U 2312/23 załączonych do sprawy, k. 3-7 w aktach o sygn. VIII U 2311/23 załączonych do sprawy)

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie przytaczając argumentację jak w zaskarżonych decyzjach.

(odpowiedź na odwołanie – k. 33-34 verte, k. 34-35 w aktach o sygn. VIII U 2026/23 załączonych do sprawy, k. 35-36 verte w aktach o sygn. VIII U 2025/23 załączonych do sprawy, k. 6-7 w aktach o sygn. VIII U 2312/23 załączonych do sprawy, k. 8-9 w aktach o sygn. VIII U 2311/23 załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 1.12.2023 r. tutejszy sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył sprawę o sygn. akt VIII U 2026/23 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2024/23 i obie sprawy rozpoznał łącznie pod numerem sprawy o sygn. akt VIII U 2024/23.

(postanowienie – k. 38 w aktach o sygn. VIII U 2026/23 załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 1.12.2023 r. tutejszy sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył sprawę o sygn. akt VIII U 2025/23 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2024/23 i obie sprawy rozpoznał łącznie pod numerem sprawy o sygn. akt VIII U 2024/23.

(postanowienie – k. 39 w aktach o sygn. VIII U 2025/23 załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 29.12.2023 r. tutejszy sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył sprawę o sygn. akt VIII U 2312/23 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2024/23 i obie sprawy rozpoznał łącznie pod numerem sprawy o sygn. akt VIII U 2024/23.

(postanowienie – k. 10 w aktach o sygn. VIII U 2312/23 załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 29.12.2023 r. tutejszy sąd na podstawie art. 219 k.p.c. połączył sprawę o sygn. akt VIII U 2311/23 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2024/23 i obie sprawy rozpoznał łącznie pod numerem sprawy o sygn. akt VIII U 2024/23.

(postanowienie – k. 12 w aktach o sygn. VIII U 2311/23 załączonych do sprawy)

Na rozprawie w dniu 23.01.24 r wnioskodawca reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w każdej z połączonych spraw.

(e- prot. Z dnia 23.01.23 00:55)

W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 11.06.2024 r. profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o ustalenie wysokości kapitału początkowego oraz emerytury M. L. z uwzględnieniem:

- składników wynagrodzenia wskazanych w angażach załączonych do akt sprawy (w tym dodatku stażowego w wysokości 10% po 10 latach pracy, dodatku za działkę),

- wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, zgodnie z zeznaniami - K. H., T. J. (osób zatrudnionych w Kółku Rolniczym (...) na analogicznym jak wnioskodawca stanowisku pracy), w wymiarze co najmniej 120 godzin rocznie, przy założeniu że za pierwsze dwie godziny nadliczbowe płacona była kwota +50% stawki godzinowej za każda godzinę, a za następne godziny + 100% stawki godzinowej oraz

- premii w wysokości 15% wynagrodzenia.

(pismo – k. 111-112)

Strony podtrzymały swe stanowiska procesowe do końca procesu.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. L. urodził się w dniu (...).

(okoliczność bezsporna)

W okresie od 01.09.1976 r. do 01.09.1989 r. wnioskodawca był zatrudniony w Kółku Rolniczym (...) w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty. Świadectwo pracy jest opatrzone podpisem osoby odpowiedzialnej za wystawienie świadectwa pracy w imieniu zakładu pracy (M. B.), wraz z pieczątką zakładu pracy. Nie zawiera pieczątki imiennej.

(świadectwo pracy – k. 8, umowa o pracę – k. 9, legitymacja ubezpieczeniowa – k . 24-29 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.11.2024 r 00:01:33 e-protokół w związku z rozprawą z dnia 23.01.2024 r. e-protokół (...):03:34-00:20:01 – płyta CD – k.. 52,173 zeznania świadka W. Z. na rozprawie w dniu 23.01.2024 r. e-protokół (...):21:59-00:32:37 - płyta CD – k. 52, zeznania świadka S. K. na rozprawie w dniu 23.01.2024 r. e-protokół (...):33:18 – 00:42:49 - płyta CD – k. 52)

Razem z wnioskodawcą w Kółku Rolniczym (...) pracowali: W. Z. (1975-1992) oraz S. K. (1981-1994). Wnioskodawca pracował średnio 8-10 godzin dziennie (5 dni w tygodniu), w tym w soboty, a w okresie od marca do końca października średnio 11-12 godzin dziennie (5 dni w tygodniu), także w soboty.

(zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.11.2024 r 00:01:33 e-protokół w związku z rozprawą z dnia 23.01.2024 r. e-protokół (...):03:34-00:20:01 – płyta CD – k.. 52,173, zeznania świadka W. Z. na rozprawie w dniu 23.01.2024 r. e-protokół (...):21:59-00:32:37 - płyta CD – k. 52, zeznania świadka S. K. na rozprawie w dniu 23.01.2024 r. e-protokół (...):33:18 – 00:42:49 - płyta CD – k. 52, pisemne zeznania świadka M. B. – k. 90)

W świetle angażu z dnia 31.08.1976 r. z dniem 01.09.1976 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 10,50 zł za godzinę plus premia do 15%.

