Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Wyroku Sądu Rejonowego w Bochni z dnia 12 grudnia 2024 r.

Powód J. M. (1) wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód A. M. (1) wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powódka A. M. (2) wystąpiła do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód A. M. (3) wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód P. M. wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód M. K. (1) wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód M. K. (2) wystąpiła do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Powód M. K. (3) wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko P. (...) domagając się zasądzenia od pozwanego kwoty 24.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając pozwy powodowie wskazali, iż w dniu 20 listopada 2020 r. w N. W. doszło do wypadku drogowego, podczas którego kierujący samochodem ciężarowym marki Man nr rej. (...) J. K. (1) nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, powodując nieumyślnie wypadek, w ten sposób, iż po wykonaniu na skrzyżowaniu manewru skrętu w prawo w drogę poprzeczną, zbliżając się do oznakowanego przejścia dla pieszych oznaczonego znakiem D-6, nie ustąpił pierwszeństwa znajdującej się na przejściu H. M., wskutek czego doprowadził do jej potrącenia. Ze względu na bardzo rozległe obrażenia ciała, piesza poniosła śmierć na miejscu. Do przedmiotowego zdarzenia doprowadziło nieprawidłowe zachowanie zarówno pieszej jak i kierującego pojazdem ciężarowym. W dniu 18 października 2022 r. Sąd Rejonowy w Bochni wydał wyrok w sprawie II K 602/21, uznając winę kierującego samochodem ciężarowym J. K. (1), skazując go za przestępstwo z art. 177 § 2 kk.

Sprawca zdarzenia ubezpieczony był w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego, na podstawie polisy nr (...). Odpowiedzialność za skutki zdarzenia ponosi zatem ubezpieczyciel na poziomie 60 %, z uwagi na przyczynienie się pokrzywdzonej do wystąpienia zdarzenia drogowego na poziomie 40 %. Stopień przyczynienia się H. M. do zdarzenia drogowego jest niesporny miedzy stronami.

H. M. była bardzo dobrą, troskliwą, kochająca babcią dla wszystkich powodów będących jej wnukami.

Powodowie J. M. (1) oraz A. M. (1) mieszkali razem z poszkodowaną, pozostali powodowie nie, pomimo tego pomiędzy H. M. i jej wnukami wykształciły się bardzo dobre relacje i silne więzi rodzinne. Powodowie byli bardzo zżyci z babcią. Powodowie zamieszkujący w jednym domu z poszkodowaną codziennie się widywali, rozmawiali z nią, pozostali odwiedzali ją często.

Wszyscy powodowie spędzali święta wspólnie z babcią, a nadto uroczystości rodzinne. H. M. brała czynny udział w wychowaniu powodów.

Powodowie zgłosili szkodę w dniu 16 marca 2022 r.

Wszyscy zażądali zapłaty zadośćuczynienia w wysokości po 40.000 zł.

Pozwany odmówił spełnienia świadczenia, podając, iż powodowie nie byli osobami najbliższymi względem zmarłej.

Powodowie złożyli odwołania od decyzji, lecz bezskutecznie.

Pozwany nie wypłacił żadnych świadczeń na rzecz powodów.

Jako podstawę powództwa powodowie wskazali na przepis art. 446 § 4 kc. Podnieśli, iż są osobami najbliższymi dla zmarłej. Powodów łączyły bardzo silne więzi z H. M., zmarła odgrywała ważną rolę w życiu małoletnich powodów, zapewniała opiekę, brała czynny udział w ich wychowaniu, spędzała czas z powodami. Powodowie silnie przeżyli śmierć babci.

Odsetek powodowie domagali się po upływie 30-tu dni licząc od dnia zgłoszenia szkody.

