Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22.07.2024 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt X P 105/23 po rozpoznaniu sprawy z powództwa I. B. (1) przeciwko (...) (...) w Ł. o odwołanie od oceny okresowej w pkt 1 oddalił powództwo; w pkt 2 zasądził od I. B. (1) na rzecz (...) (...) w Ł. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Przedmiotowe rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i zważył co następuje:

I. B. (1) została zatrudniona w (...) na czas określony od dnia 25 października 2006 roku do dnia 31 stycznia 2007 roku w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku referendarza w Sekretariacie Ministra. Powódkę przeniesiono do (...) od dnia 1 maja 2020 roku. Od dnia 1 stycznia 2023 roku powódka została przeniesiona do (...). Bezpośrednim przełożonym powódki był P. R. (1).

Powódka od dnia 1 stycznia 2023 roku pracowała w (...) w budynku przy ulicy (...) w Ł.. W związku z przeniesieniem do innego Wydziału i zmianą warunków pracy, konieczne było sporządzenie oceny okresowej.

W okresie od 24 grudnia 2022 roku do 8 stycznia 2023 roku powódka przebywała na urlopie. W dniu 9 stycznia 2023 roku (poniedziałek) powódka była obecna w pracy. W dniu 9 stycznia 2023 roku bezpośredni przełożony I. B. (1) dokonał oceny jej pracy za okres od 24 marca 2022 roku do 30 grudnia 2022 roku w związku z zajmowanym stanowiskiem (...) obowiązkowymi w ocenie było wykorzystywanie wiedzy i doskonalenie zawodowe, rzetelność, organizacja pracy i orientacja na osiąganie celów, współpraca oraz komunikacja. Kryterium dodatkowym wybranym przez oceniającego stanowiło myślenie analityczne i kreatywność.

Skala ocen we wskazanych kategoriach przedstawiała się następująco: znacznie poniżej oczekiwań – powyżej 1 punktu do 2 punktów, poniżej oczekiwań – powyżej 2 punktów do 4 punktów, na poziomie oczekiwań – powyżej 4 punktów do 6 punktów, powyżej oczekiwań – powyżej 6 punktów do 8 punktów, znacznie powyżej oczekiwań – powyżej 8 punktów do 9 punktów. I. B. (1) w zakresie kryterium wykorzystywania wiedzy i doskonalenia zawodowego, rzetelności, organizacji pracy i orientacji na osiąganie celów, myślenia analitycznego, kreatywności otrzymała ocenę cząstkową „na poziomie oczekiwań” (5 punktów), a w zakresie współpracy i komunikacji otrzymała ocenę cząstkową „poniżej oczekiwań” (3 punkty). Jako średnią arytmetyczną ocen cząstkowych wskazano 4,9 – „na poziomie oczekiwań”. W treści uzasadnienia poczyniono adnotację, iż nie wpisano daty rozmowy oceniającej. Oceniana przebywała na urlopie wypoczynkowym od 27 grudnia 2022 roku do 5 stycznia 2023 roku. Oceniający – był nieobecny w pracy od 14 do 27 grudnia 2022 roku. Zatem ocena została przygotowana na 9 stycznia 2023 roku. Do 12 stycznia 2023 roku powódka nie zgłosiła się celem odebrania oceny. W uzasadnieniu oceny wskazano, że I. B. (1) z dniem 1 stycznia 2023 roku została przeniesiona przez Dyrektora Generalnego (...) do innej komórki organizacyjnej o co wnioskował Zastępca Dyrektora (...) (...) (...) w Ł. oraz p.o. Kierownika oddziału kontroli (...) (bezpośredni przełożony). Nie powiodły się bowiem próby unormowania relacji pracowniczych pomiędzy ocenianą a pozostałą częścią zespołu, w tym bezpośrednim przełożonym. Intensyfikacja trudnych relacji pracowniczych nastąpiła w ciągu 2022 roku. Powódka zgłaszała m.in. do Dyrektora Generalnego (...) w Ł. sygnały pisemne (o charakterze skargowym) w kwestii utrudnionej współpracy i komunikacji zarówno z innymi członkami zespołu, jak również w odniesieniu do bezpośredniego przełożonego, co zostało ocenione, w tym przez pracowników oddziału, jako sprzeczne z prawdą. Z kolei zespół zgłosił sygnał nieetycznych zachowań powódki co znalazło odzwierciedlenie w informacji pisemnej pracowników oddziału oraz o przedmiotowej sytuacji informowany był Doradca Etyczny (...) w Ł.. Z powodu przedstawionych okoliczności Ocenianej przyznano punktację w ramach kryteriów współpraca i komunikacja na poziomie 3. Biorąc pod uwagę cały okres pracy w oddziale kontroli (od maja 2020 roku), co do zasady pozytywnie ocenia się rozwój zawodowy powódki w aspekcie merytorycznym. W realizacji zadań wykazała się kreatywnością oraz stosowała w praktyce wcześniej zdobyte doświadczenie w obszarze kontroli. Natomiast zasady budowania relacji międzyludzkich w ocenie bezpośredniego przełożonego, powinny stać się przedmiotem szczególnej uwagi Oceniającej w przyszłej pracy zawodowej. Ocena nie zawiera wniosków dotyczących indywidualnego programu rozwoju zawodowego. Wskazano, że kierunki określi kierujący komórką organizacyjną, do której Oceniana została przeniesiona. Powódka została poinformowana o przygotowaniu oceny okresowej poprzez konto (...) (elektroniczne zarządzanie dokumentacją) w dniu 9 stycznia 2023 roku na aktywne konto w oddziale kontroli. Powódka miała możliwość zapoznać się z informacją do godziny 11:18 tego dnia. W ten sam sposób o przygotowaniu oceny został poinformowany doradca etyczny – pracownik odpowiedzialny m.in. za nadzorowanie spraw związanych w ocenami okresowymi. Powódka nie zgłosiła się do kierownika po ocenę okresową. Ocena okresowa została podpisana z dniu 12 stycznia 2023 roku i przekazana w wersji papierowej do doradcy etycznego. W dniu 12 stycznia 2023 roku powódka zapoznała się z oceną okresową u doradcy etycznego M. B.. Na dokumencie oceny okresowej powódka poczyniła adnotacje, wskazując że oceniający nie przeprowadził rozmowy oceniającej, nie powiadomił powódki skutecznie o fakcie i terminie sporządzenia oceny, a w dniu 9 stycznia 2023 roku była obecna w pracy. Ponadto wskazała, że w dniu 8 stycznia 2023 roku złożyła skargę o mobbing/dyskryminację na oceniającego. Skarga obejmuje okres pracy w oddziale kontroli (tj. od 1 maja 2020 roku). Przedmiotem skargi są m.in. zagadnienia dotyczące komunikacji i współpracy, organizacji pracy w oddziale kontroli. Powódka nie zgadza się z wystawionymi ocenami cząstkowymi, a w konsekwencji z oceną całościową. Powódka wniosła o uzasadnienie przyznanych ocen w celu ich przeanalizowanie i skutecznego odniesienia się do oceny. Powódka wskazała, że z oceną zapoznała się w dniu 12 stycznia 2023 roku. W piśmie z dnia 13 stycznia 2023 roku P. R. (1) złożył wyjaśnienia, wskazując, że I. B. (1) otrzymała 9 stycznia 2023 roku w (...) informację o możliwości odebrania oceny okresowej, a pracownik odpowiedzialny za nadzorowanie spraw związanych z ocenami okresowymi – P. M. B. informowana była o powyższym. Ponieważ oceniana do 12 stycznia 2023 roku nie stawiła się celem odebrania oceny, po uzgodnieniu z M. B., przełożony zostawił ocenę do odebrania u P. M. B.. Wskazano, że I. B. (1) zgłosiła się do P. M. B. 12 stycznia 2023 roku celem odebrania oceny. W tym dniu P. R. (1) był dostępny cały dzień w pracy. Wskazano, że Oceniana mogła przyjść na rozmowę oceniającą/ wcześniej skontaktować się celem ustalenia godziny spotkania. P. R. (1) podkreślił, że „skoro Oceniana odebrała ocenę okresową i nie zgłosiła się na rozmowę oceniającą, nie czuje się zobowiązany udzielić odpowiedzi na jej pytania, zaś opatrzenie pytań komentarzem w (...) o treści pilne odbiera jako co najmniej niegrzeczne i niestosowne.” P. R. (1) wskazał, że I. B. (1) nie jest już pracownikiem oddziału, a jej działania podejmowane w trakcie 2022 roku i nadal, ocenia jako noszące znamiona mobbingu. P. R. (1) poinformował, że jeżeli I. B. stawi się na przeprowadzenie rozmowy oceniającej, będzie wnioskować o jej przeprowadzenie w obecności Koordynatora oraz doradcy etycznego.