(angaż z dnia 31.08.1976 r. – k .10-10 verte i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 08.08.1977 r. z dniem 01.07.1977 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 12,00 zł za godzinę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 08.08.1977 r. – k .12 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 30.09.1980 r. z dniem 01.08.1980 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 17,50 zł za godzinę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 30.09.1980 r. – k .13 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 01.01.1981 r. z dniem 01.01.1981 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 19,00 zł za godzinę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 01.01.1981 r. – k .14 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 30.06.1981 r. z dniem 01.04.1981 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 24,00 zł za godzinę plus 300 zł ekwiwalentu za działkę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 30.06.1981 r. – k .15 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 09.03.1983 r. z dniem 01.01.1983 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 34,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus 300 zł ekwiwalentu za działkę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 09.03.1983 r. – k .16 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 16.07.1984 r. z dniem 15.07.1984 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 40,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus 300 zł ekwiwalentu za działkę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 16.07.1984 r. – k .17 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 12.04.1986 r. z dniem 01.04.1986 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 52,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus 300 zł ekwiwalentu za działkę. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 12.04.1986 r. – k .18 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 30.06.1987 r. z dniem 01.07.1987 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 65,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus 300 zł ekwiwalentu za działkę plus dodatek stażowy. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 30.06.1987 r. – k .20 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 01.03.1988 r. z dniem 01.03.1988 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 110,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus 300 zł ekwiwalentu za działkę plus dodatek stażowy. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 01.03.1988 r. – k .21 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W świetle angażu z dnia 8.11.1988 r. z dniem 01.10.1988 r. przyznano wnioskodawcy wynagrodzenie w stawce 210,00 zł za godzinę plus premia regulaminowa plus dodatek stażowy. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian.

(angaż z dnia 8.11.1988 r. – k .22 i w załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W Kółku Rolniczym (...) oprócz wnioskodawcy zatrudnieni byli także:

- K. H. od 02.07.1973 r. do 31.08.1990 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty za wynagrodzeniem 2300 zł/godz. plus premia regulaminowa plus dodatek stażowy plus dod. skł. wynagr. W zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 5.11.2003 r. widnieje informacja o zmiennych składnikach wynagrodzenia tj. wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, premie, ekwiwalent za działkę. Okres od 02.07.1973 r. do 31.08.1990 r. posłużył do ustalenia kapitału początkowego K. H. decyzją z dnia 03.12.2004 r. oraz w konsekwencji emerytury.

(dokumenty w aktach rentowych dot. K. H. w kopercie załączonej do sprawy)

- T. J. od 01.07.1981 r. do 31.12.1990 r. w pełnym wymiarze czasu pracy ostatnio na stanowisku kierowcy za wynagrodzeniem 3000 zł/godz. plus premia regulaminowa plus pozostałe skład. pł. według zakł. regul. płac. W zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 29.05.2014 r. widnieje informacja o zmiennych składnikach wynagrodzenia tj. premia. Okres od 01.07.1981 r. do 31.12.1990 r. posłużył do ustalenia kapitału początkowego T. J. decyzją z dnia 03.12.2004 r. oraz w konsekwencji emerytury.

(dokumenty w aktach rentowych dot. K. H. w kopercie załączonej do sprawy)

- S. K. od 10.12.1981 r. do 01.08.1994 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty. Decyzją z dnia 24.11.2023 r. ZUS ustalił kapitał początkowy S. K. na dzień 01.01.1999 r. odmawiając uwzględnienia okresu jego zatrudnienia od 10.12.1981 r. do 19.09.1982 r. i od 09.11.1988 r. do 31.05.1994 r. wskazując, że przedłożone przez niego świadectwo pracy nie spełnia wymogów formalnych, tj. brak stanowiskowej pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wystawienie świadectwa pracy oraz brak podmiotu uprawnionego do wystawienia dokumentu.

(dokumenty w aktach rentowych dot. S. K. w teczce załączonej do sprawy)

- Z. P. od 15.05.1979 r. do 16.07.1984 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty. Decyzją z dnia 13.06.2022 r. ZUS ustalił kapitał początkowy Z. P. na dzień 01.01.1999 r. wskazując, że za okres nieudokumentowanego wynagrodzenia – okres od 15.05.1979 r. do 16.07.1984 r. przyjął najniższe wynagrodzenie w j.g.u.

(dokumenty w aktach rentowych dot. Z. P. w teczce załączonej do sprawy)

- W. Z. od 2.07.1975 r. do 31.12.1992 r. na stanowisku traktorzysty. W umowie o pracę zawartej w dniu 01.07.1975 r. widnieje adnotacja, że od tego dnia W. Z. przysługiwało wynagrodzenie w stawce 10,50 zł za godzinę oraz premia regulaminowa w wysokości do 15 %.

(dokumenty w aktach rentowych dot. W. Z. w teczce załączonej do sprawy)

Zaskarżoną decyzją z 25.09.2023 r. organ rentowy odmówił ustalenia kapitału początkowego M. L. z uwagi na brak okresów ubezpieczenia społecznego przed dniem 1.01.1999 r. W decyzji pouczono wnioskodawcę, że do stażu pracy nie został uwzględniony okres zatrudnienia w K. (...) w W. od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r., ponieważ na załączonym świadectwie pracy brak pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wystawienie dokumentu oraz brak podmiotu odpowiedzialnego za jego wystawienie.

(decyzja w aktach rentowych załączonych do sprawy)

Zaskarżoną decyzją z 25.09.2023 r. przyznano wnioskodawcy prawo do emerytury w kwocie zaliczkowej od 31.08.2023 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.

W oparciu o art. 25 powołanej ustawy podstawę obliczenia emerytury wnioskodawcy stanowiła kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 232259,02 zł. Podstawa obliczenia została podzielona przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę, które w przypadku wnioskodawcy wyniosło 210 miesięcy. Wysokość emerytury obliczona zgodnie z art. 26 powołanej ustawy wyniosła 1106,00 zł.

(decyzja – k. 13-14 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W dniu 1.09.2023 r. wnioskodawca złożył wniosek o podjęcie wypłaty zawieszonego świadczenia.

(wniosek – k. 15-16 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Zaskarżoną decyzją z dnia 27.09.2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ustalił wysokość i podjął wypłatę emerytury wnioskodawcy od 01-09-2023 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Wysokość emerytury obliczona zgodnie z art. 26 ustawy i wyniosła 1109,81 zł tj. 233059,34 zł / 210.

