Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 kwietnia 2018 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Katarzyna Gajewska

Sędziowie: SSO Jarosław Łukasik

SSO Izabela Gruszkowska (spr.)

Protokolant st. sekr. sądowy Wioletta Bugajska

po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa J. S. i E. J.

przeciwko Gminie (...)

o zapłatę

na skutek apelacji powódek

od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt IV P 1198/16/N

I.  Oddala apelacje.

II.  Zasądza od J. S. i E. J. na rzecz Gminy (...) po 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Jarosław Łukasik Katarzyna Gajewska Izabela Gruszkowska

Sygn. akt VII Pa 303/17

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 września 2017 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił powództwa J. S., i E. J. przeciwko Gminie (...) o zapłatę odpraw (pkt. I), na zasadzie art.102 k.p.c. nie obciążył powódek kosztami procesu (pkt II.)

Sąd Rejonowy wskazał, iż bezsporne w sprawie były następujące okoliczności:

Powódki E. J. oraz J. S. były zatrudnione na podstawie mianowania w Szkole Podstawowej w C. na stanowiskach: nauczyciela matematyki i przyrody (E. J.), nauczyciela wychowania fizycznego i informatyki (J. S.), ze stopniem awansu nauczyciela dyplomowanego. Organem prowadzącym Szkoły była Gmina (...). Rada Gminy (...) - po zasięgnięciu opinii (...) Kuratora Oświaty- na podstawie art. 59 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wydała w dniu 15 stycznia 2016 r. uchwałę nr (...) w sprawie likwidacji z dniem 31 sierpnia 2016 r. Szkoły Podstawowej w C.. Zobowiązania i należności likwidowanej jednostki przejąć miała Gmina (...), majątek pozostał własnością tejże Gminy. W wyniku konkursu na wyłonienie podmiotu do prowadzenia od 1 września 2016 r. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w C. wybrano ofertę Fundacji (...). 1 września 2016 r. Fundacja (...) rozpoczęła prowadzenie szkoły publicznej w takim samym zakresie klas I-VI z oddziałem przedszkolnym, w tym samym miejscu i z wykorzystaniem mienia dotychczasowej szkoły. Jednocześnie (jeszcze w czerwcu) Szkoła Podstawowa w C. podpisała porozumienie z Fundacją (...) o przejściu zakładu pracy w trybie art. 23 ^{( 1)} kodeksu pracy, zgodnie z którym pracownicy otrzymali informację, iż Szkoła nie rozwiąże z nimi stosunku pracy z powodu likwidacji placówki, gdyż od dnia 1 września 2016 r. staną się oni pracownikami szkoły podstawowej w C., jednakże prowadzonej przez osobę prawną. Szkoła Podstawowa w C. liczyła ponad 70 uczniów.

Przy takich okolicznościach faktycznych Sąd Rejonowy uznał powództwa o zapłatę odpraw za niezasadne.

Sąd wskazał, iż podstawę roszczeń zgłoszonych przez powódki stanowił art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, zgodnie z którym nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1, przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Przyczyny wymienione w ust. 1 to całkowita likwidacji szkoły albo częściowa likwidacja szkoły albo zmiany organizacyjne powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmiany planu nauczania uniemożliwiające dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 Karty. Zatem odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia przysługuje nauczycielowi mianowanemu, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust.1 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu w przypadku powódek nie doszło w ogóle do rozwiązania stosunku pracy ze Szkołą Podstawową w C. w ww. trybie. Bezspornym w sprawie było, iż Szkoła Podstawowa w C. nie złożyła żadnej z powódek oświadczenia woli w trybie art.20 ust.1 pkt1 Karty Nauczyciela. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że powództwa zasługiwały na oddalenie.

