Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie

z dnia 7 marca 2025 roku

W dniu 18 kwietnia 2023 roku powód T. K. wniósł przeciwko stronie pozwanej (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. (dalej: (...)) pozew o zapłatę na jego rzecz kwoty 13 243,05 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania obejmujących uiszczoną opłatę sądową, opłatę skarbową oraz koszty zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych - wraz z odsetkami liczonymi na zasadzie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Na uzasadnienie pozwu strona powodowa podniosła, że żąda zwrotu kwoty 10 793,61 złotych w związku z dokonaniem przez (...) Bank S.A. nieuczciwej praktyki rynkowej wprowadzającej konsumenta w błąd poprzez świadome zatajenie ryzyka związanego z inwestycją środków w ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy, oraz z uwagi na nieważność umów nr (...) z dnia 17 października 2011 roku oraz nr (...) z dnia 21 marca 2013 roku ze względu na ich sprzeczność z właściwością stosunku prawnego ubezpieczenia, z zasadami współżycia społecznego, jak również zważywszy, iż przedmiotowe umowy zostały ukształtowane jednostronnie przez pozwaną spółkę, zawierają klauzule abuzywne, a nadto nie realizują celu związanego z ochroną ubezpieczeniową. Kwota ta stanowi różnicę między sumą wpłaconych przez powoda składek, a dotychczas zwróconą mu przez (...) L. kwotą. Wraz ze skapitalizowanymi na dzień wniesienia pozwu odsetkami za opóźnienie w zapłacie liczonymi od dnia następnego po złożeniu przez pozwaną oświadczeń o odmowie zapłaty tj. od kwoty 2 271,84 złotych od dnia 23 maja 2020 roku do dnia 30 marca 2023 roku i od kwoty 8 521,77 złotych od dnia 20 czerwca 2020 roku do dnia 30 marca 2023 roku - roszczenie powoda tytułem nienależnego świadczenia wraz odsetkami opiewa na łączną kwotę 13 243,05 złotych. W ocenie powoda, obie umowy zawarte z pozwaną jako naruszające dobre obyczaje i rażąco naruszające jego interesy należy uznać za nieważne, skutkiem (...) spółka (...) zobowiązana jest do zwrotu na jego rzecz wszelkich otrzymanych świadczeń na podstawie art. 410 § 1 k.c.

W odpowiedzi na pozew z dnia 22 czerwca 2023 roku strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych - w tym koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych - wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew, pozwana spółka zarzuciła, że w przypadku produktu „ (...) po kroku” ubezpieczony został pouczony o ryzyku już bezpośrednio w Deklaracji przystąpienia, w szczególności o możliwości utraty całości wpłaconej składki ubezpieczeniowej, jak również o tym, że to właśnie na nim ciąży całe ryzyko inwestycyjne, które nie zostało ograniczone. W przypadku produktu (...) powód w treści Deklaracji przystąpienia został poinformowany, że w trakcie trwania umowy ubezpieczenia wartości rachunku udziałów, na którym ewidencjonowane są udziały jednostkowe nabyte za składkę pierwszą i składki bieżące może ulegać znacznym wahaniom ze względu na wycenę instrumentów finansowych wchodzących w jego skład, w szczególności może być znacząco niższa niż suma wpłaconych składek. Strona pozwana podnosi z tych względów, że nie wprowadziła ubezpieczonego w błąd i - z ostrożności procesowej - że powód nie złożył nigdy wobec pozwanej oświadczenia woli o uchyleniu się od skutków prawnych czynności prawnych dokonanych z (...) L.. Pozwana spółka wywodzi, iż umowa ubezpieczenia na życie z (...) spełnia obligatoryjne elementy, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (dalej: „u.d.u.”). W dalszej kolejności, odpowiedź na pozew traktuje o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 829 § 2 k.c. ze względu, że ważność umowy ubezpieczenia nie zależy od kwotowo wskazanej sumy ubezpieczenia. Odpierając zarzut braku ścisłego określenia podstaw do ustalenia świadczenia z tytułu umowy, strona pozwana wskazała, że sposób ustalenia wysokości świadczeń został w umowie tak określony, że możliwe jest określenie wysokości zobowiązania zakładu ubezpieczeń i możliwa jest weryfikacja sposobu określenia tej wysokości i prawidłowości dokonanych obliczeń - a zatem, spełnione zostało ustawowe minimum wyznaczone przez art. 353 k.c. Odnosząc się do zarzutu strony powodowej, że zakład ubezpieczeń nie ponosi ryzyka ubezpieczeniowego ze względu na konstrukcję spornych umów, spółka (...) podkreśliła, iż różnica między sumą wpłaconych wcześniej składek a aktualną wartością inwestycji powoda stanowiła sumę na ryzyku ponoszonym przez zakład ubezpieczeń, bowiem ten odpowiedzialny był za jej pokrycie z własnych środków w przypadku wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego. Oznacza to tyle, że gdyby powód zmarł w czasie trwania umowy, to pomimo że instrumenty finansowe, które zostały nabyte w zamian za wpłacone składki straciły na wartości, pozwana spółka byłaby zobowiązana do wypłaty świadczenia w kwocie odpowiadającej sumie wpłaconych składek. Jeśli chodzi o zarzut sprzeczności umów z zasadami współżycia społecznego, pozwana zaznaczyła, że umowa (...) miała na celu przede wszystkim inwestowanie wpłaconych środków, a powód godził się na to w ramach stworzonego funduszu i wedle opracowanej strategii inwestycyjnej. Z kolei umowa „ (...) po kroku” umożliwiała T. K. samodzielną zmianę strategii inwestycyjnej, w zależności od przyjętej polityki inwestycyjnej - pomiędzy stabilną, dynamiczną albo standardową. Powód mógł zatem reagować na wahania cen instrumentów finansowych w celu uniknięcia ryzyka straty, o czym został pouczony. Brak gwarancji osiągnięcia zysku, a nawet brak gwarancji zwrotu zainwestowanego kapitału, w ocenie pozwanej, stanowią immanentne cechy każdej inwestycji - dlatego nie mogą być postrzegane jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Końcowo, spółka (...) zaprzeczyła jakoby nie spełniła wobec powoda obowiązku informacyjnego, a przekazane mu informacje na temat strategii inwestycyjnej były niewystarczające. Nawet ewentualne niedopełnienie takiego obowiązku nie daje - zdaniem pozwanej - podstaw do stwierdzenia nieważności w trybie art. 58 § 1 i 2 k.c. lub nieskuteczności umowy grupowego ubezpieczenia na życie związanej z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Jeśli chodzi o świadczenia uboczne w postaci odsetek, (...) L. podniosła, iż powód wezwał ją do zapłaty dochodzonych pozwem kwot w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 maja 2022 roku, a zatem odsetek może domagać się dopiero od 31 maja 2022 roku - stąd żądanie zwrotu skapitalizowanych odsetek od 2020 roku jest bezzasadne.