(decyzja – k. 19-21 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Następnie kolejną zaskarżoną decyzją z dnia 08.11.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. ponownie ustalił wartość kapitału początkowego M. L. na dzień 01.01.1999 r.

Do jego ustalenia organ rentowy uwzględnił 12 lat, 10 miesięcy i 8 dni okresów składkowych tj.: od 1.09.1976 r. do 24.04.1978 r. okres zatrudnienia w K. (...) w W., od 25.04.1978 r. do 12.04.1980 r. okres służby wojskowej, od 13.04.1980 r. do 8.11.1988 r. i od 1.05.1998 r. do 31.12.1998 r. okres zatrudnienia w K. (...) w W.. Wskazane Kółko Rolnicze do 06/1997 r. rozliczało się deklaracjami bezimiennymi. Okresów nieskładkowych brak.

Do obliczenia wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego organ rentowy uwzględnił wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych tj. od 1.01.1976 do 31.12.1985. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 27,79 %, a jego wartość na dzień 1.01.1999 r. - 42042,44 zł.

Do ustalenia wartości kapitału początkowego ZUS nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 9.11.1988 r. do 1.09.1989 r. w K. (...) w W., ponieważ przedłożone angaże dotyczą okresu do 8.11.1988 r. Ponadto za okresy nieudokumentowanego wynagrodzenia tj. 1.09.1976 do 24.04.1978 i od 13.04.1980 do 8.11.1988 przyjął najniższe wynagrodzenie obowiązujące w jednostkach gospodarki uspołecznionej.

(decyzja – k. załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Po rozpatrzeniu wniosku ubezpieczonego z dnia 31.10.2023 r. i ponownym rozpatrzenia wniosku z dnia 08.08.2023 r. ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 14.11.2023 r. przyznał wnioskodawcy emeryturę od 31.08.2023 r. oraz ponownie ustalił jej wysokość i podjął wypłatę od 1.09.2023 r. ZUS podał, że podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 233059,34 zł oraz kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 265410,25 zł.

Podstawa obliczenia została podzielona przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę, które w przypadku wnioskodawcy wynosi 210 miesięcy.

Wysokość emerytury obliczona zgodnie z art. 26 powołanej ustawy wyniosła 2373,66 zł tj. (233059,34 zł + 265410,25 zł) / 210. Przy ustalaniu emerytury uwzględniono zwiększenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników w wysokości 160,54 zł.

(decyzja – k. 26-28 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W dniu 06.03.2024 r. wykonując zobowiązanie sądu organ rentowy dokonał hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego i emerytury wnioskodawcy:

- w I wariancie przy przyjęciu, że stosunek pracy trwał do 1.09.1989 r. oraz dokumentów w postaci umowy o pracę oraz angaży: z dnia 31.08.1976 r., 8.08.1977 r., 30.09.1980 r., 1.01.1981 r., 30.06.1981 r., 9.03.1983 r., 16.07.1984 r., 12.04.1986 r., 30.06.1987 r., 01.03.1988 r., 8.11.1988 r. wysokość emerytury wynosiłaby 2540,91 zł miesięcznie.

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: (...),34

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi: (...),61

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2540,91 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej: ( (...),34 + (...),61) / 210,00 = 2540,91 zł.

- w II wariancie przy przyjęciu, że stosunek pracy trwał do 8.11.1988 r. oraz dokumentów w postaci umowy o pracę oraz angaży: z dnia 31.08.1976 r., 8.08.1977 r., 30.09.1980 r., 1.01.1981 r., 30.06.1981 r., 9.03.1983 r., 16.07.1984 r., 12.04.1986 r., 30.06.1987 r., 01.03.1988 r., 8.11.1988 r. wysokość emerytury w II wariancie wynosiłaby 2474,63 zł miesięcznie.

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: (...),34

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi: (...),04

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2474,63 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej ( (...),34 + (...),04) / 210,00 = 2474,63 zł.

(pismo - hipotetyczne wyliczenie kapitału początkowego z załącznikami- k. 63-80)

W dniu 01.10.2024 r. wykonując zobowiązanie sądu organ rentowy dokonał hipotetycznego przeliczenia kapitału początkowego i emerytury wnioskodawcy w 4 wariantach uwzględniając we wszystkich wariantach pracujące soboty oraz obliczył świadczenie w wariancie I – przy przyjęciu, że stosunek pracy trwał do 01.09.1989 i dokonał dodatkowo przeliczenia w pod wariantach - z uwzględnieniem ekwiwalentu za działkę i bez uwzględnienia ekwiwalentu za działkę. W wariancie II przy przyjęciu, że stosunek pracy trwał do 08.11.1989 i dokonał dodatkowo przeliczenia w pod wariantach - z uwzględnieniem ekwiwalentu za działkę i bez uwzględnienia ekwiwalentu za działkę.

Wysokość emerytury w wariancie Ia wynosiłaby 2638,24 zł brutto miesięcznie.

W tym wariancie kapitał początkowy wyniósł 50843,43 zł, wwpwkp wyniósł 42,98 %, podstawa wymiaru – 524,74 zł.

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: 233059,34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi : 320970,07 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2638,24 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej:

( (...),34 + (...),07) / 210,00 =2638,24 zł.

Wysokość emerytury w wariancie Ib wynosiłaby 2619,64 zł brutto miesięcznie

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: 233059,34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi: 317064,65 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 261,649 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej:

( (...),34 + (...),65) / 210,00 = 2619,64 zł.

Wysokość emerytury w wariancie IIa wynosiłaby 2560,33 zł brutto miesięcznie

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: (...).34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi: 304609,56 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2560,33 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej:

( (...),34 + (...),56) / 210,00 = 2560,33 zł.

Wysokość emerytury w wariancie IIb wynosiłaby 2546,57 zł brutto miesięcznie

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: 233059,34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi: 301720,12 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2546,57 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej:

( (...),34 + (...),12) / 210,00 = 2546,57 zł.

