Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 22 sierpnia 2018 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny - Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:	SSO Krzysztof Wąsik (sprawozdawca)
Sędziowie:	SO Jarosław Tyrpa SO Renata Stępińska

po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku Z. K. i S. K.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa – Starosty (...) i Gminy J.-P.

o zasiedzenie

w przedmiocie wniosku uczestnika Gminy J.-P. o udzielenie zabezpieczenia

na skutek zażalenia wnioskodawców

na pkt II postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I Ns 2585/13/K

postanawia

zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalić wniosek o udzielenie zabezpieczenia.

SSO Renata Stępińska SSO Krzysztof Wąsik SSO Jarosław Tyrpa

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy udzielił zabezpieczenia uczestnikowi Gminie J. – P. poprzez nakazanie wnioskodawcom usunięcia zamykanej bramy wraz z tabliczką informacyjną „teren prywatny” oraz zakazanie wnioskodawcom czynienia jakichkolwiek przeszkód w swobodnym korzystaniu z nieruchomości składającej się z działki (...), objętej księgą wieczystą nr (...).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd Rejonowy powołał się na treść art. 730 ¹ § 1 i 2 k.p.c. wskazując, iż w jego ocenie wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że twierdzenia uczestnika o okolicznościach faktycznych mających stanowić podstawę udzielenia zabezpieczenia zostały uprawdopodobnione dołączonymi do wniosku scanami zdjęć. Nadto, z decyzji nr (...) Wojewody (...) z dnia 16 czerwca 2015 r. w dniu 27 maja 1990 r. wynika, iż Gmina J. – P. nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie, prawo własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej J. - P., obręb S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...). Mając na uwadze faktyczny przebieg działki nr (...), o którym mowa w opinii biegłej geodety E. W., przeznaczenie nieruchomości (działka drogowa) oraz brak możliwości korzystania z nieruchomości poprzez postawienie przez wnioskodawców na szlaku drogowym zamykanej bramy, Sąd Rejonowy uznał, że wniosek został uprawdopodobniony w stopniu wystarczającym do udzielenia zabezpieczenia.

W ocenie Sądu Rejonowego również istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia zostało uprawdopodobnione. Jak wskazał bowiem uczestnik, wnioskodawcy nie są jedynymi podmiotami korzystającymi z drogi, która służy również (...) jako szlak dojazdowy do ich pól uprawnych. Tym samym konieczne było unormowanie stosunków pomiędzy stronami na czas trwania postępowania, co, zdaniem Sądu, uzasadniało udzielenie zabezpieczenia.

Jednocześnie Sąd uznał, iż taki sposób zabezpieczenia będzie wystarczający dla ochrony interesów uprawnionego nie obciążając jednocześnie zobowiązanego ponad miarę. Sąd zauważył także, iż nie powinno budzić wątpliwości, że wnioskowany sposób zabezpieczenia w istocie nie skutkuje zaspokojeniem roszczenia, w rozumieniu i ze skutkami, o jakich mowa w art. 731 k.p.c., a jedynie przywraca na gruncie stan faktyczny, jaki istniał przed zamontowaniem urządzeń przez wnioskodawców.

Na zakończenie Sąd wskazał, iż wystarczającym sposobem zabezpieczenia interesów uczestnika było zakazanie wnioskodawcom czynienia przeszkód w swobodnym korzystaniu z działki (...), dalej idący wniosek, w zakresie, w którym wskazywał użytkowników działki drogowej, jako odnoszący się do bliżej niezidentyfikowanych osób, nie będących stronami niniejszego postępowania Sąd uznał za bezzasadny.

Zażalenie na to postanowienie wnieśli wnioskodawcy, zarzucając:

1)  błędną wykładnię art. 730 ¹ § 2 i 3 k.p.c. polegająca na nadmiernym obciążeniu wnioskodawców, w sytuacji, gdy wydane postanowienie zmierza do utraty posiadania samoistnego w toku sprawy;

2)  niewłaściwe zastosowanie art. 731 k.p.c. skutkujące błędnym określeniem zakresu zabezpieczenia;

3)  błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie interesu prawnego uczestnika w zakresie żądania zabezpieczenia w sytuacji otwartego sporu co do przebiegu granic, powołania przez wnioskodawców szeregu dowodów na okoliczność innego przebiegu granicy, aniżeli przedstawia to uczestnik;

4)  naruszenie art. 731 k.p.c. oraz 755 § 2 k.p.c. w zw. z art. 328 i 361 k.p.c. poprzez pominięcie w uzasadnieniu na czym miałaby polegać szkoda lub inne negatywne następstwa oraz kto jest uprawnionym w tym zakresie i na czym miałby polegać jego interes prawny oraz pominięcie szeregu dowodów zalegających w aktach sprawy, które przeczą stanowisku uczestnika.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Zażalenie skutkowało zmianą zaskarżonego postanowienia.