Odpowiadając na odpowiedź na pozew, powód w piśmie z dnia 16 października 2023 roku podtrzymał całą argumentację i twierdzenia wskazane w pozwie. Jeśli chodzi o umowę (...), autor pisma zwrócił uwagę, że z tytułu ubezpieczenia pozwana spółka pobierała od ubezpieczonego opłaty za ryzyko i opłatę administracyjną w wysokości określonej w tabeli opłat i limitów - jednocześnie nie precyzując przyczyny ich pobierania. W ocenie strony powodowej, powiązanie opłaty administracyjnej ze składką zainwestowaną tj. do sumy środków, do jakich uiszczenia powód zobowiązał się na mocy umowy w deklarowanym okresie jej trwania i procentowe ustalenie spowodowało, że opłata oderwana jest od rzeczywistych kosztów związanych z zarządzaniem środkami uiszczonymi w ramach wpłat poszczególnych składek. Ponownie w replice na odpowiedź na pozew podniesiony został argument o obciążeniu powoda całym ryzykiem inwestycyjnym, przy zwolnieniu się od odpowiedzialności przez spółkę (...), pomimo pobierania przez nią w ramach opłat administracyjnych również opłaty za ryzyko. Powód wskazuje dalej, że wartość wykupu jest w istocie inaczej nazwaną opłatą likwidacyjną, wpisaną na listę klauzul niedozwolonych jako rodzaj sankcji za brak możliwości dalszego kontynuowania umowy. Tak sformułowane postanowienie umowne ma naruszać dobre obyczaje, interes konsumenta oraz godzić w równowagę kontraktową stosunku prawnego poprzez sankcjonowanie przejęcia przez ubezpieczyciela wykupionych środków w całkowitym oderwaniu od skali poniesionych przez ten podmiot wydatków. Zdaniem ubezpieczonego, (...) L. nie przekazała mu szczegółowych informacji co do rodzaju ryzyka i jego skali. Ponadto, na nieważność umowy ma wpływ brak ścisłego określenia świadczeń pozwanej, stanowiących essentialia negotii umowy ubezpieczenia - powód zarzuta, że na dzień złożenia oświadczenia o przystąpieniu do umowy nie był w stanie określić, na jaką sumę ubezpieczenia umowa, a tym samym jego ochrona ubezpieczeniowa, opiewa. Wiedza T. K. o produkcie miała zostać w trakcie prezentacji tak ukształtowana, aby poznał on tylko pozytywne aspekty umowy - inaczej, żeby wytworzyć w jego świadomości przekonanie o pewnym i wysokim zysku osiągniętym przy niskim koszcie. Wreszcie, strona powodowa wskazała, że wobec braku określenia świadczenia ubezpieczeniowego, de facto stosunek zobowiązaniowy został dowolnie kształtowany przez tylko jedną ze stron umowy, co stanowi przypadek przekroczenia zasady swobody umów, o której mowa w art. 353 ¹ k.c. Wszystkie wymienione względy mają - w ocenie strony powodowej - odnosić się także do drugiej z umów tj. „ (...) po kroku”, a to zważywszy na jej niemal identyczne warunki, co pierwsza z umów. Powód odniósł się do podniesionego przez stronę przeciwną zarzutu braku dotknięcia wadą w postaci błędu oświadczeń woli złożonych pozwanej spółce przez powoda, wskazując na ziszczenie się na kanwie przedmiotowej sprawy przesłanek z art. 84 k.c. - jednocześnie podkreślając, że dochodzone przez niego pozwem roszczenie nie jest dochodzone w związku ze złożeniem oświadczenia woli pod wpływem błędu, lecz nieważnością zawartych przez strony umów. W kwestii odsetek, strona powodowa wyjaśniła, iż terminy wskazane w pozwie jako bieg terminu liczenia skapitalizowanych odsetek ustalone zostały w związku z reakcją pozwanej na wezwania do zapłaty, a odsetki we wskazanej przez powoda wysokości są liczone zgodnie z regułami wynikającymi z art. 455 k.c.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód - konsument T. K. w dniu 17 października 2011 roku przystąpił do umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) zawartej między pozwaną (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. a (...) Bank spółka akcyjna z siedzibą w W. na podstawie warunków grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...). Integralną część Warunków (...) grupowego stanowiła Tabela Opłat i Limitów oraz Regulamin Funduszu (...) L. (...)”.

Dowód : deklaracja przystąpienia do ubezpieczenia (k. 26-28, 134-135), oświadczenie (k. 29, 136), warunki ubezpieczenia grupowego z (...) wraz z załącznikami (k. 30-40, 137-143 verte), certyfikat (k. 25).

T. K. w dniu 21 marca 2013 roku przystąpił do kolejnej, drugiej umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym „ (...) po kroku” zawartej między pozwaną (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. a (...) Bank spółka akcyjna z siedzibą w W. na podstawie warunków grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym „ (...) po kroku”. Integralną część Warunków (...) grupowego stanowiła Tabela Opłat i Limitów oraz Regulamin Funduszy wraz ze Strategiami Inwestycyjnymi stanowiącymi załączniki do jego treści.

