Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 6 grudnia 2019 roku skierowanym przeciwko (...) Spółka Akcyjna w L. oddział w Ł. oraz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., powód J. W. wystąpił o zobowiązanie pozwanych do usunięcia budowli w postaci słupów sieci energetycznej wraz z fundamentami i liniami energetycznymi, zlokalizowanych na działkach wskazanych w treści pozwu, a stanowiących własność powoda, nadto nakazanie pozwanym zaniechania naruszeń posiadania przez powoda wskazanych działek gruntu oraz zasądzenie na jego rzecz od pozwanych solidarnie kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z kosztami postępowania.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż pozwany (...) Sp. z o.o., działając na zlecenie (...) S.A. w L. dokonał przebudowy, na terenie należących do niego nieruchomości o przeznaczeniu rolniczym i budowlanym ,słupów energetycznych, tym samym naruszając przysługujące mu prawa właścicielskie i doprowadzając do zniszczenia znajdujących się tam upraw.

(pozew, k.5-10)

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 roku Sąd Rejonowy w Łowiczu przekazał sprawę o zapłatę kwoty 300.000 złotych do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Łodzi, jako właściwy z uwagi na wartość przedmiotu sporu.

(postanowienie, k.14)

Postanowieniem z dnia 1 października 2020 roku Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł każdorazowej należności oraz oddalił wniosek w pozostałej części.

(postanowienie, k.24)

Powód kilkukrotnie precyzował roszczenie. W piśmie z dnia 28 grudnia 2020 roku powód sprecyzował swoje dotychczasowe żądanie wskazując, iż wnosi o przyznanie wynagrodzenia z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oraz za bezumowne z niej korzystanie przez pozwanych w łącznej kwocie 155.000 zł.

Dodatkowo powód cofnął roszczenie w zakresie wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu z uwagi na fakt wytoczenia odrębnego postępowania sądowego w tym zakresie.

(pismo, k.50)

W odpowiedzi pozwany (...) sp. z o.o. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości, względnie oddalenie powództwa co do tego podmiotu, nadto o zasądzenie od kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego w sprawie, ustalonych według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu pisma pozwany podał, iż nie korzystał ze wskazanych nieruchomości oraz nie dysponuje tytułem prawnym do urządzeń przesyłowych na nich się znajdujących - był on jedynie wykonawcą realizującym na zlecenie (...) prace budowlane na nieruchomości powoda.

(odpowiedź na pozew, k.114-116)

W odpowiedzi na pozew (...) S.A. wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na fakt m.in. braku cechy bezprawności posiadania po stronie pozwanej oraz sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowo pozwany wystąpił o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm prawem przepisanych.

Pozwany wskazał, iż na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej
w Ł. z dnia 12 marca 1965 roku posiada on tytuł prawny do korzystania z nieruchomości wskazanej w pozwie, w tym do dostępu do urządzeń służących do dystrybucji energii celem ich naprawy, konserwacji oraz usuwania awarii.

(odpowiedź na pozew, k.132-137)

W piśmie z dnia 7 maja 2025 roku powód dokonał dalszego sprecyzowania roszczenia wskazując, iż należności z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości dochodzi on za okres od 2005 roku, z uwzględnieniem 6-letniego terminu przedawnienia, nadto domaga się na podstawie art. 344 k.c. rekompensaty z tytułu przywrócenia stanu poprzedniego i zaniechanie naruszeń – od 2019 roku oraz odszkodowania w związku z nieodwracalną utratą wartości działki budowlanej nr (...). W zakresie wskazanych roszczeń majątkowych powód nie podał konkretnej wysokości dochodzonych w sprawie świadczeń.

(pismo, k.124)

W toku rozprawy z dnia 21 stycznia 2026 roku powód wysokość dochodzonego przez siebie roszczenia określił na kwotę 1 miliona złotych.

(stanowisko strony powodowej e-protokół 00:04:04 k. 398v-399)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód J. W. jest od 1975 roku właścicielem działki zlokalizowanej
w J., gm. Ł. oznaczonej nr (...) o powierzchni 1,8 ha oraz od 2003 roku działek nr (...) o powierzchni 1,82 ha i (...) o powierzchni 0,12 ha.

Na działce oznaczonej nr (...) zlokalizowany jest słup podtrzymujący biegnącą przez ww. nieruchomości linię energetyczną. Przez działki (...) przechodzi napowietrzna linia energetyczna.