W ocenie Sądu Okręgowego uzasadnionym był podniesiony przez żalących zarzut naruszenia art. 730 ¹ k.p.c. Wskazany przepis art. 730 ¹ § 1 k.p.c. stanowi, że udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, przy czym zgodnie z § 2 tego przepisu interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.

Domniemywać należy, gdyż Sąd pojęciem tym w uzasadnieniu się nie posłużył, iż w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy uznał za uprawdopodobnione roszczenie uczestnika (wnioskodawcy we wniosku o udzielenie zabezpieczenia). Tymczasem, w cenie Sądu Okręgowego, wątpliwym jest istnienie po stronie wnioskującej Gminy roszczenia, które mogłoby być w niniejszym postępowaniu zabezpieczone (nie roszczenia do korzystania z przedmiotu postępowania w ogóle, ale tego roszczenia jako przedmiotu tego konkretnego postępowania). Kluczowe znaczenia ma tu fakt, że to nie Gmina jest wnioskodawcą w niniejszej sprawie i to nie ona dochodzi stwierdzenia prawa własności przez zasiedzenie, więc nie ona występuje w sprawie z jakimkolwiek roszczeniem, lecz znajduje się ona niejako po biernej stronie postępowania, wnosząc jedynie o oddalenie wniosku o zasiedzenie (niczego więcej nie może w sprawie uzyskać). Gmina nie występuje więc w sprawie z żadnym własnym roszczeniem i żadne jej roszczenie nie będzie w orzeczeniu kończącym uwzględniane (co najwyżej jej zarzuty przeciwko roszczeniu wnioskodawców), a przez to nie sposób jest mówić o jego choćby tylko uprawdopodobnieniu.

Sąd Rejonowy nie miał także wątpliwości, iż wnioskująca o zabezpieczenie Gmina uprawdopodobniła swój interes prawny w rozumieniu art. 730 ¹ § 2 k.p.c. w uzyskaniu zabezpieczenia. Sąd Okręgowy stoi jednak na stanowisku, że w niniejszej sprawie w ogóle nie może być mowy o interesie prawnym rozumianym w sposób definiowany w tym przepisie. Zgodnie z nim interes ten jest wówczas, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia. Nie może być mowy o tym, by jakiekolwiek zabezpieczenie miało zapewnić Gminie wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia. Przede wszystkim Gmina nie uzyska w tym postępowaniu jakiegokolwiek orzeczenia potwierdzającego jej prawo do działki, a już na pewno takiego, które stanowić będzie tytuł do zakazania wnioskodawcom korzystania ze spornej działki, czy wydania jej Gminie. Wynika to głównie z tego, o czym była już mowa, że Gmina w ogóle nie jest inicjatorem tego postępowania i nie o jej roszczeniu (w sensie nieprocesowym oczywiście) będzie rozstrzygał sąd w postanowieniu kończącym postępowanie. Po wtóre, postanowienie w przedmiocie zasiedzenia (niezależnie od jego treści) w ogóle nie podlega wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego, przez co nie sposób mówić o jego „wykonaniu”, do którego odnosi się interes prawny z art. 730 ¹ § 2 k.p.c.