Dowód : deklaracja zgody wraz z załącznikami (k. 46-48, 131-133), warunki ubezpieczenia grupowego z (...)Krok po kroku” wraz z załącznikami (k. 49-57 verte, 146-161), certyfikat (k. 45), terminarz opłacania kolejnych składek bieżących (k. 45 verte).

Zarówno przed złożeniem deklaracji przystąpienia do ubezpieczania na podstawie Warunków (...) grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...), jak również przed złożeniem deklaracji zgody objęcia ochroną ubezpieczeniową na podstawie Warunków (...) grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym „ (...) po kroku”, powodowi przedstawiono treść Warunków ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie oraz zostały mu one doręczone wraz z Regulaminem Funduszu oraz Tabelą Opłat i Limitów (w przypadku umowy (...)) oraz treść Warunków ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie wraz z załącznikami w postaci Tabeli Opłat i Limitów oraz Regulaminu Funduszy wraz z jego załącznikami (w przypadku umowy „ (...) po kroku”).

W przypadku umowy (...) ubezpieczony oświadczył, że wyraża zgodę na objęcie go ochroną ubezpieczeniową na warunkach określonych w Warunkach (...) grupowego, w tym na wysokość sumy ubezpieczenia, długość okresu ubezpieczenia oraz wartość wykupu (punkt 1 Oświadczeń Ubezpieczonego). Powód został poinformowany, że ryzyko inwestycyjne związane z przystąpieniem do ubezpieczenia ponosi ubezpieczony, a spółka (...) nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne straty i utracone korzyści, jakie może ponieść ubezpieczony w wyniku podjętej prze siebie decyzji o wyborze inwestycji (punkt 6 Oświadczeń Ubezpieczonego). Ponadto, T. K. oświadczył, że został poinformowany i akceptuje, że w trakcie trwania ubezpieczenia wartość rachunku udziałów, na którym ewidencjonowane są udziały jednostkowe nabyte za składkę pierwszą oraz składki bieżące może ulegać znacznym wahaniom ze względu na wycenę instrumentów finansowych wchodzących w jego skład, w szczególności może być znacząco niższa niż suma wpłaconych składek, a z produktem wiąże się ryzyko wynikające z możliwości niewywiązania się przez emitenta instrumentów finansowych wchodzących w skład produktu z wynikających z nich płatności (punkt 3 Oświadczenia). Wyraźnie zaznaczono, że produkt nie jest lokatą bankową i w związku z tym nie gwarantuje zysku, zaś zaprezentowany wynik na podstawie symulacji średniorocznego zysku indeksu nie jest gwarancją osiągnięcia podobnych wyników w przyszłości (punkt 7 Oświadczenia). Powód został pouczony, iż rezygnacja z ubezpieczenia w późniejszym terminie wiąże się z koniecznością poniesienia przez niego kosztów wskazanych w Tabeli Opłat i Limitów, a 100% składki zainwestowanej chronione jest na koniec okresu ubezpieczenia (punkty 2 i 8 Oświadczenia).

Jeśli chodzi o umowę „ (...) po kroku”, ubezpieczony oświadczył, że wyraża zgodę na objęcie go ochroną ubezpieczeniową pod prawem polskim, na warunkach określonych w Warunkach (...) grupowego, w tym na wysokość sumy ubezpieczenia, długość okresu ubezpieczenia oraz wartość wykupu (punkt 1 Oświadczeń Ubezpieczonego - k. 46 verte). Oprócz tego, powód został poinformowany i akceptował, że ubezpieczenie ma charakter długoterminowy, a objęcie ochroną ubezpieczeniową, gromadzenie i inwestowanie składek w ramach ubezpieczenia wiąże się z opłatami, których wysokość i sposób pobierania zostały określone w Tabeli Opłat i Limitów (punkty 1 i 4 Oświadczeń Ubezpieczonego - k. 47). T. K. wiedział, że rezygnacja z ubezpieczenia po dacie początku ubezpieczenia skutkować miała wypłatą całkowitej wartości wykupu, a ta z kolei mogła być znacząco niższa niż suma opłaconych składek (punkty 5 i 6 Oświadczeń Ubezpieczonego - k. 47). W punkcie 8 Oświadczeń Ubezpieczonego wyjaśniono składniki tworzące wartość wykupu oraz przedstawiono z wykorzystaniem tabeli wartość wykupu w poszczególnych latach polisowych. Powód został pouczony, że ponosi ryzyko inwestycyjne związane z ubezpieczeniem, a (...) L. nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne straty i utracone korzyści, jakie może on ponieść w wyniku podjętej przez siebie decyzji o wyborze inwestycji (punkt 10 Oświadczeń Ubezpieczonego - k. 47). W punkcie 11 Oświadczeń Ubezpieczonego, T. K. został poinformowany między innymi o ryzyku utraty części wpłaconej składki i ryzyku obejmującym niewypłacalność emitentów instrumentów finansowych wchodzących w skład aktywów ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego. Wreszcie, w punkcie 12 Oświadczeń Ubezpieczonego wyjaśniono, że ubezpieczenie nie jest lokatą bankową i w związku z tym nie zawiera gwarancji zwrotu całości lub określonej części wpłaconych składek i nie gwarantuje osiągnięcia przez ubezpieczonego zysku, a środki pochodzące ze składki pierwszej i składek bieżących nie będą podlegały ochronie przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Dowód : deklaracja przystąpienia do ubezpieczenia (k. 26-28, 134-135), oświadczenie (k. 29, 136), deklaracja zgody wraz z załącznikami (k. 46-48, 131-133), częściowo zeznania powoda (k. 329 verte-330 verte).