Sąd Rejonowy na zasadzie art.102 k.p.c. nie obciążył powódek kosztami procesu. W niniejszej sprawie powódki wytoczyły powództwa – albowiem jak to same wskazywały – była to jedyna droga dla wyjaśnienia ich sytuacji prawnej zaistniałej w związku z szeregiem zdarzeń zapoczątkowanym podjęciem 15 stycznia 2016 r. uchwały nr (...) w sprawie likwidacji z dnem 31 sierpnia 2016 r. Szkoły Podstawowej w C.. Powódki z jednej strony otrzymały informację, iż ich pracodawca – szkoła – będzie likwidowana w trybie art.59 ustawy o systemie oświaty – w związku z czym oczekiwały, iż ich stosunki pracy zostaną rozwiązane na zasadzie art.20 ust1 pkt 1 Karty Nauczyciela – a w związku z tym z prawem do spornych odpraw. Z drugiej strony otrzymały jednak informację o przeciwnej treści – a mianowicie, iż na zasadzie art.23 ¹ kp dojdzie do przejścia zakładu pracy. Nie ma jednakże możliwości by całkowicie zlikwidowany podmiot mógł przejść w trybie art.23 ¹ kp. Likwidacja wyklucza bowiem przejście zakładu pracy – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie gdzie Fundacja od 01 września 2016 r. prowadzi szkołę o identycznym profilu, w tym samym lokalu, z tym samym wyposażeniem. Celem Gminy – jak wynika z uzasadnienia Uchwały z dnia 15 stycznia 2016 r. - była chęć ograniczenia kosztów ponoszonych na zadania oświatowe. Z jednoczesną intencją by w C. nadal funkcjonowała szkoła podstawowa ale prowadzona przez osobę trzecią. Gmina jako zaletę powyższej zmiany wskazała również brak konieczności stosowania wszystkich postanowień Karty Nauczyciela (w tym m.in. dotyczących pensum). W ocenie Sądu pierwszej instancji można mieć wątpliwości czy wobec powyższego rzeczywiście doszło do całkowitej likwidacji Szkoły Podstawowej w C.. Niewątpliwie nie może znaleźć tu zastosowania tryb z art. 5 g i n. ustawy o systemie oświaty – liczba dzieci w szkole w C. przekracza 70. Tymczasem Szkoła Podstawowa Fundacji (...) w C. w swoich pismach do powódek (k. 105,103) zaproponowała im nowe warunki pracy w oparciu właśnie o art5 o, 5p,5r ww ustawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie jest możliwym – tak jak to twierdzi strona pozwana – iż doszło do likwidacji Szkoły Podstawowej w C. a jednocześnie, iż została ona przejęta przez Fundację. Okoliczności w niniejszej sprawie przemawiałyby raczej za przejściem zakładu pracy powódek na nowego pracodawcę. Powódki podejmowały czynności z zakresu stosunku pracy wobec Szkoły Podstawowej Fundacji (...) w C., otrzymały od tej Szkoły świadectwa pracy. Mając na uwadze powyższe, a w szczególności skomplikowany i niejasny sposób przekazania przez pozwaną Gminę szkoły podmiotowi zewnętrznemu, Sąd pierwszej instancji uznał, iż uzasadnionym będzie zastosowanie w niniejszej sprawie art.102 kpc.

Sąd pierwszej instancji uznał również za nieuzasadniony zarzut braku legitymacji biernej podnoszony przez pozwaną Gminę. Jak w wynika z uchwały Rady pozwanej Gminy z dnia 15 stycznia 2016 r. nr (...) w sprawie likwidacji z dniem 31 sierpnia 2016 r. Szkoły Podstawowej w C. - zobowiązania i należności likwidowanej jednostki przejąć miała Gmina (...). Powódki swoje roszczenia o odprawę wywodziły z faktu likwidacji Szkoły Podstawowej w C. – co za tym idzie skierowały te roszczenia wobec Gminy w oparciu o ww. zapisy uchwały likwidacyjnej.