(bezsporne, zeznania powoda e-protokół 00:04:04 k. 398v-399 )

Linia energetyczna na wskazanym odcinku oddana do użytku została w grudniu 1965 roku. Tytuł prawny do jej budowy stanowiła decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia 12 marca 1965 roku, w której to dokonano wywłaszczenia nieruchomości,
w tym należących obecnie do powoda, na cele budowlane. Decyzja ta wskazywała prawo dostępu do urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej celem ich naprawy, konserwacji i usuwania awarii.

Od zakończenia wskazanych prac linia ta nieprzerwanie jest eksploatowana.

(bezsporne, decyzja wywłaszczeniowa k.148-150 oraz 246-247)

Pozwany (...) S.A. jest właścicielem wskazanych urządzeń przesyłowych.

(bezsporne)

Dnia 29 marca 2011 roku pozwany (...) wystąpił do Sądu Rejonowego
w Z. z wnioskiem o ustanowienie na jego rzecz służebności przesyłu polegającej na prawie korzystania z urządzeń w postaci napowietrznej linii energetycznej, obciążających nieruchomości wskazane we wniosku, w tym stanowiące własność powoda ( sygn. akt I Ns 418/11).

Postanowieniem z dnia 19 września 2017 roku Sąd oddalił ten wniosek, w treści orzeczenia powołując się na fakt posiadania przez wnioskodawcę prawa do władania nieruchomościami w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu w oparciu o decyzję administracyjną z dnia 12 marca 1965 roku. Jak wskazano, decyzja ta ma charakter trwały, uprawnienia z niej wynikające nie podlegają zaś ograniczeniom czasowym.

J. W. złożył apelację od wskazanego rozstrzygnięcia. Postępowanie
w sprawie umorzone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 20 lutego 2023 roku wobec cofnięcia środka zaskarżenia.

(postanowienie, k.155-159, postanowienie k.69, akta sprawy SO w Łodzi- postanowienie k.661)

Wnioskiem z dnia 10 października 2011 roku (...) wniósł
o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1976 roku przez Skarb Państwa-Gminę M. Z. służebności gruntowej polegającej na prawie korzystania z trwałych
i widocznych urządzeń w postaci linii energetycznej, na działkach gruntu wskazanych we wniosku, w tym działkach stanowiących przedmiot niniejszego postępowania.

Orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2015 roku ( sygn. akt I Ns 1725/11) Sąd oddalił wniosek. Jak wskazano w treści uzasadnienia, stwierdzenie zasiedzenia nie było możliwe z uwagi na fakt, iż (...) ze wskazanych nieruchomości korzystała w oparciu o decyzję wywłaszczeniową z dnia 12 marca 1965 roku, tym samym prawo właścicielskie do działek gruntu miało charakter częściowo ograniczony, zaś ich właściciele nie mieli możliwości skutecznego przeciwstawieniu się działaniu ze strony operatora energii elektrycznej zgodnemu z treścią wskazanej decyzji.

(postanowienie, k.190-197)

Wnioskiem z dnia 26 lipca 2017 roku (...) S.A. wystąpił do Starosty (...) o udzielenie mu zezwolenia na rozbiórkę linii napowietrznej 110 kV i założenie nowej instalacji na działach gruntu stanowiących własność J. W. w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia 2 października 2017 roku Starosta (...) udzielił (...) S.A. zezwolenia na założenie napowietrznych przewodów służących do przesyłu energii elektrycznej na nieruchomościach stanowiących własność powoda (działki nr (...)) oraz zastąpienie słupa kratowego słupem rurowym na działce nr (...).

(decyzja, k.163-165)

Decyzją oznaczoną nr (...) z dnia 8 grudnia 2017 roku, posiadającą rygor natychmiastowej wykonalności, Starosta (...) udzielił (...) S.A. zezwolenia na zajęcie części nieruchomości położonych w J. (działki (...))
w pasach wskazanych w decyzji Starosty (...) z dnia 2 października 2017 roku
o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości pod budowę urządzeń infrastruktury technicznej.

Na skutek odwołania złożonego przez J. W., postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 roku Wojewoda (...) wstrzymał wykonanie ww. decyzji, z uwagi na prawdopodobną wadliwość wskazanego orzeczenia ( decyzja nr (...) ).

(postanowienie, k.221)

Od rozstrzygnięcia tego powód złożył odwołanie do Wojewody (...), który to decyzją z dnia 28 marca 2018 roku ( nr (...) ) utrzymał je w mocy.

