Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 lutego 2025r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025r. w K.

sprawy z powództwa K. M. (PESEL (...))

przeciwko pozwanemu G. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s Z. (NIP (...))

o nakazanie i o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego G. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s Z. na rzecz powódki K. M. kwotę 4.026,38zł (cztery tysiące dwadzieścia sześć złotych 38/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2022r. do dnia zapłaty,

2.  oddala powództwo w pozostałej części,

3.  nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kaliszu tytułem części nieuiszczonych wydatków:

- od powódki K. M. kwotę 2.700,05zł (dwa tysiące siedemset złotych 05/100),

- od pozwanego G. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s Z. kwotę 908,20zł (dziewięćset osiem złotych 20/100),

4.  zasądza od powódki K. M. na rzecz pozwanego G. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s Z. kwotę 1.418,65zł (jeden tysiąc czterysta osiemnaście złotych 65/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 780/23

UZASADNIENIE

W dniu 5 czerwca 2024r. powódka K. M. skierowała do tut. Sądu w stosunku do pozwanego G. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s w Z., o nakazanie wymiany okien w liczbie 8 sztuk zakupionych od pozwanego i zamontowanych w nieruchomości pozwanej na wolne od wad, a ponadto zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że zawarła z pozwanym umowę na wykonanie robót budowlano – montażowych polegających na zakupie okien oraz ich wstawieniu w należącej do niej nieruchomości.

W ocenie powódki pozwany niewłaściwie zrealizował jego obowiązki, w szczególności zdaniem powódki dostarczone do niej i zainstalowane okna nie są produktem nowym i noszą cechy zużycia, są niekompletne, a ponadto nie posiadają właściwych parametrów technicznych, co bezpośrednio rzutuje na ich funkcjonalność, a także negatywnie wpływa na bieżące korzystanie z tej części nieruchomości, w której zostały zainstalowane.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 21 czerwca 2023r. w sprawie o sygn. akt I C 780/23, od którego zażalenie oddalono postanowieniem tego Sądu z dnia 7 lipca 2023r. w sprawie o sygn. akt I Cz 66/23, nie uwzględniono w całości wniosku powódki o zwolnienie od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na pozew pozwany G. G. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s w Z. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tego pisma procesowego pozwany zanegował twierdzenia powódki dotyczące zarzutów wadliwości dostarczonych okien i nieprawidłowości ich montażu.

W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2025r. powódka wniosła alternatywnie o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 4.902,09zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2022r. do dnia zapłaty, natomiast na rozprawie w dniu 26 lutego 2025r. powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 4.902,09zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 5 sierpnia 2022r., a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na zmodyfikowane żądanie pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

Pozwany G. G. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą PPHU (...) G. G. z/s w Z., której przedmiotem jest m.in. sprzedaż oraz montaż okien.

(okoliczność bezsporna)

Powódka K. M. działając jako konsument w dniu 20 maja 2022r. zawarła z pozwanym umowę wykonania robót montażowo – budowlanych, która polegała na sprzedaży okien oraz ich montażu w nieruchomości pozwanej. Wartość kontraktu określono na kwotę 23.400,00zł.

Była to kolejna umowa łącząca strony. Pozwany realizował już dla powódki w 2015r. tożsame czynności na należącej do niej nieruchomości, natomiast w innej części, a przedmiotowa umowa miała dokończyć rozpoczętą inwestycję odnowienia stolarki okiennej.

Okna, które pozwany zobowiązał się dostarczyć dla powódki, a następnie dokonać ich zainstalowania w stanowiącym jej własność budynku mieszkalnym, pochodziły od producenta (...) S.A. z/s w K..

Przed zawarciem umowy pozwany udzielił powódce stosownych informacji dotyczących produktu, w tym jego wyglądu, parametrów technicznych, cech, właściwości funkcjonalnych i przeznaczenia, a ponadto wykonał pomiary w nieruchomości powódki.

