Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 9 lutego 2023 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny-Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Beata Tabaka

po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku W. M.

przy uczestnictwie K. W.

o założenie księgi wieczystej i wpis prawa

na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt DzKw/KR1P/00172680/20

postanawia: oddalić apelację.

SSO Beata Tabaka

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 lutego 2023 roku

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak wynika z art. 626 ⁸ § 1 k.p.c., wpis w księdze wieczystej jest dokonywany jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Rozpoznając wniosek sąd uwzględnia stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku. Zakres badania stanu faktycznego sprawy ograniczają przepisy dotyczące kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym. Stosownie do art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Wolą ustawodawcy było ograniczenie kognicji sądu wieczystoksięgowego a przyczyną takiego uregulowania jest określona funkcja ksiąg wieczystych, potrzeba zabezpieczenia postępowania o wpis przed wikłaniem sądu prowadzącego księgi wieczyste w rozstrzyganie sporów o istnienie praw podlegających ochronie, a także zapewnienie nie tylko sprawności działania sądu ale i przejrzystości prowadzonych ksiąg. Dokumenty dołączone do wniosku winny uzasadniać wniosek bez potrzeby podejmowania dalszych czynności i bez dalszego postępowania dowodowego. W orzecznictwie podkreśla się zakaz korzystania z niedołączonych do wniosku dokumentów (postanowienie SN z 5.12.2014 r., sygn. akt III CSK 45/14), czy prowadzenia postępowania w celu poszukiwania podstawy wpisu (postanowienie SN z 11.03.2015 r., sygn. akt II CSK 280/14).

W tym miejscu zaakcentować należy, że przepis art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. określa także zakres kognicji Sądu II instancji rozpatrującego apelację. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. postanowienie z dnia 5 października 2005r., II CK 781/04, LEX nr 187020; postanowienie z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CKN 354/00, OSNC 2001/12/183; postanowienie z dnia 6 października 2006 r., V CSK 214/06). To oznacza, że również Sąd II instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis (lub jego odmowa) pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści zgłoszonego wniosku, treści i formy przedłożonych dokumentów do wniosku, stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonywana przez sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji powinna być ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku, którymi dysponował sąd pierwszej instancji, była podstawa do dokonania bądź odmowy wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis w księdze wieczystej.

Sąd Okręgowy przychyla się do stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że załączone do wniosku dokumenty nie były wystarczające do dokonania wpisu.

Nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Podzielić należy stanowisko, iż wnioskodawczyni do wniosku nie załączyła żadnego dokumentu potwierdzającego powstanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, które podlegały późniejszym czynnościom prawnym. Jak zasadnie uwzględniono nie został przedłożony dokument przydziału lokalu na rzecz T. i A. K., jak również zaświadczenie o członkostwie w spółdzielni i przysługiwaniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu pierwotnie uprawnionym T. i A. K., czy też nawet któremukolwiek z późniejszych nabywców spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Brak było także jakiegokolwiek dokumentu zaświadczającego istnienie takiej okoliczności. Dla dokonanie wpisu prawa, które nie było dotychczas ujawnione w księdze wieczystej niezbędny jest bowiem dokument pierwotnie tworzący to prawo. W akcie notarialnym umowy sprzedaży z 6.08.1998 r rep (...) jest wprawdzie mowa o istnieniu przydziału na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) przy ul. (...) w K. dla A. i T. K. i o istnieniu zaświadczenia tej spółdzielni z 18 lipca 1998 r o członkostwie T. K., lecz dokumenty te nie zostały do wniosku dołączone. Podobnie też niewystarczające jest powołanie się w kolejnym akcie notarialnym z 13.05.2008 na dokumenty wystawione przez syndyka masy upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej. Nie było przeszkód aby te dokumenty przedstawić do wniosku jak wynika z treści apelacji. W kontekście poczynionych na wstępie uwag, za spóźnione uznać należało załączenie do apelacji dokumentów: zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z dnia 18 lipca 1998 r., znak SM/831/98 pisma syndyka masy upadłości z dnia 3 marca 2014 r., znak: SM/219/14. ( ponadto pisma te zostały załączone w kserokopii a zatem nie spełniają ustawowych przesłanek dokumentu jakim należy posługiwać się przed sądem wieczystoksięgowych zgodnie z art. 28 i 34 u.k.w.h ); pisma syndyka masy upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z dnia 19 sierpnia 2008 r., znak: SM/1341/08/08; pisma syndyka masy upadłości z dnia 30 listopada 2012 r., znak: SM/1872/11/12; Zgodnie z art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. sąd bada jedynie treść dokumentów dołączonych do wniosku.