Zgodnie z § 2 pkt 31 Warunków (...) grupowego (...) składka zainwestowana to kwota wskazana w Deklaracji przystąpienia, która zostanie zainwestowana w Fundusz w ciągu całego okresu ubezpieczenia tj. 22 500 złotych. W § 2 pkt 38 zawarto definicję udziałów jednostkowych jako jednostek, na które został podzielony Fundusz, służących do ustalenia wartości rachunku udziałów oraz udziału ubezpieczonego w danym Funduszu. Z kolei wartość rachunku udziałów to wartość jednostkowych, zaewidencjonowanych na Rachunku udziałów wyliczana jako iloczyn liczby udziałów jednostkowych oraz wartości udziału jednostkowego w dniu wyceny (§ 2 pkt 41). Warunki (...) grupowego w § 2 pkt 43 stanowią, że wartość wykupu oznacza kwotę wypłacaną przez (...) L. na zasadach przewidzianych w § 18. W myśl § 14 ust. 1 towarzystwo ubezpieczeń ma prawo do pobierania opłaty administracyjnej obejmującej opłatę za ryzyko i opłaty za zawieszenie opłacania składek bieżących. Wysokość opłat oraz sposób ich pobierania zostały określone w Tabeli Opłat i Limitów (§ 14 ust. 2). Składniki sumy ubezpieczenia w przypadku śmierci ubezpieczonego lub dożycia przez niego ostatniego dnia ukresu ubezpieczenia opisane są w § 16 Warunków (...) grupowego. Wartość wykupu została ustalona jako iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunków udziału właściwej dla roku polisowego, w którym nastąpił koniec okresu ubezpieczenia, określonej w Tabeli Opłat i Limitów, skorygowany o opłatę za ryzyko oraz opłatę administracyjną należne (...) L. (§ 18 ust. 4). W razie wypowiedzenia umowy w dziewiątym roku ubezpieczenia procentowa wartość wykupu rachunku udziałów miała wynosić 75% wartości rachunku udziałów (Tabela Opłat i Limitów - k. 38), jednakże w piśmie z dnia 3 lutego 2016 roku pozwana spółka poinformowała o zmianie minimalnych stawek procentowych wartości rachunku udziałów, do której doszło ostatecznie ze względu na porozumienie z dnia 20 grudnia 2016 roku zawarte pomiędzy Prezesem UOKiK a (...) L. i dla 9-go roku ubezpieczenia została ona ustalona na 95% (k. 23, 44). Wartość rachunku udziałów miała być ustalona według wartości udziału jednostkowego z najbliższego dnia wyceny, po dacie otrzymania przez jednostkę obsługującą ubezpieczenie dyspozycji wypłaty wartości wykupu (§ 18 pkt 5).

Zgodnie z § 2 pkt 20 Warunków (...) grupowego „ (...) po kroku” rachunek udziałów oznacza ewidencję udziałów jednostkowych prowadzoną dla ubezpieczonego z podziałem na poszczególne Fundusze, służącą ustalaniu wartości rachunku udziałów. Udziały jednostkowe zdefiniowano jako jednostki, na które został podzielony Fundusz, służące do ustalenia wartości rachunku udziałów oraz udziału ubezpieczonego w danym Funduszu (§ 2 pkt 32). Wartość udziału jednostkowego w myśl Warunków (...) grupowego to wartość danego Funduszu podzielona przez liczbę udziałów jednostkowych Funduszu i ustalana w dniu wyceny, zgodnie z zapisami Regulaminu (§ 2 pkt 36). Wartość rachunku udziałów to wartość udziałów jednostkowych zaewidencjonowanych na rachunku udziałów, wyliczana jako suma iloczynów liczby udziałów jednostkowych oraz wartości tych udziałów jednostkowych w dniu wyceny (§ 2 pkt 35). Wartość wykupu określono jako kwotę wypłacaną przez towarzystwo ubezpieczeń na zasadach przewidzianych w § 18 Warunków (...) grupowego (§ 2 pkt 37). W myśl § 14 ust. 1 towarzystwo ubezpieczeń ma prawo do pobierania opłaty za zarządzanie obejmującej opłatę za ryzyko i opłaty administracyjnej. Wysokość opłat oraz sposób i termin ich pobierania zostały określone w Tabeli Opłat i Limitów (§ 14 ust. 2). § 14 ust. 3 Warunków (...) grupowego zawiera wyjaśnienie, czemu służą opłata administracyjna i opłata za zarządzanie. Po myśli § 16 ust. 1 i 2 Warunków (...) grupowego, sumę ubezpieczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego stanowi kwota w wysokości 100 złotych - nie mniej, z tytułu ubezpieczenia (...) L. miało wypłacić w przypadku śmierci ubezpieczonego w okresie ubezpieczenia świadczenie w wysokości co najmniej wartości rachunku udziałów; natomiast sumę ubezpieczenia z tytułu dożycia przez ubezpieczonego ostatniego dnia okresu ubezpieczenia stanowi wartość rachunku udziałów. Wartość wykupu została ustalona jako iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunków udziału właściwej dla roku polisowego, w którym jednostka obsługująca ubezpieczenie otrzymała dyspozycję finansową częściowej lub całkowitej wypłaty wartości wykupu. Stawki procentowe wartości rachunku udziałów w poszczególnych latach polisowych zostały określone w Tabeli Opłat i Limitów (§ 18 ust. 10). W razie wypowiedzenia umowy w ósmym roku ubezpieczenia procentowa wartość wykupu rachunku udziałów miała wynosić 75% wartości rachunku udziałów (Oświadczenia Ubezpieczonego - k. 47), jednakże w piśmie z dnia 3 lutego 2016 roku pozwana spółka poinformowała o zmianie minimalnych stawek procentowych wartości rachunku udziałów, do której doszło ostatecznie ze względu na porozumienie z dnia 20 grudnia 2016 roku zawarte pomiędzy Prezesem UOKiK a (...) L. i dla 8-go roku ubezpieczenia została ona ustalona na 93% (k. 23, 62). Ustalenie wartości wykupu miało następować zgodnie z postanowieniami § 18 ust. 10 na podstawie Wartości rachunku udziałów ustalonej według wartości udziału jednostkowego z dnia wyceny następującego po dacie otrzymania przez jednostkę obsługującą ubezpieczenie dyspozycji finansowej wypłaty wartości wykupu (§ 18 ust. 13).