(pismo - hipotetyczne wyliczenie kapitału początkowego z załącznikami- k. 141-162 verte)

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS. Sąd miał na względzie także załączone do akt niniejszej sprawy dokumenty zalegające w aktach rentowych osób - pracowników zatrudnionych tak jak wnioskodawca w niemalże analogicznych jak on okresach w Kółku Rolniczym (...). Rozstrzygając Sąd oparł się w szczególności na zachowanej dokumentacji za sporny okres zatrudnienia wnioskodawcy, w tym angażach z Kółka Rolniczego (...), z której bezspornie wynika w jakiej wysokości było wypłacane mu wynagrodzenie zasadnicze ustalone w stawce za godzinę w spornym okresie oraz przedłożonym przez skarżącego zachowanym świadectwie pracy (opatrzonym podpisem osoby odpowiedzialnej za wystawienie świadectwa pracy w imieniu zakładu pracy, wraz z pieczątką zakładu pracy). Częściowo ustalając stan faktyczny sąd oparł się również na osobowych źródłach dowodowych w postaci zeznań wnioskodawcy oraz powołanych świadków - osób pracujących tak jak skarżący również w Kółku Rolniczym (...), w tym W. Z. i S. K. na takim samym jak on stanowisku pracy, co jednak nie oznaczało automatycznie, że zeznania odwołującego i wskazanych świadków oraz ich udokumentowane zarobki mogły stanowić podstawę do czynienia stanowczych ustaleń co do wysokości zmiennych składników wynagrodzenia odwołującego tj. premii regulaminowej, dodatku stażowego czy wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Zeznania w/w świadków, w tym załączone do akt niniejszej sprawy ich akta rentowe mogą, zdaniem Sądu, stanowić jedynie podstawę do czynienia ustaleń w takim zakresie w jakim mają one oparcie w dokumentacji osobowo – płacowej skarżącego z badanego okresu.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom ubezpieczonego dotyczącym tego, iż otrzymywał on dodatkową premię w wysokości 15 % wynagrodzenia zasadniczego, dodatek stażowy w wysokości 10 % po 10 latach pracy. Nie sposób również ustalić, tak jakby chciał tego wnioskodawca, w oparciu o zeznania powołanych świadków, że otrzymywał on wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w wymiarze co najmniej 120 godzin rocznie, gdyż nie ma dowodów na to. Odtworzone wynagrodzenie nie może być hipotetyczne i musi być oparte na pewnych składnikach. Podkreślić należy, że w sprawie, w której dokonuje się obliczenia wysokości emerytury, rzeczą sądu jest dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe wskazane muszą być w sposób niebudzący wątpliwości w ściśle określonej kwotowo wysokości (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1878/14).

W ocenie Sądu również przedłożona w procesie przez wnioskodawcę dokumentacja pracownicza, zwłaszcza angaże nie mogła posłużyć do ustalenia wysokości wypłacanej wnioskodawcy za sporny okres premii regulaminowej, dodatku stażowego czy wynagrodzenia za godziny nadliczbowe w Kółku Rolniczym (...). Wskazane dokumenty w żaden sposób bowiem nie precyzowały ich wysokości. Co prawda dokumenty te, wskazywały, że w przypadku ubezpieczonego mógł on otrzymywać dodatek stażowy, zaś premia mogła mu być przyznana w wysokości do 15%, jednakże na tej podstawie nie sposób przyjąć jaka faktyczna była kwota tych składników wynagrodzenia. W procesie nie przedstawiono żadnych regulaminów aktów wewnątrzzakładowych czy układu zbiorowego pracy, pozwalających na doprecyzowanie dochodzonych przez wnioskodawcę kwot. Powyższe należy odnieść również do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Brak jest konkretnych dokumentów precyzujących jego wysokość. Zatem przy braku konkretnych danych ostatecznie brak jest podstaw do ustalenia rzeczywistych kwot otrzymywanych przez wnioskodawcę premii, dodatku stażowego, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Jakiekolwiek opieranie się przez sąd wyłącznie na zeznaniach świadków czy ich zarobkach – co do wysokości wskazanych składników wynagrodzenia byłoby w tym zakresie jedynie spekulacją, a rolą Sądu było ustalenie konkretnych kwot wynagrodzenia skarżącego, które nie byłyby jedynie hipotetyczne, czy nawet prawdopodobne, ale pewne w tym znaczeniu, że nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że zostały zawyżone tzn., że co najmniej tyle rzeczywiście zarabiał skarżący.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się także na hipotetycznym wyliczeniu kapitału początkowego i emerytury wykonanym przez ZUS w wariancie Ia (pismo ZUS z dnia 01.10.2024 r. – k. 141-141 verte), które nie było kwestionowane przez wnioskodawcę. pod względem rachunkowym. Owo wyliczenie oparte było na dokumentacji źródłowej zarówno w postaci świadectwa pracy, angaży ze spornego okresu, w tym zawartej w nich informacji o otrzymywanym przez wnioskodawcę ekwiwalencie za działkę jako pewnym składniku wynagrodzenia oraz uwzględniając fakt, że normatywny czas pracy odwołującego obejmował zatrudnienie także w części sobót w poszczególnych latach. Nie było więc podstaw by do wyliczenia kapitału początkowego i emerytury bazować na danych ograniczonych, wynikających tylko i wyłącznie z angaży (wynagrodzenie zasadnicze) oraz umowy o pracę jak poczyniono to w wyliczeniu hipotetycznym w pierwszym piśmie ZUS z dnia 06.03.2024 r, bez uwzględnienia pracy w soboty i ekwiwalentu za działkę.

Stan faktyczny w sprawie ustalony w oparciu o przyjęte przez Sąd wyliczenia w wariancie Ia nie budzi zatem wątpliwości. Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności pozwalających na ich zdyskredytowanie.