W dniu 15 stycznia 2023 roku I. B. (1) złożyła sprzeciw do oceny okresowej sporządzonej na dzień 9 stycznia 2023 roku przez p.o. Kierownika oddziału kontroli, P. R. (1), z którą została zapoznana 12 stycznia 2023 roku wskazując iż jest nieobiektywna, rażąco degradująca, sporządzona niezgodnie z przepisami § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2016 roku w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej. Ponadto jest nierzetelna: zawiera błędy rachunkowe, nieprecyzyjne zapisy. Ocena jest niezgodna ze stanem faktycznym. Powódka została zaproszona na rozmowę oceniająca w dniu 18 stycznia 2023 roku. Powódka stawiła się z pełnomocnikiem i odmówiła udziału w spotkaniu.

W piśmie z dnia 23 stycznia 2023 roku P. R. (1) odniósł się do pisma I. B. (1) z dnia 12 stycznia 2023 roku. Pozwany pismem z dnia 24 stycznia 2023 roku, doręczonym powódce w dniu 26 stycznia 2023 roku, odrzucił sprzeciw i podtrzymał ocenę sporządzoną przez bezpośredniego przełożonego w wyznaczonym terminie. Wskazano, że ocena, którą powódka otrzymała jest oceną „na poziomie oczekiwań” co oznacza, że powierzone obowiązki wykonywała prawidłowo. Powódka wykonywała obowiązki w (...) w (...) (...) od dnia 1 maja 2020 roku. Początkowo relacje między powódką a pozostałymi pracownikami Oddziału były poprawne. Pierwsze problemy po jawiły się po około roku. W piśmie z dnia 10 lutego 2022 roku, skierowanym do dyrektora (...), (...), P. R. (1) zgłosił uwagi dotyczące prowadzonej przez powódkę kontroli wewnętrznej w temacie: Ocena efektywności prowadzenia kontroli zdalnych w Wydziale Rodziny i Polityki Społecznej, wskazując na liczne skargi pracowników kontrolowanego Wydziału w zakresie komunikacji z powódką i wydanych przez nią dyspozycji odnośnie przekazania kserokopii akt. Wskazał również na niezasadność zarzutów powódki kierowanych wobec niego. Powódka w dniu 17 lutego 2022 roku do dyrektora (...) zgłosiła nękanie przez kierownika P. R. polegające na kierowaniu wielokrotnych mejli wskazujących na to, że nie obiera telefonów z (...) oraz sprawdzaniu powódki przez innych pracowników. W dniu 8 listopada 2022 roku powódka mailowo poinformowała Dyrektora (...), (...) o konieczności skorzystania ze zwolnienia lekarskiego z powodu silnego stresu jaki „wywołała atmosfera w pracy oraz ostatnie zebranie z 8.11.2022, zorganizowane przez Pana Kierownika, podczas którego została poddana publicznej negatywnej ocenie”. Powódka wskazała, że po zmianie pokoi doszło do pogłębienia alienacji oraz uzewnętrznienia niechęci personalnych, skutkujących całkowitym brakiem naturalnej tj. niewymuszonej współpracy. W piśmie z dnia 27 listopada 2022 roku skierowanym do Dyrektora Generalnego (...) (...), powódka zwróciła się o „przywrócenie warunków niezbędnych do efektywnego wykonania pracy w oddziale kontroli”. Pracownicy Oddziału K. L., T. K. i I. P. na piśmie przekazali „informację o sytuacji w oddziale kontroli (...) wskazując, że komunikacja między nimi jest prawidłowa wbrew zarzutom I. B. (1). Pracownicy wskazali, że I. B. (1) nie potrafi komunikować się ze współpracownikami, wykorzystuje fragmenty wypowiedzi pracowników, skłócając współpracowników. Nadto rozpowszechnia nieprawdziwe informacje o sytuacji w oddziale. Problemy w komunikacji między pracownikami oddziału wynikały w postawy powódki i uniemożliwiały prowadzenie kontroli. Powódka po powrocie z długiej nieobecności przestała odzywać się do I. P., niezbyt reagowała na przywitanie, nie udzielała wyjaśnień w zakresie służbowym. Na początku współpracy z I. P. powódka była bardzo pomocna w każdym aspekcie. Powódka miała konflikt w innymi członkami zespołu, o czym mówiła I. P.. Pracownicy narzekali, że ciężko z powódką pracować. Narzekali na system pracy jaki im narzucała. Powódka robiła to w sposób władczy. Powódka manipulowała współpracownikami nastawiając jednych przeciwko drugim. Obgadywała pracowników; przekręcała wypowiedzi. W dniu 8 listopada 2022 roku zostało zorganizowane spotkanie pracowników oddziału, w którym uczestniczył doradca etyczny. Spotkanie miało służyć „oczyszczeniu” atmosfery. Współpracownicy przekazali powódce jakich zmian oczekują w jej zachowaniu. Powódka po spotkaniu obraziła się. Powódka zawsze kiedy potrzebowała mogła porozmawiać z przełożonym P. R. (1). Kierownik zawsze był dostępny. Powódka negowała polecenia przełożonego oraz zastępującego go T. K.. Komunikacja między powódką i kierownikiem odbywała się w formie pisemnej za pomocą notatek w ezd, mailowo, także ustnie. Z uwagi na negowanie poleceń przez powódkę w 2022 roku została wprowadzona forma pisemna. W 2022 roku P. R. (1) otrzymał polecenie od Dyrektora Generalnego żeby polecenia służbowe przekazywać powódce za pośrednictwem dyrekcji. Pismem z dnia 2 grudnia 2022 roku zastępca dyrektora (...), (...), odnosząc się do zarzutów powódki wskazanych w piśmie z dnia 27 listopada 2022 roku, wskazała, że zarzuty dotyczące wykluczenia z życia oddziału są niezasadne. Powódka brała udział w spotkaniach oddziałowych, podczas których omawiane były kwestie organizacyjne i merytoryczne. Wnioski zgłaszane przez powódkę były brane pod uwagę, jeżeli uznano je za zasadne. Powódka była wyznaczana do przeprowadzania kontroli, które sama wybrała do realizacji jak i typowana była do kontroli przez bezpośredniego przełożonego. Wskazano, że komunikacja pisemna kierującego oddziałem, za pośrednictwem zastępcy dyrektora, została wprowadzona na polecenie dyrektora ze względu zarzuty powódki kierowane pod adresem kierownika oddziału dotyczące współpracy. Z tego powodu komunikację pisemną oceniono jako najbezpieczniejsza formę. Wskazano, że pierwsze sygnały dotyczące problemów w komunikacji oraz współpracy pomiędzy powódką a P. R. (1) i pozostałymi współpracownikami, zgłaszane były w marcu 2022 roku i pomimo odejmowanych prób, nie udało się tych problemów rozwiązać. Z tego względu były podejmowane działania, na wniosek obu stron konfliktu, przeniesienia powódki do innej jednostki organizacyjnej (...). Wskazano również, iż pracownicy oddziału zgłaszali nieetyczne zachowania powódki zmierzające do wrogiego nastawienia jednych pracowników wobec innych. Nadto w aspekcie życzliwości, pracownicy oddziału sygnalizują zachowania analogiczne z tymi, jakie zarzuca pozostałym współpracownikom powódka. Przełożona zawnioskowała o przeniesienie powódki do innej jednostki organizacyjnej. W okresie od 14 do 27 grudnia 2022 roku zastępujący P. R. (1), T. K. informował przełożonego o problemach we współpracy w powódką. Wskazał, że I. B. (1) nie potwierdza otrzymywania wiadomości e-mail oraz nie odpisuje na wiadomości na instrakomie. Nadto nie informuje o nieobecnościach oraz wyjściach w godzinach pracy. Nie realizuje także poleceń służbowych.