Pozwany złożył pisemne odpowiedzi na pozwy, w których wniósł o oddalenie wszystkich powództw, a nadto zażądał zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadniając swe stanowisko powód wskazał, iż co do zasady nie kwestionuje, że był ubezpieczycielem sprawcy wypadku drogowego, że doszło do zgłoszenia szkody, a nadto, że poszkodowana przyczyniła się do szkody w 40 %. Powodowie mieli poprawne relacje z H. M., ale nie wykraczały poza ramy prawidłowo funkcjonujących relacji rodzinnych. Do pozwów nie dołączono dokumentacji medycznej leczenia powodów, zatem twierdzenia o problemach psychologicznych nie zostały udowodnione. Śmierć H. M. nie spowodowała jakiejkolwiek dysfunkcji w funkcjonowaniu powodów. Powodowie nie powinni być uznani za osoby najbliższe dla zmarłej, zwłaszcza ci, którzy nie zamieszkiwali z poszkodowaną. Pozwany zakwestionował również roszczenie co do wysokości, uznając je za zawyżone, albowiem powodowie posiadali prawidłowo funkcjonujące rodziny, w tym rodziców, nie zostali osieroceni wskutek śmierci H. M.. Stosunki powodów ze zmarłą były bliskie, takie jak to bywa w prawidłowo funkcjonujących rodzinach. Pozwany zakwestionował również datę początkową naliczania odsetek.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu 20 listopada 2020 r. w N. W. doszło do wypadku drogowego, podczas którego kierujący samochodem ciężarowym marki Man nr rej. (...) J. K. (1) nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, powodując nieumyślnie wypadek, w ten sposób, iż po wykonaniu na skrzyżowaniu manewru skrętu w prawo w drogę poprzeczną, zbliżając się do oznakowanego przejścia dla pieszych oznaczonego znakiem D-6, nie ustąpił pierwszeństwa znajdującej się na przejściu H. M., wskutek czego doprowadził do jej potrącenia. Ze względu na bardzo rozległe obrażenia ciała, piesza poniosła śmierć na miejscu. Do przedmiotowego zdarzenia doprowadziło nieprawidłowe zachowanie zarówno pieszej (która nie zachowała szczególnej ostrożności przejawiającej się w niezapewnieniu sobie możliwości bezpiecznego przejścia na druga stronę jezdni przed nadjeżdżającym samochodem ciężarowym marki Man) jak i kierującego pojazdem ciężarowym.

W dniu 18 października 2022 r. Sąd Rejonowy w Bochni wydał wyrok w sprawie II K 602/21, uznając winę kierującego samochodem ciężarowym J. K. (1), skazując go za przestępstwo z art. 177 § 2 kk.

Dowód:

Wyrok Sądu Rejonowego w Bochni z dnia 18 października 2022 r. II K 602/21 k. 23,

J. M. (1) s. K. i A. urodził się (...), jest wnukiem H. M. zmarłej w dniu 20 listopada 2020 r. w N. W..

W dacie śmierci H. M. liczył 5 lat, zamieszkiwał w tym samym domu co poszkodowana.

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia J. M. (1) k. 26,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 24,

Odpis skrócony aktu urodzenia K. M. k. 25,

Przesłuchanie K. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:14:54-00:28:34,

A. M. (1) s. K. i A. urodził się (...), jest wnukiem H. M.. W dacie śmierci H. M. liczył 21 miesięcy, zamieszkiwał w tym samym domu co poszkodowana.

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia A. M. (1) k. 134,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 133,

Odpis skrócony aktu urodzenia K. M. k. 135,

Przesłuchanie K. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:14:54-00:28:34,

H. M. pomagała w opiece nad J. i A. M. (1). Rodzice dzieci pracują zawodowo, H. M. chodziła z dziećmi na spacery, wyjeżdżała m.in. z J. na wycieczki do Zakopanego, Muszyny. J. i A. spędzali święta z babcią. H. M. kupowała dzieciom książki, zabawki, słodycze. Po tym, gdy J. dowiedział się o śmierci babci, zaczął płakać. Dzieci wspominają babcię, odwiedzają jej grób.

Mają także dziadków i babcię macierzystą.

Powodowie nie korzystali z pomocy psychologicznej po śmierci H. M..

Dowód:

Przesłuchanie K. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:14:54-00:28:34,

Kopie fotografii rodzinnych k. 202-208, 212-215, 91-98, 101-104,

A. M. (2) c. T. i A. urodziła się w dniu (...), jest wnuczką H. M.. W dacie śmierci babci liczyła 7 lat, zamieszkiwała w odległości ok. 1,5 km od H. M..

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia A. M. (2) k. 244,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 243,

Odpis skrócony aktu urodzenia T. M. k. 245,

Przesłuchanie T. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:28:53-00:39:25

A. M. (3) s. T. i A. urodził się w dniu (...), jest wnukiem H. M.. W dacie śmierci babci liczył 9 lat, zamieszkiwał w odległości ok. 1,5 km od H. M..