W konsekwencji, Sąd uznał, że zgromadzone dowody są kompletne i pozwalają na czynienie na ich podstawie ustaleń co do stanu faktycznego, a następnie na rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie częściowo zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2023.0.1251) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy na dzień wejścia w życie ustawy.

Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat (ust. 2).

Zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12.

Przepis ust. 2 art. 174 stanowi, że przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2, to jest w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

W myśl ust. 3 w/w przepisu podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem przed dniem 1 stycznia 1999 roku.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Z kolei z mocy art. 15 ust. 1 analizowanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 tego samego przepisu przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym złożono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Ust. 6 tego samego przepisu stanowi, że na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Zgodnie z ust. 4 i 5 w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3,

w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty,

oraz

4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.

Z kolei ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31.12.1948 roku, a więc dla osób takich jak wnioskodawca określa przepis art. 24 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

Stosownie natomiast do treści art. 25 ust 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Z kolei zgodnie z art. 26 ust 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, ze wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999 r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan jego konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998 r.

Zgodnie z treścią § 21 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Wskazana regulacja § 21 ust.1 powołanego rozporządzenia stanowiąca odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku §20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz.49) wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego (tak stanowi m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lipca 1997 roku - II UKN 186/97, a także wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 roku - III AUa 105/97, Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 1995 roku - III AUr 177/95, czy Sądu Apelacyjnego Białymstoku - III AUr 294/93).

Do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych może być uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a nie zaś wynagrodzenie ustalone na podstawie przypuszczeń czy też uśrednień. Jedynie wynagrodzenie ubezpieczonego ustalone w sposób niewątpliwy, wobec którego nie istnieje wątpliwość, iż zostało ono zawyżone, może być podstawą do ustalenia współczynnika wysokości podstawy wymiaru.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było nieuwzględnienie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Kółku Rolniczym (...) od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r. (bowiem świadectwo pracy jak wskazywał nie spełnia wymogów formalnych – brak pieczątki imiennej osoby odpowiedzialnej za wystawienie dokumentu oraz brak podmiotu odpowiedzialnego za jego wystawienie).

W ocenie Sądu Okręgowego wskazane zachowane świadectwo pracy (opatrzone podpisem osoby odpowiedzialnej za wystawienie świadectwa pracy w imieniu zakładu pracy – M. B., wraz z pieczątką zakładu pracy) ze spornego okresu zatrudnienia, zeznania wnioskodawcy oraz zeznania świadków, którzy potwierdzili wynikające ze świadectwa pracy dane dotyczące zatrudnienia wnioskodawcy, w tym okoliczność że M. B. faktycznie był osobą upoważnioną przez pracodawcę do podpisywania tego rodzaju dokumentacji, dają podstawę do ustalenia, iż w w/w okresie wnioskodawca był zatrudniony w Kółku Rolniczym (...) od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty. W ocenie sądu niezrozumiały jest zarzut organu rentowego, który twierdził, że ów dokument nie zawiera, brak jest podmiotu odpowiedzialnego za jego wystawienie. Rzeczony dokument w istocie taką informację zawiera. Ponadto, w ocenie sądu świadectwo pracy zostało zaopatrzone w pieczęcie zakładu pracy i podpisane przez upoważnioną osobę. Sąd miał przy tym na uwadze, że w orzecznictwie Sądów Apelacyjnych wyrażany jest jednoznaczny i spójny pogląd, że brak pieczątki imiennej, przy uwzględnieniu, że świadectwo zakładu pracy opatrzone zostało w pieczęcie zakładowe oraz podpis upoważnionej osoby, nie pozbawia dokumentu waloru wiarygodności. Inaczej mówiąc brak imiennej pieczątki osoby upoważnionej do sporządzenia i podpisania świadectwa pracy nie może stanowić przeszkody formalnej do uznania takiego wpisu jako środka dowodowego przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury, renty lub kapitału początkowego, jeśli oczywiście nie ma innych, uzasadnionych wątpliwości ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 sierpnia 2013r., sygn. akt III AUa 1770/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2013r., sygn. akt III AUa 11/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2014r., sygn. akt III AUa 90/14)

Dodatkowo Sąd miał na względzie, że świadectwo zakładu pracy podlega ocenie Sądu, jak każdy inny środek dowodowy, stosownie do dyspozycji art. 233 k.p.c. W tym miejscu podkreślić należy, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2013r., III AUa 1770/12).

W rozpatrywanej sprawie świadectwo pracy nie budzi wątpliwości w sensie formalnym z przyczyn, które zostały wskazane, wobec czego daje podstawy do uznania, że ubezpieczony faktycznie w okresie od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r. pracował w Kółku Rolniczym (...).

Wnioskodawca w niniejszej sprawie wniósł o przeliczenia kapitału początkowego i emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez innych pracowników również zatrudnionych jak wnioskodawca w Kółku Rolniczym (...) w spornym okresie, a mianowicie składników wynagrodzenia wskazanych w angażach załączonych do akt sprawy (w tym dodatku stażowego w wysokości 10% po 10 latach pracy, dodatku za działkę); wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, zgodnie z zeznaniami - K. H., T. J. (osób zatrudnionych w Kółku Rolniczym (...) na analogicznym jak wnioskodawca stanowisku pracy), w wymiarze co najmniej 120 godzin rocznie, przy założeniu że za pierwsze dwie godziny nadliczbowe płacona była kwota +50% stawki godzinowej za każda godzinę, a za następne godziny + 100% stawki godzinowej oraz premii w wysokości 15% wynagrodzenia.

Zdaniem Sądu wykazane zarobki pracowników Kółka Rolniczego (...): K. H., T. J., S. K., Z. P., W. Z. (akta rentowe wskazanych osób zostały załączone do akt niniejszej sprawy), zeznania świadków: W. Z. i S. K. nie mogły stanowić podstawy, w oparciu o którą można byłoby w sposób pewny ustalić wysokości w/w zmiennych składników wynagrodzenia wnioskodawcy.