Dowód : warunki ubezpieczenia grupowego z (...) wraz z załącznikami (k. 30-40, 137-143 verte), warunki ubezpieczenia grupowego z (...)Krok po kroku” wraz z załącznikami (k. 49-57 verte, 146-161).

Wobec dyspozycji całkowitej wypłaty wartości wykupu dokonanej przez powoda ochrona ubezpieczeniowa z umowy (...) wygasła w dniu 7 kwietnia 2020 roku, a pozwana spółka wypłaciła ubezpieczonemu w dniu 8 maja 2020 roku kwotę 9 714,23 złotych tj. wartość wykupu według wartości udziału jednostkowego z dnia 30 kwietnia 2020 roku. Wartość rachunku udziałów powoda na dzień zakończenia ochrony ubezpieczeniowej wynosiła 10 254,38 złotych.

Wobec dyspozycji całkowitej wypłaty wartości wykupu dokonanej przez powoda ochrona ubezpieczeniowa z umowy „ (...) po kroku” wygasła w dniu 7 kwietnia 2020 roku, a pozwana spółka wypłaciła ubezpieczonemu w dniu 20 kwietnia 2020 roku kwotę 6 128,16 złotych tj. wartość wykupu według wartości udziału jednostkowego z dnia 14 kwietnia 2020 roku. Wartość rachunku udziałów powoda na dzień zakończenia ochrony ubezpieczeniowej wynosiła 6 589,42 złotych.

Dowód : dyspozycja całkowitej wartości wykupu (k. 41-41 verte, 144-144 verte), potwierdzenie przelewu (k. 145), dyspozycja całkowitej wartości wykupu (k. 58-58 verte 162-162 verte), potwierdzenie przelewu (k. 163).

W dniu 16 maja 2022 roku powód wezwał spółkę (...) do zapłaty na jego rzecz kwoty 2 271,84 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 29 maja 2020 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnego świadczenia z umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym „ (...) po kroku” nr (...) oraz kwoty 8 521,77 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 29 czerwca 2020 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnego świadczenia z umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym (...) nr (...). Wyżej wymienione kwoty stanowią różnię pomiędzy środkami wpłaconymi przez powoda z tytułu składek na przedmiotowe polisy a środkami dotychczas zwróconymi prze (...) L. (odpowiednio: 8 400 złotych - 6 128,16 złotych i 18 236 złotych - 9 714,23 złotych).

Dowód : przedsądowe wezwanie do zapłaty (k. 84-84 verte), potwierdzenie nadania przesyłki (k. 85).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony postępowania, których prawdziwość nie była kwestionowana w toku postępowania, jak również nie budziła wątpliwości Sądu. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja jest jednoznaczna, przejrzysta i czytelna. Wobec sporu pomiędzy stronami co do faktu poinformowania powoda przed zawarciem umów o związanych z nimi ryzykach, Sąd dopuścił dowód z przesłuchania M. L. i T. K.. I tak, zeznania pierwszego z wymienionych - byłego pracownika pozwanej spółki - okazały się nieprzydatne z uwagi na niepamięć świadka (k. 329-329 verte). Z kolei depozycje powoda Sąd ocenił jako częściowo wiarygodne - w zakresie, w jakim T. K. kwestionował swoją wiedzę na temat ryzyka inwestycyjnego nie były przekonujące w świetle opatrzonych jego własnoręcznym podpisem deklaracji i oświadczeń towarzyszących procesowi zawierania każdej z umów, a które są w swojej treści jednoznaczne.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności nie sposób, w ocenie Sądu, zgodzić się z twierdzeniami powoda o rzekomym wprowadzaniu go w błąd przez przedstawicieli pozwanej spółki, a to poprzez pominięcie podczas prezentowania produktów ubezpieczeniowych istotnych ryzyk związanych z przystąpieniem do umów grupowego ubezpieczenia. Obecna w aktach sprawy dokumentacja przeczy tej wersji, ponieważ zarówno w przypadku umowy (...) jak i umowy „ (...) po kroku” T. K. oświadczył, że ryzyka są mu znane. W orzecznictwie wskazuje się, że niejednokrotnie nie ma podstaw do przyznania konsumentowi tak uprzywilejowanej pozycji, w której byłby zwolniony z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści umowy, którą zamierza zawrzeć (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2012 r., II CSK 515/11). Wskazuje się również, że w wypadku umowy ubezpieczenia z (...) wymagany stopień ostrożności i uwagi konsumenta powinien być znacznie wyższy niż przy innego typu umowach. Przeciętny konsument, a więc na tyle ostrożny i rozważny, że przeczyta z uwagą ogólne warunki umowy, mając ogólne pojęcie o rzeczywistości gospodarczej, po lekturze OWU powinien mieć co najmniej świadomość tego, że jego składki będą inwestowane w fundusze oraz, że końcowe świadczenie wykupu nie jest w najmniejszym nawet stopniu gwarantowane przez ubezpieczyciela - czyli, że zawierając umowę może stracić. Powód jest z zawodu nauczycielem języka polskiego i posiada wykształcenie wyższe polonistyczne, a zatem próba usprawiedliwienia się oparta o argument o wielości stron przedstawionych do przeczytania dokumentów i o niewystarczającym wyłuszczeniu w nich elementów z perspektywy ubezpieczonego istotnych nie zasługuje w badanym przypadku na aprobatę (zob. wyrok SO w Krakowie z 5 lutego 2019 r., II Ca 2520/18).