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia A. M. (3) k. 354,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 353,

Odpis skrócony aktu urodzenia T. M. k. 355,

Przesłuchanie T. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:28:53-00:39:25

P. M. s. T. i A. urodził się w dniu (...), jest wnukiem H. M.. W dacie śmierci babci liczył 11 lat, zamieszkiwał w odległości ok. 1,5 km od H. M..

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia P. M. k. 463,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 462,

Odpis skrócony aktu urodzenia T. M. k. 464,

Przesłuchanie T. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:28:53-00:39:25

A. M. (2), P. M. i A. M. (3) mieli kontakt z H. M. kilka razy w tygodniu, babcia pomagała w wychowywaniu dzieci. Zdarzało się, że odbierała ze szkoły A. M. (2), z P. M. jeździła na wycieczki lub pielgrzymki. Dbała o edukację dzieci, czytała im bajki. Babcia pamiętała o ich urodzinach, kupowała im prezenty. Spędzała z A., P. i A. uroczystości rodzinne, poza tym jeden dzień Ś..

H. M. była jedyną babcią A., P. i A., babcia macierzysta dzieci zmarła wcześniej, w 2014 r. Gdy dzieci dowiedziały się o śmierci babci płakały. Obecnie odwiedzają jej grób i ją wspominają.

Powodowie nie korzystali z pomocy psychologicznej po śmierci H. M..

Dowód:

Przesłuchanie T. M. – protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:28:53-00:39:25

Kopie fotografii rodzinnych k. 202-208, 212-215, 91-98, 101-104,

M. K. (1) s. W. i J. urodził się w dniu (...), jest wnukiem H. M.. W dacie śmierci babci liczył 18 lat, zamieszkiwał w odległości ok. 8 km od zmarłej, widywał ją średnio ok. 1 raz w tygodniu. Miał bliskie relacje z H. M., był jej pierwszym wnukiem. M. K. (1) spędzał z babcią uroczystości rodzinne, święta, imieniny dziadków, H. M. była nawet na 18-tych urodzinach powoda. H. M. pamiętała o urodzinach powoda, robiła prezenty wnukowi z okazji urodzin, świąt, częstowała obiadem, ciastem. Powód rozmawiał z babcią na wiele tematów, w tym o przyszłości. Służyła mu radą, starała się wspierać. W dzieciństwie pomagała mu w nauce, potem życiowo. Była ważną osobą w jego życiu. Powód odczuwa brak babci, odwiedza jej grób, także przy okazji urodzin, imienin. H. M. przyjeżdżała do domu powoda, w jego dzieciństwie opiekowała powodem podczas wyjazdów rodziców.

Powód nie korzystał z pomocy psychologicznej po śmierci H. M..

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia M. K. (1) k. 572,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 571,

Odpis skrócony aktu małżeństwa J. M. (2) i W. K. k. 573,

Przesłuchanie powoda M. K. (1) - protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:39:50-00:49:33,

Kopie fotografii rodzinnych k. 202-208, 212-215, 91-98, 101-104,

M. K. (2) c. W. i J. urodziła się w dniu (...), jest wnuczką H. M.. W dacie śmierci babci liczyła 4 lata, mieszkała w odległości około 8 km od niej.

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia M. K. (2) k. 680,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 679,

Odpis skrócony aktu małżeństwa J. M. (2) i W. K. k. 681,

Przesłuchanie powódki J. K. (2) - protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:49:53-01:01:58

M. K. (3) s. W. i J. urodził się w dniu (...), jest wnukiem H. M.. W dacie jej śmierci liczył 12 lat, zamieszkiwał w odległości około 8 km od niej.

Dowód:

Odpis skrócony aktu urodzenia M. K. (3) k. 788,

Odpis skrócony aktu zgonu H. M. k. 787,

Odpis skrócony aktu małżeństwa J. M. (2) i W. K. k. 789,

Przesłuchanie powódki J. K. (2) - protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:49:53-01:01:58,

H. M. opiekowała się M. K. (2), do czasu gdy ta zaczęła uczęszczać do przedszkola. Przyjeżdżała w tym celu do domu J. K. (2) do B.. Pomagała tez w opiece nad wnukami po ich narodzinach a także w opiece nad M. i M. K. (3), weekendami, podczas studiów ich matki J. K. (2). Uczyła dzieci matematyki. M., M. i M. K. (1) odwiedzali babcię w jej domu co najmniej raz w tygodniu, a nadto podczas świat czy uroczystości rodzinnych. Poza tym wspólnie wyjeżdżali na wycieczki. M. i M. K. (1) płakali na wiadomość o śmierci babci, dzieci zamknęły się w sobie, były mniej rozmowne.

