Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 16 stycznia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024r. w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku J. B. i M. L.

o wpis do księgi wieczystej

na skutek apelacji wnioskodawców

od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie

z dnia 6 lipca 2023r., sygnatura akt DzKw/KR1P/00079338/22

postanawia:

oddalić apelację.

Sędzia Zbigniew Zgud

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 roku

Ponieważ Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji oraz nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego ani nie cenił odmiennie dowodów przeprowadzonych przed sądem pierwszej instancji uzasadnienie zostaje ograniczone oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych (art. 387 § 2 ¹ k.p.c.).

Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w składzie jednego sędziego zgodnie z art. 367 ¹ § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Zarzuty apelacji koncentrują się na naruszeniu art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 626 ⁹ k.p.c. albowiem zdaniem apelujących niema przeszkód do wpisu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami. Rozstrzygniecie sprawy sprowadza się do kwestii, czy przedłożone dokumenty rzeczywiście wykazują następstwo prawne.

Rację mają apelujący, kiedy wskazują, że w przypadku dawnych wpisów w księgach wieczystych nie musiały być ujawniane dalsze dane osobowe w tym dane rodziców wpisanego właściciela nieruchomości. Rzecz jednak w tym, że ograniczony zakres danych ujawnionych w księdze wieczystej nie zwalnia sądu wieczystoksięgowego z weryfikacji, czy przedkładane z wnioskiem o wpis dokumenty należycie wykazują następstwo prawne po osobie wpisanej do księgi wieczystej, czy też po innej osobie. Wskazany obowiązek sądu wynika z założenia, iż sąd wieczystoksięgowy powinien dbać o prawidłowość i rzetelność dokonywanych wpisów. Nie wymaga szerszego omówienia stwierdzenie, że sama identyczność brzmienia imienia i nazwiska nie przesądza o identyczności osób. Nie ulega bowiem wątpliwości, że może istnieć wiele różnych od siebie osób posługujących się takim samym imieniem i nazwiskiem. W takim wypadku ustalenie tożsamości danej osoby wymaga sięgnięcia po inne dane identyfikujące. Prawdopodobieństwo występowania zjawiska posługiwania się takim samym imieniem i nazwiskiem przez różne osoby jest tym większe, im dłuższego okresu ono dotyczy. W przypadku dawnych wpisów w księgach wieczystych prawdopodobieństwo takie może znacząco rosnąć. Stąd też Sąd Rejonowy uprawniony był do ustalenia bliższych danych identyfikujących właściciela wpisanego do księgi wieczystej w oparciu o wcześniejsze wpisy w księgach oraz złożone dokumenty. Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z 25 lutego 2016 r. (III CZP 86/15, OSNC 2016, nr 7-8, poz. 81), gdzie stwierdzono, iż „[k]sięgi wieczyste są publicznym rejestrem praw odnoszących się do nieruchomości, dlatego ich funkcje muszą być rozpatrywane z punktu widzenia interesu publicznego, a są nimi tak doniosłe kwestie jak bezpieczeństwo obrotu prawnego i zapewnienie bezpieczeństwa kredytu hipotecznego. Wiele przepisów kodeksu postępowania cywilnego i ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wskazuje na konieczność reagowania przez sąd na dostrzeżone nieprawidłowości wpisów w księdze wieczystej lub wręcz przeciwdziałania ich powstaniu; chodzi o obowiązki sądu związane z weryfikacją danych zawartych we wniosku o wpis z danymi zawartymi w bazach ewidencyjnych (PESEL i REGON) oraz z danymi z katastru nieruchomości (art. 626 ^{( 8)} § 3 i 4 k.p.c.), a także o obowiązek wpisania ostrzeżenia z urzędu o dostrzeżonej niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i obowiązkiem prostowania treści wpisów z urzędu (art. 626 ^{( 13)} k.p.c.). Nie można również pomijać regulacji zmierzających do zapewnienia prawidłowości wpisu w postępowaniu wieczystoksięgowym i nakładających na sąd obowiązek określonego działania (zob. np. art. 626 ^{( 2 )}§ 4 k.p.c.) oraz przewidujących niedopuszczalność cofnięcia wniosku o