Powódka została przeniesiona do (...) na wniosek przełożonego, wobec problemów w komunikacji oraz współpracy pomiędzy powódką a P. R. (1) i pozostałymi współpracownikami. Pierwsze sygnały dotyczące tego problemu były zgłaszane w marcu 2022 roku. Podjęte liczne próby rozwiązania problemu nie przyniosły efektu.

Po przeniesieniu powódki do innego wydziału, sytuacja w oddziale poprawiła się, jest lepsza komunikacja. W piśmie z dnia 8 stycznia 2023 roku powódka zgłosiła skargę o mobbing/dyskryminację, wskazując P. R. (1) jako osobę dopuszczającą się mobbingu.

I. B. (1) w dniach 26 i 19 grudnia 2022 roku prowadziła szkolenia wewnętrzne „(...). Powódka w 2022 roku prowadziła także szkolenie „(...) przez (...) omówienie procedury postępowania”, zaś w 2021 roku prowadziła szkolenia (...) oraz (...)”. Powódka uczestniczyła również w szkoleniach w 2022 roku w łącznej liczbie 154 godzin. Powódka w 2021 i 2022 roku otrzymywała nagrody za realizacje szkoleń wewnętrznych i prowadzenie wykładów oraz w maju 2022 roku i listopadzie 2022 roku powódka otrzymała nagrodę uznaniową za realizację zadania o złożonym charakterze oraz zaangażowanie w pracę zespołu ds. prostego języka w Urzędzie. Przełożony P. R. (1) dobrze oceniał merytoryczne przygotowanie powódki oraz zaangażowanie w wykonywane zadania. Powódka miała przydzielane kontrole wymagające doświadczenia i wysokich kompetencji.

Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zeznania powódki sąd pominął wobec jej nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawie w dniu 22 lipca 2024 roku. W konsekwencji informacyjne wyjaśnienia powódki na rozprawie w dniu 13 września 2023 roku (k. 159-163) nie mogły stanowić materiału dowodowego w sprawie. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż odwołanie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie.