Odnosząc się do zagadnienia wypełnienia przez spółkę (...) obowiązku informacyjnego należy stwierdzić, że oświadczenia strony powodowej są jasne i nie budzą wątpliwości - zwłaszcza co do otrzymania przed podpisaniem każdej z umów Warunków (...) grupowego. Zarzuty powoda, że warunków tych nie otrzymał w komplecie, Sąd uznał za zgłoszone wyłącznie tylko na użytek toczącego się procesu - tym bardziej, że T. K. nie kwestionował swego własnoręcznego podpisu i w okresie późniejszym nie domagał się ich doręczenia. Jeżeli natomiast powód nie czytał Warunków (...) grupowego i złożył oświadczenia przeciwnej treści, to okazał niestaranność i można przyjąć, że osoba podpisująca dokument bez dokładnego zapoznania się z jego treścią, godzi się na związanie tą treścią bez uprzedniego przeczytania go. Ubezpieczony musiał mieć świadomość ryzyka, jakie wiąże się z inwestowaniem w fundusze kapitałowe, bo został o tym poinformowany przy zawarciu umowy. Pozwana spółka spełniła względem ubezpieczonego szereg zobowiązań informacyjnych, o czym świadczy treść Oświadczeń Ubezpieczonego i regulaminów - Regulaminu (...) (w przypadku umowy (...)) oraz Regulaminu Funduszy i Strategiach (...) (w przypadku umowy „ (...) po kroku”), w których scharakteryzowane zostały rodzaj instrumentu finansowego stanowiącego aktywo funduszu oraz podmiot będący jego emitentem, rodzaj indeksu bazowego dla tego instrumentu oraz kod B., wartość nominalna obligacji, waluta, w jakiej wyceniane są instrumenty nabyte do funduszu, funkcja wypłaty instrumentu finansowego nabytego do funduszu oraz reguła jego oparcia o indeks (...) 2 I. (w przypadku umowy (...)), główne założenia strategii inwestycyjnej indeksu (...) 2 I. (w przypadku umowy (...)), szczegółowe wytyczne inwestycyjne (w przypadku umowy „ (...) po kroku”), limity zaangażowania, wykaz funduszy z oznaczeniem funduszu inwestycyjnego, do którego lokowane są aktywa funduszu (w przypadku umowy „ (...) po kroku”), ryzyko kredytowe emitenta, ryzyko braku zysku z uwagi na ryzyko spadku wartości indeksu, ryzyko utraty części składki zainwestowanej czy ryzyko istotnych zmian wartości udziału jednostkowego funduszu w trakcie trwania okresu ubezpieczenia. Ponadto, ubezpieczony był co roku informowany w trybie art. 13 ust. 3b w zw. z art. 13 ust. 3 u.d.u. o stanie jego rachunku i wartości świadczeń przysługujących mu z tytułu umów ubezpieczenia grupowego z (...) (k. 176-194 verte, 198-209). Mając to na uwadze, nie może być w analizowanym przypadku - zdaniem Sądu - mowy o naruszeniu obowiązku informacyjnego przez przedsiębiorcę względem konsumenta, mogącego skutkować odpowiedzialnością pozwanej spółki na gruncie ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym - w szczególności w oparciu o art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 2.

Jeśli chodzi o zarzuty braku ścisłego określenia podstaw do ustalenia świadczenia z tytułu umów ubezpieczenia grupowego oraz braku oświadczenia obejmującego kwotowo sumę ubezpieczenia (art. 829 § 2 k.c.), podkreślenia wymaga, że umowy zawarte między stronami miały w ocenie Sądu charakter mieszany - ubezpieczeniowo-inwestycyjny, z przeważającym elementem inwestycyjnym. Ochrona ubezpieczeniowa stanowiła jedynie tło dla działań inwestycyjnych strony pozwanej realizowanych przy wykorzystaniu składek ubezpieczeniowych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, ważność umowy nie zależy od kwotowo wskazanej sumy ubezpieczenia. Brak tak wskazanej sumy w umowie nie oznacza jej sprzeczności z prawem. Prawo nie przewiduje także żadnej konkretnej proporcji między częścią ochronną i częścią inwestycyjną w umowie ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, której naruszenie skutkowałoby nieważnością umowy, a przy jej wyznaczaniu strony umowy korzystają ze swobody umów. Istotne jest, aby umowa realizowała obie funkcje, a sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku prawnego jest takie skonstruowanie umowy, która jedną z tych funkcji realizowałaby wyłącznie iluzorycznie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2021 r., IV CSK 513/20). Z charakteru prawnego umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym zawartej na cudzy rachunek wynika, że suma ubezpieczenia nie musi, a nawet nie może być określona kwotowo. Wystarczy, że suma ubezpieczenia da się oznaczyć przez odesłanie zawarte w oświadczeniu do czynników, na podstawie których ta suma zostanie wyliczona, o ile to wskazanie będzie jednoznaczne i transparentne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2022 r., (...) 24/22). Wskazać jednak należy, że jakkolwiek ubezpieczeniowy aspekt umowy był drugorzędny, a w przypadku umowy „ (...) po kroku” był wręcz marginalny (ale nie iluzoryczny), o czym świadczy tak cel tej umowy - krótkoterminowe ulokowanie kapitału (umowa ubezpieczenia zawierana na 1 rok z możliwością automatycznego przedłużenia), jak i sama suma ubezpieczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego określona na nieznaczną kwotę 100 złotych (przy czym suma ubezpieczenia z tytułu dożycia przez ubezpieczonego ostatniego dnia okresu ubezpieczenia miała stanowić wartość rachunku udziałów), to jednak z Warunków (...) grupowego obu umów wynika, że - uwzględniwszy specyfikę przedmiotowych umów - świadczenia główne stron zostały w nich ukształtowane w sposób zgodny z ogólnymi przepisami regulującymi umowę ubezpieczenia związaną z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym tj. art. 805 § 1 i § 2 pkt 2 k.c. i art. 13 ust. 4 u.d.u., bowiem sposób ich ustalenia poddawał się obiektywnej weryfikacji. Tytułem przykładu, w myśl art. 13 ust. 4 pkt 2 u.d.u. zakład ubezpieczeń jest obowiązany do określenia lub zawarcia w umowie ubezpieczenia zasad ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia. I tak, w umowie (...) w § 15 i 16 opisano świadczenia ubezpieczeniowe i sumę ubezpieczenia - na wypadek śmierci ubezpieczonego w okresie ubezpieczenia pozwana spółka miała wypłacić z tytułu ubezpieczenia świadczenie w wysokości sumy ubezpieczenia stanowiącej wyższą z wartości sumy opłaconych składki pierwszej i składek bieżących albo wartości rachunku udziałów, czyli iloczynu liczby udziałów jednostkowych oraz wartości udziału jednostkowego w dniu wyceny. Wartość wykupu określono w § 18 umowy (konkretnie Warunków (...) grupowego) jako iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunku udziałów właściwej dla roku polisowego, w którym nastąpił koniec okresu ubezpieczenia, określonej w Tabeli Opłat i Limitów, skorygowany o opłatę za ryzyko i opłatę administracyjną. Natomiast w umowie „ (...) po kroku” świadczeniom ubezpieczeniowym i sumie ubezpieczenia poświęcono § 15 i 16 Warunków (...) grupowego. W przypadku śmierci ubezpieczonego w okresie ubezpieczenia towarzystwo ubezpieczeń miało wypłacić ubezpieczonemu z tytułu ubezpieczenia świadczenie w wysokości sumy ubezpieczenia tj. kwoty w wysokości 100 złotych oraz dodanej do niej wartości rachunku udziałów, czyli sumy iloczynów liczby udziałów jednostkowych oraz wartości tych udziałów w dniu wyceny. Wartość wykupu określono w § 18 umowy jako iloczyn wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej wartości rachunku udziałów właściwej dla roku polisowego, w którym jednostka obsługująca ubezpieczeni otrzymała dyspozycję finansową całkowitej wypłaty wartości wykupu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w ten sposób sformułowane postanowienia obu umów określały w sposób klarowny zasady ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia, a że wartość rachunku udziałów zmieniała się w czasie wynikało z ryzyka wahań ze względu na wycenę instrumentów finansowych wchodzących w jego skład, o którym powód został, co już przesądzono, w sposób należyty poinformowany przez przedstawiciela pozwanej spółki.