Interes prawny w sprawie o takiej jak o nabycie własności przez zasiedzenie zasadzać się może właściwie wyłącznie w unormowaniu stosunków pomiędzy stronami na czas trwania postępowania rozpoznawczego. W gruncie rzeczy zaskarżone postanowienie sprowadza się właśnie do tymczasowego unormowania praw i obowiązków stron na czas trwania postępowania, a to zgodnie z art. 755 § 1 k.p.c., poprzez określone nakazy i zakazy orzeczone wobec wnioskodawców. W kontekście tego, koniecznie jednak wskazać należy, że choć zabezpieczenie takie polegać może właśnie na tymczasowym udzieleniu uprawnionemu ochrony prawnej, to jednak musi ono zbliżać się do, bądź wręcz odpowiadać, treści tożsamej z ochroną, jaką ma zapewnić uprawnionemu przyszłe orzeczenie wydane w postępowaniu głównym. Udzielenie zabezpieczenia tymczasowo zatem zaspokaja roszczenie podlegające zabezpieczeniu. Celem zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego może być zatem tymczasowe udzielenie uprawnionemu ochrony, ale tylko takiej jaką zapewni mu rozstrzygnięcie wydane w sprawie. Pamiętać więc należy, że zabezpieczenie, a zwłaszcza jego sposób, zawsze musi pozostawać w związku z treścią roszczenia i mogącego zapaść w sprawie orzeczenia. Tymczasem zabezpieczenie udzielone w sprawie całkowicie od treści roszczenia (wnioskodawców, a nie Gminy, bo to jest przedmiotem postępowania), od przedmiotu postępowania oraz od skutków prawnych mającego zapaść w przyszłości rozstrzygnięcia, się odrywa. Niezależnie od tego, jakie Sąd wyda postanowienie w przedmiocie zasiedzenia, nie będzie ono pozostawać w jakimkolwiek związku z treścią zabezpieczenia, bo ani Gmina w przypadku oddalenia wniosku o zasiedzenie nie będzie mogła w oparciu o to postanowienie domagać się od wnioskodawców wydania im nieruchomości, ani wnioskodawcy nie będą mogli rugować Gminy z ewentualnego jej posiadania tej działki w przypadku, gdyby ich wniosek został uwzględniony.

Nie byłoby za to prawdopodobnie przeszkód w udzieleniu żądanego zabezpieczenia, gdyby uprawniony (Gmina) żądał go we wniesionej przez siebie sprawie czy to o ochronę naruszonego posiadania (postanowieniem bramy) czy to, powołując się na własność, dochodził ochrony własności przeciwko osobom własność tę naruszającym, czyli w jego ocenie wnioskodawcom. W takich postępowaniach nie dość, że ochronie prawnej podlegałoby konkretne roszczenie Gminy, która proces by inicjowała, to na dodatek, zabezpieczenie mogłoby zmierzać do zapewnienia wykonania mającego zapaść wyroku, zaś sam sposób zabezpieczenia, normujący stosunki stron w czasie postępowania, pozostawałby w związku treściowym z przedmiotem roszczenia. W niniejszej zaś sprawie Gmina nie jest stroną dochodzącą jakiegokolwiek swojego roszczenia, zaś działania wnioskodawców (obowiązanych), nawet najbardziej ingerujące w sferę władztwa uprawnionego (Gminy), zarazem takie jakim zapobiegać ma badany wniosek o zabezpieczenie, nie pozostają w najmniejszym związku z ich wnioskiem o zasiedzenie i skutkami prawnymi, jakie wywrze w sferze prawnej stron postępowania postanowienie w przedmiocie zasiedzenia. Taki właśnie rozdźwięk między żądaniem głównym a wnioskowanym sposobem zabezpieczenia wykluczał uwzględnienie wniosku.

Raz jeszcze należy więc podkreślić, że wnioskowane zabezpieczenie i wskazywany jego sposób byłyby adekwatne tylko do żądania (pozwu, wniosku), które obejmowałoby nie nabycie prawa i to przez osobę, która nie wnioskuje o zabezpieczenie, ale ochronę władztwa nad rzeczą, a wniosek o zasiedzenie do takich nie należy, a już zupełnie nie wniosek tych, których wnioskujący o zabezpieczenie uczestnik pragnie uczynić obowiązanym.

Powyższe doprowadziło Sąd Okręgowy do przekonania o konieczności oddalenia wniosku uczestnika o zabezpieczenie w żądanej przez niego formie. Jakkolwiek bowiem formalnie w sprawie dotyczącej roszczeń niepieniężnych powyższa forma zabezpieczenia zgodnie z art. 755 k.p.c. może mieć miejsce, to jednak rozważając potrzebę udzielenia takiego zabezpieczenia należy mieć na uwadze przede wszystkim treść roszczenia będącego przedmiotem postępowania i przedmiotem ochrony w trybie art. 730 ¹ k.p.c. oraz status procesowy stron rzutujący na ich status uprawnionego i obowiązanego, czyli przesądzający o ich legitymacji w składaniu odpowiednich wniosków, w tym wypadku tego o zabezpieczenie.

W tych okolicznościach Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone orzeczenie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

SSO Renata Stępińska SSO Krzysztof Wąsik SSO Jarosław Tyrpa