Dzieci wspominają babcię, odwiedzają jej grób.

Powodowie nie korzystali z pomocy psychologicznej po śmierci H. M..

Dowód:

Przesłuchanie powódki J. K. (2) - protokół rozprawy z dnia 24 października 2024 r. g: 00:49:53-01:01:58,

Kopie fotografii rodzinnych k. 202-208, 212-215, 91-98, 101-104,

Pismem z dnia 16 marca 2022 r. powodowie J. M. (1), A. M. (1), A. M. (3), A. M. (2), P. M., M. K. (1), M. K. (3), M. K. (2) zgłosili pozwanemu szkodę i zażądali zapłaty kwot po 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wyniku śmierci babci – H. M..

W dniu 24 marca 2022 r. pozwany potwierdził otrzymanie zgłoszenia szkody powodów J. M. (1) i A. M. (1), zaś pismem z dnia 25 marca 2022 r. potwierdził zgłoszenie szkody dokonane przez pozostałych powodów.

W dniu 14 kwietnia 2022 r. oraz 15 kwietnia 2022 r. pozwany wydał decyzję o odmowie przyznania zadośćuczynienia dla wszystkich powodów.

W dniu 19 maja 2022 r. powodowie złożyli odwołania od decyzji pozwanego.

W dniach 27 maja 2022 r., 31 maja 2022 r., 02 czerwca 2022 r., 03 czerwca 2022 r. pozwany ponownie odmówił spełnienia świadczeń na rzecz powodów.

Powodowie w dniach 28 czerwca 2022 r., 14 lipca 2022 r., 06 grudnia 2022 r., 07 lutego 2023 r., 22 lutego 2023 r., złożyli odwołania od decyzji, lecz pozwany decyzjami odpowiednio z dnia 12 lipca 2022 r., 13 lipca 2022 r., 14 lipca 2022 r., 23 grudnia 2022 r. odmówił zmiany swego stanowiska.

Dowód:

Zgłoszenie szkody z dnia 16.03.2022 r. k. 27-40,

Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia szkody k. 41, 150, 260, 370, 479,

Decyzja pozwanego z dnia 14 kwietnia 2022 r. k. 42-43, 151-152, 261-262, 371-372, 481-482, 589-590, 804-805,

Decyzja pozwanego z dnia 15 kwietnia 2022 r. k.697-698,

Odwołanie od decyzji P. (...) z dnia 19 maja 2022 r. k. 44-49,

Decyzja pozwanego z dnia 27 maja 2022 r. k. 50-51,

Decyzja pozwanego z dnia 31 maja 2022 r. k. 269-270, 379-380, 597-598,

Decyzja pozwanego z dnia 02 czerwca 2022 r. k.489-490, 705-706,

Decyzja pozwanego z dnia 03 czerwca 2022 r. k. 812-813,

Odwołanie z dnia 26 czerwca 2022 r. k. 5257,

Decyzje pozwanego z dnia 12 lipca 2022 r. k. 58-59, 387-389, 497-498,

Decyzje pozwanego z dnia 13 lipca 2022 r. k. 58-59, 167-169, 605-606, 713-714, 820-821,

Decyzje pozwanego z dnia 14 lipca 2022 r. k. 277-278,

Odwołanie z dnia 06 grudnia 2022 r. k. 60-63,

Decyzje pozwanego z dnia 23 grudnia 2022 r. k. 64-65, 174-175, 283-284, 394-395, 503-504, 611-612, 719-720, 826-827,

Odwołanie powodów z dnia 07 lutego 2023 r. k. 66-74,

Odwołanie powodów z dnia 22 lutego 2023 r. k. 75-77,

Pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwot po 24.000 zł w terminie 14 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę postepowania sądowego.

Pismem z dnia 08 maja 2023 r. pozwany odmówił zapłaty.