W ocenie sądu I instancji postępowanie strony powodowej zmierzało do nadużycia prawa procesowego. W przedmiotowej sprawie jak wskazał sąd I instancji postępowanie strony powodowej doprowadziło się czterokrotnego odwołania terminu rozprawy i wyznaczenia kolejnego terminu. Przy czym, co należy podkreślić, sąd za każdym razem uwzględniał wskazywane przez pełnomocnika powódki terminy kolizyjne, dostosowując się do oczekiwań strony. Niepokojąca była praktyka składania wniosków w terminie bliskim terminowi rozprawy (rozprawy były wyznaczane na poniedziałek, a wnioski o odroczenie były składane z reguły w piątek). Powyższe uniemożliwiało korespondencję z pełnomocnikiem powódki i zawiadomienie pełnomocnika pozwanego w terminie pozwalającym na uniknięcie zaangażowania czasowego pełnomocnika. Sąd zwrócił także uwagę, iż korespondencja kierowana do powódki była przez nią nieodbierana i w konsekwencji doręczenia były awizowane. Powyższe stawiało wątpliwości co do rzetelności strony w działaniach względem strony pozwanej. Sąd już na rozprawie w dniu 3 czerwca 2024 roku, w trybie powołanego wyżej art. 4 ¹ kpc, odnotował do protokołu nadużycie przez stronę powodową prawa procesowego, kiedy na wniosek pełnomocnika powódki został odwołany termin rozprawy i przy wyznaczaniu terminu na dzień 3 czerwca 2024 roku pełnomocnik został zobowiązany do przekazania informacji powódce, wobec nieodbierania przez nią korespondencji. Pełnomocnik powódki złożył oświadczenie, że z uwagi na brak kontaktu z mocodawczynią nie przekazał informacji o terminie rozprawy. Powyższe spowodowało odroczenie rozprawy na dzień 22 lipca 2024 roku. W tych okolicznościach, kolejny wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 22 lipca 2024 roku (z prawie dwumiesięcznym wyprzedzeniem i przy uwzględnieniu planów urlopowych powódki) nie został uwzględniony, ponieważ powódka została skutecznie wezwana na rozprawę (z dniem 25 czerwca 2024 roku), a strona nie wykazała, by zaistniały nadzwyczajne okoliczności, których nie można było przezwyciężyć. Przy czym pomimo złożenia wniosku w piątek (19 lipca 2024 roku), sąd podjął starania by umożliwić stronie wykazanie okoliczności, które miałyby usprawiedliwiać nieobecność powódki na rozprawie. Pomimo zobowiązania, powódka nie wykazała by wyjazd urlopowy był zaplanowany wcześniej niż powzięcie przez powódkę wiedzy o terminie rozprawy. Załączona do wniosku polisa była wystawiona w dniu 4 lipca 2024 roku i dotyczyła wyjazdu w okresie od 7 do 22 lipca 2024 roku. Powyższe wskazuje, że powódka zmieniła plany urlopowe nie informując sądu o powyższym i nie podejmując żadnej staranności by upewnić się, czy możliwa jest zmiana terminu rozprawy. Rozpoznając wniosek o odroczenie rozprawy w dniu 22 lipca 2024 roku, sąd dysponował tylko dowodem na to, że powódka wyjechała na urlop, pomimo tego, że została skutecznie wezwana na termin rozprawy, a pełnomocnik już w dniu 4 czerwca 2024 roku został zawiadomiony o kolejnym terminie rozprawy. Istotne jest to, że termin rozprawy został wyznaczony z uwzględnieniem planów urlopowych powódki.

Sąd Rejonowy oddalił wniosek o odroczenie rozprawy, ponieważ nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 214 kpc. Za oddaleniem wniosku przemawiał także fakt, iż był to kolejny 5 wniosek o odroczenie rozprawy, a pełnomocnik powódki został uprzedzony o tym, że sąd ocenia postępowanie strony powodowej jako zmierzające do nadużycia prawa procesowego, co znalazło swój wyraz w treści protokołu rozprawy z dnia 3 czerwca 2024 roku.

Płaszczyznę prawną dla rozważań na temat prawidłowości przeprowadzenia oceny okresowej pracy powódki I. B. (1) jak wskazywał sąd I instancji stanowi art. 81 ustawy z dnia 21 listopada 2008 o służbie cywilnej (Dz.U z 2022 roku 1691 poz.), a także przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 470). Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 roku określa warunki i sposób przeprowadzania oceny okresowej urzędnika służby cywilnej i pracownika służby cywilnej, w tym kryteria oceniania, wzory arkuszy oceny okresowej, skalę ocen i tryb sporządzania oceny okresowej. Sporządzenie oceny na piśmie polega na przyznaniu ocen cząstkowych oraz na ustaleniu ogólnego poziomu spełniania kryteriów oceny - przez wyliczenie średniej arytmetycznej z ocen cząstkowych na zasadach określonych w § 11 ust. 1. Ocena negatywna jest przyznana w przypadku ustalenia ogólnego poziomu spełniania kryteriów oceny na poziomie poniżej oczekiwań albo znacznie poniżej oczekiwań, a także w przypadku uzyskania przez ocenianego co najmniej jednej oceny cząstkowej na poziomie znacznie poniżej oczekiwań.

Zgodnie z § 10 przed sporządzeniem oceny na piśmie oceniający przeprowadza z ocenianym rozmowę oceniającą, podczas której omawia z nim:

1) główne obowiązki wykonywane przez ocenianego w okresie, w którym podlegał ocenie, oraz sposób ich realizacji, z uwzględnieniem spełniania przez ocenianego ustalonych kryteriów oceny;

2) sposób realizowania przez ocenianego celów do osiągnięcia w okresie, w którym oceniany podlegał ocenie, jeżeli cele te zostały wyznaczone;

3) kierunki dalszego rozwoju zawodowego i potrzeby ocenianego w zakresie podnoszenia kwalifikacji i doskonalenia umiejętności.

Mając na uwadze, że oceny cząstkowe pracy powódki i ocena końcowa były pozytywne, w postępowaniu dotyczącym odwołania od oceny okresowej należało zbadać zdaniem sądu I instancji, czy dochowano przepisanego trybu oceny.

Sąd Rejonowy wskazał, że w niniejszej sprawie bezpośredni przełożony powódki nie przeprowadził z nią rozmowy oceniającej, ponieważ powódka pomimo zawiadomienia jej o sporządzeniu oceny, poprzez system ezd w dniu 9 stycznia 2023 roku (poniedziałek, pierwszy dzień po powrocie do pracy) nie podjęła żadnych działań by ustalić, z byłym już przełożonym, termin spotkania. W konsekwencji pod czterech dniach oczekiwania przełożony powódki sporządził ocenę na piśmie i pozostawił ją u doradcy etycznego, po uzgodnieniu z nim takiej możliwości. Powódka w dniu 12 stycznia 2023 roku zapoznała się z oceną i zgłosiła zastrzeżenia.