W umowie stron zastrzeżono także, że powódka została poinformowana, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami okna montowane w pomieszczeniach pozbawionych urządzeń do nawiewu powietrza powinny być rozszczelnione oraz o konsekwencjach wynikających z braku odpowiedniej wentylacji. Powódka przyjmując te uwagi oraz na własne życzenie i odpowiedzialność zawnioskowała o wykonanie okien bez szczelin infiltracyjnych.

( faktura k. 16, dokumentacja techniczna k. 19-28, 31-39, umowa k. 29-30, zeznania świadka A. M. k. 139-139v 00:02:29-00:32:44, zeznania świadka W. N. k. 139v 00:32:44-00:51:31, zeznania świadka M. P. k. 139v 00:51:31-01:09:11, przesłuchanie powódki K. M. k. 132-132v 00:05:44-00:29:09, przesłuchanie pozwanego G. G. k. 132v 00:29:09-01:00:12)

W wykonaniu łączącej strony umowy pozwany zamówił w przedsiębiorstwie (...) S.A. z/s w K. okna A. (...) na profilu 5 – komorowym o zabudowie 70mm, dwuszybowe, przeznaczone do zastosowania w obiektach budownictwa mieszkaniowego. Następnie tak wyprodukowane i przygotowane komponenty okienne pozwany w montował w nieruchomość powódki.

Po przeprowadzonym montażu dostarczonych przez pozwanego okien powódka zgłaszała pozwanemu swoje zastrzeżenia dotyczące wyglądu, stanu technicznego, jakości i właściwości zakupionych i wmontowanych okiem oraz ich niekompletności i wadliwości montażu.

Pozwany wszczynał postępowania reklamacyjne oraz przedstawiał do oceny skargi powódki producentowi okien. Zarówno producent okiem jak i pozwany zajęli w tym przedmiocie negatywne stanowiska, nie zgadzając się z zarzutami powódki. Pozwany odmówił powódce spełniania zgłaszanych roszczeń.

( wezwanie przedsądowe k. 11, odpowiedź na reklamację k. 17-18, 40-41, protokół realizacji reklamacji k. 42-43, przesłuchanie powódki K. M. k. 132-132v 00:05:44-00:29:09, przesłuchanie pozwanego G. G. k. 132v 00:29:09-01:00:12)

Stolarka okienna użyta do montażu w nieruchomości powódki została wyprodukowana w dniu 24 maja 2022 roku. Nie wykazuje ona śladów mechanicznego zużycia, śladów wykuć, zarysowań, przetarć, czy też śmietnikowego składowania. Są to okna nowe, a nie poddane renowacji lub odświeżeniu. Stan uszczelek jest prawidłowy, a ponadto zastosowano kolor uszczelki określony w umowie. Profile okienne zostały wyposażone w otwory wentylacyjne oraz otwory dekompresyjne, a ponadto została zachowana właściwa ilość komór profili. Okna w sposób niezakłócony i prawidłowy podlegają cyklom otwierania i zamykania bez potrzeby użycia nadmiernej siły – okna pozostawione w pozycji pośredniej samoczynnie nie przesuwają się w żadną stronę. Zastosowane okna posiadają wystarczającą szczelność stolarki, a także szczelność na czynnik wody. Stosowane w nieruchomości powódki okna posiadają również właściwe parametry izolacji termicznej oraz przenikalność cieplną.

Pozwany nie wykonał natomiast pełnego montażu mechanicznego stolarki, co powoduje konieczność podjęcia czynności naprawczych w postaci uzupełnienia montażu mechanicznego (wkrętowego) wraz ze sprawdzeniem istniejącego. Pozwany nie wykonał również izolacji przeciwzawilgoceniowej, co stanowi istotną wadę montażową. Koniecznym przedsięwzięciem naprawczym jest wykonanie zabezpieczeń membranowych.