Sąd Okręgowy wskazuje, że nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu przed organem rentowym nie jest możliwe udowadnianie wysokości wynagrodzenia innymi dowodami niż wymienione w przepisie § 21 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe.

W toku postępowania odwoławczego, toczącego się przed sądem powszechnym według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, nie obowiązują powyższe ograniczenia dowodowe, takie jak w postępowaniu przed organem emerytalno-rentowym, do którego zastosowanie ma przywołany wyżej przepis rozporządzenia. Oznacza to, że wysokość zarobków można udowodnić za pomocą innych środków dowodowych w tym za pomocą zeznań świadków, czy w oparciu o wynagrodzenie innej osoby pracującej na tym samym stanowisku. Sąd, bowiem oceniając całokształt zebranego materiału dowodowego, może uwzględnić niekiedy, (jako jeden z dowodów pośrednich) dokumentację płacową współpracowników zatrudnionych w danym okresie na stanowisku identycznym ze stanowiskiem osoby, która nie jest w stanie przedłożyć stosownych zaświadczeń, legitymacji ubezpieczeniowej itd.

Zauważyć jednak należy, że dopuszczenie dowodu z dokumentacji współpracownika następuje z reguły wyjątkowo, przy czym nie do przyjęcia jest, by taka dokumentacja stanowiła wystarczający (jedyny) środek dowodowy dla uwzględnienia spornego wynagrodzenia (w tym postępowaniu zmiennych składników wynagrodzenia - dodatku stażowego, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe uzależnionych od indywidualnej pracy danego pracownika, premii, która ma charakter uznaniowy i zależy także od pracy danego pracownika). Uśrednione obliczenie wysokości wynagrodzenia - oparte na wynagrodzeniu otrzymanym przez innych pracowników - nie może bowiem oddać indywidualnych cech właściwych dla danego stosunku pracy. Kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać zatem udowodniona w sposób bezwzględny (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 marca 2013 r., III AUa 178/13, Legalis nr 1450786, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14 maja 2014 r. III AUa 1462/13, LEX nr 1477230, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 4 czerwca 2014 r. III AUa 1136/13, LEX nr 1504458).

Innymi słowy, aby dokonać obliczenia wysokości kapitału początkowego i w konsekwencji emerytury, trzeba mieć konkretne i rzeczywiste dowody na okoliczność uzyskiwania zarobków w danej wysokości i w danym okresie. Sam fakt, że inny pracownik w tym samym zakładzie pracy osiągał wynagrodzenie w danej wysokości, nie zawsze stanowi wystarczający dowód na wykazanie, że w tym okresie wnioskodawca, który żąda ustalenia wysokości wynagrodzenia w oparciu o dane wykazywane przez współpracownika, rzeczywiście uzyskiwał wynagrodzenie w tej samej lub bardzo zbliżonej wysokości.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy stwierdza, podobnie jak Sąd Apelacyjny, że mimo tego, iż odwołujący bezspornie wykazał wysokość zarobków uzyskiwanych przez jego kolegów z pracy, którzy pracowali w spornym czasie w również w , to w przedmiotowej sprawie nie można było ustalać wysokości wynagrodzenia odwołującego – jego zmiennych składników - dodatku stażowego, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, premii w oparciu o wysokość ich zarobków.

W oparciu o przedstawione dowody i osobowe źródła dowodowe, nie sposób przyjąć, że odwołujący i świadkowie (pismo pełnomocnika odwołującego – k. 112) wykonywali taką samą ilość pracy. Okoliczność, że odwołujący i świadkowie pracowali w spornym okresie w tym samym zakładzie pracy i byli wynagradzani na tych samych zasadach, nie oznacza bowiem automatycznie, że uzyskiwali oni chociażby zbliżony dochód w tym samym czasie. Samo stwierdzenie ogólnikowe, że świadkowie mieli wypłacaną premię, dodatek stażowy, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe to za mało by przyjąć, że ubezpieczony w spornym okresie otrzymywał dodatkową premię w wysokości 15 % wynagrodzenia zasadniczego, dodatek stażowy w wysokości 10 % po 10 latach pracy oraz wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w wymiarze co najmniej 120 godzin rocznie.

Rzeczą sądu w sprawach o wysokość emerytury jest dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe wykazane muszą być w sposób nie budzący wątpliwości w ściśle określonej kwotowo wysokości i co do odprowadzonych od nich składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można natomiast przyjmować wysokości wynagrodzenia opartego wyłącznie na przypuszczeniach, czy też twierdzeniach ubezpieczonego, jak też dowodach niejasnych. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalanie wynagrodzeń w sposób przybliżony lub prawdopodobny. / tak wyrok SA w Łodzi z 19 października 2016, III AUa 2185/15, LEX nr 2152862/.

Stosunek pracy ma zawsze charakter indywidualny, a określone warunki zatrudnienia mają charakter niepowtarzalny, ponieważ zostały ustalone między pracodawcą i konkretnym pracownikiem /tak wyrok SA w Gdańsku z 6.10.2015 r. ,III AUa 712/15, LEX nr 1820442/

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, iż możliwym jest przyjęcie za sporny okres wynagrodzenia w latach 1976-1989 wyliczonego w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę angaże ze stawką godzinową. Sąd przenalizował dostępną dokumentację dot. wnioskodawcy, a także korelujące w tym zakresie z nią zeznania świadków i wnioskodawcy i doszedł do przekonania, że odwołujący będąc zatrudniony w Kółku Rolniczym (...) otrzymywał także 300 zł ekwiwalentu za działkę (angaż z dnia 30.06.1981 r., 9.03.1983 r., 16.07.1984 r., 12.04.1986 r., 30.06.1987 r., 1.03.1988 r.). W tym zakresie zarobki ubezpieczonego nie są z całą pewnością zawyżone.