Dowód:

Przedsądowe wezwanie do zapłaty z dnia 17 kwietnia 2023 r. k. 83-85,

Decyzja z dnia 08 maja 2023 r. k. 86-87,

W dniu 02 grudnia 2024 r. pozwany wypłacił na rzecz powodów zadośćuczynienia w wysokości:

- po 9.000 zł dla J. M. (1), A. M. (3), A. M. (2),.

- po 7.200 zł dla P. M., M. K. (1), M. K. (3),

- 4800 zł dla M. K. (2).

Dowód:

Potwierdzenia przelewów k. 924-930

Powyższy stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz przesłuchanie stron postępowania.

Co do dokumentów (m.in. korespondencja pomiędzy stronami, odpis wyroku Sądu Rejonowego w Bochni, fotografie itd.), to nie były one kwestionowane przez strony co do swej autentyczności oraz prawdziwości. Przedstawione przez strony dowody odzwierciedlają stan faktyczny sprawy, który nie jest pomiędzy nimi co do zasady sporny. Dokumenty zostały wystawione i podpisane przez uprawnione do tego osoby, w trybie przewidzianym przez obowiązujące przepisy prawa. Także Sąd nie dostrzegł z urzędu żadnych powodów, aby odmówić wiarygodności jakimkolwiek dokumentom.

Sąd opierał się również na przesłuchaniu stron postępowania. Zeznania w.w. Sąd uznał za wiarygodne w całości. Korespondowały one z dowodami z dokumentów, fotografiami dołączonymi do akt sprawy, były przekonujące w świetle zasad doświadczenia życiowego. Powodowie opisywali bliskie relacje łączące ich ze zmarłą, wskazywali, iż nie korzystali z pomocy psychologicznej po śmierci H. M., a zatem podawali okoliczności dla siebie mniej korzystne. Zeznania te uznać zatem należało za wiarygodne.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd rozważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, nie w pełnym zakresie jedynie na skutek częściowego spełniania świadczeń przez pozwanego na rzecz powodów w toku procesu.

Zgodnie z treścią art. 822 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Świadczenie ubezpieczyciela polega na zapłacie – przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 § 2 k.c.).

W myśl przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.) odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej.

Zgodnie z art. 435 § 1 kc prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Zgodnie z art. 436 § 1 kc zdanie pierwsze odpowiedzialność przewidzianą w artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.

Przepisy powyższe uzasadniają zatem odpowiedzialność samoistnego posiadacza mechanicznego środka komunikacji na zasadzie ryzyka związanego z ruchem tego pojazdu mechanicznego.

W niniejszej sprawie sprawca szkody posiadał ważną umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartą z pozwanym ubezpieczycielem. Tym samym odpowiedzialność odszkodowawcza przeszła na pozwanego, który był zobowiązany do odszkodowania za powstałą w czasie wypadku szkodę, jak również do zapłaty innych świadczeń, w tym zadośćuczynienia lub odszkodowania osobom bliskim zmarłego.

Odpowiedzialność w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu obejmuje bowiem obowiązek zapłaty zadośćuczynienia w razie powstania uszczerbku niemajątkowego, czyli krzywdy spowodowanej ruchem pojazdu mechanicznego. Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 7 listopada 2012 r., III CZP 67/12 (publ. OSNC 2013/4/45), że podobnie, jak w odniesieniu do innych uszczerbków, także w wypadku zadośćuczynienia nie ma podstaw do różnicowania zakresu odpowiedzialności ubezpieczonego i ubezpieczyciela, co oznacza, że skutki naruszenia dobra osobistego przez spowodowanie śmierci osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym są objęte odpowiedzialnością gwarancyjną ubezpieczyciela.

Zgodnie z art. 446 § 4 kc Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Przewidziane w art. 446 § 4 k.c. zadośćuczynienie służy kompensacie krzywdy po stracie osoby najbliżej, a zatem uszczerbku dotykającego subiektywnej sfery osobowości człowieka, w szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia, powstałych utrudnień życiowych, konieczności zasadniczo odmiennego urządzenia sobie życia, ograniczenia sfery korzystania z przyjemności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2012 r.

I ACa 301/12, LEX nr 1213847).

Ustalenie wysokości zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. winno nastąpić według kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 k.c.), z uwzględnieniem jednak ciężaru gatunkowego naruszonego dobra (wyrok SA w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2010 r., I ACa 178/10, niepubl.).