(decyzja, k.169-173)

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. złożył J. W..

(bezsporne)

Decyzja Wojewody (...) z dnia 28 marca 2018 roku ( nr (...) ) oraz decyzja starosty (...) z dnia 2 października 2017 roku (nr (...) ) uchylone zostały rozstrzygnięciem z dnia 30 maja 2018 roku wydanym w trybie autokontroli przez Wojewodę (...).

(decyzja, k.174-178)

Skargę na decyzję Wojewody z dnia 30 maja 2018 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...) S.A.

(bezsporne)

W piśmie z dnia 5 grudnia 2018 roku pozwany zgłosił zamiar przeprowadzenia modernizacji sieci przesyłowej w obrębie nieruchomości należącej do powoda.

Starosta (...) nie wniósł sprzeciwu do dokonania wskazanej inwestycji.

(zgłoszenie, k.152, zaświadczenie k.154)

Dnia 6 grudnia 2018 roku pracownicy pozwanego (...) Sp. z o.o. w W., działając w oparciu o umowę zawartą z (...) S.A. weszli na nieruchomość powoda celem dokonania prac konserwatorskich i technicznych na znajdujących się tam słupach linii wysokiego napięcia, w ramach której to dokonali oni wymiany konstrukcji wspornych
z likwidacją betonowych fundamentów, a następnie wbudowania w ich miejsce nowej konstrukcji ze zmianą przewodów linii. Czynności te związane były z inwestycją przebudowy linii napowietrznej 110 kV na odcinku (...).

Wskazana nieruchomość przez powoda wykorzystywana była na cele rolnicze (siew zboża), stanowi część prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego.

(bezsporne, umowa wraz z aneksami (...), zeznania powoda e-protokół 00:04:04- 00:36:14 k.398-399)

Odbiór techniczny robót przez (...) nastąpił dnia 21 grudnia 2018 roku.

(protokół, k.129)

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. ( sygn. akt II SA/Łd 700/18) oddalił skargę (...) S.A. na decyzję Wojewody (...) z dnia 30 maja 2018 roku w przedmiocie umorzenia postępowania
w sprawie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny ( sygn. I OSK 843/19) uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody (...) z dnia 30 maja 2018 roku nr (...).

(wyrok NSA k.179-181)

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. ( sygn. II SA/Łd 549/18), uchylił decyzję Wojewody (...) z dnia 28 marca 2018 roku oznaczoną nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty (...)
z dnia 2 października 2017 roku nr (...).

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje skutkowały naruszeniem prawa w zakresie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na brak wyczerpania trybu rokowania przed wystąpieniem z wnioskiem, w związku z czym podlegały one uchyleniu.

Od orzeczenia tego powód złożył skargę kasacyjną.

Orzeczeniem z dnia 8 marca 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny ( sygn. akt I OSK 1012/21) uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 listopada 2020 roku i oddalił skargę.

(wyrok WSA, k.182-189, wyrok NSA k281-288)

Decyzją z dnia 13 września 2022 roku oznaczoną nr (...) Wojewoda (...), po rozpoznaniu odwołania powoda od decyzji Starosty (...) z dnia 8 grudnia 2017 roku, uchylił w całości ww. decyzję i umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na cofnięcie wniosku przez (...) S.A.

(decyzja, k.312-314)

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2018 roku ( sygn. akt I Co 897/18) Sąd Rejonowy w Łowiczu udzielił (...) S.A. zabezpieczenia w postaci przyznania mu tymczasowego prawa do dostępu, w tym za pomocą specjalistycznego sprzętu, do urządzeń energetycznych w postaci linii 110 kV relacji (...), znajdujących się na nieruchomościach stanowiących własność m.in. powoda J. W..

(postanowienie, k.125v-128)

Na skutek zażalenia J. W., Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 4 września 2019 roku ( sygn. akt III Cz 238/19) zmienił ww. orzeczenie oddalając wniosek
w przedmiocie zabezpieczenia.

(postanowienie, k.315-317)

W Sądzie Rejonowym w Łowiczu toczyło się postępowanie z powództwa J. W. przeciwko pozwanym w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania,
w którym to Sąd w wyroku z dnia 12 października 2023 roku oddalił powództwo ( sygn. akt I C 884/19).