Oceniając naruszenie procedury sporządzenia oceny okresowej, sąd I instancji rozważył, czy uchybie jest tego rodzaju, że wpływa na treść oceny. W tej sprawie jak podawał poniżej oczekiwań zostały ocenione dwa kryteria – komunikacja i współpraca. Niewątpliwie powódka i P. R. (1) od co najmniej lutego 2022 roku pozostawali w konflikcie, a jego efektem była zaburzona komunikacja i współpraca. Także pozostali pracownicy oddziału zgłaszali zastrzeżenia odnośnie postawy powódki, tego że jej zachowanie zaburza prawidłową komunikację, a w konsekwencji wpływa na współprace przy realizacji obowiązków pracowniczych. Powódka podejmowała także działania zmierzające do kwestionowania poleceń przełożonego P. R. (1) i zastępującego go T. K.. Przeprowadzenie rozmowy oceniającej nie zmieniłoby wniosków opinii, która w zakresie podlegającym kontroli sądu dotyczyła aspektów miękkich, szczególnie obarczonych subiektywną oceną (co także wpisane jest w charakter oceny). Z tego względu w ocenie sądu I instancji powyższe uchybienie formalne nie powoduje wadliwości oceny. Zwłaszcza w kontekście zebranego materiału dowodowego, wskazującego na realne problemy powódki w utrzymaniu postawy nie generującej konfliktów miejscu pracy, powodujące zaburzenie komunikacji a w konsekwencji także problemy w sferze współpracy. Sąd I instancji podkreślił, iż pismo z dnia 8 stycznia 2023 roku (niedziela) zawierające zarzuty o działania mobbingowe względem powódki nie mogło wypłynąć na ocenę okresową przygotowaną w dniu 9 stycznia 2023 roku (informacja o sporządzeniu oceny została przekazana w godzinach porannych), ponieważ P. R. (1) nie mógł mieć wiedzy o jego istnieniu. W ocenie Sądu Rejonowego to powódka zgłaszając powyższe zarzuty chciała w ten sposób odeprzeć argumenty dotyczące złej komunikacji i współpracy. Błąd arytmetyczny (4,2 zamiast 4,9) w części II arkusza C oceny nie ma wpływu jak podkreślał sąd I instancji na kwalifikację ogólną oceny, która jest pozytywna, na poziomie oczekiwań (w przedziale punktów powyżej 4 punktów do 6). W konsekwencji nie stanowi także podstawy do zakwestionowania oceny.

Mając powyższe na względzie, sąd I instancji powództwo oddalił – punkt 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, zasądzając je od powódki na rzecz strony pozwanej w wysokości ustalonej w oparciu o § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1964) – punkt 2 wyroku.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 368 § 1 pkt. 2 k.p.c. skarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu tej oceny w sposób dowolny i oczywiście wadliwy z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, skutkujące uznaniem, że:

a) zeznania świadków - P. R. (1), K. L., T. K. i I. P. zasługują w pełni na uwzględnienie i przyznanie im waloru wiarygodności, w sytuacji gdy świadkowie byli członkami- pracownikami zespołu, którego kierownikiem był P. R. (1), tym samym pozostając w stosunku pracy zeznawali na korzyść swojego przełożonego, a nie na korzyść byłego niepracującego już pracownika, wobec czego stwierdzić trzeba, że zeznania świadków stanowią niewiarygodne źródło informacji i nie powinny być wyłącznym środkiem dowodowym, na którym Sąd oparł rozstrzygnięcie, szczególnie jeśli Sąd nie zdecydował się skonfrontować ich zeznań z przesłuchaniem strony powodowej, pomijając dopuszczenie zeznań powódki;

b) zebrany materiał dowodowy wskazuje na dokonanie przez przełożonego prawidłowej oceny powódki w zakresie komunikacji i współpracy powódki z pozostałymi członkami zespołu, jakoby powódka była inicjatorem problemów relacji międzypracowniczych, podczas gdy konkluzja ta została poczyniona wyłącznie w oparciu o subiektywne i niewiarygodne zeznania świadków bez żadnych innych środków dowodowych, dokumentacji etc., czy wysłuchania w tym zakresie powódki inicjującej przedmiotowe postępowania, której zeznania mają kluczowe i kardynalne znaczenie dla niniejszej sprawy;

c) procedura sporządzania oceny okresowej była przeprowadzona w sposób prawidłowy, podczas gdy nie przeprowadzono rozmowy oceniającej przed wydaniem oceny, co jest obligatoryjnym elementem procedury wydawania oceny, a w ocenie okresowej powódka wskazała na rażący błąd arytmetyczny wpływający na ogół oceny, tym samym ocena została wydana przy licznych uchybieniach formalnych, jak i błędzie merytorycznym, które same w sobie winny stanowić podstawę do uchylenia oceny okresowej i konieczności jej ponownego sporządzenia;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 227 w zw. z art. 299 k.p.c. przez ich niezastosowanie i pominięcie dowodu z przesłuchania powódki, które było skutkiem uznania jakoby powódka nie usprawiedliwiła swojej nieobecności podczas rozprawy, w sytuacji gdy z punktu widzenia dochodzonych roszczeń strony, dowód ten miał kardynalne i doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jednocześnie bacząc na fakt, że powódka każdorazowo usprawiedliwiała swoje niestawiennictwo i można było przeprowadzić dowód z przesłuchania strony powodowej, wyznaczając kolejny termin rozprawy;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 4[ 1 ] k.p.c. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że strona powodowa składając wnioski o odroczenie rozpraw nadużyła przedmiotowego prawa procesowego, podczas gdy powódka i jej pełnomocnik czynili to wskutek okoliczności obiektywnych, na które nie mieli wpływu, a które jednocześnie wpływały na niemożliwość wzięcia udziału w wyznaczanych rozprawach, jednakże każdorazowo informowali Sąd o tych okolicznościach, składali wnioski i prośby o przesuwanie czynności procesowych, pozostawali z Sądem w stałym kontakcie zarówno pisemnym, jak i bezpośrednim (tj. przez stawiennictwo), co nie pozostawia wątpliwości, że ich niestawiennictwo na rozprawach wraz z wnioskami o ich odraczanie nie było działaniem celowym godzącym w powagę Sądu, lecz próbą dostosowania się do przykrych przeciwności losu oraz jednoznaczną wolą i chęcią do pomyślnego zakończenia postępowania sądowego;

4. Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, będących jednocześnie konsekwencją naruszenia przepisów prawa procesowego wskazanych powyżej, polegający na tym, że:

- to powódka jako pracownik, powinna ubiegać się o rozmowę z pracodawcą w przedmiocie sporządzonej oceny, jako że pracodawca przesłał treść oceny powódce przez system E., podczas gdy po pierwsze- z treści przepisów prawa powszechnie obowiązującego wynika, że to pracodawca zgodnie z procedurą wydawania ocen powinien przeprowadzić rozmowę z pracownikiem z własnej inicjatywy, a po drugie- doręczenie treści oceny powódce przez system E. było nieskuteczne, bowiem pracodawca wysłał je na konto nieaktywne i nie podjął próby poinformowania powódki o fakcie wydania oceny, mimo jej fizycznej obecności w tym dniu w pracy,

- Sąd stwierdził, iż poza jego kognicją pozostaje badanie poszczególnych kryteriów ocen cząstkowych i uzasadnień tych ocen, a jednocześnie wskazał, iż Sąd jest uprawniony do kontroli zachowania trybu dokonania oceny oraz uzasadnienia negatywnych ocen cząstkowych pod kątem prawdziwości podanych okoliczności faktycznych i zastosowania obiektywnych kryteriów oceny, tym samym w zasadzie nie wiadomo jaki był przedmiot oceny Sądu I instancji w zakresie wydanej oceny okresowej i na jakiej podstawie Sąd oddalił powództwo uznając, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia oceny okresowej i jej ponownego wydania.

5. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 81 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej i przepisu wykonawczego tj. § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 r. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że uchybienie formalne w postaci nieprzeprowadzenia rozmowy oceniającej przed wydaniem oceny nie powoduje wadliwości procedury wydania oceny, podczas gdy pracodawca nie działał w sposób zgodny z procedurą wynikającą z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a rolą Sądu w przedmiotowym postępowaniu jest ustalenie, czy pracodawca działał zgodnie z ww. Ustawą i Rozporządzeniem;

6. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 81 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej i przepisu wykonawczego tj. § 12 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 r. przez jego niezastosowanie i uznanie, że procedura przeprowadzenia oceny okresowej pracownika była prawidłowa, podczas gdy pracodawca nie zapoznał niezwłocznie pracownika z oceną sporządzoną na piśmie- lecz przez system E., a zatem nie na piśmie i niepodpisaną, wysyłając opinię w formie elektronicznej na nieaktywne konto pracownika, a zatem w sposób uniemożliwiający zapoznanie się pracownika z opinią- mimo, że zarówno oceniający i oceniany byli w dniu wystawienia oceny obaj w pracy, tym samym pracodawca miał możliwość zapoznania pracownika z oceną w sposób bezpośredni na piśmie.

Wobec powyższego wniesiono o: zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 30.01.2025 r. sąd oddalił wniosek zawarty w apelacji o przesłuchanie powódki w charakterze strony.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Apelację powódki uznać należy za zasadną, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

W opinii apelującej powódki w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, uzasadniające uchylenie wystawionej jej oceny okresowej za okres od 22.03.2022 r. do 30.12.2022 r. Powódka podkreślała, że w procesie sporządzania oceny okresowej doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej, jak również przepisów ustawy o służbie cywilnej.

Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznej analizy treści środka zaskarżenia, należy zaznaczyć, że w apelacji powódka podniosła m.in. zarzut naruszenia art. 227 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania jej w charakterze strony nadto wskazywała w tym zakresie na naruszenie przez sąd I instancji art. 4 ¹ k.p.c., który przewiduje iż z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego). Przyjmuje się zatem regułę, że strony i uczestnicy postępowania przy dokonywaniu czynności procesowych powinni kierować się obowiązującymi przepisami i nie nadużywać swoich uprawnień.

Powyższe zarzuty w ocenie tutejszego sądu nie mogły być jednak uwzględnione ze względu na niezgłoszenie przez stronę powodową zastrzeżenia do protokołu w trybie art. 162 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisów postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy. Prekluzja przewidziana w art. 162 k.p.c. odnosi się do uchybień popełnionych przez sąd przy podejmowaniu czynności procesowych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że oddalenie (czy też pominięcie) przez Sąd wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę może zatem być kwestionowane w apelacji, o ile zgłosi ona zastrzeżenie w trybie art. 162 k.p.c. Nieobecność strony na rozprawie, o której była prawidłowo powiadomiona nie może usprawiedliwić braku zgłoszenia zastrzeżenia, skoro obecność strony na rozprawie zależy jedynie od jej woli (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I ACa 1513/14). Ponieważ powódka nie stawiła się osobiście na rozprawie w dniu 22.07.2024 r. poprzedzającej wydanie wyroku stosowne zastrzeżenie do protokołu powinien zgłosić reprezentujący ją profesjonalny pełnomocnik, który pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się na rozprawie i swojej nieobecności w żaden sposób nie uzasadnił. Za takie usprawiedliwienie nie można uznać w ocenie tutejszego sądu przesłanej do Sądu Rejonowego w dniu 19.07.2024 r. przez pełnomocnika powódki wiadomości e-mail, w której wnosił on jedynie o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 22.07.2024 r. z uwagi na przebywanie powódki poza granicami kraju. Z kolei odpowiadając na pytanie Sądu Okręgowego zadane mu w trakcie rozprawy w dniu 30.01.2025 r. pełnomocnik powódki oświadczył, że nie stawił się na rozprawie w dniu 22.07.2024 r. gdyż sądził, że sąd odroczy rozprawę. Istotnym elementem, na podstawie którego jest możliwe skorzystanie z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, jest złożenie zastrzeżenia do protokołu. Nie może bowiem być jednak tak, że strona nie stawia się na posiedzenia sądu, a następnie w apelacji podnosi zastrzeżenia do przepisów postępowania, co do których nie zgłaszała żadnych zarzutów i nie żądała o wpisanie ich do protokołu. Byłoby to usankcjonowanie niewłaściwego postępowania strony w toku procesu, albowiem zasadą jest to, że strona powinna być obecna na rozprawie, w przeciwnym razie nie byłoby konieczne prowadzenie jawnych rozpraw. W ocenie tutejszego sądu nie stawiając się na rozprawie w dniu 22.07.2024 r. poprzedzającej wydanie w tym samym dniu wyroku pełnomocnik powódki sam pozbawił się możliwości zgłoszenia do protokołu rozprawy zastrzeżenia, a to oznacza z kolei, że nie może w toku postępowania apelacyjnego podnosić zarzutu naruszenia przepisów postępowania dotyczących przeprowadzania dowodów. Z powyższych względów wskazane w/w zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego nie zasługiwały na aprobatę, zaś zawarty w apelacji wniosek o przesłuchanie powódki w charakterze strony w świetle art. 381 k.p.c. określającym regułę prekluzji dowodowej nie mógł zostać uwzględniony. Po myśli art. 162 § 1 i 2 k.p.c. strona powinna zwrócić uwagę sądu na uchybienie przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu, a stronie zastępowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na to uchybienie w dalszym toku postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 maja 2020r., II UK 237/19, lex nr 3161432). Warto zaznaczyć też, że zgodnie z art. 3 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawem i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Dobre obyczaje są związane z tym, że strona wykorzystuje swoje uprawnienia procesowe zgodnie z ich celem. Dlatego też w apelacji powódka nie mogła skutecznie zakwestionować nieprawidłowości postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodu z jej przesłuchania, gdyż apelująca utraciła prawo do powoływania się na wadliwość tego postanowienia Sądu Rejonowego w tym zakresie, a to zgodnie z art. 162 § 2 k.p.c.

W apelacji powódka zarzucała też Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c., który stanowi że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd dokonuje oceny wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (tak np. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z 11 lipca 2002 roku, IV CKN 1218/00, LEX nr 80266). Ramy swobodnej oceny dowodów są zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnym poziomem świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (tak też Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach, np. z dnia 19 czerwca 2001 roku, II UKN 423/00, OSNP 2003/5/137). Poprawność rozumowania sądu powinna być możliwa do skontrolowania, z czym wiąże się obowiązek prawidłowego uzasadniania orzeczeń (art. 327 ¹ k.p.c.).