Co do samej wysokości zadośćuczynienia to wysokość zadośćuczynienia winna zależeć przede wszystkim od wielkości doznanej krzywdy. Krzywda musi być rzeczywista, nie można jej domniemywać, natomiast – podobnie jak w przypadku stosowania art. 445 czy 448 k.c. – znikomy rozmiar krzywdy może przemawiać za odmową zasądzenia zadośćuczynienia. Jednocześnie cierpienia nie muszą mieć charakteru trwałego, ich długotrwałość i intensywność wpłynie tylko na wysokość zasądzonej kwoty.

Dla jej sprecyzowania i przyjęcia „odpowiedniej” sumy zadośćuczynienia uwzględnić należy takie okoliczności, jak:

– rodzaj naruszonego dobra,

– rozmiar doznanej krzywdy – oceniana obiektywnie,

– intensywność naruszenia – oceniana obiektywnie,

– stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo,

– nieodwracalność skutków naruszenia,

– stopień winy sprawcy,

– sytuację majątkową i osobistą zobowiązanego (por. wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 56; wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1421/2000, niepubl.; wyrok SA w Warszawie z dnia 22 lutego 2004 r., II ACa 641/03, Wokanda 2004, nr 9, s. 44; wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/2005, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 101; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2008 r., I ACa 1150/06, OSAW 2008, nr 4, poz. 110; G. Bieniek (w:) Komentarz..., s. 457; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania..., s. 263).

Zwraca się uwagę, że indywidualne okoliczności danego przypadku, w szczególności wiek poszkodowanego, jego sytuacja rodzinna czy stopień wrażliwości – powinny być brane pod rozwagę, lecz stosować należy wówczas obiektywne kryteria oceny. Zadośćuczynienie powinno przede wszystkim spełniać kompensacyjną funkcję. Przyznana kwota musi przedstawiać realną, ekonomicznie odczuwalną wartość, obejmować cierpienia doznane i przyszłe, nie może mieć charakteru symbolicznego. Ma ona pomóc w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji i złagodzić cierpienie psychiczne.

Jeśli chodzi o krąg osób uprawnionych do żądania zadośćuczynienia na podstawie § 4 art. 446 kc, do uprawnionych należą „najbliżsi członkowie rodziny zmarłego”, a więc także podmioty wymienione w art. 446 § 3 k.c. (czy w art. 166 k.z.). Tak jak na gruncie § 3, należy przyjąć szerokie rozumienie pojęcia rodziny. Decydujące są zatem nie powiązania o charakterze formalnym, ale faktyczny układ stosunków. Uprawniony może być więc nie tylko małżonek czy dzieci, ale także konkubina, pasierb, macocha, dziadkowie, przyrodnie rodzeństwo, osoba wychowywana w rodzinie zastępczej, wnuczka zmarłego (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1970 r., II CR 313/70 oraz M. Fras, M. Habdas w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna”).

Do uznania za osobę najbliższą nie wystarczy samo istnienie faktycznego związku między dwiema osobami, konieczne jest również wykazanie istnienia pewnej, trwałej, silnej więzi emocjonalnej, podtrzymywanej przez te osoby. Nie jest konieczne, aby powód zamieszkiwał ze zmarłym przed jego śmiercią (tak M. Fras, M. Habdas w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna”).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż każdego z powodów uznać należy za osobę najbliższą poszkodowanej H. M.. Wszyci powodowie są wnukami zmarłej a nadto łączyła ich ze zmarłą szczególna więź.

Powodowie J. M. (1) oraz A. M. (1) zamieszkiwali w jednym domu z H. M., co niewątpliwie sprzyjało nawiązaniu bliskiej relacji z babcią. Dotyczyło to w szczególności małoletniego A. M. (1), który co prawda w dacie śmierci babci liczył niespełna 2 lata, jednakże zmarła opiekowała się wnukiem, chodziła z nim na spacery, nosiła na rękach, co uwidaczniają dołączone do pozwu fotografie. Uznać więc należy, iż także jego łączyła z babcią więź, być może niezwerbalizowana z uwagi na wiek dziecka, o której sam małoletni nie może opowiedzieć, lecz w jego życiu wystąpiła ewidentna zmiana, związana z utratą osoby najbliższej, która na co dzień świadczyła opiekę nad nim. Dla Sądu oczywistym jest zatem, iż małoletni A. M. (1) odczuł negatywnie skutki braku babci, jej opieki, troski i wsparcia. Jeśli w jego otoczeniu z dnia na dzień, nagle, zabrakło bliskiej mu osoby, to wpłynąć to musiało także na poczucia komfortu, poczucia bezpieczeństwa małoletniego. Stanowiło to zatem ewidentną krzywdę dla powoda.