Zamontowany u powódki okna nie zawierają również wymaganych nawiewników pełniących funkcję wentylacyjną, co stanowi istotną wadę wykonawczą stolarki, jednakże na etapie zawierania umowy z pozwanym powódka, będąc poinformowaną o warunkach technicznych i prawnych, wnioskowała o wykonanie okien bez szczelin infiltracyjnych.

Wartość kosztorysowa robót zmierzających do osiągnięcia prawidłowych parametrów montażu okien w nieruchomości powódki wynosi 4.026,38zł

( opinia biegłego k. 154-183, 211-213)

Sąd uznał za przydatną do ustalenia stanu faktycznego opinię sporządzoną przez biegłego z zakresu techniki samochodowej i wyceny wartości pojazdów, albowiem jest ona pełna, jasna, zrozumiała, wyczerpująca i kompleksowa oraz wewnętrznie spójna. Biegły w opinii udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w tezie dowodowej pytania, sformułowania zawarte w treści opinii pozwalają na zrozumienie wyrażonych w nich ocen i poglądów oraz sposobu dochodzenia do nich, a ponadto biegły przedstawił metodę badawczą, materiał badawczy, na którym się oparł. Wnioski końcowe opinii są zwięzłe i precyzyjne, a ponadto wnioski opinii są logiczne i znajdują oparcie w przeprowadzonych przez biegłego badaniach i nie budzą zastrzeżeń, co do ich trafności w porównaniu z podanym w opinii materiałem badawczym.

Ponadto biegły w sposób fachowy i rzeczowy ustosunkował się również do wszystkich zarzutów skierowanych w stosunku do opinii wypowiadając się szczegółowo w obszarze każdego zastrzeżenia odwołując się przy tym do dokumentarnego materiału dowodowego oraz reguł postępowania przy sporządzaniu takiego typu operatów.

Podnoszone przez stronę powodową dalsze uwagi w stosunku do poprawnie i według reguł postępowania sporządzonego operatu należy w tych warunkach uznać jedynie za polemikę z prawidłowo i właściwie sporządzonymi dokumentami procesowymi i nie stanowią podstawy do reformacji albo odrzucenia czy to w całości lub w części tak przeprowadzonych w postępowaniu rozpoznawczym czynności procesowych.

Z tych samych, co wskazanych powyżej względów Sąd odmówił w części wiarygodności przesłuchaniu powódki K. M., w tym fragmencie jej depozycji, gdzie podnosi ona zarzuty braku wymaganej jakości dostarczonych okien, w szczególności, że nie jest to produkt nowy i pełnowartościowy, a ponadto, że nie spełnia należytych cech i nie posiada wymaganych właściwości. Nie polegają również na prawdzie wypowiedzi powódki odnoszące się zarzutu braku dopełnienia przez pozwanego obowiązku informacyjnego. Ta część przesłuchania pozostaje bowiem w opozycji do wypowiedzi pozwanego G. G. oraz zeznań świadka A. M., którym Sąd przyznał atrybut wiarygodności.

Za wiarygodne należało uznać zaliczone w poczet materiału dowodowego dokumenty zgromadzone w postępowaniu, albowiem zostały one sporządzone przez uprawnione organy w ramach przysługujących im kompetencji, w sposób rzetelny i fachowy. Ich prawdziwość i autentyczność nie wzbudziła w ocenie Sądu wątpliwości.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo podlegało uwzględnieniu w części.

Na wstępie należało rozważyć jak zakwalifikować pod względem prawnym umowę łączącą strony, ponieważ stanowi to punkty wyjścia do następczej oceny wywodzonych przez stronę powodową roszczeń.

Analizę charakteru umowy łączącej strony należało dokonać przez pryzmat kryteriów wynikających z treści art. 65 § 1 i 2 kc. Zgodnie z tym przepisem, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W umowach należy raczej badać, jaki był zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (art. 65 § 2 kc). Przytoczona norma nakazuje zatem uwzględnić różne kryteria oceny oświadczenia woli, takie jak okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego, ustalone zwyczaje, zgodny zamiar stron i cel umowy.