Apelacje tożsamej treści od ww. wyroku wniosły powódki zaskarżając orzeczenie w zakresie ich dotyczącym, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego:

a) tj. art. 60 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy w zw. z art. 91c ust. 1

w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta nauczyciela poprzez jego błędną wykładnię polegającą na braku uznania, iż faktyczne zaprzestanie działalności przez pracodawcę polegające na zlikwidowaniu zakładu pracy należy potraktować jako zachowanie ujawniające w dostateczny sposób wolę rozwiązania stosunku pracy, skutkujące błędnym uznaniem, że Szkoła Podstawowa w C. nie rozwiązała stosunku pracy z powódkami,

b) tj. art. 60 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy w zw. z art. 91c ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 KN poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie doszło do rozwiązania stosunku pracy z powódkami w trybie art. 20 ust. 1 KN w związku z brakiem oświadczenia woli pracodawcy, tym samym błędne ustalając, że odprawa powódce nie przysługuje podczas gdy oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy zostało złożone w sposób dorozumiany, to jest przez sam fakt likwidacji placówki, zatem powódka nabyła uprawnienie do otrzymania odprawy;

c) tj.art.58 § l Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie, a tym samym brak uznania porozumienia w sprawie przejęcia pracowników w trybie art. 23 ¹ kp z dnia 9 czerwca 2016 roku zawartego pomiędzy Szkołą Podstawową w C., a Fundacją (...) jako mające na celu obejście ustawy za nieważne;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: tj. art. 233 §1 k.p.c. poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków, z niego nie wynikających tj.:

- błędnie nie ustalając, że Szkoła Podstawowa w C., dla której organem prowadzącym była Gmina (...) uległa całkowitej likwidacji z dniem 31 sierpnia 2016 roku,

- błędnie ustalając, że nie doszło do rozwiązania stosunku pracy z powódką.

W oparciu o powyższe zarzuty powódki wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z powódek kwoty 18 654 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 września 2016 roku do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z powódek kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniach apelacji powódki wskazały, iż zgodnie z uchwałą nr (...)Rady Gminy (...) z dnia 15 stycznia 2016 roku w sprawie: likwidacji Szkoły Podstawowej im. (...) w C., z dniem 31 sierpnia 2016 roku szkoła została zlikwidowana w trybie art. 59 ustawy o systemie oświaty. Stosownie do art. 20 ust. 2 KN nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1 tj. m.in., całkowitej likwidacji szkoły, przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, że nie doszło do rozwiązania stosunku pracy z powódkami, gdyż szkoła nie złożyła im oświadczenia woli w trybie art. 20 ust. 1 pkt 1 KN. Zgodne ze stanem faktycznym jest ustalenie, że dyrektor szkoły nie wręczył powódkom pisemnego wypowiedzenia stosunku pracy. Stosownie jednak do obowiązującego orzecznictwa wypowiedzenie stosunku pracy może zostać dokonane przez pracodawcę w sposób dorozumiany tj. poprzez likwidację samego pracodawcy. Apelujące przywołały treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2015 roku o sygn. akt l UK227/14 ,zgodnie z którym wypowiedzenie może być wyrażone w sposób dorozumiany (art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p.] przez faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez pracodawcę. Ponadto apelujące wskazały, iż w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2002 r I PKN 209/01 podniesiono, że „Faktyczne zaprzestanie działalności przez pracodawcę polegające na zlikwidowaniu "z dnia na dzień” zakładu pracy może być potraktowane jako zachowanie ujawniające w dostateczny sposób wolę rozwiązania stosunku pracy (art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p.)". W ocenie apelujących błędnym zatem jest arbitralne ustalenie sądu, iż nie doszło do rozwiązania stosunku pracy z powódkami, podczas gdy w przedmiotowej sprawie oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy zostało złożone w sposób dorozumiany to jest przez sam fakt likwidacji placówki. Stosownie do powyższego orzecznictwa zaprzestanie działalności przez pracodawcę polegające na zlikwidowaniu zakładu pracy może być potraktowane jako zachowanie ujawniające w dostateczny sposób wolę rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę. W ocenie apelujących wyrok sądu pierwszej instancji narusza zatem art. 60 kc w zw. z art. 300 kp w zw. z art. 91c ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 KN poprzez jego błędną wykładnię polegającą na braku uznania, iż faktyczne zaprzestanie działalności przez pracodawcę polegające na zlikwidowaniu zakładu pracy należy potraktować jako zachowanie ujawniające w dostateczny sposób wolę rozwiązania stosunku pracy, skutkujące błędnym uznaniem, że Szkoła Podstawowa w C. nie rozwiązała stosunku pracy z powódkami. Należało zatem uznać, że stosunek pracy został rozwiązany z powódkami z powodu likwidacji szkoły, tym samym odprawa na mocy art. 20 ust. 2 KN powinna zostać zasądzona powódkom.