(wyrok, k.307)

W piśmie z dnia 2 listopada 2019 roku powód wezwał (...) Sp. z o.o. do usunięcia z nieruchomości oznaczonych nr (...) obręb J., linii wysokiego napięcia oraz zapłaty na jego rzecz kwoty 25.000 zł miesięcznie od dnia 8 listopada 2018 roku do dnia usunięcia urządzeń, tytułem rekompensaty za wejście na nieruchomość i jej dewastację.

W odpowiedzi z dnia 14 listopada 2019 roku pozwany odmówił spełnienia żądań wskazując na ich bezpodstawność.

(pismo, k.340-341)

Z tożsamym żądaniem powód wystąpił do (...) S.A., który to w piśmie
z dnia 3 grudnia 2019 roku również odmówił ich uznania.

(pismo, k.342

Niniejszy stan faktyczny został przez Sąd ustalony w oparciu o złożone do akt dokumenty, których to wiarygodność nie była w toku sprawy kwestionowana, w szczególności decyzje i orzeczenia wydane w toku postępowań administracyjnych i sądowych toczących się uprzednio pomiędzy stronami.

Sąd częściowo stan ten ustalił również w oparciu o zeznania powoda. Wskazać należy jednak, iż Sąd nie przyznał im waloru wiarygodności w zakresie, w jakim odnosiły się do okresu uniemożliwienia mu korzystania z nieruchomości. Powód wskazywał, jakoby nie miał dostępu do działek w okresie od 2018 do 2020 roku, przy czym z dokumentu złożonego do akt sprawy (protokół odbioru) wynika, iż budowa instalacji zakończona została w grudniu 2018 roku. Powód, mający interes w udowodnieniu przeciwnego faktu, nie wykazał w sprawie, aby budowa instalacji trwała tak długo, jak podał w swoich zeznaniach. Nadmienić należy przy tym, iż ustalenia te pozostawały bez znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia (z uwagi na oddalenie powództwa przez Sąd w całości).

W oparciu o przepis art. 235 ² § 1 pkt 2 kpc Sąd pominął wnioski stron
o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków M. G., K. G., B. L.,
G. Z., uznając je za pozostające bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie wystarczającym dla uznania braku zasadności roszczenia był materiał dowody w postaci dokumentów złożonych do akt sprawy, z uwagi na co przeprowadzenie wskazanych dowodów skutkowałoby jedynie bezpodstawnym przedłużeniem postępowania i narażało strony na poniesienie dodatkowych kosztów, co sprzeczne jest
z zasadami ekonomiki procesowej. Wątpliwym było, aby świadkowie ci mogli w zeznaniach swoich dokonać skutecznego zakwestionowania stosunku prawnego łączącego strony.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest niezasadne ze względu na skutecznie przysługujące pozwanemu (...) S.A. wobec powoda prawo do korzystania z nieruchomości wchodzących w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa, odpowiadające treści służebności przesyłu. Zaś tymczasowe wejście na grunt drugiego z pozwanych w celu konserwacji linii było pochodną prawa (...) oraz wynikało z zawartej przez pozwane spółki umowy.

Przechodząc do analizy żądań pozwu wskazać należy, iż podstawą dochodzenia roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie przez przedsiębiorstwo przesyłowe z urządzeń przesyłowych są przepisy prawa rzeczowego. Powyższy pogląd przeważa w literaturze przedmiotu (Gerard Bieniek [w:] Urządzenia przesyłowe, Problematyka prawna, Warszawa 2008, str. 105 – 114) oraz w judykaturze (tak SN w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 444/09, LEX nr 578038). Przepisy art. 230 w zw. z art. 225 i 224 § 2 k.c. statuują roszczenia przysługujące właścicielowi rzeczy, w tym nieruchomości, wobec posiadacza zależnego tej rzeczy (nieruchomości), wśród których znajduje się prawo żądania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Należy opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowana wskazanych norm do roszczeń właściciela nieruchomości względem przedsiębiorstwa przesyłowego, które sprawuje władztwo względem nieruchomości, w związku z korzystaniem z urządzeń sieci przesyłowej umieszczonej na danej nieruchomości (art. 225 i 224 § 2 w związku z art. 352 § 2 i art. 230 k.c.).

Powód roszczenie swoje opierał również na przepisie art. 344 k.c. stanowiącym, iż przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Te roszczenia jako podlegające rozpoznaniu przez sąd rejonowy, zostały także prawomocnie oddalone ( wyrok -k 307) .