W ocenie Sądu Okręgowego zeznania świadków, ubezpieczonego oraz dokument w postaci świadectwa pracy potwierdzały także, iż ubezpieczony w spornym okresie czasu był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, a praca obejmowała także w soboty. Tym samym przepracował wymagany czas pracy wynikający z ówczesnych regulacji prawnych.

W zakresie ekwiwalentu za działkę, podnieść należy, że do ustalania podstawy wymiaru kapitału początkowego i świadczeń emerytalno-rentowych przyjmuje się te składniki wynagrodzenia z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, od których istniał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Przy ustalaniu obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się przepisy obowiązujące w okresie, z którego wynagrodzenie jest uwzględniane w podstawie wymiaru.

W okresie od 1 stycznia 1977 do 31 grudnia 1983 roku obowiązywały następujące akty prawne:

1.  rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13.12. 1976 r w sprawie dostosowania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym i o ubezpieczeniu rodzinnym do zasad określających składników funduszu płac/Dz.U. nr 40 poz. 239 ze zm./

2.  uchwała nr 158 Rady Ministrów z dnia 7.12. 1976 w sprawie składników funduszu płac/MP nr 43 poz. 212ze zm./

3.  uchwała nr 157 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 roku w sprawie wynagrodzeń wypłacanych poza planowanym funduszem płac /MP nr 43 poz. 211/

W okresie od 1 stycznia 1984 roku do 31 grudnia 1989 roku obowiązywały następujące akty prawne:

1. rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 27 grudnia 1983 roku w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników uspołecznionych zakładów pracy (Dz.U. nr 73, poz. 332) – obowiązujące do 31 grudnia 1986 roku,

2. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1987 roku w sprawie zgłaszania pracowników do ubezpieczenia społecznego oraz składek na to ubezpieczenie (Dz.U. nr 37, poz. 211; z 1988 r. nr 36,poz. 284) – obowiązujące od 1 stycznia 1987 roku do 31 grudnia 1989 roku,

3. uchwała nr 33 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1983 roku w sprawie klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej (M.P. nr 15, poz. 85),

4. zarządzenie nr 21 Prezesa GUS z dnia 18 maja 1984 roku w sprawie klasyfikacji składników wynagrodzeń (Dz. Urz. GUS nr 3, poz. 6).

Mając na względzie powyższe uregulowania podstawę wymiaru składek stanowiły wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze zaliczone do osobowego funduszu płac bez żadnych wyłączeń, a w szczególności: dodatki lokalne, terenowe i sezonowe, wynagrodzenie i świadczenia dodatkowe (dodatki), wartość deputatów lub innych świadczeń wydawanych pracownikom bezpłatnie lub częściowo odpłatnie oraz ekwiwalenty za te deputaty bądź inne świadczenia, inne świadczenia pieniężne wypłacane przez zakłady pracy na podstawie kp lub układów zbiorowych pracy; od 1984 r - dodatki stałe i przejściowe, świadczenia deputatowe./por. także Składniki przychodu pracowników podlegających wliczeniu do podstawy wymiaru świadczeń emerytalno - rentowych oraz kapitału początkowego Warszawa 2003,www.zus.pl/

Sąd zatem także w wysokości świadczenia uwzględnił otrzymywany ekwiwalent za działkę.

Sąd zważył też, że nie było podstaw do uwzględnienia w wyliczeniu kapitału początkowego premii określonej w złożonych przez odwołującą do akt angażach jako premia regulaminowa, albowiem w dokumentach tych została podana tylko górna wartość %-towa premii, do której premia mogła być przyznana, natomiast żaden z dokumentów nie precyzował jej wysokości. Nie ma dowodów wskazujących na konkretną, miesięczną wysokość tego składnika wynagrodzenia w jakiej wnioskodawca otrzymywał przedmiotową premię w badanym okresie, co uniemożliwia w sposób pewny ustalenie rzeczywistej kwoty tego składnika wynagrodzenia.

W myśl przepisu art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. to strony mają obowiązek dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i przedstawiać dowody. Ewentualne ujemne skutki nie przedstawienia dowodu obciążają stronę, która nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku. Należy podkreślić, iż w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sąd nie jest obowiązany do poszukiwania dokumentów zatrudnieniowo-płacowych, o które nie zadbała osoba dochodząca świadczenia ubezpieczeniowego – por. wyrok SN z 18.12.1997 r. II UKN 418/97 OSNAP 1998/22/661.

W wykonaniu zarządzenia Sądu, pozwany organ rentowy dokonał hipotetycznego wyliczenia wysokości kapitału początkowego oraz emerytury ubezpieczonego (w wariancie Ia) z uwzględnieniem okresu jego zatrudnienia w Kółku Rolniczym (...) od 1.09.1976 r. do 1.09.1989 r. (zgodnie z przedłożonym świadectwem pracy), wynagrodzenia ubezpieczonego w spornym okresie czasu wynikającego z przyjęcia stawek godzinowych z angaży ubezpieczonego, uwzględnieniem że normatywny czas jego obejmował także zatrudnienie w część sobót w poszczególnych latach oraz ekwiwalentu za działkę w wysokości 300 zł (angaż z dnia 30.06.1981 r., 9.03.1983 r., 16.07.1984 r., 12.04.1986 r., 30.06.1987 r., 1.03.1988 r.).

Przy przyjęciu tych danych - wysokość emerytury wyniosła 2638,24 zł brutto miesięcznie.

W tym wariancie kapitał początkowy wyniósł 50843,43 zł, wwpwkp wyniósł 42,98 %, podstawa wymiaru – 524,74 zł.

Wyliczenie emerytury:

- kwota składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi: 233059,34 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi : 320970,07 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 210 m - cy

- wyliczona kwota emerytury wynosi 2638,24 zł.

Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 c ustawy emerytalnej:

( (...),34 + (...),07) / 210,00 =2638,24 zł.