Powódki podtrzymały stanowisko, że nie jest możliwe zastosowanie procedury przejścia zakładu pracy wskazanej w art. 23 ^{( 1)} kp do szkoły publicznej, która uprzednio została zlikwidowana na mocy uchwały rady gminy. Ustawodawca wprost w art. 5 ust.5g-5r ustawy o systemie oświaty określił jedyną możliwość przejęcia szkoły publicznej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego na zasadach tam wskazanych, wykluczając w ten sposób możliwość przejęcia szkoły publicznej przez inną osobę prawną na zasadach ogólnych. Wprowadzono szczegółowe przepisy do ustawy o systemie oświaty dotyczące przekazania przez organ jednostki samorządu terytorialnego do prowadzenia szkoły przez fundację lub stowarzyszenia tylko gdy szkoła jest niewielka, aby nie było możliwe przejmowanie szkoły publicznej właśnie na zasadzie zwykłego porozumienia w trybie art.23 ^{( 1)} kp. Osoba prawna musi wypełnić w tym przypadku całą procedurę dotyczącą przekazania szkoły uregulowaną w uso, zapewniającą m.in. wybór nauczycielom już przed przejściem do innego zakładu pracy czy zamierzają tam kontynuować stosunek pracy. Zastosowanie wobec strony pozwanej możliwości przejęcia na podstawie art.23 ^{( 1)} kp powodowałoby brak celowości wprowadzenia przez ustawodawcę do ustawy o systemie oświaty instytucji przekazania szkoły publicznej w oparciu o art.5 ust. 5g uso i na tej zasadzie przejęcia nauczycieli. W przypadku gdyby art.23 ^{( 1)} kp można było stosować do zakładu pracy jakim jest szkoła publiczna w/w przypadku, żadna z jednostek samorządu terytorialnego nie stosowałaby się do restrykcyjnych przesłanek i zasad wynikających z art. 5 ust.5g-5r uso i każdą szkołę przekazywałaby tylko na zasadach art. 23 ^{( 1)} kp, gdyż to ułatwiałoby zadanie gminom i powiatom. W Szkole Podstawowej w C. w roku 2016 uczyło się więcej niż 70 uczniów, Gmina (...) wiedziała zatem, że nie może zastosować procedury określonej w ustawie o systemie oświaty, a chcąc wyzbyć się obowiązku prowadzenia szkoły spróbowała zatem obejść przepisy ustawy. Działania Fundacji (...) oraz strony pozwanej polegające na podpisaniu porozumienia w czerwcu 2016 roku w sprawie przejęcia pracowników szkoły stanowią zatem obejście przepisów ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że nie trzeba spełnić warunków wskazanych w art. 5 ust.5g-5r uso umożliwiających w jedyny sposób przejęcia szkoły publicznej i pracowników.

W odpowiedzi na apelacje powódek strona pozwana wniosła o ich oddalenie i zasądzenie na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacje są niezasadne.

Sąd Okręgowy w pełni podziela jako prawidłową ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy, uznając podnoszony przez apelujące zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów za bezpodstawny. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest domeną Sądu orzekającego. Podważenie tej oceny może mieć miejsce tylko w okolicznościach wyjątkowych, a mianowicie wówczas jeżeli pozostaje ona w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania, bądź też przeczy regułom doświadczenia życiowego. Żadna z tych okoliczności nie ma miejsca w będącej przedmiotem osądu sprawie. Sąd pierwszej instancji nie przekroczył reguł swobodnej oceny dowodów, do której jest uprawniony w myśl art. 233 k.p.c. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. Na akceptację zasługują także rozważania prawne tego Sądu.