W niniejszej sprawie nie było przedmiotem sporu to, że zajęcie przez poprzednika prawego (...) S.A. nieruchomości stanowiącej w chwili obecnej własność powoda nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z dnia 12 marca 1965 roku. W przedmiotowej decyzji działając na podstawie art. 35 znowelizowanej ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r.). ustalono, iż osobom upoważnionym przysługuje prawo wolnego wstępu do wybudowanych urządzeń, usadowionych na wskazanych działkach gruntu w celu ich konserwacji.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (ust. 2). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów
i urządzeń powoduje, że nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie
i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (ust. 3).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony w chwili obecnej jest pogląd, że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości. Pogląd ten wyrażony został m.in. w uchwale z dnia 20 stycznia 2010 roku w sprawie III CZP 116/09 (LEX nr 537076, OSP 2010/11/110, OSNC-ZD 2010/3/92, Biul.SN 2010/1/10-11). W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: „ograniczenie własności na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości mieści się w granicach szeroko rozumianego wywłaszczenia, co wiąże się z trwałością stanu, jaki decyzja stwarza, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji. Takiego rozumienia powyższego przepisu wymaga funkcja, jaką on realizuje, znajdując się w rozdziale piątym ustawy o szczególnym trybie wywłaszczenia a nie o czasowym zajęciu nieruchomości, które jest regulowane w ustawie
w rozdziale szóstym, gdzie występuje też pojęcie „oznaczonego czasu” (zob. wyroki SN z dnia 9 stycznia 2008 r. II CSK 432/07, Lex nr 365049 oraz z dnia 21 lutego 2009 r. II CSK 394/08, Lex nr 491553). W orzecznictwie łączy się ze sobą trwałe ograniczenie własności nieruchomości spowodowane decyzją z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku
o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ze skutkiem, jakim jest obowiązek udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności konserwatorskich, gdy to potrzebne (art. 35 ust. 2 ustawy), a co pozwala uznać to ograniczenie za swojego rodzaju służebność, nazywaną służebnością publiczną lub służebnością przesyłową, która po wydaniu takiej decyzji administracyjnej powstawała z mocy prawa (postanowienie SN z dnia 17 grudnia 2008 r. I CSK 171/08, Lex nr 496363; podobnie wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r. IV CSK 410/07, Lex nr 445289). Tak to też nazywała doktryna, niemal jednomyślna co do trwałych skutków decyzji administracyjnej, natomiast podzielona między koncepcję o służebności publicznoprawnej a ograniczeniem własności, zgodnym z granicami tego prawa, wytyczonymi przez art. 140 k.c. Powyższe stanowisko o trwałości ograniczenia własności zostało również przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym uznano art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości za lex specialis
w stosunku do przepisów właściwego wywłaszczenia pozbawiającego w ogóle prawa własności (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008 r. I OSK 954/07, Lex 496170).

Uważając powyższy przepis za szczególny przypadek wywłaszczenia, porównano go do jego odpowiedników w ustawie z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 70) oraz w ustawie z 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (art. 124), jednolicie uznając decyzje wydawane na podstawie każdego z tych przepisów oraz wcześniejszego art. 35 ustawy z 1958 roku, jako ograniczenie sposobu korzystania z własności nieruchomości (wyrok SN z dnia 21 lutego 2009 r. II CSK 394/08, Lex nr 491553). Z kolei,
w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2002 r. (V CKN 1863/00, niepubl.) oraz
w uchwale z dnia 10 listopada 2005 roku (III CZP 80/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 146), na tle powołanych ustaw z 1985 i 1997 roku uznano obowiązek udostępnienia terenu w celu wykonania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją zainstalowanych przewodów
i urządzeń, nie tylko za trwałe ograniczenie prawa własności, co wynika z właściwości funkcjonowania zainstalowanego urządzenia, ale wręcz za ustanowienie służebności gruntowej szczególnego rodzaju (o charakterze zbliżonym do służebności gruntowej), która w literaturze nazywana jest służebnością przesyłową. Taka służebność pojawiła się expressis verbis wraz
z nowelizacją Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 30 maja 2008 roku (Dz. U. Nr 116, poz. 731) w art. 305 ¹ i n. k.c. Wcześniej wywodzono ją z odpowiedniego stosowania przepisów o drodze koniecznej (art. 145 k.c.), które znajdują się wśród norm dających podstawę do ograniczenia prawa własności, co wywoływało dawniej spory o charakter prawny tego ograniczenia, bliskiego pojęciu służebności gruntowej, za jaką obecnie powszechnie uważa się drogę konieczną.