Na tle art. 65 kc należy przyjąć kombinowaną metodę wykładni, opartą na kryteriach: subiektywnym i obiektywnym. Stosowanie kombinowanej metody wykładni do czynności prawnych inter vivos obejmuje dwie fazy. W pierwszej fazie sens oświadczenia woli ustala się mając na uwadze rzeczywiste ukonstytuowanie się znaczenia między stronami. Oznacza to, że uznaje się za wiążący sens oświadczenia woli, w jakim zrozumiała go zarówno osoba składająca, jak i odbierająca to oświadczenie. Decydująca jest zatem rzeczywista wola stron. Prawidłowa, pełna i wszechstronna wykładnia oświadczenia woli nie może pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie, użyte bowiem (napisane) sformułowania i pojęcia, a także sama semantyka i struktura oświadczenia woli, są jednym z istotnych wykładników woli, pozwalają ją poznać i ocenić – por. wyrok SN z dnia 20 września 2007r., II CSK 244/07, opubl. Legalis. Jeżeli natomiast okaże się, że strony nie przypisywały złożonemu oświadczeniu takiego samego znaczenia, należy przejść do drugiej fazy, w której w sposób obiektywny ustala się właściwe znaczenia oświadczenia, biorąc pod uwagę, jak adresat oświadczenia rozumiał jego sens i jak powinien ten sens rozumieć ( vide: Robaczyński W. (w: ) Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, Książak P (red.), Pyziak-Szafnicka M. (red.), Giesen B., Katner W.J., Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Majda R., Michniewicz-Broda E., Pajor T., Romińska U., Robaczyński W., Serwach M., Świderski Z., Wojewoda M.).

W ocenie Sądu całokształt okoliczności niniejszej sprawy wynikający z przeprowadzonego postępowania dowodowego przemawia za uznaniem, że strony zawarły szczególny rodzaj umowy o roboty budowalne, jakim jest umowa o wykonawstwo częściowe, której przedmiotem było wykonanie określonego etapu prac budowlanych w istniejącym już obiekcie tj. uprzedniego zakupu przez pozwanego u producenta określonej liczby okien, a następnie ich montaż w domu powódki.

Wprawdzie treści pisemnej umowy łączącej strony nie wskazano w sposób wyraźny, że zawierana umowa stanowi umowę o roboty budowalne, a tylko wykonanie robót montażowo – budowlanych, jednakże jeżeli weźmie się pod uwagę kontekst sytuacyjny oraz cel jej zawarcia, to nie ma wątpliwości, że przedmiotowa umowa w istocie posiadała taki charakter. Przedmiot umowy został określony jako „zakup i usługa montażu”. Nadto, powód zobowiązał się do wykonania robót zgodnie ze złożoną ofertą, a także obowiązującymi przepisami, w tym techniczno – budowalnymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Wykonawca zobowiązał się nadto wykonać umówione prace z wykorzystaniem własnych materiałów, zaś powódka zobowiązała się udostępnić miejsce, w którym będą wykonywane prace przekazując w tym celu pozwanemu swoją nieruchomość.

Umowy stron nie można natomiast zakwalifikować jedynie jako umowa o świadczenie usług w rozumieniu z art. 750 kc (do której stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zleceniu), albowiem bezspornie w sprawie w zakresie obowiązków pozwanego poza usługą montażu okien pozostawał również ich zakup u producenta, po uprzednim dokonaniu pomiarów otworów okiennych na nieruchomości powódki, a ponadto ich dostawę. Przedmiot umowy łączący strony należy zatem oceniać całościowo, a nie wyodrębniać w ramach jednego stosunku prawnego kilka umów.