Wbrew zarzutom powódek nie można zasadnie twierdzić, iż w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do złożenia powódkom dorozumianego wypowiedzenia umów o pracę. Art. 20. 2. Ustawy Karta Nauczyciela stanowi, iż nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1 (w przypadku całkowitej likwidacji szkoły częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze) przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Kwestią przesądzającą o zasadności zarzutów powódek było więc ustalenie czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło do likwidacji pracodawcy powódek tj. Szkoły Podstawowej w C. prowadzonej przez Gminę (...) i do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu stosunków pracy powódek. W ocenie Sądu nie można utożsamiać faktu zaprzestania działalności Szkoły Podstawowej w C. z jej likwidacją jako zakładu pracy. W dniu 1 września 2016 r. Fundacja (...) rozpoczęła prowadzenie szkoły publicznej w takim samym zakresie klas I-VI z oddziałem przedszkolnym, w tym samym miejscu i z wykorzystaniem mienia dotychczasowej szkoły. Jednocześnie Szkoła Podstawowa w C. podpisała porozumienie z Fundacją (...) o przejściu zakładu pracy w trybie art. 23 ^{( 1)} kodeksu pracy, zgodnie z którym pracownicy otrzymali informację, iż Szkoła nie rozwiąże z nimi stosunku pracy z powodu likwidacji placówki, gdyż od dnia 1 września 2016 r. staną się oni pracownikami szkoły podstawowej w C., jednakże prowadzonej przez osobę prawną. Jak wskazano w orzecznictwie „w razie przejęcia szkoły w całości lub części z mocy art. 23 ^{( 1)} § 2 k.p. nauczyciel staje się pracownikiem nowej szkoły, co wyklucza możliwość zwolnienia go z pracy przez szkołę zatrudniającą go do chwili przejęcia na podstawie art. 20 [...] Karty Nauczyciela (wyrok z dnia 17 maja 1995 r., I PRN 15/95, OSNP 1995, nr 21, poz. 264, Sąd Najwyższy). Z kolei w wyroku z dnia 2 marca 2005 r., I PK 271/04, OSNP 2005, nr 21, poz. 334, Sąd Najwyższy uznał, że „częściowa likwidacja szkoły, zmiany organizacyjne i zmiany planu nauczania uzasadniają rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 [...] Karty Nauczyciela [...] tylko wówczas, gdy zadania szkoły wykonywane przez nauczyciela nie podlegają przekazaniu innej placówce oświatowej". Nie można bowiem utożsamiać likwidacji jednostki organizacyjnej –z likwidacją zakładu pracy powódek - Szkoły Podstawowej w C.. Należy również wskazać, iż wbrew zarzutom powódek, żaden przepis ustawy o Systemie Oświaty nie wyłącza w takiej sytuacji stosowania art. 231 k.p. W ocenie Sądu Okręgowego należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż przejęcie zadań dydaktycznych w zakresie kształcenia uczniów przez inną szkołę stanowi przejęcie części zakładu pracy przez innego pracodawcę (art. 23 ^{( 1)} KP) i nie oznacza wewnętrznych zmian organizacyjnych dotychczasowego pracodawcy, uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Art. 20 Kart Nauczyciela stosuje się wyłącznie w przypadku „całkowitej likwidacji” szkoły — jej „zniesienia”- zaś przekazanie zadań edukacyjnych oznacza, że nie ma mowy o całkowitej likwidacji jednostki, lecz o przejściu części zakładu pracy. Tym samym nie można zasadnie twierdzić, iż w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do dorozumianego wypowiedzenia umów o pracę powódkom a żadne oświadczenie o rozwiązaniu stosunków pracy powódek nie zostało złożone. Z powyższych względów powódkom nie przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego na podstawie art. 20 ust.2 Karty Nauczyciela. Z uwagi na powyższe apelacje podlegały oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego należnych stronie pozwanej od każdej z powódek Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw.§ 2 pkt 4 z § 9 ust.1 pkt. 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1667 zm.). Sąd Okręgowy miał na uwadze, że w pierwszej instancji powódki nie zostały obciążone kosztami postępowania na rzecz strony pozwanej w oparciu o art. 102 k.p.c. Jednakże kwestionując wyrok Sądu Rejonowego winny liczyć się z obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego i z uwagi na oddalenie apelacji należało zastosować regułę z art. 98 k.p.c.