Przechodząc do oceny abuzywności kwestionowanych postanowień umów dotyczących ustalania wartości wykupu, na wstępie trzeba wskazać, że zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy; nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Uznanie danej klauzuli umownej za niedozwoloną wymaga spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w art. 385 ¹ k.c. i to - ze względu na charakter niniejszego postępowania - w konkretnym stanie faktycznym. Sąd nie dokonuje bowiem w tym zakresie kontroli o charakterze abstrakcyjnym, ale ustala, czy w ujawnionych okolicznościach towarzyszących zawarciu umowy doszło do sytuacji, w której interesy konsumenta zostały naruszone działaniem proponenta i w związku z tym uzasadnione jest ustalenie bezskuteczności danego postanowienia umownego. W świetle art. 385 ¹ § 1 k.c. za niedozwolone klauzule mogą być zatem uznane takie postanowienia umowy, które: 1) nie są uzgodnione indywidualnie, 2) kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 3) rażąco naruszają jego interesy i 4) nie określają głównego świadczenia stron, chyba że takie postanowienia byłyby sformułowane w sposób niejednoznaczny. Nie budzi przy tym wątpliwości dopuszczalność badania abuzywności poszczególnych postanowień umów zawartych między stronami, skoro powód w relacji tej niewątpliwie występował jako konsument w rozumieniu art. 22 ¹ k.c.

Nie budzi wątpliwości, że kwestionowane elementy umów zawieranych między stronami nie były z powodem indywidualnie uzgadniane i dotyczy to także zmiany minimalnej stawki procentowej wartości rachunku udziałów.

Analizując sposób zastrzeżenia i specyfikę mechanizmu wyliczania wartości wykupu nie sposób zgodzić się z powodem, iż miało to charakter klauzul niedozwolonych. Wbrew twierdzeniom strony powodowej, spółka (...) w czytelny sposób w dostarczonej przed zawarciem umów dokumentacji wyjaśniła charakter i funkcję świadczenia wykupu w razie wypowiedzenia umów przez ubezpieczonego oraz przedstawiła mechanizm wyliczenia wartości tego świadczenia szczegółowo i w jasny sposób, zaś w Tabelach Opłat i Limitów wskazano minimalne stawki procentowe wypłacanej wartości rachunku udziałów w zależności od roku polisowego, w którym nastąpi terminacja umów. Oczywistym jest, że konsument nie ma wpływu na wysokość kosztów ponoszonych przez przedsiębiorcę w związku z zawarciem i realizacją stosunku prawnego. Z tego powodu przedsiębiorca zastrzega poziom opłat, który będzie uprawniony pobierać i pozostaje jego ryzykiem czy ustalony i zaakceptowany przez konsumenta limit będzie wystarczający, co nie stoi na przeszkodzie kwestionowaniu przez konsumenta wysokości pobieranych opłat jako zbyt wysokich.

Dokonując oceny postanowień umownych określających wartość wykupu pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz pod kątem rażącego naruszenia interesów konsumenta, należy uwzględniać charakter łączącej strony umowy. Inwestycje w ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe mają co do zasady charakter inwestycji długoterminowych. W konsekwencji długoterminowego oszczędzania konsument osiąga ekwiwalentną korzyść - długotrwałą ochronę ubezpieczeniową na życie oraz możliwość osiągnięcia - w wyniku trafnego wyboru inwestycyjnych funduszy kapitałowych - określonego zysku. Nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami takie ukształtowanie wysokości wypłacanego świadczenia wykupu, które ma na celu uczynienie opłacalnym ekonomicznie utrzymanie umowy przez czas, na który została zawarta. Z tego punktu widzenia postanowienia, w wyniku których rozwiązanie umowy przed upływem okresu na jaki została zawarta jest mniej opłacalne dla konsumenta, bowiem wypłaceniu podlega tylko określona dla każdego roku trwania umowy część środków zapisanych na rachunku - nie naruszają interesu stron, ani nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 8 września 2015 r., II C 150/15).