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga zatem wykazania, iż sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Natomiast zarzut dowolnego i fragmentarycznego rozważenia materiału dowodowego wymaga dla swej skuteczności konkretyzacji, i to nie tylko przez wskazanie przepisów procesowych, z naruszeniem których apelujący łączy taki skutek, lecz również przez określenie, jakich dowodów lub jakiej części materiału zarzut dotyczy, a ponadto podania przesłanek dyskwalifikacji postępowania sądu pierwszej instancji w zakresie oceny poszczególnych dowodów na tle znaczenia całokształtu materiału dowodowego oraz w zakresie przyjętej podstawy orzeczenia.

Oceniając zeznania wszystkich powołanych w sprawie świadków tutejszy sąd miał na uwadze, iż świadkowie: K. L., T. K., I. P. jako pracownicy pozwanego, pozostający w stosunku współpracy i podporządkowania z (...) P. R. (1) (oceniającym), z którym to powódka co najmniej od lutego 2022 roku pozostaje w konflikcie mieli podstawy, aby zeznawać zgodnie z forsowaną przez pozwanego w sprawie liną obrony. Niezależnie jednak od powyższego, a co ostatecznie doprowadziło do merytorycznej zmiany zaskarżonego wyroku, w tym po dokonaniu wnikliwej lektury pozostałych zarzutów apelacyjnych, tutejszy sąd doszedł do przekonania, że procedura sporządzania oceny okresowej powódki, wbrew ostatecznej konkluzji sądu I instancji, nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy. W ocenie Sądu II instancji podniesiony w apelacji zarzut dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych uznać należało za zasadny.

Kwestię oceny okresowej powódki, a zatem jej sporządzenie, regulują przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku służbie cywilnej (Dz.U.2021.1233 t.j.), a konkretnie art. 81, który stanowi że urzędnik służby cywilnej oraz pracownik służby cywilnej zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony podlega ocenie okresowej dokonywanej przez bezpośredniego przełożonego (ust. 1). Ocena okresowa dotyczy wykonywania obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska pracy. Ocenę okresową sporządza się na piśmie i niezwłocznie zapoznaje z nią ocenionego (ust. 3). Ocenę okresową sporządza się co 24 miesiące (ust. 4). Ocena okresowa zawiera wnioski dotyczące indywidualnego programu rozwoju zawodowego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 82 wskazanej ustawy, Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przeprowadzania ocen okresowych, w tym kryteria, wzór arkusza, skalę ocen i tryb sporządzanej przez bezpośredniego przełożonego oceny okresowej, kierując się potrzebą stałego doskonalenia jakości wykonywania obowiązków przez ocenianego oraz zapewnienia obiektywizmu dokonywanych ocen okresowych.

Na podstawie powyższego przepisu zostały wydane przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2016 roku w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej (Dz.U.2016.0.470 t.j.). Stosownie do art. 83 ustawy od oceny okresowej służy, w terminie 7 dni od dnia zapoznania się z oceną, sprzeciw do dyrektora generalnego urzędu (ust. 1). Sprzeciw rozpatruje się w terminie 14 dni od dnia wniesienia (ust. 3). W razie uwzględnienia sprzeciwu ocenę okresową zmienia się albo sporządza po raz drugi. Od oceny okresowej sporządzonej po raz drugi przysługuje sprzeciw na zasadach określonych w ust. 1 i 3 (ust. 4). W razie nierozpatrzenia sprzeciwu w terminie albo nieuwzględnienia sprzeciwu od oceny okresowej, oceniany może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji albo od dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 3, odwołać się do sądu pracy (ust. 5).

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 roku określa warunki i sposób przeprowadzania oceny okresowej urzędnika służby cywilnej i pracownika służby cywilnej, w tym kryteria oceniania, wzory arkuszy oceny okresowej, skalę ocen i tryb sporządzania oceny okresowej.

Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia, bezpośredni przełożony (oceniający) ocenianego, dokonuje oceny okresowej, stosując kryteria oceny odpowiednie dla stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego. Kryteria oceny dzielą się na kryteria obowiązkowe i kryteria dodatkowe, które oceniający może wybrać, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na charakter obowiązków wynikających z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego. Wykaz kryteriów oceny jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Rozporządzenie nakłada na oceniającego pewne obowiązki i tak najpierw zgodnie z § 5 oceniający przeprowadza z ocenianym rozmowę, podczas której omawia się:

1) główne obowiązki wynikające z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego;

2) kryteria obowiązkowe i kryteria dodatkowe, jeżeli są wybierane przez oceniającego;

3) oczekiwania oceniającego co do sposobu spełniania kryteriów oceny przez ocenianego;

4) cele do osiągnięcia w okresie, w którym oceniany podlega ocenie, jeżeli ich określenie jest uzasadnione ze względu na charakter obowiązków wynikających z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego, a także sposób realizacji wyznaczonych celów.

2. Oceniający może wybrać z wykazu kryteriów oceny nie więcej niż 3 kryteria dodatkowe, najistotniejsze ze względu na charakter obowiązków wynikających z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego.

3. Po przeprowadzeniu rozmowy, o której mowa w ust. 1, oceniający wpisuje do części I arkusza kryteria dodatkowe, jeżeli zostały wybrane, oraz termin sporządzenia oceny na piśmie.

Następnie oceniający zapoznaje ocenianego z kryteriami oceny i terminem sporządzenia oceny na piśmie a oceniany potwierdza zapoznanie się z kryteriami oceny i terminem sporządzenia oceny na piśmie ( § 6) Czynności te dokonuje się w terminie 30 dni od dnia sporządzenia na piśmie poprzedniej oceny ( § 7).

W przypadku gdy w okresie 6 miesięcy od dnia ustalenia kryteriów oceny sporządzanej po raz pierwszy albo od dnia sporządzenia ostatniej oceny następuje zmiana stanowiska pracy zajmowanego przez ocenianego, wiążąca się z istotną zmianą zakresu obowiązków, w terminie 30 dni od zmiany stanowiska pracy ponownie dokonuje się czynności, o których mowa w § 5 i § 6; termin sporządzenia oceny nie ulega zmianie (§9).

Przed dokonaniem oceny na piśmie przełożony pracownika przeprowadza z nim rozmowę podczas której omawia z nim:

1) główne obowiązki wykonywane przez ocenianego w okresie, w którym podlegał ocenie, oraz sposób ich realizacji, z uwzględnieniem spełniania przez ocenianego ustalonych kryteriów oceny;

2) sposób realizowania przez ocenianego celów do osiągnięcia w okresie, w którym oceniany podlegał ocenie, jeżeli cele te zostały wyznaczone;

3) kierunki dalszego rozwoju zawodowego i potrzeby ocenianego w zakresie podnoszenia kwalifikacji i doskonalenia umiejętności (§10).