Jak wskazał zaś Sąd Apelacyjny w Łodzi w Wyroku z dnia 08 grudnia 2015 r. I ACa 815/15: „O rozmiarze krzywdy małego dziecka doznanej wskutek śmierci babki decyduje przede wszystkim, mówiąc najogólniej, pozbawienie, niedającego się przecenić, udziału babki w życiu dziecka, jego rozwoju, dorastaniu, dojrzewaniu. Odpowiada temu stanowisku i zasługuje na akceptację uwzględnienie przy ustalaniu prawa do zadośćuczynienia pieniężnego należnego dziecku wpływu na jego rozwój psychiczny utraty babki, przeżywania swej inności i doświadczania cierpień z tego powodu w konfrontacji z innymi dziećmi, pozbawienie miłości i innych uczuć ze strony babki. Co więcej niski wiek dziecka winien być postrzegany jako czynnik zwiększający rozmiar krzywdy”.

Także pozostali powodowie, którzy nie zamieszkiwali ze zmarłą, często ją odwiedzali, co najmniej raz w tygodniu. Także H. M. przyjeżdżała do ich domów, pomagając w opiece nad nimi, przyprowadzając ze szkoły (A. M. (2)), a uprzednio opiekując się powodami po ich narodzinach (M., M., M. K. (2)) oraz w okresie wczesnodziecięcym (M. K. (2)).

Dla wszystkich wnuków H. M. była olbrzymim wsparciem, pomagała w nauce (zwłaszcza matematyki), opiekowała się dziećmi, przekazywała prezenty z okazji urodzin oraz Ś.. Była troskliwa, spędzała wolny czas z wnukami, zabierała dzieci na wycieczki, wyjeżdżała na wycieczki wraz z powodami i ich rodzicami. Powodowie spędzali święta z babcią, stanowiąc zgodną, zżytą rodzinę.

Dla powodów A., P. i A. M. (3) była jedyną babcią, gdyż babcia macierzysta zmarła w 2014 r.

M. K. (1) będący osobą pełnoletnią, był równie blisko związany z H. M.. Była gościem na jego 18-tych urodzinach, co świadczy o szczególnej więzi pomiędzy nimi. Służyła mu radą, pomocą, doświadczeniem życiowym. Powód mocno odczuł śmierć poszkodowanej.

Wszyscy powodowie kochali H. M., a zatem oczywistym jest że doznali krzywdy w wyniku jej śmierci. Wszyscy powodowie utracili bezpowrotnie możliwość utrzymywania i pielęgnowania więzi ze zmarłą, pozbawieni zostali jej troski, miłości.

Sąd uznał że żądane zadośćuczynienia, określone na poziomie 40.000 zł, zmniejszone następnie o stopień przyczynienia się H. M. do szkody na poziomie 40 %, ustalone ostatecznie na kwoty po 24.000 zł są uzasadnione.

Utrzymane są one bowiem w rozsądnych granicach, adekwatne do rozmiaru krzywdy, intensywności przeżyć powodów związanych ze śmiercią H. M., nieodwracalnością krzywdy. Są odpowiednie także biorąc pod uwagę, iż powodowie nie korzystali z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej po śmierci babci.

Odnosząc się jeszcze do ich wysokości należy wskazać, iż żądane pozwem kwoty w przybliżeniu odpowiadają ok. 6 miesięcznemu minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, a zatem nie mogą być uznane za wygórowane.

Jeśli chodzi zaś o kwestię zmniejszenia zadośćuczynienia, to stosownie do treści art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Stopień przyczynienia się poszkodowanej do szkody nie był sporny pomiędzy stronami.

W toku postępowania pozwany wypłacił na rzecz powodów (oprócz A. M. (1)) zadośćuczynienia w wysokości:

- po 9.000 zł dla J. M. (1), A. M. (3), A. M. (2),.

- po 7.200 zł dla P. M., M. K. (1), M. K. (3),

- 4800 zł dla M. K. (2).