Na kanwie niniejszej sprawy, w przypadku umowy (...) wartość rachunku udziałów wynosiła 10 254,38 złotych, zaś powodowi w związku z jego dyspozycją całkowitej wypłaty wartości wykupu z grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie została wypłacona kwota 9 714,23 złotych, co stanowiło - przed skorygowaniem opłaty administracyjnej - 95% wartości rachunku udziałów i było zgodne ze stawką procentową przyjętą dla 9-go roku ubezpieczenia. Jeśli chodzi o drugą z umów, a to „ (...) po kroku”, wartość rachunku udziałów wynosiła 6 589,42 złotych, z kolei spółka (...) wypłaciła T. K. kwotę 6 128,16 złotych, co odpowiadało 93% wartości rachunków udziału i pokrywało się ze stawką procentową przyjętą dla 8-go roku ubezpieczenia. Tak więc, w sumie pozwana potrąciła z należnych powodowi świadczeń kwotę 1 001,41 złotych. Nie sposób w ocenie Sądu opłat tej wysokości uznać za rażąco naruszające interes konsumenta, ani za swoistego rodzaju opłatę likwidacyjną mającą na celu zniechęcenie ubezpieczonego do jednostronnej rezygnacji z umowy ubezpieczenia grupowego. W tym duchu nie można również uznać za abuzywne postanowień umów (§ 14) dotyczących pobieranych w ramach składki opłat - opłaty skarbowej i opłaty za ryzyko. Konsument wiedział o ich istnieniu przed przystąpieniem do ubezpieczenia grupowego, znane mu były ich stawki (niewygórowane - szczególnie jeśli mowa o opłacie za ryzyko) oraz w przypadku umowy „ (...) po kroku” - cel któremu służyły. Pobieranie wymienionych opłat przez profesjonalne podmioty jest standardem wypracowanym na rynku tego typu ubezpieczeń, co za tym idzie - nie godziło w dobre obyczaje, ani tym bardziej - rażąco nie naruszyło interesów powoda. Zwłaszcza w kontekście tego, że świadczenia ze strony pozwanej były rzeczywiście świadczone.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów powoda, mianowicie nieważności umów zawartych z pozwaną spółką przez pryzmat art. 58 § 1 i 2 k.c. i jego Sąd uznał za niezasadny.

Po pierwsze, nie sposób mówić w przedmiotowej sprawie o naruszeniu art. 353 ¹ k.c. poprzez jednostronne ukształtowanie przez pozwaną umów ubezpieczenia grupowego. Samo posługiwanie się wzorcem umownym w przypadku umów typu adhezyjnego nie stanowi naruszenia zasady swobody umów. Zarazem mechanizm określania świadczeń stron nie był podatny na manipulacje ze strony pozwanej, a uzyskanie przez ubezpieczonego niższej wypłaty niż suma uiszczonych przez niego składek ubezpieczeniowych wpisane było w ryzyko inwestycyjne oraz w przypadku umowy (...) - wynikało ze świadomej rezygnacji przez stronę powodową z ochrony w postaci gwarantowanego świadczenia wynoszącego 101% wysokości składki zainwestowanej na koniec 15-letniego okresu ubezpieczenia.

Po drugie, Sąd nie dopatrzył się sprzeczności z zasadami współżycia społecznego w rzekomym braku ryzyka po stronie ubezpieczyciela. Sąd podziela w tym zakresie argumentację przedstawioną przez spółkę (...), iż różnica między sumą wpłaconych wcześniej składek a aktualną wartością inwestycji powoda stanowiła sumę na ryzyku ponoszonym przez zakład ubezpieczeń, gdyż ten odpowiedzialny był za jej pokrycie z własnych środków w przypadku wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego. Innymi słowy, gdyby powód zmarł w czasie trwania umowy, to pomimo że instrumenty finansowe, które zostały nabyte w zamian za wpłacone składki straciły na wartości, pozwana spółka byłaby zobowiązana do wypłaty z własnych środków świadczenia w kwocie odpowiadającej sumie wpłaconych składek. W sytuacji, w której suma pozostająca na ryzyku była wartością istotną, co wynika bezpośrednio z zestawienia wartości rachunku udziałów oraz sumy ubezpieczenia w poszczególnych miesiącach polisowych, zakład ubezpieczeń pobierał opłatę za ryzyko, która w skali roku oscylowała wokół 0,033% sumy na ryzyku. Stąd, umowy zachowywały proporcję między wysokością świadczenia zastrzeżonego w umowie i pozostającego na ryzyku pozwanej spółki a wysokością składki za to ryzyko.

Wobec nieuwzględnienia roszczeń dotyczących świadczeń głównych, zbędnym stało się rozstrzyganie sporu stron odnoszącego się do świadczeń ubocznych tj. odsetek ustawowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt. I wyroku na podstawie powołanych wyżej przepisów, nie znajdując podstaw do stwierdzenia nieważności badanych umów, ani bezskuteczności ich poszczególnych postanowień, potencjalnie skutkujących sięgnięciem do reżymu bezpodstawnego wzbogacenia - nienależnego świadczenia (art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.).

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 § 1, § 1 ¹ i § 3 k.p.c.). Wobec oddalenia powództwa Sąd zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej zwrot kosztów procesu, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 600 złotych ustalonej na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.

sędzia Katarzyna Gajda – Roszczynialska

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować uzasadnienie;

2.  odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron;

3.  kal. 2 tygodnie.

Dnia 1 kwietnia 2025 roku sędzia Katarzyna Gajda-Roszczynialska