To skłoniło Sąd Najwyższy do stwierdzenia w postanowieniu z dnia 5 lipca 2007 roku (II CSK 156/07, OSNC 2008, nr 9, poz. 103), że decyzja administracyjna uprawniająca inwestora do zajęcia gruntu oraz budowy urządzeń przesyłowych, zobowiązująca właściciela do udostępnienia tego gruntu oraz znoszenia działań związanych z zakładaniem tych urządzeń i ich eksploatacją, doprowadza do nawiązania między inwestorem a właścicielem nieruchomości stosunku cywilnoprawnego o cechach trwałości”. Jak stwierdził dalej Sąd Najwyższy: „ratio legis przepisów upoważniających do wydania decyzji administracyjnej
w celu umożliwienia tzw. przedsiębiorstwu przesyłowemu wstępu na cudzą nieruchomość
w celu założenia a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu rożnych postaci energii, stanowi nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i ich konserwacji ale o możliwości realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Jeśli są to urządzenia podziemne, np. rury wodociągowe, to stopień uciążliwości zobowiązanego a zatem ograniczenie jego własności będzie mniejsze, wzmagając się, np. gdy trzeba te urządzenia wymieniać; jeśli są to urządzenia nadziemne, np. linie energetyczne, to uciążliwości w znoszeniu ich obecności będą zależeć od tego np., czy są liniami niskiego, czy wysokiego napięcia; jeśli są to naziemne rurociągi gazowe, to z ich natury wynika, iż z reguły spowodują wyłączenie w ogóle pasa gruntu z dotychczasowego użytkowania.

Ograniczenie własności nieruchomości będzie w każdym przypadku tak długo trwało, jak długo dane urządzenie przesyłowe będzie potrzebne do celów, które spowodowały jego zainstalowanie i utrzymywanie. Z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynika, zarówno uprawnienie wskazanych w nim podmiotów do korzystania z cudzej nieruchomości, jak i trwałe ograniczenie zakresu uprawnień właściciela. Według ust. 1 tego artykułu wiadomo, kto i jakie przewody lub urządzenia może zakładać i przeprowadzać na nieruchomości oraz, że właściciel tej nieruchomości nie może się temu sprzeciwić, a po założeniu przewodów lub urządzeń nie może żądać ich usunięcia przez okres w którym będą gospodarczo użyteczne.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pozwany (...) S.A. posiada na podstawie obowiązującej prawnie decyzji z dnia 12 marca 1965 roku prawo do korzystania z nieruchomości na zasadach w niej wskazanych. Powyższe oznacza, iż nie sposób było uznać zasadności roszczenia strony powodowej - roszczenia wskazane obejmują bowiem jedynie sytuację, w których korzystający z nieruchomości w sposób naruszający posiadanie właściciela dokonuje tego w sposób samowolny i bezprawny. Okoliczności takie nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie.

Reasumując, Sąd Okręgowy przyjął stanowisko strony pozwanej w zakresie posiadania tytułu prawnego co oznacza, że powodowi nie przysługują roszczenia wynikające z art. 224-225 k.c. bowiem w sytuacji, gdy zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji o częściowym wywłaszczeniu, czynności z tym związane nie są bezprawne, a więc brak jest podstaw do stosowania przepisów o ochronie własności. Zatem obydwie pozwane spółki nie naruszyły prawa dokonując na nieruchomości powoda robót. Warto w tym miejscu dodać, iż powód nabywając działki , miał świadomość, że jest na nich posadowiona sporna linia.

Na marginesie wskazać także wypada, że powód wielokrotnie zmieniał swoje roszczenia, tak co do charakteru , jak ich wysokości , nie przedkładając żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie. Powód twierdzi , że na skutek działań pozwanych zmniejszyła się wartość jego nieruchomości, że nie mógł z tych nieruchomości korzystać, a jednocześnie w zeznaniach złożonych na rozprawie podał, że cały czas nieruchomości te uprawia rolniczo. Na ostatnim etapie postępowania powód dysponował pomocą profesjonalnego pełnomocnika i mimo to nie wykazał w trybie art. 6 k.c. zasadności któregokolwiek ze swoich roszczeń.

O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 §1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na zasądzone kwoty składa się wynagrodzenie profesjonalnych pełnomocników pozwanych i opłaty od pełnomocnictw.