A zatem żądania powodów podlegały częściowemu oddaleniu z uwagi na spełnienie świadczenia, w zakresie w którym doszło do wypłaty.

Sąd zatem zasądził od pozwanego na rzecz powodów:

- J. M. (1) kwotę 15.000 zł (24.000 zł – 9.000 zł),

- A. M. (1) 24.000 zł,

- A. M. (2) kwotę 15.000 zł (24.000 zł – 9.000 zł),

- A. M. (3) kwotę 15.000 zł (24.000 zł – 9.000 zł),

- P. M. kwotę 16.800 zł (24.000 zł – 7.200 zł),

- M. K. (1) kwotę 16.800 zł (24.000 zł – 7.200 zł),

- M. K. (3) kwotę 16.800 zł (24.000 zł – 7.200 zł),

- M. K. (2) kwotę 19.200 zł (24.000 zł – 4.800 zł).

W pozostałym zakresie powództwa zostały oddalone.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k. c., zgodnie z którym wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Świadczenie pieniężne, którego termin nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania (w myśl art. 455 kc) powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) zakład ubezpieczeń obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie dni trzydziestu, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o szkodzie.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 cyt. ustawy gdyby wyjaśnienie w terminie 30 dni od powiadomienia o wypadku ubezpieczeniowym okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później niż w terminie 90 dniu od daty zawiadomienia o szkodzie, chyba, że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania cywilnego lub karnego.

Jednakże bezsporną część świadczenia zakład ubezpieczeń powinien spełnić w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia.

Sąd zasądził odsetki za opóźnienie od zasądzonych kwot od dnia 24 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty (w stosunku do powoda J. M. (1)), oraz od dnia 25 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty (w stosunku do pozostałych powodów) tj. po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody.

Powodowie zgłosili szkodę pismem z dnia 16 marca 2022 r. W dniu 24 marca 2022 r. oraz 25 marca 2022 r. pozwany potwierdził przyjęcie zgłoszenia szkody dokonanego przez powodów.

Pozwany w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie posiadał wszelkie niezbędne mu informacje, pozwalające podjąć merytoryczną decyzję w sprawie i niezasadnie w ocenie Sądu kwestionował bliskość powodów z H. M..

Od kwot zapłaconych przez pozwanego w toku procesu tj.

- po 9.000 zł dla J. M. (1), A. M. (3), A. M. (2),.

- po 7.200 zł dla P. M., M. K. (1), M. K. (3),

- 4800 zł dla M. K. (2)

Sąd zasądził również odsetki za okres od 24 kwietnia 2022 r. (w stosunku do J. M. (1)) oraz od 25 kwietnia 2022 r. (w stosunku do A., A., P. M., M., M. i M. K. (2)) do dnia zapłaty tj. do dnia 02 grudnia 2024 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 kpc, obciążając tymi kosztami pozwanego w całości.

Mimo, iż powództwo zostało częściowo oddalone, jednakże nastąpiło to na skutek spełnienia świadczenia w toku procesu, na 10 dni przed wydaniem wyroku, a zatem także w tej części pozwany powinien być uznany za przegrywającego sprawę. Cofnięcie pozwu w takiej sytuacji przez powodów powodowało by potrzebę uzyskania zgody pozwanego, który na dzień rozprawy reprezentowany był przez aplikanta, który nie przedłożył upoważniania do dnia rozprawy i został dopuszczony do działania warunkowo w imieniu pozwanego.

Na koszty każdego z powodów złożyły się:

- opłata sądowa od pozwu w wysokości 1200 zł,

- wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 3600 zł, (§ 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie),

- oplata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,

co łącznie dawało kwotę 4817 zł.

Sąd zasądził zatem kwoty po 4.817 zł od pozwanego na rzecz każdego z powodów.

Od zasądzonych kosztów Sąd zastrzegł odsetki ustawowe za opóźnienie, stosownie do treści art. 98 § 1 ¹ kpc.

Sędzia Marta Aksamit

Sygn. akt I C 234/23

Dnia 03 stycznia 2025 r.

ZARZĄDZENIE

1)  Odnotować uzasadnienie,

2)  Odpis uzasadnienia doręczyć pełnom. pozwanego wraz z odpisem wyroku za pośrednictwem PI,

3)  Kal. 2 tygodnie.