wpis, jeżeli z treści wniosku i dołączonych dokumentów wynika, że nastąpiła zmiana prawa własności (art. 626 ^{( 5)} k.p.c.). (…) [A]rtykuł 626 ^{( 8) ( )} § 2 k.p.c. nie reguluje całościowo kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, lecz określa jedynie, na podstawie jakich środków dowodowych sąd wieczystoksięgowy powinien rozpoznać wniosek o wpis. Brak stosownej podstawy do wpisu stanowi tylko jedną z możliwych przyczyn oddalenia wniosku; drugą z nich jest wystąpienie przeszkody do wpisu. (…) De lege lata ustawodawca nie określił, na jakiej podstawie może dojść do ustalenia przeszkody wpisu i na czym ta przeszkoda polega. Uzasadnia to stwierdzenie, że o ile fakty znane sądowi z urzędu nie mogą same przez się stanowić podstawy wpisu, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z art. 626 ^{( 8)} § 2 k.p.c., o tyle mogą i powinny stanowić podstawę oddalenia wniosku, jeśli w wyniku uwzględnienia tych faktów dochodzi do ustalenia, iż istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Z tego względu w judykaturze Sądu Najwyższego traktuje się art. 626 ^{( 8 )}§ 2 k.p.c. jako przepis dopuszczający w postępowaniu o wpis posługiwanie się jedynie dokumentami dołączonymi do wniosku; prowadzenie postępowania dowodowego z wykorzystaniem zeznań świadków lub innych środków dowodowych przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego jest wyłączone. Wymieniony przepis należy zatem łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis i nie należy przypisywać mu dalej idącego znaczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2004 r., III CK 331/02, nie publ.). Oznacza to, że nie można zaakceptować poglądu, iż art. 626 ^{( 8 )}§ 2 k.p.c. wyłącza możliwość uwzględnienia przez sąd okoliczności znanych mu urzędowo celem oddalenia wniosku (uwzględnienia przeszkody wpisu).”. Jakkolwiek powyższe rozważania dotyczą znanej sądowi z urzędu przeszkody wpisu i nie dotyczą bezpośrednio kwestii badania danych osobowych podmiotów ujawnionych w księgach wieczystych to jednoznacznie wskazują na rolę i obowiązki sądu wieczystoksięgowego w zakresie weryfikacji poprawności wpisu i jej zgodności ze stanem faktycznym i prawnym. Reasumując Sąd Rejonowy uprawniony był do weryfikacji, czy uwidoczniona w księdze wieczystej L. S. jest tożsama z L. vel L. W. (W.), c. I. i H.. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wskazał jakie dokumenty zbadał i doszedł do wniosku, że istniejące rozbieżności co do imion rodziców mającej być tą samą osobą L. S. i L. W. (zob.: A., U., I., I. oraz H. i (...)) nie dają podstaw do przyjęcia tożsamości tych osób. Słusznie tedy oddalił wniosek o wpis uznając, że z dokumentów nie wynika, aby wykazano następstwo prawne po osobie wpisanej do księgi. Wywód Sądu Rejonowego jest w tym zakresie obszerny i umotywowany. Wywody apelacji nie usuwają tych rozbieżności co do danych identyfikujących daną osobę. Sąd wieczystoksięgowy, ze względu na jego ograniczoną kognicję nie jest władny do usunięcia wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozbieżności poprzez przyjęcie wysokiego prawdopodobieństwa tożsamości osób lub dalsze postępowanie dowodowe.

Powyższe względy przemawiają za bezzasadnością apelacji i prowadzą do jej oddalenia na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Na powyższe rozstrzygnięcie nie ma wpływu kwestia ujęcia nieruchomości w wykazie nieruchomości objętych międzynarodowymi umowami o uregulowaniu roszczeń finansowych. Rację mają natomiast apelujący, że samo ujęcie nieruchomości w taki w takim wykazie i wynikające stąd wątpliwości, czy aby nie doszło do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa nie wystarczają do odmowy wpisu. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 634) wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Wynika stąd, że to stosowna decyzja administracyjna jest dokumentem stwierdzającym przejście własności nieruchomości, a nie samo objęcie jej wykazem. Natomiast w przypadku nieruchomości, której dotyczy postępowanie brak jest informacji na temat tego, że decyzja taka została wydana.

Sędzia Zbigniew Zgud