Należy podzielić stanowisko, że w odniesieniu do umów mających za przedmiot wykonanie usług o budowalnym charakterze jako umowy o dzieło należy zakwalifikować umowy dotyczące prac w mniejszym rozmiarze, czyli drobniejsze usługi rzemieślników budowalnych takie jak: budowa niewielkiego garażu, remonty i przebudowy części pojedynczego lokalu itp. ( vide: Sokołowski T. (w:) Kodeks cywilny. Komentarz tom III. Zobowiązania cześć szczególna, Kidyba A. (red.), Gawlik Z., Janiak A., Kopaczyńska Pieczniak K., Kozieł G., Niezbecka E., Sokołowski T.).

Przenosząc przywołane powyżej zapatrywania na grunt niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że za roboty budowalne należy także uznać wykonanie stolarki okiennej domu mieszkalnego. Wprawdzie oczywistym jest, że z punktu widzenia prawa budowalnego, obiektem budowlanym jest budynek mieszkalny, a nie znajdujące się w nim okna i drzwi, to jednak wykonanie takiej stolarki stanowi część składową całego obiektu budowalnego, a co więcej jest to część niezbędna do użytkowania tego budynku.

Roboty budowlane są wykonywane „w sposób wadliwy” wówczas, gdy nie zostały dochowane obiektywne kryteria prawidłowego prowadzenia prac, w tym kryterium zgodności z zasadami wiedzy technicznej, obowiązującymi normami, regułami właściwego doboru materiałów, technologii, narzędzi oraz eliminowania ryzyka powstania obiektu o zmniejszonej wartości lub użyteczności ze względu na jego przeznaczenie oraz funkcje – por. wyrok SN z dnia 12 marca 2002r., IV CKN 803/00, opubl. Legalis. Wykonywanie prac „w sposób sprzeczny z umową” to natomiast naruszenie uzgodnień stron co do przebiegu realizacji robót oraz cech powstającego lub remontowanego obiektu, a także prowadzenie prac sprzecznie z projektem stanowiącym integralną część umowy (art. 649 kc) oraz inną dokumentacją wymaganą przez właściwe przepisy (art. 648 § 2 kc). Dotyczy to również niestosowania się przez wykonawcę do wskazówek inwestora dotyczących wykonywania robót, o ile na podstawie umowy były one dla wykonawcy wiążące (art. 655 kc) – por. wyrok SN z dnia 14 listopada 2008r., V CSK 182/08, opubl. Legalis.

W kodeksie cywilnym nie ma szczególnych unormowań dotyczących rękojmi za wady wykonanych robót budowalnych. Zgodnie z brzmieniem art. 656 § 1 kc do rękojmi za wady wykonanego obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło. Przepis ten odsyła zatem do art. 638 § 1 kc, który stanowi, że do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Ponadto przepis ten wprowadza wyłączenie odpowiedzialności wykonawcy, jeżeli wada dzieła (tu: robót budowalnych) powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez zamawiającego (tu: inwestora/właściciela), zaś w świetle niniejszej sprawy towar został dostarczony przez powoda (więc powód odpowiada za ewentualne wady dostarczonych materiałów na podstawie art. 656 § 1 kc w zw. z art. 638 § 1 kc). Tym samym, w przypadku umów o roboty budowalne stosuje się „odpowiednio” przepisy o rękojmi przy sprzedaży. „Odpowiednie” stosowanie może polegać zaś na stosowaniu tych przepisów: w takim samym zakresie i zgodnie z ich treścią, lub stosowaniu ich z pewnymi modyfikacjami wynikającymi ze specyfiki umowy o roboty budowalne, bądź na niestosowaniu ich wcale.