Sporządzenie oceny na piśmie polega na przyznaniu ocen cząstkowych oraz na ustaleniu ogólnego poziomu spełniania kryteriów oceny - przez wyliczenie średniej arytmetycznej z ocen cząstkowych na zasadach określonych w § 11 ust. 1. Ocena negatywna jest przyznana w przypadku ustalenia ogólnego poziomu spełniania kryteriów oceny na poziomie poniżej oczekiwań albo znacznie poniżej oczekiwań, a także w przypadku uzyskania przez ocenianego co najmniej jednej oceny cząstkowej na poziomie znacznie poniżej oczekiwań.

Oceniany zgodnie z § 12 rozporządzenia winien zostać niezwłocznie zapoznany z oceną sporządzoną na piśmie .

Ocena okresowa urzędnika i pracownika służby cywilnej jest zbiorem (sumą) określonych ocen (opinii) wyrażanych według określonych kryteriów za pomocą przyjętej punktacji. Jak każda więc opinia ze swej istoty nie jest wolna od subiektywnego osądu osoby oceniającej. Przyjęcie określonych kryteriów ma przydać ocenie walor obiektywizmu, lecz nie pozbawia pracodawcy prawa do indywidualnej oceny pracownika (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r., II PK 274/10, LEX nr 829121).

W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do podwyższania pozytywnej oceny kwalifikacyjnej ("na poziomie oczekiwań") na "jeszcze bardziej" pozytywną, natomiast jego kontroli podlega zachowanie przez pracodawcę standardów, jakie wyznacza art. 94 pkt 9 k.p., zgodnie z którym pracodawca jest zobowiązany stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria oceny pracowników oraz wyników ich pracy. Takie zaś standardy zapewnia ujęcie oceny okresowej w ramy określonej procedury wynikającej z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych członków korpusu służby cywilnej. Rozpatrując odwołanie od oceny okresowej, sąd bada więc, czy dochowano przepisanego trybu oceny, a stwierdziwszy w tym zakresie uchybienia rozważa, czy naruszenie przepisów powyższego rozporządzenia było tego rodzaju, że kryteria oceny okazały się dowolne. Mieści się w tym również kontrola uzasadnienia negatywnych ocen cząstkowych - na poziomie: poniżej oczekiwań i znacznie poniżej oczekiwań - pod kątem prawdziwości podanych w nim okoliczności faktycznych, dlatego że ocena na podstawie obiektywnych kryteriów to ocena konfrontująca te kryteria z rzeczywistym stanem rzeczy. Uznawszy zaś, że ocena nie została dokonana na podstawie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów, sąd nie zmienia oceny okresowej, a jedynie działa kasatoryjnie (uchyla ją), co obliguje pracodawcę do jej ponownego sporządzenia.

W niniejszej sprawie sąd II instancji zauważył, że przełożony powódki dokonując oceny naruszył § 10 jak i § 12 rozporządzenia bowiem nie wykonał obowiązków określonych w tych paragrafach. § 10 przedmiotowego rozporządzenia stanowi wprost, że przed dokonaniem oceny na piśmie przełożony pracownika przeprowadza z nim rozmowę. Skoro zatem ocena okresowa powódki została sporządzona bez jej uprzedniego wysłuchania, a w celu zrealizowania obowiązku przeprowadzenia rozmowy z osobą ocenianą, o którym stanowi wprost § 10 rozporządzenia, to w żadnym wypadku nie można twierdzić, że została ona sporządzona w sposób prawidłowy. Myli się zatem Sąd Rejonowy wskazując w ogólnym rozrachunku, że nieprzeprowadzenie rozmowy oceniającej przed wydaniem oceny nie powodowało wadliwości procedury jej wydania, skoro wymóg jej przeprowadzenia ma charakter obligatoryjny i wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W zakresie zaś umożliwienia powódce zapoznania się z oceną okresową należy wskazać, że pracodawca nie zapoznał jej z nią niezwłocznie na piśmie, o czym mowa jest w § 12 rozporządzenia, lecz przez system (...) (elektronicznego zarządzania dokumentacją) w dniu 9 stycznia 2023 roku, mimo że w tym dniu zarówno powódka, jak i jej bezpośredni przełożony, oceniający P. R. (1) byli obecni w pracy, w związku z czym pracodawca miał możliwość zapoznania powódki z oceną okresową bezpośrednio, niezwłocznie, jak również na piśmie. Przesłanie powódce oceny okresowej w formie elektronicznej nie spełniało w opinii tutejszego sądu nadto wymogów prawnych, tj. formy przewidzianej w w/w rozporządzeniu.

Tym samym nie ulega wątpliwości, że ocena okresowa powódki pod względem formalnym nie została przeprowadzona prawidłowo, pracodawca nie dochował przepisanego trybu oceny w ramy określonej procedury wynikającej z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2016 r.

Reasumując, zaniechanie przeprowadzenia rozmowy z ocenianym pracownikiem - powódką przed dokonaniem oceny w trybie przewidzianym przez § 10 rozporządzenia, jak również niezapoznanie powódki niezwłocznie z oceną sporządzoną na piśmie - co stało w sprzeczności z § 12 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania ocen okresowych urzędników służby cywilnej i pracowników służby cywilnej z dnia 4 kwietnia 2016 roku - obliguje rozpoznający apelację sąd do uchylenia okresowej oceny powódki. Tym samym z uwagi na uchybienia proceduralne, które skutkowały naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 81 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku i § 10 i § 12 cytowanego wyżej rozporządzenia apelacja jest zasadna i podlega uwzględnieniu na mocy art. 386 § 1 k.p.c. Stąd w punkcie 1a sentencji wyroku Sąd uchylił ocenę okresową powódki z dnia 9.01.2023 r. nakazując pozwanemu jej ponowne przeprowadzenie.

Zmiana zaskarżonego rozstrzygnięcia pociągała za sobą konieczność zmiany orzeczenia o kosztach procesu. O kosztach zastępstwa procesowego za I instancję orzeczono w punkcie 1b sentencji wyroku na podstawie art. 98 k.p.c., ustalając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powódki w oparciu o § 9 ust. 1 punkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.0.1964) wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Mając zaś na uwadze wynik postępowania apelacyjnego, o kosztach procesu rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie przepisów, tj. art. 98 k.p.c. Na koszty w niniejszej sprawie składało się wynagrodzenie pełnomocnika powódki, które ustalono na podstawie na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. § 9 ust. 1 punkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.0.1964) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem II instancji zgodnie z treścią art. 98 § 1 ¹ k.p.c..