Zdaniem Sądu Rejonowego przeszkodę dla dokonania wpisu stanowił również brak przedłożenia przez wnioskodawczynię dokumentów mogących stanowić podstawę oznaczenia lokalu. Jak wskazał w aktach księgi wieczystej znajduje się wyłącznie wypis z rejestru gruntów dotyczący działki (...). Brak natomiast wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali, wymagane przez przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym – dla oznaczenia w księdze wieczystej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość.

Zgodnie z § 79 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, lokal będący przedmiotem odrębnej własności oznacza się na podstawie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu, a także wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali.

Stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

Jak stanowi § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii
z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2
ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy.

Jak wynika z art. 22 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (a więc właściciele nieruchomości), zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej.

Jak stanowi art. 24 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. Stosownie do ust. 5 pkt 1 powołanego artykułu, starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis.

Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni w istocie może mieć trudność z uzyskaniem danych dotyczących kartoteki lokalu, albowiem obowiązek informacji o zmianach spoczywa na właścicielu lub podmiotach wskazanych w art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wnioskodawca zaś nie legitymuje się dowodem potwierdzającym własność przedmiotowego w sprawie lokalu, w szczególności wypisem z ksiąg wieczystych. Nie stoi to jednak na przeszkodzie uzyskaniu zaświadczenia o braku kartoteki lokalu i braku wpisu takiego lokalu. Takiego zaświadczenia wnioskodawczyni nie próbowała nawet uzyskać, ograniczając się jedynie do zawarcia w apelacji twierdzenia, że dla przedmiotowego lokalu kartoteka nie jest prowadzona.

Nie można się natomiast zgodzić z Sądem I instancji, że ujawnienie własności lokalu i wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej musi w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nastąpić w drodze umowy pomiędzy współwłaścicielami określającej ich stosunkowe udziały we współwłasności nieruchomości wspólnej. Stanowisko w powyższym zakresie może dotyczyć sytuacji, w której lokale nie zostały w ogóle wyodrębnione. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, w której tylko w stosunku do jednego z 50 lokali w budynku przy ul. (...) w K. nie została założona księga wieczysta. W stosunku do 49 lokali umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu były sukcesywnie zawierane wraz z określeniem stosunkowych udziałów w nieruchomości. W księdze wieczystej ujawniony jest tylko jeden udział na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...). Na uwzględnienie zasługiwało stanowisko apelacji, w ramach którego podnoszono, że właściciele wyodrębnionych lokali nie mogą obecnie decydować o statusie prawnym udziału w wysokości 585/28460 części w prawie własności przedmiotowej w sprawie nieruchomości, który nadal ujawniony jest na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K.. Udział ten nie stał się częścią wspólną nieruchomości na skutek wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego Spółdzielni Mieszkaniowej (...). Z tą chwilą został z mocy prawa związany z odrębną własnością lokalu mieszkalnego nr (...).

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi.

Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy, skoro ustawodawca w art. 3 ust. 3 u.w.l. odwołuje się do przesłanek technicznych i na ich podstawie nakazuje określić wielkości udziałów poszczególnych właścicieli wyodrębnionych i zdatnych do wyodrębnienia lokali w nieruchomości wspólnej, to podstawą do określenia tych wielkości może być stwierdzająca ich wysokość dokumentacja techniczna, nie zaś oświadczenia woli stron czynności prawnych oraz stwierdzające te oświadczenia dokumenty. Do stosownej dokumentacji technicznej sięgają zresztą także organy administracji publicznej, wydające zaświadczenia o samodzielności poszczególnych, zdatnych do wyodrębnienia lokali (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. II CSK 64/18). Nie podzielając stanowiska Sądu I instancji w zakresie rozważanego zagadnienia wskazać należy, że wpis mógłby nastąpić na podstawie zaświadczenia o samodzielności lokali i dokumentacji architektonicznej, które znajdują się w aktach (k. 162, 163). Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na możliwość wzruszenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na stwierdzone braki wniosku, na które wskazywano wyżej.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13§ 2 k.p.c.

SSO Beata Tabaka