Zgodnie z art. 556 ¹ kc „wada fizyczna” oznacza niezgodność „obiektu” z umową o roboty budowalne. Obiekt będzie niezgodny z umową w szczególności, jeżeli:

- nie posiada właściwości, które powinien mieć ze względu na cel oznaczony w umowie albo wynikające z okoliczności lub przeznaczenia,

- nie posiada właściwości, o których istnieniu wykonawca zapewnił inwestora,

- nie nadaje się do celu, o którym inwestor poinformował wykonawcę przy zawarciu umowy, a wykonawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego przeznaczenia,

- został inwestorowi wydany w stanie niezupełnym.

Obiekt ma wadę fizyczną także w razie jego nieprawidłowego zamontowania i uruchomienia (nieprawidłowego uruchomienia oraz zamontowania w nim rzeczy), jeżeli czynności te zostały wykonane przez wykonawcę lub osobę trzecią, za którą wykonawca ponosi odpowiedzialność, albo przez inwestora, który postąpił według instrukcji otrzymanej od wykonawcy.

Wykonawca stosownie do art. 568 § 1 kc odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu.

W świetle niniejszej sprawy, niewątpliwie powódka mogła skorzystać z uprawnień przysługującej jej z tytułu rękojmi, albowiem „obiekt” posiadał wadę fizyczną, co wynika bezpośrednio z opinii biegłego z zakresu budownictwa.

W przypadku zaś, gdy „obiekt” posiada wadę, inwestor może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy, chyba że wykonawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla inwestora usunie wadę (art. 560 § 1 kc). Ograniczenie to nie będzie miało zastosowanie, jeżeli „obiekt” był już naprawiany przez wykonawcę albo wykonawca nie uczyni zadość obowiązkowi usunięcia wady. Inwestor nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna (art. 568 § 1 kc).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że pozwany niezwłocznie nie usunął wad powstałych na nieruchomości powódki. Powódka wzywała pozwanego do usunięcia dostrzeżonych usterek. W ocenie Sądu brak usunięcia wady przez pozwanego obciąża go bezpośrednio.

W tym stanie rzeczy, wobec konkluzji biegłego, co do braku wadliwości w zastosowanym do montażu materiale, a jedynie nieprawidłowo wykonanej usługi montażu stolarki okiennej w nieruchomości powódki, roszczenia powódki należało jednak ocenić przez pryzmat art. 471 kc statuującego reżim odpowiedzialności ex contractu.

Wskazać należy, że de facto podstawą faktyczną dochodzonego przez powódkę roszczenia, po jego ostatecznym sprecyzowaniu, była poniesiona przez nią szkoda stanowiąca równowartość naprawy wadliwie wykonanych przez pozwanego prac budowalnych.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 471 kc dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że to wykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Z treści cytowane normy wynikają następujące wnioski.

Po pierwsze należy zauważyć, że warunkiem sine qua non odpowiedzialności ex contractu jest występowanie uprzednio pierwotnego zobowiązania. W wyniku naruszenia pierwotnie istniejącego zobowiązania powstaje wtórne zobowiązanie odszkodowawcze (zobowiązanie do naprawienia szkody art. 360 kc). Należy zaaprobować pogląd, że zobowiązanie odszkodowawcze powstaje między wierzycielem a dłużnikiem pierwotnego zobowiązania, ponieważ tylko dłużnik odpowiada za niewykonanie pierwotnego zobowiązania i tylko wierzyciel uprawniony jest do wywodzenia skutków odszkodowawczych z jego naruszenia (zob. J. Jastrzębski [w:] A. Brzozowski, J. Jastrzębski, M. Kaliński, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania. Część ogólna, wyd.1, LexisNexis, s.236). Zatem istoty odpowiedzialności kontraktowej należy upatrywać we wtórnym charakterze zobowiązania odszkodowawczego, które stanowi residuum naruszonego zobowiązania, mającego za przedmiot pierwotne świadczenie dłużnika.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że roszczenie powódki wynika z uprzednio zawartej między stronami umowy wykonania robót montażowo – budowlanych, innymi słowy wynikało ze zobowiązania umownego. Żadna ze stron nie kwestionowała faktu istnienia i ważności istniejącego między nimi zobowiązania.