Wartości tak wyliczone są niewątpliwie są korzystniejsze niż te przyjęte w zaskarżonych decyzjach.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje i orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku uznając odwołania wnioskodawcy za zasadne w w/w zakresie.

Jednocześnie wobec okoliczności, że ubezpieczony przedłożył przed wydaniem decyzji z dnia 8 i 14.11 2023 r dokumentację pracowniczą, która stałą się podstawą rozstrzygnięcia, tym samym już wówczas organ rentowy dysponował wszelkimi niezbędnymi danymi, należało ustalić odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za brak wydania prawidłowych decyzji w terminie przewidzianym przez przepisy prawa.

Stosownie bowiem do treści art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, z uwzględnieniem ust. 2 i 3 oraz art. 120. Wskazać w tym miejscu należy, iż pod pojęciem "wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności" rozumie się rozstrzygnięcie ostatniej kwestii koniecznej dla ustalenia uprawnień (lub jego braku), czyli dokonanie czynności niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2013 r. III AUa 1685/12, LEX nr 1383459).

Inaczej mówiąc, oznacza to, iż chwilą, od której rozpoczyna bieg 30-dniowy termin do wydania decyzji jest rozstrzygnięcie ostatniej kwestii koniecznej dla ustalenia uprawnień wnioskodawcy. Celem tak skonstruowanej regulacji jest zagwarantowanie ubezpieczonym możliwie szybkiego uzyskania świadczenia bez zbędnego przedłużania postępowania w sprawie o jego nabycie. W przypadku uchybienia powyższemu terminowi, organ rentowy popada w zwłokę ze spełnieniem świadczenia, czego konsekwencją jest obowiązek zapłaty odsetek w ustawowej wysokości.

Stosownie do dyspozycji zawartej przez ustawodawcę w treści normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.

Z utrwalonego orzecznictwa sądowego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 kwietnia 2010 r. I UK 345/2009, LexPolonica nr 2578200 i z dnia 15 października 2010 r. III UK 20/2010, LexPolonica nr 3028490) w zakresie wykładani przepisu art. 85 ust. 1 ustawy o sus jednoznacznie wynika, że odpowiedzialność organów rentowych istnieje nie tylko wtedy, gdy opóźnienie w przyznaniu lub w wypłacie świadczenia nastąpiło z winy tego organu ale także wtedy, gdy takie opóźnienie jest skutkiem innych przyczyn od tego organu niezależnych.

W orzecznictwie sądowym można odnaleźć wiele przykładów nieprawidłowego działania organu rentowego, za które organ ten „ponosi odpowiedzialność” i - w razie opóźnienia z tego powodu ustalenia prawa do świadczenia lub jego wypłaty - zobligowany jest do wypłaty należnych odsetek. Są to w szczególności wypadki bezpodstawnego pozostawienia bez rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia oraz nieprawidłowe orzeczenie w sprawie niezdolności do pracy do celów rentowych wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS lub Komisję Lekarską ZUS (por. wyrok SN z 12 sierpnia 1998 r., sygn. akt II UKN 171/98, OSNAP nr 16/1999, poz. 521), czy nieprzyznanie prawa do świadczenia na podstawie dokumentów znanych Zakładowi /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 r. III UK 110/11, LEX nr 1227452/

Sąd, przyznając prawo do świadczenia, ma obowiązek zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego, tj. zarówno stwierdzającego taką odpowiedzialność, jak i jej brak./ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2010 r. II UK 330/09,LEX nr 604220/

Wobec powyższego Sąd stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania dwóch ostatnich decyzji.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności jak i merytorycznej zasadności. (tak SA w Lublinie w wyroku z 18.03.2015 r, III AUa 15/15, Lex nr 1661234). Postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Nie ulega więc wątpliwości, że w toku postępowania zgodnie z art. 321 k.p.c., sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Przepis ten wyraża kardynalną zasadę wyrokowania dotyczącą przedmiotu orzekania, według której sąd związany jest żądaniem zgłoszonym przez powoda w powództwie (ne eat iudex ultra petita partium), a więc nie może wbrew żądaniu pozwu zasądzić czegoś jakościowo innego albo w większym rozmiarze lub uwzględnić powództwo na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda (por. A. Jakubecki Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, E. Gapska, J. Studzińska "Postępowanie nieprocesowe", Monografia Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego pod red. T. Erecińskiego, Tom II, Wydanie 4, Warszawa 2012 str. 38-41 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 15.10.2010 r., III UK 20/10, z 2.12.2011 r., III CSK 136/11, z 25.06.2015 r., V CSK 612/14). Z ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny wynika jednoznacznie, że odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 19.06.1998 r., II UK 105/98, OSNAPiUS 1999 Nr 16, poz. 529 oraz z 26.09.2005 r., II UZ 52/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 254). Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (por. wyroki Sądu Najwyższego z 13.05.1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z 25.05.1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Z tego względu odwołanie wnoszone od decyzji organu ubezpieczeń społecznych nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z art. 477 ¹⁰ § 2 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9.09.2010 r., II UK 84/10). Z powyższego wynika, że kontrolna rola sądu musi korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23.04.2010 r., II UK 309/09).

Wobec tego, że ubezpieczony żąda odsetek za niesłusznie zaniżoną emeryturę, wcześniej nie występował do ZUS o odsetki za ten okres i zwrócił się o nie w odwołaniu, Sąd orzekł o przekazaniu tego roszczenia zgodnie z art. 477 ¹⁰ § 2 k.p.c.

W pozostałej zaś części na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. odwołania jako bezzasadne podlegały oddaleniu.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc 2 zw. Z § 9 ust. 2 rozporządzenia MS z dnia 22.10. 2015 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych, uznając, że powód wygrał w połowie, zatem przyjął łączne wynagrodzenie w wysokości 450 zł (90 zł x 5).