Do podstawowych, konstrukcyjnych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej w rozumieniu art. 471 kc należą niewykonanie lub nienależyte wykonanie uprzednio istniejącego zobowiązania, szkoda wynikająca z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, mogąca podlegać naprawieniu zgodnie z treścią art. 361 § 2 kc oraz normalny, adekwatny związek przyczynowy, łączący niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania ze szkodą doznaną przez wierzyciela w rozumieniu przepisu art. 361 § 1 kc.

Analizując pierwszą przesłankę, należy zgodzić się z poglądem, iż naruszenie sposobu wykonania zobowiązania może polegać także na uchybieniach w zakresie miejsca, sposobu, jakości przedmiotu świadczenia czy odmowie przedstawienia dłużnikowi dowodów na okoliczność wykonania zobowiązania (zob. Z. Gawlik, Komentarz do art. 471 Kodeksu cywilnego [w:] A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część ogólna, LEX nr 167964).

W ocenie Sądu, zakres zastosowania wspominanej przesłanki jest szeroki i nie ma podstaw by zawężać jej interpretację. Zatem, należy stwierdzić, że odpowiedzialność wywołuje każde, nawet najlżejsze uchybienie zobowiązaniu przez dłużnika, bez względu na to, na czym miałoby ono polegać. Trafnie doktryna zwraca uwagę, że wadliwość zachowania dłużnika może polegać na każdej rozbieżności, która wystąpi pomiędzy prawidłowym spełnieniem świadczenia, czyli zgodnym z treścią zobowiązania i uwzględniającym wymagania z art. 354 kc, a rzeczywistym zachowaniem się dłużnika (taki pogląd wyraziła J. Dąbrowa [w:] SPC, t.3., cz. 1., s. 764). Natomiast przesłanka niewykonania zobowiązania zostanie spełniona w sytuacji, gdy dłużnik nie zrealizował ciążącego na nim obowiązku realizacji świadczenia w związku z zaciągniętym przez niego zobowiązaniem i jednocześnie istnieją okoliczności wyłączające późniejsze jego spełnienie.

Przechodząc na grunt przedmiotowego postepowania trzeba podkreślić, że dla ustalenia roszczenia odszkodowawczego ma istotne znaczenie czy pozwany naruszył zobowiązanie wynikające z wiążącej strony umowy wykonania robót montażowo – budowlanych.

Redakcja przepisu art. 471 kc skłania do wniosku, że jest to norma blankietowa, należy ją czytać razem z przepisami dotyczącymi konkretnego zobowiązania w celu stwierdzenia czy zobowiązanie zostało wykonane czy nie, a jeśli tak to czy w należyty sposób. Niewątpliwie w myśl zasady kontradyktoryjności, o której mowa w przepisie art. 6 kc ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne. Przepis ten wyraża, bowiem dwie ogólne reguły, pierwszą generalnie wymagającą udowodnienia powołanego przez stronę faktu, powodującego powstanie określonych skutków oraz drugą, która sytuuje ciężar dowodu danego faktu po stronie osoby, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (z Komentarza do art. 6 [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz).

Sam fakt zawarcia umowy nie był sporny pomiędzy stronami i jak już wspomniano nie wymagał udowodnienia. Konieczne było jednak udowodnienie, że pozwany nienależycie wykonał zobowiązanie, wynikające z umowy, co zgodnie z art. 6 kc było ciężarem procesowym powódki. Pozwany powinien natomiast, mając na względzie domniemanie zawarte w art. 471 kc wykazać, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi.

Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie sporną okolicznością była kwestia wystąpienia zakresu naruszenia zobowiązania w postaci jego niewykonania lub nienależytego wykonania.

Biegły sądowy z zakresu budownictwa sporządził opinię, w której kategorycznie i jednoznacznie stwierdził szereg mankamentów w pracach zleconych pozwanemu przez powódkę. Przede wszystkim w sposób klarowny, z szeroką argumentacją, biegły wskazał, że wykonany przez pozwanego montaż był błędny i niekompletny powodując wadliwość osiągniętego w ten sposób wyniku, który rzutuje na nieruchomość powódki i zakres jej użytkowania.

Jak już wspominano, skutkiem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania warunkującego dochodzenia odszkodowania jest powstanie szkody. Należy podkreślić, że de lege lata chodzi tu tylko o szkodę majątkową, ponieważ reżim odpowiedzialności ex contractu nie pozwala na dochodzenie zadośćuczynienia za krzywdę. Zresztą powódka domagając się zadośćuczynienia przez pozwanego nie dostarczyła żadnych dowodów oraz nie wnioskowała o ich przeprowadzenie, które mogłyby potwierdzić w tym zakresie zasadność jej twierdzeń o faktach (por. art. 6 kc i art. 232 kpc).

Nadto, pojęcie szkody na tle art. 471 kc obejmuje zarówno szkodę rzeczywistą damnum emergens jak i utracone korzyści lucrum cessans. Normalny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 kc zachodzący pomiędzy szkodą a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania musi zachodzić między zdarzeniami zewnętrznymi prowadzącymi do szkody, nie zaś między zdarzeniem zewnętrznym a samą szkodą (zob. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz 2016, wyd. 7, Warszawa 2016, Legalis, komentarz do art. 471 k.c.).

W świetle niniejszej sprawy, przy uwzględnieniu konkluzji opinii biegłego z zakresu budownictwa, powódka zdołała wykazać rodzaj i wysokość szkody.

Podkreślić nadto należy, że w świetle przepisu art. 471 kc spełnienie się wszystkich powyższych przesłanek warunkujących odpowiedzialność kontraktową nie przesądza definitywnie o powstaniu po stronie wierzyciela roszczenia o naprawienie szkody. Bowiem, wspominany przepis warunkuje powstanie roszczenia odszkodowawczego od przesądzenia, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania było następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Trafnie podnosi się w literaturze prawa cywilnego, że z konstrukcji powołanego przepisu wynika, iż wierzyciel zwolniony jest z obowiązku wykazania owych okoliczności, ponieważ ich istnienie objęte zostało domniemaniem prawnym ( preasumptio iuris tantum) (zob. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz 2016, wyd. 7, Warszawa 2016, Legalis, komentarz do art. 471 k.c.). Zatem to na dłużniku ciążył ciężar procesowy obalenia domniemania zawartego w cytowanym przepisie. W ocenie Sądu, pozwany nie zdołał obalić tego domniemania.

Reasumując, Sąd uznał roszczenie powódki za udowodnione, tak co do zasady, jak i wysokości na podstawie art. 471 kc w zw. z art. 647 kc. Stąd, przy uwzględnieniu wartości szkody powódki wyliczonej w oparciu o uzyskany w postępowaniu operat budowlany zasądzono od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4.026,38zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i oddalono powództwo w pozostałej części.

W szczególności za niezasadne należało uznać roszczenie powódki polegające na nakazaniu pozwanemu wymiany okien zamontowanych w nieruchomości powódki na nowe i wolne od wad. Zarzuty artykułowane przez powódkę w tym obszarze należy bowiem uznać za nieudowodnione, niezasadne i bezpodstawne.

Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 kpc., art. 3 kpc, art. 6 kc). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w Białymstoku z dnia 28sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625).

O roszczeniu ubocznym orzeczono w oparciu o treść art. 481 § 1 i 2 - 2 ⁴ kc.

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 ¹ i 3 kpc i art. 100 kpc w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023.1964 – t.j. ze zm.) oraz w oparciu o treść art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2024.959 – j.t. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2023.2111 – t.j.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek